Một số biện pháp sử dụng tin tức thời sự trong dạy học phần lịch sử thế giới ( chương trình lớp 12) nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong dạy học môn lịch sử

Nghị quyết 88/2014/QH13 Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông;

mới

15

3.4 Cập nhật tin tức thời sự trong hoạt động Luyện tập - Vận dụng 23 3.5 Cập nhật tin tức thời sự trong hướng dẫn học sinh tự học 29 3.6 Lồng ghép những nội dung mang tính thời sự trong kiểm tra,

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Lí luận mà không liên hệ với

thực tiễn là lí luận suông Thực tiễn mà không có lí luận hướng dẫn thì là thực tiễn mù quáng” Như chúng ta thấy chương trình giáo dục hiện hành của nước ta

đang chuyển mình dần từ hướng dẫn học sinh tiếp cận nội dung kiến thức sang tiếp cận năng lực người học Thực hiện các Nghị quyết của Đảng-Nghị quyết số 29/NQ-TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Nghị quyết 88/2014/QH13 Quốc hội quy định: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả

về phẩm chất và năng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh.” và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ thì chương

trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng “phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần, trở thành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức

và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời ” nhằm

đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới

Lịch sử là môn học trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về khoa học lịch sử, cũng như vận dụng những kiến thức đó vào cuộc sống để biết cách ứng

xử với quá khứ, hiện tại, tương lai một cách phù hợp, đồng thời đáp ứng với yêu cầu phát triển của đất nước Bài giảng môn Lịch sử không chỉ là một bài học về kiến thức cơ bản, rèn luyện kỹ năng, về giáo dục tư tưởng mà còn là một bài học

về giáo dục nhân cách con người Mỗi bài giảng Lịch sử cần chứa đựng một thực tế nhất định của đời sống nhằm đáp ứng nhu yêu cầu ngày càng phát triển của xã hội Mà trong định hướng xây dựng chương trình giáo dục phổ thông mới

khẳng định: “môn Lịch sử THPT giúp học sinh phát triển năng lực lịch sử, biểu hiện của năng lực khoa học đã được học sinh hình thành ở cấp THCS; góp phần giáo dục tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, các phẩm chất, năng lực của người công dân Việt Nam, công dân toàn cầu phù hợp với xu thế phát triển của thời đại; giúp học sinh nhận thức và nhận thức rõ vai trò, đặc điểm của khoa học lịch sử cũng như sự kết nối giữa sử học với ngành nghề khác, tạo cơ sở để học sinh định

hướng nghề nghiệp trong tương lai” Chính vì thế việc gắn kiến thức lí thuyết

lịch sử vào thực tiễn là vô cùng quan trọng

Tuy nhiên, đa số các em chỉ mới chú trọng tiếp nhận các thông tin ca nhạc giải trí, văn hóa du lịch, thể thao vào mục tiêu giải trí mà chưa chú ý đến các thông tin về xây dựng phát triển kinh tế, thành tựu khoa học kĩ thuật, chính trị đối ngoại của các quốc gia dân tộc để phục vụ cho việc học tập trở thành người học tích cực, tự tin Việc học tập môn Lịch sử của các em học sinh còn hạn chế, phần lớn các em đang còn thụ động trong việc tiếp thu kiến thức, việc tìm tòi, khám phá những kiến thức mới ngoài sách giáo khoa Đa số học sinh thờ ơ với môn sử, không hứng thú học tập Đôi khi GV chưa quan tâm hướng dẫn, học sinh chưa chủ động vận dụng kiến thức bài học với thực tiễn Bởi vậy, chất lượng dạy và học môn lịch sử ở trường THPT chưa cao

Vì vậy, để nâng cao hiệu quả dạy học Lịch sử 12, tăng cường hiểu biết của HS

về những vấn đề mới nảy sinh trong thực tế ngoài sách giáo khoa, tôi đã lựa

chọn sáng kiến “Một số biện pháp sử dụng tin tức thời sự trong dạy học phần Lịch sử thế giới ( chương trình lớp 12) nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong dạy học môn Lịch sử” để nghiên cứu

Với đề tài này, tôi mong muốn giúp học sinh trên cơ sở tiếp nhận những thông tin mới mang tính thời sự nhằm hệ thống hóa kiến thức trong sách giáo khoa với kiến thức thực tiễn để tạo hứng thú cho học sinh đối với môn lịch sử đồng thời tiếp nhận các kiến thức mang tính thời đại trong việc lựa chọn nghề nghiệp cho

tương lai Đồng thời có thể góp thêm một vài ý kiến đề nâng cao chất lượng,

hiệu quả trong dạy và học môn Lịch sử

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Thông qua việc vận dụng kiến thức mới, liên hệ thực tiễn, đề cao tính thời sự học sinh sẽ giúp giáo viên và học sinh nhận thấy rõ sự cần thiết phải vận dụng những kiến thức mới nảy sinh, liên hệ thực tế đến những nội dung của môn học

để nhằm tăng thêm hiệu quả giảng dạy, thấy được sự gắn kết giữa bài học với cuộc sống thực tế hàng ngày Qua đó, giúp học sinh phát triển năng lực nhận thức lịch sử, năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng Lịch sử đã học vào thực tiễn một cách có hiệu quả, có thể giải quyết các vấn đề thực tiễn của cuộc sống Từ đó làm cho nội dung bài học sinh động, hấp dẫn hơn, tăng hứng thú hoc tập cho học sinh hơn Tạo được niềm yêu thích và động

cơ học tập lâu dài Kết quả nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử THPT nói

riêng và chất lượng giáo dục nói chung

3 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu: “Một số biện pháp sử dụng tin tức thời sự trong dạy

học phần Lịch sử thế giới ( chương trình lớp 12) nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong dạy học môn Lịch sử”

