Hoàn thiện công tác kiểm soát thu lệ phí trước bạ tại chi cục thuế khu vực quãng ngãi sơn tịnh

Nhận thức được tầm quan trọng đó, tác giả đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác kiểm soát thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh” để thực hiện luận văn thạc sỹ



LỮ THỊ XUÂN VY

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT THU LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ TẠI CHI CỤC THUẾ KHU VỰC

QUẢNG NGÃI – SƠN TỊNH

TÓM TĂT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 8 34 03 01

Đà Nẵng - Năm 2023

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đường Nguyễn Hưng

Phản biện 1: TS Nguyễn Thị Thúy Phượng

Phản biện 2: TS Trương Thị Thùy Vân

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp

thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

vào ngày 08 tháng 10 năm 2023

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với nguồn thu từ thuế, nguồn thu từ lệ phí trước bạ (LPTB)

đã cấu thành nguồn thu quan trọng trong NSNN, là nguồn thu quan trọng trong tổng thu ngân sách của địa phương, là căn cứ ban đầu cho việc xác định các quyền sở hữu, quyền định đoạt tài sản, hàng hóa theo quy định của pháp luật Hiện nay, các chính sách liên quan đến LPTB

đã góp phần không nhỏ trong cải cách thủ tục hành chính

Tuy nhiên, công tác kiểm soát thu LPTB vẫn còn nhiều điểm bất cập trong theo dõi, giám sát vẫn chưa chặt chẽ; tình trạng NNT khai không trung thực, gian lận thuế, gây thất thu cho NSNN; các hành vi tiêu cực, cửa quyền, nhũng nhiễu, vụ lợi của một số công chức thuế Bên cạnh đó, đến thời điểm hiện tại ít có nghiên cứu mang tính học thuật nào về việc đánh giá công tác kiểm soát thu LPTB ở cấp Chi cục Thuế Nhận thức được tầm quan trọng đó, tác giả đã chọn đề tài:

“Hoàn thiện công tác kiểm soát thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh” để thực hiện luận văn thạc sỹ

2 Mục tiêu nghiên cứu

Phân tích thực trạng công tác kiểm soát thu LPTB tại Chi cục

Thuế khu vực Quảng Ngãi - Sơn Tịnh, xác định những vấn đề còn tồn tại, hạn chế Từ đó đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát thu LPTB tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi –

Sơn Tịnh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: công tác kiểm soát thu LPTB tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

Không gian nghiên cứu: tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi

- Sơn Tịnh Thời gian nghiên cứu: 3 năm trong giai đoạn 2020-2022

4 Phương pháp nghiên cứu

- Đề tài sử dụng phương pháp mô tả, phân tích, tổng hợp và đánh

giá thực tế công tác kiểm soát thu LPTB được thực hiện tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi - Sơn Tịnh trên cơ sở liên hệ, so sánh với

lý thuyết về KSNB, kiểm soát thu LPTB của ngành Thuế

- Phương pháp thu thập tài liệu: phỏng vấn, quan sát, kết hợp với việc thu thập và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến công tác kiểm soát thu LPTB, tổng hợp thông tin và suy luận

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Đề tài giúp hiểu rõ hơn về thực trạng công tác kiểm soát thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh Qua

đó, đánh giá được những mặt đạt được, hạn chế và nguyên nhân trong công tác kiểm soát thu LPTB tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi - Sơn Tịnh Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát thu LPTB tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi - Sơn Tịnh

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

7 Bố cục của luận văn

Luận văn được trình bày thành 3 chương:

- Chương 1: Tổng quan về kiểm soát nội bộ trong khu vực công,

lệ phí trước bạ và công tác kiểm soát thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế

- Chương 2: Thực trạng công tác kiểm soát thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

- Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG KHU VỰC CÔNG, LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ VÀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT THU LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ TẠI CHI CỤC THUẾ

1.1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG KHU VỰC CÔNG

1.1.1 Khái quát chung về kiểm soát nội bộ

Theo COSO (2013) KSNB được định nghĩa như sau: “KSNB là

một tiến trình được thiết lập và vận hành bởi hội đồng quản trị, ban quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đem lại một sự bảo đảm hợp lý đối với việc đạt được các mục tiêu hoạt động, mục tiêu báo cáo

và tuân thủ với các luật và quy định liên quan”

1.1.2 Hệ thống kiểm soát nội bộ trong khu vực công

a Lịch sử phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ trong khu vực công

