Tiết 70 on tap phan tieng viet cac phuong cham hoi thoai

Các phương châm hội thoạiPhương châm về lượng Phương Châm về chất Phương châm quan hệ Phương châm cách thức Phương châm lịch sự Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội dung của

TIẾNG VIỆT 9

A Phương châm về lượng B Phương châm cách thức

C Phương châm quan hệ D Phương châm lịch sự

Tình huống giao tiếp sau không tuân thủ phương châm hội thoại nào?

TIẾT 70

ÔN TẬP PHẦN TIẾNG VIỆT

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

II XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

III CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

I CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

1 Nội dung các phương châm hội thoại

2 Lưu ý khi vận dụng các phương châm hội thoại trong hoạt động giao tiếp

1 Nội dung các phương châm hội thoại

Các phương châm hội thoại

Phương

châm

về lượng

Phương Châm

về chất

Phương châm quan hệ

Phương châm cách thức

Phương châm lịch sự

Khi giao tiếp,

cần nói cho

có nội dung;

nội dung của

lời nói phải

Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề.

Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch; tránh cách nói

mơ hồ.

Khi giao tiếp, cần

tế nhị và tôn trọng người khác.

Bài tập : Giải thích các thành ngữ sau

và cho biết chúng có liên quan đến

những phương châm hội thoại nào ?

Nói ấp úng , không rành mạch, rõ ràng

Phương châm cách thức

Phương châm quan hệ

Không nói trực tiếp, không nói thẳng sự việc mà quanh co xa xôi

để người nghe phải suy ngẫm mà hiểu.

Phương châm cách thức

2 Lưu ý khi vận dụng các phương châm

hội thoại trong hoạt động giao tiếp :

a Việc vận dụng các phương châm hội thoại cần phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp

b Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại

- Người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hóa giao tiếp.

- Người nói phải ưu tiên cho 1 phương châm hội

thoại khác hoặc 1 yêu cầu khác quan trọng hơn

- Người nói muốn gây chú ý để người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý nào đó.

* Rèn kĩ năng giao tiếp, văn hóa ứng xử

NGƯỜI ĂN XIN

Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi

Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:

- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả

Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:

- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi

Khi ấy tôi chợt hiểu ra: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì

đó của ông

(Theo Tuốc-ghê-nhép)

Làm bài kiểm tra môn Ngữ văn

Đáp ứng đúng, không thiếu không Thừa

Trình bày

rõ ràng, mạch lạc.

Tôn trọng các bạn, thầy cô.

II XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI :

1 Các từ ngữ xưng hô thông dụng trong tiếng việt

Khiêm Khiêm nhường

“Xưng khiêm, hô tôn” là như thế nào?

 Khi xưng hô, người nói tự xưng mình một cách

khiêm nhường và gọi người đối thoại một cách tôn kính.

III CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ CÁCH DẪN GIÁN TIẾPChú ý 3 yêu cầu sau đây :

- Cần phân biệt được 2 cách dẫn

- Xác định được lời dẫn, cách dẫn trong những trường hợp cụ thể.

- Chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp

DẪN TRỰC TIẾP

DẪN GIÁN TIẾP Cách dẫn

Thuật lại lời nói hay

ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp.

Lời dẫn trực tiếp

được đặt trong dấu ngoặc kép.

Lời dẫn gián tiếp

không đặt trong dấu ngoặc kép

( Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sapa )

Ví dụ 2: Lão tìm lời lẽ giảng giải cho con trai hiểu Lão

khuyên nó hãy dằn lòng bỏ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào khá mà nhẹ tiền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa khác; làng này đã chết hết con gái đâu mà sợ?

( Nam Cao, Lão Hạc )

Bộ phận in

đậm là lời dẫn

trực tiếp.

Bộ phận in đậm là lời dẫn gián tiếp.

