Ctst địa lí 8 bài 6

+ Giải thích vì sao Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn?. + Giải thích vì sao loại gió này lại có hướng đông nam ở Bắc Bộ và

Giáo viên: Phạm Thị Thanh Nga

TIẾT 1

Quan sát video, cho biết tên bài hát ca sĩ Cẩm Ly trình bày

Sợi nhớ sợi thương

Lời bài hát “Sợi nhớ sợi thương” của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu phản ánh rất rõ nét một trong những đặc điểm nổi bật của khí hậu Việt Nam Chịu sư tác động kết hợp giữa gió mùa và địa hình Vậy tại sao

“Trường Sơn Ðông Trường Sơn Tây, bên nắng đốt bên mưa quây”? Để biết được những điều này, lớp chúng ta cùng tìm hiểu qua nội dung bài học hôm nay

Nhận xét về lượng bức xạ và số giờ nắng ở nước ta.

- Lượng bức xạ tổng cộng của nước ta lớn, cán cân bức xạ trên lãnh thổ luôn dương.

- Số giờ nắng nhiều, đạt

từ 1400 - 3000 giờ/ năm

Nắng nóng ở Hà Nội

Nắng nóng ở TP Hồ Chí Minh

Nhận xét về nhiệt độ trung bình năm ở nước ta Giải thích

vì sao nước ta có nhiệt độ cao?

Nhiệt độ trung bình năm ở hầu hết mọi nơi trên cả nước đều trên 200C (trừ vùng núi cao) và tăng dần

từ Bắc vào Nam.

- Nguyên nhân: do nước ta nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến.

+ Nhiệt độ trung bình năm trên 200C (trừ vùng núi cao)

và tăng dần từ Bắc vào Nam.

Nhận xét lượng mưa

trung bình năm ở nước ta.

Lượng mưa trung bình năm lớn: từ 1500 - 2000 mm/năm Ở những khu vực đón gió biển hoặc vùng núi cao, lượng mưa trong năm thường nhiều hơn, khoảng 3000 - 4000 mm/ năm.

Mưa ở TP Hồ Chí Minh

Mưa lớn ở Dĩ An - Bình

Dương (15/10/2023)

Chiều ngày 15/10/2023 ở thành phố Dĩ An cơn mưa lớn kéo dài làm các tuyến đường ngập nặng Nhiều người bì bõm dắt bộ vì xe chết máy Không chỉ vậy, nước còn tràn vào nhà khiến người dân rất vất vả.

Nhận xét độ ẩm không khí ở nước ta

Độ ẩm không khí cao, trên 80%, cân bằng ẩm luôn dương.

Vì sao nước ta có lượng mưa lớn và độ

ẩm cao?

Nguyên nhân: do tác động của các khối khí di chuyển qua biển kết hợp với vai trò của Biển Đông

Nước ta có mấy mùa gió chính?

Nước ta có 2 mùa gió chính là gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ

Vì sao nước ta lại có tính chất gió mùa?

Do nước ta chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của các khối khí hoạt động theo mùa

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )

- Nhóm 1+2: Quan sát hình 6.1, kênh chữ SGK, hãy:

+ Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc, hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa đông ở nước ta

+ Giải thích vì sao Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn?

- Nhóm 3+4: Quan sát hình 6.1, kênh chữ SGK, hãy:

+ Cho biết thời gian hoạt động, nguồn gốc, hướng gió và đặc điểm của gió mùa mùa hạ ở nước ta

+ Giải thích vì sao loại gió này lại có hướng đông nam ở Bắc Bộ và gây khô nóng vào đầu mùa cho Trung Bộ và Tây Bắc?

Nhóm 1+2: Gió mùa mùa đông

- Thời gian: từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau

- Nguồn gốc: áp cao bia.

Xi Hướng gió: Đông Bắc

b Tính chất gió mùa

* Gió mùa mùa đông:

- Thời gian: từ tháng 11 tháng 4 năm sau

- Nguồn gốc: áp cao Xi-bia.

- Hướng gió: Đông Bắc

- Đặc điểm:

+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn.

+ Ở miền Nam, Tín phong chiếm ưu thế đem đến mùa khô cho Nam Bộ và Tây Nguyên, gây mưa cho Duyên hải miền Trung.