INTOSAI (The International Organiztion of Superme Audit Insitutions) – Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao được

thành lập từ năm 1953 nhằm mục đích tạo điều kiện cho việc trao đổi các quan điểm và kinh nghiệm giữa các Cơ quan kiểm toán tối cao về công tác kiểm toán nhà nước

b Khái niệm về kiểm soát nội bộ theo INTOSAI 2004

Theo tổ chức INTOSAI (2004) đã định nghĩa về KSNB như sau: “KSNB là một quá trình bị chi phối bởi nhà quản lý và các nhân viên đơn vị, nó được thiết lập để đối phó với các rủi ro và cung cấp một đảm bảo hợp lý nhằm đạt được các mục tiêu chung của tổ chức”, bốn mục tiêu cần đạt được:

- Thực hiện các hoạt động trật tự, tiết kiệm, hữu hiệu, hiệu quả

- Thực hiện các hoạt động hướng đến trách nhiệm giải trình

- Tuân thủ luật pháp và các quy định hiện hành

- Bảo vệ các nguồn lực trong đơn vị, chống thất thoát, sử dụng sai mục đích và tổn thất

c Các thành phần trong hệ thống kiểm soát nội bộ trong khu vực công theo INTOSAI

Năm thành phần phần cấu thành KSNB của đơn vị công:

- Môi trường kiểm soát

- Đánh giá rủi ro

- Hoạt động kiểm soát

- Thông tin và trao đổi thông tin

- Giám sát

d Ý nghĩa kiểm soát nội bộ trong khu vực công

1.2 TỔNG QUAN VỀ LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ

1.2.1 Khái niệm về lệ phí trước bạ

Lệ phí trước bạ (hay còn gọi là thuế trước bạ) là khoản tiền được

ấn định mà tổ chức, cá nhân có tài sản thuộc đối tượng chịu LPTB phải nộp khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan Nhà nước

có thẩm quyền, trừ trường hợp được miễn

1.2.2 Vai trò của lệ phí trước bạ

- Công nhận quyền sử dụng, sở hữu hợp pháp đối với tài sản

- Các dữ liệu về chủ sở hữu tài sản, về đặc điểm, giá trị tài sản trong quá trình kê khai được quản lý và cập nhật kịp thời

- LPTB góp phần đảm bảo ngân sách để chính quyền địa phương thực hiện chức năng quản lý

15/01/2022 của Chính phủ quy định về lệ phí trước bạ

a Đối tượng chịu lệ phí trước bạ

Kiểm soát thu LPTB tại Chi cục Thuế là kiểm soát hoạt động

tổ chức, điều hành, giám sát hoạt động thu, nộp LPTB của Chi cục Thuế cấp huyện đối với đối tượng nộp thuế nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ và kịp thời LPTB vào NSNN theo đúng quy định của pháp luật

1.3.2 Mục tiêu của kiểm soát thu lệ phí trước bạ

- Đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời LPTB vào NSNN

- Nâng cao ý thức chấp hành quy định pháp luật của NNT trong việc sang tên đổi chủ, góp phần thực hiện công bằng xã hội

- Giúp cơ quan thuế phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời những hành vi vi phạm trong kiểm soát thu LPTB

- Thông qua công tác kiểm soát thu LPTB, kiến nghị sửa đổ những quy định về LPTB không còn phù hợp với thực tiễn

1.3.3 Quy trình lập dự toán thu lệ phí trước bạ, tổ chức hoạt động thu lệ phí trước bạ và đánh giá việc thực hiện dự toán thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế

a Lập dự toán thu lệ phí trước bạ

Lập dự toán LPTB là việc tính toán, xác định các chỉ tiêu tổng hợp, chi tiết về số thu LPTB trong năm kế hoạch và các biện pháp để

tổ chức thực hiện các chỉ tiêu đó

- Căn cứ xây dựng dự toán thu lệ phí trước bạ

- Quy trình lập dự toán thu lệ phí trước bạ

b Tổ chức hoạt động thu lệ phí trước bạ

Tổ chức hoạt động thu LPTB là giai đoạn quan trọng quyết định đến việc phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu dự toán đã được giao, gồm: Tiếp nhận hồ sơ và kiểm tra hồ sơ khai lệ phí trước bạ

Xử lý hồ sơ khai lệ phí trước bạ

Thu, nộp lệ phí trước bạ; xác nhận hoàn thành nghĩa vụ tài chínhQuản lý nợ lệ phí trước bạ

c Đánh giá việc thực hiện dự toán thu lệ phí trước bạ

Đánh giá thực hiện dự toán thu LPTB là so sánh giữa tiến độ kết quả thực hiện thu LPTB so với dự toán thu LPTB được giao