Bài tập 1 : Tìm lời dẫn trong các đoạn trích sau

và cho biết đâu là lời dẫn trực tiếp và đâu là lời

dẫn gián tiếp ?

a Tôi gặng hỏi mãi, Trinh cũng không chịu nói Trinh bảo chưa muốn nói bây giờ vì muốn dành cho tôi một sự bất ngờ

( Theo Trần Hoài Dương )

b Bao nhiêu người thuê viết

Tấm tắc ngợi khen tài

“Hoa tay thảo những nét

Như phượng múa rồng bay”

( Vũ Đình Liên, Ông Đồ)

a Tôi gặng hỏi mãi, Trinh cũng không chịu nói Trinh bảo chưa muốn nói bây giờ vì muốn dành cho tôi một sự bất ngờ

( Theo Trần Hoài Dương )

a Tôi gặng hỏi mãi, Trinh cũng không chịu nói Trinh bảo chưa muốn nói bây giờ vì muốn dành cho tôi một sự bất ngờ

( Theo Trần Hoài Dương )

 Đây là lời dẫn gián tiếp

a Tôi gặng hỏi mãi, Trinh cũng không chịu nói Trinh bảo chưa muốn nói bây giờ vì muốn dành cho tôi một sự bất ngờ

( Theo Trần Hoài Dương )

 Đây là lời dẫn gián tiếp

b Bao nhiêu người thuê viết

Tấm tắc ngợi khen tài

“Hoa tay thảo những nét

Như phượng múa rồng bay”

( Vũ Đình Liên, Ông Đồ)

b Bao nhiêu người thuê viết

Tấm tắc ngợi khen tài

“Hoa tay thảo những nét

Như phượng múa rồng bay”

( Vũ Đình Liên, Ông Đồ)

 Đây là lời dẫn trực tiếp

Bài tập 2: Chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau đây thành lời dẫn gián tiếp?

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng

ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ

ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp phải đem binh ra chống cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân Thanh

ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan

( Ngô gia văn phái, Hoàng Lê Nhất thống chí)

* Lưu ý khi chuyển lời dẫn trực tiếp

thành lời dẫn gián tiếp:

- Xóa các dấu câu báo hiệu hay đánh dấu lời nói trực tiếp

- Thay đổi từ xưng hô cho thích hợp

- Lược bỏ các tình thái từ hay các từ ngữ mang tính chất khẩu ngữ

- Thay đổi hoặc lược bỏ các từ ngữ chỉ

địa điểm, thời gian cho thích hợp.

Bài tập 2: Chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau đây

thành lời dẫn gián tiếp?

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng

ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ

ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp phải đem binh ra chống cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân Thanh

ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan

( Ngô gia văn phái, Hoàng Lê Nhất thống chí)

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng

ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ

ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp phải đem binh ra chống cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân Thanh

ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan

( Ngô gia văn phái, Hoàng Lê Nhất thống chí)

LỜI ĐỐI THOẠI LỜI DẪN GIÁN TIẾP

Từ ngữ xưng hô

Từ chỉ địa điểm

Từ chỉ thời gian

Tôi (ngôi thứ nhất) Nhà vua ( ngôi thứ ba)

Những thay đổi từ ngữ khi chuyển lời đối thoại thành lời dẫn gián tiếp:

Bài tập 2: Chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau đây

thành lời dẫn gián tiếp?

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng

ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ

ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp phải đem binh ra chống cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân Thanh

ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan

( Ngô gia văn phái, Hoàng Lê Nhất thống chí)

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng

ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ

ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp phải đem binh ra chống cự Mưu đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ thế nào?

Thiếp nói:

ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan

( Ngô gia văn phái, Hoàng Lê Nhất thống chí)

LỜI ĐỐI THOẠI LỜI DẪN GIÁN TIẾP

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh

sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua như thế nào.

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống

không, lòng người tan rã Quân Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Đoạn văn sau khi chuyển

- Ôn tập lý thuyết về các phương châm hội

thoại , cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp.

- Viết một đoạn văn ( khoảng 15 dòng ) nêu suy nghĩ của em về vai trò của việc tự học, trong

đó có sử dụng cách dẫn trực tiếp

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