Tiết 107 108 cach lam bai nghi luan ve tac pham truyen hoac doan trich

Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích là trình bày những nhận xét, đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể... Trong các đề bài sau

Trang 1

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN

VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)

ÔN TẬP

1 Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích ?

Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn

trích) là trình bày những nhận xét, đánh giá

của mình về nhân vật, sự kiện, chủ đề hay

nghệ thuật của một tác phẩm cụ thể.

Trang 2

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN

VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)

ÔN TẬP

2 Trong các đề bài sau, đề bài nào là nghị luận về

tác phẩm truyện( hoặc đoạn trích)?

A Suy nghĩ về đạo lý của dân tộc: “ Uống nước nhớ nguồn”.

B Đất nước ta có nhiều tấm gương vượt khó học giỏi Em hãy trình bày một số tấm gương đó và nêu suy nghĩ của mình.

C Phân tích truyện ngắn “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng.

D Suy nghĩ của em về câu tục ngữ “ Lá lành đùm lá rách”

C

Trang 4

I Đề bài nghi luận về tác phẩm

truyện (hoặc đoạn trích). Đề 1 Suy nghĩ về thân phận người

phụ nữ trong xã hội cũ qua nhân vật

Vũ Nương ở Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ.

Đề 2 Phân tích diễn biến cốt truyện

trong truyện ngắn Làng của Kim Lân.

Đề 3 Suy nghĩ về thân phận Thúy

Kiều trong đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều của Nguyễn Du.

Đề 4 Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện

ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn

Trang 5

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN

Đề 2 Phân tích diễn biến cốt truyện

trong truyện ngắn Làng của Kim Lân.

Đề 3 Suy nghĩ về thân phận Thúy

Kiều trong đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều của Nguyễn Du.

Đề 4 Suy nghĩ về đời sống tình cảm gia đình trong chiến tranh qua truyện

Quang Sáng

I Đề bài nghi luận về tác phẩm

truyện (hoặc đoạn trích).

dụ như quyền sống của con người,

Yêu cầu phân tích tác phẩm

để nêu ra nhận xét

Giống

nhau Đều là kiểu bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn

trích)

Các từ suy nghĩ,

phân tích cho ta biết

được điểm giống và

khác nhau của chúng

như thế nào ?

Trang 6

TIẾT 115: CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ TÁC PHẨM

TRUYỆN (HOẶC ĐOẠN TRÍCH)

Đề 1 Suy nghĩ về thõn phận người phụ nữ trong xó hội cũ qua nhõn vật

Vũ Nương ở Chuyện người con gỏi Nam Xương của Nguyễn Dữ.

Đề 2 Phõn tớch diễn biến cốt truyện

trong truyện ngắn Làng của Kim Lõn.

Đề 3 Suy nghĩ về thõn phận Thỳy

Kiều trong đoạn trớch Mó Giỏm Sinh mua Kiều của Nguyễn Du.

Đề 4 Suy nghĩ về đời sống tỡnh cảm gia đỡnh trong chiến tranh qua truyện

Quang Sỏng

Vậy đề văn nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đoạn

trớch) là bàn về vấn

đề gỡ ?

Đề văn nghị luận cú

thể yờu cầu bàn về chủ đề, nhân vật

cốt truyện, nghệ thuật của truyện.

I Đề bài nghi luận về tỏc phẩm

truyện (hoặc đoạn trớch).

1 Tỡm hiểu cỏc đề bài (

Sgk/64-65)

2 Nhận xột:

Trang 7

(HOẶC ĐOẠN TRÍCH)

a Tìm hiểu đề

- Thể loại : nghị luận về tác phẩm

truyện (hoặc đoạn trích).

- Đối tượng : nhân vật ông Hai.

- Nội dung : truyện ngắn Làng của Kim

Lân.

II Các bước làm bài nghi luận về

tác phẩm truyện (hoặc đoạn

trích).

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

Đề bài Suy nghĩ về nhân vật ông

Hai trong truyện ngắn Làng của

+ Chi tiết tản cư, nhớ làng.

+ Theo dõi tin tức kháng chiến.

+ Khi nghe tin làng theo giặc.

+ Khi nghe tin cải chính.

- Các chi tiết nghệ thuật:

+ Chọn tình huống tin đồn thất thiệt + Các chi tiết miêu tả nhân vật.

+ Các hình thức trần thuật (đối thoại, độc thoại).

Trang 8

Trang 9

2 Lập dàn ý

a Mở bài:

- Giới thiệu nhà văn Kim Lân và truyện ngắn “ Làng”

- Nêu ý kiến đánh giá sơ bộ về nhân vật ông Hai: tình yêu làng hòa quyện với lòng

yêu nước.

b Thân bài: Triển khai tình yêu làng, yêu nước của ông Hai và nghệ thuật xây dựng

nhân vật.

* Tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai:

- Ông Hai rất yêu làng của mình (Khoe làng, nhớ làng, theo dõi tin tức kháng

chiến).

- Ông Hai cũng yêu nước (đau khổ khi làng theo giặc, thù làng, đứng về phía cách

mạng).

- Tình yêu làng lại thống nhất với tình yêu nước.

+ Tâm trạng khi nghe tin làng theo giặc.

+ Vui mừng khi tin đồn được cải chính.

* Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Chọn tình huống tin đồn thất thiệt để thể hiện nhân vật.

- Các chi tiết miêu tả nhân vật: ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ tự nhiên dân dã giàu tính

khẩu ngữ, đặc biệt là tâm lý hay khoe làng của nhân vật ông Hai.

- Các hình thức trần thuật phong phú: đối thoại, độc thoại nội tâm.

c Kết bài: Truyện ngắn đặc sắc viết về người nông dân.

 Nêu nhận định, đánh giá chung về tác phẩm.

Trang 10

trích).

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

2 Lập dàn ý

3 Viết bài

Đề bài Suy nghĩ về nhân vật ông

Hai trong truyện ngắn Làng của

Kim Lân.

3 Viết bài

- Mở bài: có 2 cách + Đi từ khái quát -> cụ thể + Nêu trực tiếp những suy nghĩ của người viết, nhân vật, tác giả, tác phẩm…

- Thân bài: trình bày các luận điểm (nhận xét, đánh giá về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm)

-> Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên kết hợp lí, tự nhiên

- Kết bài: Sự thành công của tác giả, bài học đối với cuộc sống chung

Trang 11

Trang 12

Ghi nhớ : sgk – trang 68

* Bài ngị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) có thể bàn về chủ đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật của truyện.

* Bài làm cần đảm bảo đầy đủ các phần của một bài văn nghị luận :

- Mở bài : Giới thiệu về tác phẩm (tùy theo yêu cầu cụ thể của đề bài) và nêu ý kiến đánh giá sơ bộ của mình.

- Thân bài : Nêu các luận điểm chính về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm; có phân tích, chứng minh bằng các luận cứ tiêu biểu

và xác thực.

- Kết bài : Nêu nhận định, đánh giá chung của mình về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích).

* Trong quá trình triển khai các luận điểm, luận cứ, cần thể hiện

sự cảm thụ và ý kiến riêng của người viết về tác phẩm.

* Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên

kết hợp lí, tự nhiên.

Trang 13

Xây dựng tình huống truyện Xây dựng nhân vật

Ngôn ngữ của truyện

Trang 14

1 Bài tập (trang 68 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2)

Cho đề bài : Suy nghĩ của em về truyện ngắn "Lão Hạc" của Nam Cao.

Trang 15

ĐỀ THÊM: C ảm nhận của em về tình cha con sâu n ặng c ủa ông Sáu và bé Thu trong truyện ngắn “Chiếc lược ngà”-

Nguyễn Quang Sáng

MB - Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

+ Nguyễn Quang Sáng là nhà văn của những số phận người dân Nam

Bộ

+ Tác phẩm Chiếc lược ngà được Nguyễn Quang Sáng viết năm 1966, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang rất ác liệt

- Dẫn vào vấn đề: Truyện được viết trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt

nhưng lại tập trung nói về tình người Cụ thể ở đây là tình cha con trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh Đó không chỉ là một tình cảm muôn thuở, bền vững mà còn được thể hiện trong hoàn cảnh ngặt nghèo, éo le của chiến tranh

Trang 17

Mẫu: Trong khói lửa chiến tranh, người ta cứ ngỡ tưởng

rằng, trong các tác phẩm văn học thời kì đó, chỉ có bom mìn, lửa đạn, chỉ có đau thương và mất mát, chỉ có máu và nước

tình cha con thật nhẹ nhàng, sâu lặng, thấm thía và cảm động vẫn cứ lặng lẽ xuất hiện ngay giữa trận địa chiến đấu chống quân thù, đó là truyện ngắn "Chiếc lược ngà" của nhà văn Nguyễn Quang Sáng Truyện ngắn "Chiếc lược ngà" là một trong các truyện ngắn thành công nhất trong sự nghiệp cầm bút của ông Tác phẩm được sáng tác năm 1966 tại chiến trường Nam Bộ trong thời kì cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc đang diễn ra rất quyết liệt Qua tác phẩm, người đọc thấy được tình cảm cha con thật đẹp, thiêng liêng, cao cả trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh.