- Nguyên nhân:

+ Vào đầu mùa đông, gió mùa đông bắc di chuyển với quãng đường dài qua lục địa Trung Quốc nên lạnh và mất ẩm.

+ Vào cuối mùa đông, khối không khí lạnh di chuyển qua vùng biển phía đông Nhật Bản

và Trung Quốc nên được tăng cường ẩm

- Đặc điểm:

+ Ở miền Bắc: nửa đầu mùa đông thời tiết lạnh khô, nửa sau mùa đông thời tiết lạnh ẩm, có mưa phùn.

+ Ở miền Nam, Tín phong chiếm ưu thế đem đến mùa khô cho Nam Bộ và Tây Nguyên, gây mưa cho Duyên hải miền Trung.

Miền Bắc nửa đầu mùa đông không khí lạnh và khô

Miền Bắc nửa sau mùa đông không khí lạnh ẩm và có mưa phùn

Ở miền Nam:

Mùa khô ở Tây Nguyên

Nhiều năm qua, vào mùa khô, khu vực Tây Nguyên ít mưa Nước của các con sông, dòng suối xuống thấp Nguy cơ khô hạn luôn rình rập Mùa khô ở các tỉnh Tây Nguyên thường kéo dài từ tháng 12 năm trước đến hết tháng

4 năm sau Cho tới tháng 5, mưa mới bắt đầu Do đó, năm nay tình hình khô hạn vẫn diễn ra, với dự báo hạn nhẹ Các tỉnh bị ảnh hưởng nhiều nhất là Kon Tum, Gia Lai; còn các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng có thể bị ảnh hưởng ít hơn Thời điểm hạn nhất

có thể từ giữa tháng 3 đến cuối tháng 4.

Ở miền Nam:

Mùa khô ở Đông Nam Bộ

Bình Phước có khoảng 228 ha vùng ngoài khu tưới công trình thủy lợi, tập trung ở các huyện Lộc Ninh (28 ha), Bình Long (200 ha).

Đồng Nai đang phải sử dụng trạm bơm Bến Thuyển lấy nước từ sông La Ngà để cấp nước chống hạn cho 210 ha tại khu vực đập Năm Sao huyện Tân Phú.

Bà Rịa – Vũng Tàu phải bơm chống hạn

108 ha cây lâu năm thuộc huyện Xuyên Mộc thuộc khu tưới hồ Sông Hỏa

Ở miền Nam:

Mưa Duyên hải miền Trung Theo tin tức mới nhất về tình

hình lũ lụt tại miền Trung hôm nay 14/10/2023, mưa lớn tại Thừa Thiên - Huế khiến đê có nguy cơ bị lở, Quảng Nam dự báo sẽ còn mưa lớn.

Nhóm 3+4: Gió mùa mùa hạ:

- Thời gian: từ tháng 5 đến tháng 10

- Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn

Độ Dương và áp cao cận chí tuyến Nam bán cầu.

- Hướng gió: Tây Nam, đối với miền Bắc là Đông Nam.

* Gió mùa mùa hạ:

- Thời gian: từ tháng 5 tháng 10

Nguồn gốc: áp cao Bắc Ấn Độ Dương và

áp cao cận chí tuyến Nam bán cầu.

- Hướng gió: Tây Nam, đối với miền Bắc

là Đông Nam.

- Đặc điểm:

+ Đầu mùa hạ: gây mưa cho Nam Bộ, Tây Nguyên nhưng gây khô nóng cho Trung Bộ, Tây Bắc.

+ Giữa và cuối mùa hạ: gây mưa lớn và kéo dài trên phạm vi cả nước.

- Nguyên nhân:

+ Ở miền Bắc, do ảnh hưởng của áp thấp Bắc Bộ nên gió thổi vào đất liền theo hướng đông nam.

+ Nửa đầu mùa hạ, gió mùa Tây Nam vượt dãy Trường Sơn, Pu Đen Đinh, Pu Sam Sao gây ra hiệu ứng phơn khô nóng cho Trung Bộ và Tây Bắc Ở hai bên dãy Trường Sơn thì Trường Sơn Tây hay Tây Nguyên mưa quây, Trường Sơn Đông hay ven biển miền Trung thì nắng đốt.