1.3.4 Các rủi ro trong hoạt động kiểm soát thu lệ phí trước

bạ tại Chi cục Thuế

a Các rủi ro trong lập dự toán thu lệ phí trước bạ

b Các rủi ro trong tổ chức thực hiện hoạt động thu lệ phí trước bạ

c Các rủi ro trong đánh giá việc thực hiện dự toán thu lệ phí trước bạ

1.3.5 Hoạt động kiểm soát trong hoạt động thu lệ phí trước

bạ tại Chi cục Thuế

a Hoạt động kiểm soát trong lập dự toán thu lệ phí trước bạ

Hoạt động kiểm soát trong lập dự toán thu LPTB là các biện pháp nhằm phát hiện, ngăn chặn, hạn chế thấp nhất các rủi ro trong việc lập dự toán thu LPTB

b Hoạt động kiểm soát trong tổ chức thực hiện thu lệ phí trước bạ

Hoạt động kiểm soát trong tổ chức thực hiện thu LPTB là các biện pháp nhằm phát hiện, ngăn chặn, hạn chế thấp nhất rủi ro ở các khâu của tổ chức thu LPTB

c Hoạt động kiểm soát trong đánh giá việc thực hiện dự toán

thu lệ phí trước bạ

Hoạt động kiểm soát trong đánh giá việc thực hiện dự toán thu

LPTB là các biện pháp nhằm ngăn chặn, hạn chế thấp nhất rủi ro trong

việc đánh giá thực hiện dự toán thu LPTB

1.3.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát thu lệ

phí trước bạ tại Chi cục Thuế

a Ảnh hưởng của môi trường kiểm soát đến hoạt động kiểm

soát thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế

Cơ cấu tổ chức

Quan điểm chỉ đạo, quản lý của người đứng đầu Chi cục thuế

Việc thúc đẩy các giá trị đạo đức, văn hóa công sở

Phân công, phân nhiệm và bất kiêm nhiệm

Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức thuế

b Ảnh hưởng của tổ chức thông tin và trao đổi thông tin trong

Chi cục Thuế đến hoạt động kiểm soát thu lệ phí trước bạ

Thông tin tại Chi cục Thuế đến từ sự trao đổi thông tin giữa Chi

cục Thuế với NNT, giữa cấp trên với cấp dưới trong nội bộ cơ quan

và nội bộ ngành, giữa cơ quan thuế và các cơ quan có liên quan

c Ảnh hưởng của hoạt động giám sát của Chi cục Thuế đến

hoạt động kiểm soát thu lệ phí trước bạ

Hoạt động giám sát tại Chi cục Thuế là việc theo dõi, quan sát

mang tính chủ động thường xuyên của Chi cục Thuế đối với hoạt động

của các đối tượng chịu sự giám sát là cán bộ, công chức thuế của Chi

cục Thuế và sự tác động bằng các biện pháp tích cực để buộc, hướng

cán bộ, công chức thuế tuân thủ, thực hiện nghiêm chỉnh các quy định,

quy chế của cơ quan nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT THU LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ TẠI CHI CỤC THUẾ KHU VỰC QUẢNG NGÃI –

SƠN TỊNH 2.1 GIỚI THIỆU VỀ CHI CỤC THUẾ KHU VỰC QUẢNG NGÃI – SƠN TỊNH

2.1.1 Khái quát về Chi cục thuế Khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi - Sơn Tịnh là đơn vị trực thuộc Cục Thuế tỉnh Quảng Ngãi, được hợp nhất từ Chi cục Thuế thành phố Quảng Ngãi và Chi cục thuế Sơn Tịnh vào tháng 3/2020, có trụ sở chính đặt tại số 54 Phạm Văn Đồng, thành phố Quảng Ngãi, là Chi cục Thuế có quy mô và số thu ngân sách lớn nhất tỉnh Quảng Ngãi

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh (sau đây được gọi tắt là Chi cục Thuế) có chức năng tổ chức thực hiện công tác quản

lý thuế, phí, lệ phí, các khoản thu khác của NSNN thuộc phạm vi nhiệm vụ của cơ quan thuế quản lý thu trên hai địa bàn thành phố Quảng Ngãi và huyện Sơn Tịnh theo quy định của pháp luật

Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh quy định tại Điều 2 Quyết định số 110/QĐ-BTC ngày 14/01/2019 của Bộ trưởng

03 Phó chi cục trưởng); có 11 Đội trực thuộc Chi cục (có 05 Đội chức năng và 06 Đội Quản lý thuế liên xã, phường) Các đội thuế thuộc Chi cục Thuế gồm:

- Đội Tuyên truyền - Hỗ trợ người nộp thuế - Trước bạ - Thu khác

- Đội Kê khai - Kế toán thuế - Tin học - Nghiệp vụ - Dự toán - Pháp chế

- Đội Hành chính - Nhân sự - Tài vụ - Quản trị - Ấn chỉ

- 02 Đội Kiểm tra thuế (bao gồm thực hiện nhiệm vụ Quản lý

nợ và Cưỡng chế nợ thuế)

- 06 Đội Quản lý thuế xã, phường/liên xã phường

Đội Tuyên truyền – Hỗ trợ người nộp thuế – Trước bạ – Thu khác có chức năng, nhiệm vụ giúp Chi cục trưởng Chi cục Thuế thực hiện quản lý thu LPTB

2.1.4 Tình hình thu lệ phí trước bạ của Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT THU LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ TẠI CHI CỤC THUẾ KHU VỰC QUẢNG NGÃI – SƠN TỊNH

Công tác kiểm soát thu LPTB tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh qua 03 quá trình gồm: lập dự toán thu LPTB, tổ chức thực hiện thu LPTB và đánh giá việc thực hiện dự toán thu LPTB

2.2.1 Thực trạng hoạt động kiểm soát trong công tác lập dự toán thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

* Rủi ro trong quá trình lập và giao dự toán

- Việc cố tình lập dự toán thấp hoặc cao hơn khả năng thực hiện

- Số dự toán cấp trên giao không sát với khả năng thực hiện

* Biện pháp đối phó rủi ro của Chi cục Thuế

- Tổ chức thẩm định, rà soát lại dự toán, đề nghị các đội thuế giải trình, thống nhất lại số lập dự toán LPTB trước khi gửi Cục Thuế

- Họp thảo luận để phân bổ dự toán hợp lý, quán tiệt tinh thần,

nhiệm vụ thu, xây dựng phương án thu để đạt được số dự toán giao

* Tồn tại trong quá trình thực hiện

- Số dự toán thu LPTB còn ước lượng theo hướng chủ quan của người lập dự toán

- Số dự toán cấp trên giao xuống không sát khả năng thu LPTB

2.2.2 Thực trạng hoạt động kiểm soát trong tổ chức hoạt động thu lệ phí trước bạ tại Chi cục Thuế khu vực Quảng Ngãi – Sơn Tịnh

a Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ kê khai lệ phí trước bạ

* Rủi ro trong quá trình thực hiện

- NNT cố tình gian lận, kê khai không chính xác để làm giảm

- Công chức kiểm tra và tiếp nhận hồ sơ không chính xác

* Biện pháp đối phó với rủi ro của Chi cục Thuế

- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ NNT trong công tác

kê khai giá trị tài sản đóng thuế

- Bố trí những công chức có đủ trình độ chuyên môn, năng lực phù hợp và phẩm chất tốt đảm nhận nhiệm vụ thu LPTB

- Thực hiện việc lưu trữ hồ sơ theo quy trình để phục vụ công

tác kiểm tra, giám sát

* Tồn tại trong quá trình thực hiện

- Chưa có các biện pháp xử lý có hiệu quả đối với việc kê khai giá trị không trung thực của NNT

- Tồn tại về năng lực chuyên môn của công chức khi tiếp nhận

hồ sơ khai thuế

- Những hành vi nhũng nhiễu thông đồng giữa công chức thuế với NNT vẫn còn

b Xử lý hồ sơ khai lệ phí trước bạ

* Rủi ro trong quá trình thực hiện

- Công chức thuế nhập sai thông tin NNT và tài sản tính thuế

- Công chức thuế xác định sai mức thuế suất, loại phương tiện không chính xác

- Việc NNT cố tình khai, cung cấp sai thông tin về tài sản: thông tin tài sản, thông tin miễn, giảm để giảm số thuế phải nộp

- Công chức thuế cố tình xác định cơ sở tính thuế cao

- NNT lợi dụng kẽ hở của pháp luật để lách luật nhằm trốn thuế

- Công chức thuế, lãnh đạo cơ quan thuế thông đồng, móc nối với NNT để giải quyết hồ sơ nhanh, chưa thực hiện đúng quy trình giải

quyết hồ sơ đã ban hành

* Biện pháp đối phó với rủi ro của Chi cục Thuế

- Công chức thuế, NNT, lãnh đạo thuế kiểm tra, rà soát lại thông tin trước khi ban hành thông báo thuế

- Áp giá tính thuế theo giá Bộ Tài chính ban hành đối với xe triển khai thực hiện các biện pháp chống thất thu bất động sản

- Quán triệt cho cán bộ, công chức thuế khi giải quyết hồ sơ phải thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và đúng trình tự theo quy trình

- Đối với các hồ sơ khó xác định miễn giảm LPTB, công chức

xử lý thường tham mưu, xin ý kiến lãnh đạo để giải quyết