Trang 18

KB:- Khái quát vấn đề: truyện ngắn “Chiếc lược ngà” là

một câu chuyện cảm động về tình cha con ngay trong bối cảnh chiến tranh, chia cắt

- Nêu cảm nhận của em: Chiếc lược ngà đã khẳng định và ca

ngợi tình cảm cha con thiêng liêng như một giá trị nhân bản sâu sắc Tình cảm ấy càng trở nên cao đẹp, thiêng liêng hơn trong những cảnh ngộ éo le của cuộc chiến tranh tàn khốc.

Trang 19

Mẫu: Có thể nói rằng “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng là một câu chuyện vô cùng cảm động Tác phẩm ấy đã khơi gợi trong lòng người đọc không ít những tình cảm đẹp.

Nó khiến ta càng thêm cảm phục trước tài năng kể chuyện của nhà văn, càng thêm trân trọng hơn tình cảm gia đình, thêm xót

xa cho những hi sinh mất mát của dân tộc ta trong những năm tháng kháng chiến Từ câu chuyện của cha con anh Sáu, Nguyễn Quang Sáng đã đem đến cho người đọc những bài học

vô cùng sâu sắc Đó là bài học về tình cảm gia đình, về trách nhiệm với quê hương đất nước Chúng ta nhận ra rằng mình phải sống sao cho xứng đáng với quá khứ, với lịch sử của dân tộc Và có lẽ chính vì thế mà sau bao

thăng trầm của lịch sử, “ Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng vẫn còn mãi trong lòng bạn đọc.

Trang 20

Gợi ý:

1 Mở bài:

Cùng với Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng, Nam Cao là một cái tên không thể thiếu khi nhắc tới những nhà văn hiện thực nhân đạo Các sáng tác của ông vừa rất mực chân thực, vừa có một ý vị triết lí mang ý nghĩa nhân bản sâu sắc Truyện ngắn "Lão Hạc" là một trong những tác phấm tiêu biểu như thế! Truyện đã thể hiện một cách chân thực, cảm động số phận người nông dân trong xã hội cũ và phẩm chất cao quý tiềm tàng của họ.

2 Thân bài (Tham khảo 1 đoạn phần thân bài) :

Về phần cuối truyện, tác giả đặt nhân vật giữa hai tọa độ nhìn khác nhau: vợ ông giáo và Binh Tư Trò chuyện với vợ, ông giáo nghiền ngẫm, triết lí về sự nhìn nhận và đánh giá của người đời Trò chuyện với Binh Tư, ông giáo từ sửng sốt chuyển sang thất vọng về lão Hạc Ở chỗ nãy, Nam Cao thật cao tay – ông đưa ra một hiểu lầm thật bất ngờ để rồi cũng bằng cách bất ngờ nhất, ông "lật tẩy" sự việc làm cho người đọc thỏa mãn trong sự hiểu biết trọn vẹn: lão Hạc vẫn nguyên vẹn, trong sạch cho đến chết.

Trang 21

1 Bài tập (trang 68 sgk Ngữ Văn 9 Tập 2)

Cho đề bài : Suy nghĩ của em về truyện ngắn "Lão Hạc" của Nam Cao.

2 Bài tập bổ sung

Trang 22

Bài 1 Cảm nhận của em về vẻ đẹp của đoạn trích sau:

Tôi hãy còn nhớ buổi chiều hôm đó – buổi chiều sau một ngày mưa rừng, giọt mưa còn đọng trên lá, rừng sáng lấp lánh Đang ngồi làm việc dưới tấm ni lông nóc, tôi bỗng nghe tiếng kêu Từ con đường mòn chạy lẫn trong rừng sâu, anh hớt hải chạy về, tay cầm khúc ngà đưa lên khoe với tôi Mặt anh hớn hở như một đứa trẻ được quà.

Sau đó anh lấy vỏ đạn hai mươi li của Mĩ, đập mỏng làm thành một cây cưa nhỏ, cưa khúc ngà thành từng miếng nhỏ Những lúc rỗi, anh cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc Chẳng hiểu sao tôi thích ngồi nhìn anh làm và cảm thấy vui vui khi thấy bụi ngà rơi mỗi lúc một nhiều Một ngày, anh cưa được một vài răng Không bao lâu sau, cây lược được hoàn thành Cây lược dài độ hơn một tấc, bề ngang độ ba phân rưỡi, cây lược cho con gái, cây lược dùng để chải mái tóc dài, cây lược chỉ có một hàng răng thưa Trên sống lưng lược