Hiện tượng gió vượt đèo được gọi là Phơn (foehn) Từ bên kia sườn núi gió thổi lên, càng lên cao không khí càng bị bị lạnh dần

đi rồi ngưng kết tạo thành mây cho mưa ở sườn đón gió, đồng thời thu thêm nhiệt do ngưng kết toả ra Sau khi vượt qua đỉnh gió thổi xuống bên này núi, nhiệt độ của nó tăng dần lên do quá trình không khí bị nén đoạn nhiệt, vì vậy đến chân núi bên này không khí trở nên khô và nóng hơn Hiện tượng này gọi là “Hiệu ứng phơn” Đỉnh núi càng cao chênh lệch nhiệt độ càng lớn.

TIẾT 2

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )

Nhóm 1,2: phiếu học tập số 1

Phần câu hỏi Phần trả lời Nguyên nhân nào tạo nên sự

phân hóa bắc - nam của khí

hậu nước ta?

Nêu biểu hiện của sự sự phân

hóa bắc – nam của khí hậu

nước ta.

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )

Nhóm 3,4: phiếu học tập số 2

Phần câu hỏi Phần trả lời Nguyên nhân nào tạo nên sự

phân hóa đông - tây của khí

hậu nước ta?

Nêu biểu hiện của sự sự phân

hóa đông – tây của khí hậu

nước ta.

THẢO LUẬN NHÓM ( 5 PHÚT )

Nhóm 5,6: phiếu học tập số 3

Nguyên nhân nào tạo nên sự

phân hóa theo độ cao của khí

hậu nước ta?

Nêu biểu hiện của sự sự phân

hóa theo độ cao của khí hậu

nước ta

Nhóm 1,2: phiếu học tập số 1Phần câu hỏi Phần trả lời

Nguyên nhân nào tạo nên

sự phân hóa bắc - nam của

khí hậu nước ta?

Lãnh thổ Việt Nam trải dài trên 15 vĩ độ, nên từ Bắc vào Nam các yếu tố khí hậu sẽ có sự thay đổi

Nêu biểu hiện của sự sự

phân hóa bắc – nam của khí

hậu nước ta.

- Miền khí hậu phía Bắc: khí hậu nhiệt đới gió mùa,

có mùa đông lạnh, ít mưa, mùa hạ nóng, ẩm và mưa nhiều.

- Miền khí hậu phía Nam: khí hậu cận xích đạo gió mùa, nhiệt độ quanh năm cao và hầu như không thay đổi trong năm, có 2 mùa mưa, khô phân hóa rõ rệt

Miền khí hậu phía Bắc:

có mùa đông lạnh

Sapa từ lâu đã là một địa điểm

du lịch nổi tiếng, được nhiều du khách biết đến Đến Sapa, bạn

có thể trải nghiệm được cái lạnh đặc trưng của miền Bắc Việt Nam Mùa Đông ở Sapa cực kì rét Nhiệt độ có thể rơi xuống ở mức âm Tuy nhiên, mỗi năm vào thời điểm này, Sapa vẫn đón hàng trăm lượt du khách ghé thăm Điều đặc biệt ở Sapa vào mùa đông thu hút du khách đó chính là hiện tượng Băng Tuyết.

Miền khí hậu phía Bắc:

có mùa đông lạnh

Sapa là nơi hiếm hoi tại Việt Nam mà có xảy ra hiện tượng tuyết rơi và đóng băng vào mùa đông Đến đây, bạn có cơ hội được ngắm nhìn quang cảnh tuyết rơi trắng xóa, thơ mộng Núi rừng Sapa khỏa lấp trong sương mù lãng mạn chắc chắn

sẽ làm bạn xao xuyến Tại đây cũng có rất nhiều loại đặc sản, món ăn thơm ngon, hứa hẹn sẽ làm mềm lòng bất kì du khách khó tính nào.

Miền khí hậu phía Bắc:

mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều

Thủ đô Hà Nội và các khu vực lân cận không phải chịu ảnh hưởng nặng nề của các cơn bão như vùng biển Tuy nhiên những trận mưa lớn gây ngập lụt, giao thông bị ảnh hưởng nghiêm trọng, hiện tượng ùn tắc phổ biến khi xảy ra mưa Mùa mưa miền Bắc thường xảy ra các kiểu thời tiết cực đoan như: Dông lốc, gió giật mạnh, mưa lớn,… Các khu vực miền núi phía Bắc đề phòng xảy ra lũ quét, sạt lở đất, mưa đá, ảnh hưởng đến tính mạng con người và tài sản người dân.

Miền khí hậu phía Nam:

Mùa mưa

Cơn mưa lớn kéo dài từ sáng đến trưa 2/10/2023 đã khiến nhiều đoạn đường trên địa bàn tỉnh Bình Dương bị ngập nặng, nhiều xe máy, ôtô ngập nước, chết máy, người dân di chuyển khó khăn.

Điểm ngập nặng nhất là khu vực Bệnh viện Vạn Phúc (đoạn đường Hồ Văn Cống), con đường chính vào phường Tương Bình Hiệp, thành phố Thủ Dầu Một, khiến người dân và xe cộ không thể qua lại

Miền khí hậu phía Nam:

Nhóm 3,4: phiếu học tập số 2

Nguyên nhân nào tạo nên

sự phân hóa đông - tây

của khí hậu nước ta?

Địa hình kết hợp với hướng gió làm cho khí hậu nước

ta phân hóa Đông - Tây

Nêu biểu hiện của sự sự

phân hóa đông – tây của

khí hậu nước ta.

- Khí hậu có sự phân hóa giữa hai sườn của dãy Hoàng Liên Sơn, Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam, tạo nên sự khác biệt về chế độ nhiệt và ẩm giữa hai sườn.

- Vùng Biển Đông, khí hậu có tính chất gió mùa nhiệt đới hải dương

Dãy Hoàng Liên Sơn

Trường Sơn Bắc

Trường Sơn Nam

Nhóm 5,6: phiếu học tập số 3

Phần câu hỏi Phần trả lời

Nguyên nhân nào tạo nên

sự phân hóa theo độ cao

của khí hậu nước ta?

- Càng lên cao nhiệt độ càng giảm (cứ lên cao 100m nhiệt độ giảm 0,6 0 C).

- Càng lên cao độ ẩm và lượng mưa càng tăng

Nêu biểu hiện của sự sự

phân hóa theo độ cao của

khí hậu nước ta

Khí hậu VN phân hóa thảnh 3 đai cao:

- Đai nhiệt đới gió mùa: (miền Bắc đến độ cao 600m-700m, miền Nam đến độ cao 900m-1000m) Mùa hạ nóng (nhiệt độ trung bình tháng trên 25°C) Độ ẩm và lượng mưa thay đổi tuỳ nơi: từ khô đến ẩm ướt.

Cảnh quan đai nhiệt đới gió mùa

Nhóm 5,6: phiếu học tập số 3

Phần câu hỏi Phần trả lời

Nêu biểu hiện của sự sự

phân hóa theo độ cao của

khí hậu nước ta

- Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi: (miền Bắc:

từ độ cao 600m-700m 2600m, miền Nam: 900m-1000m 2600m) Khí hậu mát mẻ (nhiệt

độ trung bình tháng dưới 25°C), mưa nhiều hơn,

độ ẩm tăng.

- Đai ôn đới gió mùa trên núi: (từ độ cao trên

2600 m) Có tính chất ôn đới (quanh năm nhiệt

độ dưới 15°C), mùa đông nhiệt độ dưới 5°C

Cảnh quan đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi

Cảnh quan đai ôn đới gió mùa trên núi

Đất nước Việt Nam được chia thành 3 miền Trung-Nam Mỗi miền lại có những đặc trưng về khí hậu, thời tiết Nhưng khí hậu miền Bắc là miền khí hậu đa dạng nhất nước ta.

Bắc-Khí hậu miền Bắc nước ta lại chia thành 2 vùng, vùng Đông Bắc và Tây Bắc.

Vùng Đông Bắc Bộ Đông Bắc Bộ là vùng địa lý bao gồm

đồng bằng Bắc Bộ và vùng đồi núi tả ngạn sông Hồng Đặc điểm địa hình phổ biến ở đây là đồi núi thấp dưới 1000m, các dãy núi chạy theo hướng vòng cung Vùng Đông Bắc tiếp giáp với vịnh Bắc Bộ ở phía đông, phía Tây được chắn bởi dãy núi Hoàng Liên Sơn cao nhất nước ta.