có khắc một hàng chữ nhỏ mà anh đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: “Yêu nhớ tặng Thu con của ba” Cây lược ngà ấy chưa chải được mái tóc của con, nhưng nó như gỡ rối được phần nào tâm trạng của anh Những đêm nhớ con, anh ít nhớ đến nỗi hối hận đánh con, nhớ con, anh lấy cây lược ra ngắm nghía rồi mài lên tóc cho cây lược thêm bóng, thêm mượt Có cây lược, anh càng mong gặp lại con Nhưng rồi một chuyện không may xảy ra Một ngày cuối năm năm mươi tám – năm đó ta chưa võ trang – trong một trận càn lớn của quân Mĩ – ngụy, anh Sáu bị hi sinh Anh bị viên đạn của máy bay Mĩ bắn vào ngực Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu Tôi không đủ lời lẽ để tả lại cái nhìn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bây giờ, thỉnh thoảng tôi cứ nhớ lại đôi mắt của anh.

- Tôi sẽ mang về trao tận tay cho cháu.

Tôi cúi xuống gần anh và khẽ nói Đến lúc ấy, anh mới nhắm mắt đi xuôi.

(Trích Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng, Ngữ văn 9, Tập một)

Trang 23

Gợi ý: Cảm nhận về vẻ đẹp đoạn trích:

a Vẻ đẹp của tấm lòng người cha:

- Tình yêu thương con thắm thiết, sâu nặng và cao đẹp:

+ Đoạn trích thể hiện nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau của nhân vật ông Sáu nhưng những cảm xúc ấy đều hướng về đứa con gái thân yêu trong hoàn cảnh

xa cách: day dứt, ân hận vì đã đánh con khi nóng giận; mong muốn làm một chiếc lược ngà cho bé Thu; vui mừng, sung sướng khi tìm được khúc ngà; nhớ thương, khao khát gặp lại con

+ Ông Sáu tỉ mỉ cưa từng chiếc răng lược, tẩn mẩn khắc từng nét chữ yêu thương, dành hết tâm trí, công sức vào việc làm cây lược để thực hiện lời dặn của bé Thu Chiếc lược ngà là một vật quý giá, thiêng liêng, làm dịu đi nỗi ân hận và chứa đựng tấm lòng yêu thương thắm thiết, sâu nặng của người cha dành cho con gái trong hoàn cảnh chiến tranh

+ Việc ông Sáu trao lại chiếc lược cho người bạn thân trước lúc hi sinh bộc lộ ước nguyện cao đẹp, thiêng liêng của người cha và khẳng định sức sống của tình cha con trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt

Trang 24

- Tấm lòng yêu thương con của ông Sáu được đặt trong một tình huống đau thương:

Ông Sáu làm chiếc lược cho bé Thu nhưng chưa được gặp lại con thì ông đã

hi sinh Tình huống truyện này vừa tỏa sáng tấm lòng của người cha vừa khẳng định sức sống bất diệt của tình cảm cha con Nó vượt lên trên sự xa cách, gian khổ, mất mát vì chiến tranh

Trang 25

Bài 2 Cảm nhận của em về vẻ đẹp của các cô gái thanh niên xung phong qua hai đoạn trích sau:

Còn chúng tôi thì chạy trên cao điểm cả ban ngày Mà ban ngày chạy trên cao điểm không phải chuyện chơi Thần chết là một tay không thích đùa Hắn

ta lẩn trong ruột những quả bom Tôi bây giờ còn một vết thương chưa lành miệng ở đùi Tất nhiên, tôi không vào viện quân y Việc nào cũng có cái thú của

nó Có ở đâu như thế này không: đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay đang ầm ì xa dần Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều quả bom chưa nổ Có thể nổ bây giờ, có thể chốc nữa Nhưng nhất định sẽ nổ Rồi khi xong việc, quay lại nhìn cảnh đoạn đường một lần nữa, thở phào, chạy về hang.

Và:

Tôi thích nhiều bài Những bài hành khúc bộ đội hay hát trên những ngả đường mặt trận Tôi thích dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng Thích "Ca-chiu- sa" của Hồng quân Liên Xô Thích ngồi bó gối mơ màng: "Về đây khi mái tóc còn xanh xanh " [ ] Chị Thao hát: "Đây Thăng Long, đây Đông Đô Hà Nội " Nhạc sai bét, còn giọng thì chua, chị không hát trôi chảy được bài nào Nhưng chị lại có ba quyền số dày, chép bài hát Rỗi là ngồi chép bài hát Thậm chí, say mê chép cả những lời tôi tự bịa ra nữa.

(Trích Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê, SGK Ngữ văn 9, tập 2)

Tiêu đề	Cách Làm Bài Nghị Luận Về Tác Phẩm Truyện (Hoặc Đoạn Trích)
Thể loại	Bài Nghị Luận

Định dạng
Số trang	31
Dung lượng	1,3 MB