Vùng Đông Bắc Bộ Vì vậy, vùng Đông Bắc Bộ chịu

ảnh hưởng trực tiếp của các cơn bão nhiệt đới, gây khó khăn rất lớn đến đời sống nhân dân Ngược lại, về mùa hè, ít chịu ảnh hưởng của gió Lào, nhờ vậy mà không khí mùa hè ở đây tuy nóng nhưng không khô rát.

Vùng Tây Bắc Bộ Tây Bắc Bộ là vùng địa lý gồm vùng núi

từ hữu ngạn sông Hồng kéo dài đến dãy Hoành Sơn Dãy Hoàng Liên Sơn chạy liền một khối theo hướng Tây Bắc – Đông Nam đóng vai trò như một bức tường kiên cố, khiến cho gió mùa Đông Bắc suy yếu Vì vậy, trừ khi chịu ảnh hưởng bởi

độ cao, nền khí hậu của vùng Tây Bắc nói chung ấm hơn so với Đông Bắc, chênh lệch nhiệt độ có thể lên đến 2-4 °C

Vùng Tây Bắc Bộ Ở khu vực miền núi, hướng phơi của sườn đóng vai trò quan trọng trong chế độ nhiệt

– ẩm, sườn đông (sườn đón gió) có trách nhiệm tiếp nhận lượng mưa lớn trong khi sườn tây lại tạo điều kiện cho gió lào hình thành khi thổi xuống các thung lũng.

Vùng trung du, miền núi thường xảy ra biến đổi khí hậu và có xu hướng cực đoan Nhất là trong điều kiện lớp phủ rừng bị khai thác, suy giảm và lớp thổ nhưỡng đang dần thoái hoá.

Vùng Tây Bắc Bộ Những cơn mưa lớn có thể gây ra lũ

thông thường, nhưng khi kết hợp với một số điều kiện thì xuất hiện lũ quét Vào mùa khô thì xảy ra hạn hán, kèm theo đó là nguy cơ cháy rừng cao Đặc điểm khí hậu miền Bắc nước ta có thể thấy rất khắc nghiệt, gây ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống và canh tác nông nghiệp của người dân nơi đây.

Mùa xuân miền Bắc bắt đầu từ Tết Nguyên Đán, từ đầu tháng 2 khi

mà cây cối đâm chồi nảy lộc nhờ thời tiết ấm áp, dịu nhẹ Nhiệt độ mùa xuân thường nằm trong khoảng 20-21 độ C, rất thích hợp cho việc trồng trọt của người dân Đây cũng là khoảng thời gian diễn

ra rất nhiều lễ hội lớn.

Khí hậu miền Bắc vào

mùa xuân (Hà Nội)

Mùa hạ của miền Bắc bắt đầu từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 7 Đây

là khoảng thời gian nhận được nhiều năng lượng mặt trời nhất Với đặc trưng là những đợt nắng nóng kéo dài, nhiệt độ cao lên tới 37-38 độ C Đây cũng là mùa thu hoạch nhiều loại cây trái.

Khí hậu miền Bắc

vào mùa hạ (Hà Nội)

Mùa thu tại miền Bắc bắt đầu từ cuối tháng 8 đến khoảng giữa tháng 10 Nhiệt độ lúc này giảm dần, không còn nắng nóng như mùa hạ Mùa Thu rất đẹp với nắng nhẹ nhàng, trời trong xanh, thi thoảng có những cơn mưa rào

Khí hậu miền Bắc vào

mùa thu (Tây Bắc)

Vào mùa Đông, nhiệt độ bắt đầu hạ xuống, mức nhiệt trung bình khoảng 13-1 độ C Nhiều nơi tại khu vực Tây Bắc xuất hiện sương muối và băng giá Mùa đông Miền Bắc là thời điểm được nhiều khách

du lịch ghé thăm bởi những cảnh quan thời tiết thú vị, đặc biệt là vùng Tây Bắc.

Khí hậu miền Bắc vào

mùa đông (Tây Bắc)