Phạm vi nghiên cứu: Sáng kiến được nghiên cứu và áp dụng đối học sinh

lớp 12 tại trường THPT Nam Đàn 2

Thời gian nghiên cứu: gần 02 năm từ tháng 8/2020 đến tháng 3/2022

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện sáng kiến này, tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: tôi sử dụng phương pháp này vào việc nghiên cứu toàn bộ các tài liệu liên quan đến sáng kiến Nghiên cứu những thành tựu lí thuyết đã có làm cơ sở lí luận

- Phương pháp phỏng vấn: Tham khảo ý kiến của các giáo viên THPT để chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện sáng kiến

- Phương pháp quan sát sư phạm: Phương pháp này được vận dụng

để quan sát trực tiếp việc vận dụng kiến thức thực tiễn để giải quyết các vấn đề nêu ra trong bài học của học sinh trong tiết dạy hoặc trong các đợt kiểm tra

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: Phương pháp này được sử dụng để điều tra thực trạng việc liên hệ thực tiễn trong dạy và học Lịch sử trong trường (Thăm dò ý kiến của giáo viên, học sinh)

- Phương pháp thống kê, tổng hợp: Phương pháp này dùng để phân tích số liệu, so sánh kết quả áp dụng sáng kiến với khi chưa áp dụng sáng

kiến

5 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

Sáng kiến của tôi đã giải quyết được những vấn đề còn hạn chế trong việc dạy học Lịch sử như:

Giáo viên chỉ đưa ra được các câu hỏi liên quan đến kiến thức trong SGK

mà chưa đưa ra được các câu hỏi có vấn đề và các hình thức học tập phù hợp với việc gắn kiến thức lí thuyết với thực tiễn, tích hợp tính thời sự

Học sinh chưa đi sâu vào quá trình giải thích, giải quyết các vấn đề liên quan đến thực tế, chưa biết vận dụng kiến thức lịch sử vào cuộc sống, học sinh chưa hứng thú với việc học lịch sử

nhật tin tức thời sự, gắn lí thuyết với thực tiễn trong hoạt động mở đầu, trong

hoạt động hình thành kiến thức mới, trong hoạt động luyện tập - vận dụng, hướng dẫn học sinh tự học, trong kiểm tra, đánh giá

Sáng kiến này giúp bản thân tôi cũng như các giáo viên trong trường chủ động hơn vì được trang bị kiến thức cơ bản về giáo dục tích hợp, gắn lí thuyết với thực tiễn, đề cao tính thời sự Học sinh có khả năng vận dụng kiến thức thực

tế, có khả năng tổng hợp kiến thức lịch sử đồng thời phát triển được năng lực,

phẩm chất cho học sinh

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I CƠ SỞ CỦA ĐỀ TÀI

I.1 Cơ sở lí luận

I.1.1 Quan niệm về đổi mới giáo dục

Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của Nhà nước về đổi mới giáo dục nói chung và giáo dục Trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều văn bản:

Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 04 tháng 01 năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế Nội dung cụ thể như sau

Xác định mục tiêu giáo dục con người phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu xã hội vừa phát triển cao nhất tiềm năng của mỗi cá nhân Phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mĩ thay vì chỉ trang bị kiến thức; kết hợp hài hòa dạy người, dạy chữ, dạy nghề

Đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, cơ bản, hiện đại, tăng thực hành, vận dụng kiến thức và kĩ năng vào thực tiễn Chú trọng giáo dục khoa học

xã hội- nhân văn, kĩ năng sống, pháp luật, thể chất, quốc phòng an ninh và hướng nghiệp

Một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục phổ thông hiện nay là vận dụng kiến thức vào thực tiễn nhằm phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập của HS Vì vậy, việc liên hệ các hiện tượng, vấn đề thực tế vào trong quá trình dạy và học, trước hết tạo điều kiện cho việc học và hành gắn

liền với thực tế, tạo cho các em sự hứng thú, hăng say trong học tập Vận dụng

kiến thức mới, liên hệ các hiện tượng, vấn đề thực tế vào trong quá trình dạy và học góp phần xây dựng thái độ học tập đúng đắn, phương pháp học tập chủ động, tích cực, sáng tạo; lòng ham học, ham hiểu biết, năng lực tự học, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống Đồng thời giúp cho HS có được những hiểu biết về các vấn đề kinh tế - xã hội của thế giới, của một số quốc gia và khu vực

Từ đó, các em ý thức được hoạt động của bản thân trong cuộc sống Bên cạnh đó

còn góp phần xây dựng cho HS những kĩ năng quan sát, thu nhập thông tin và

phân tích thông tin Ngoài ra còn giúp các em phát triển kĩ năng nghiên cứu thực

tiễn và kĩ năng tư duy để giải thích các hiện tượng thực tiễn, luôn chủ động trong

cuộc sống

I.1.2 Môn Lịch sử trong trường THPT

Theo chương trình giáo dục phổ thông mới: Lịch sử là môn học thuộc nhóm

Khoa học xã hội, được lựa chọn theo định hướng nghề nghiệp ở cấp trung học

phổ thông Môn Lịch sử có sứ mệnh giúp học sinh hình thành và phát triển năng

lực lịch sử, thành phần của năng lực khoa học đồng thời góp phần hình thành,

phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực chung được xác định trong

Chương trình tổng thể Môn Lịch sử giữ vai trò chủ đạo trong việc giáo dục lòng

yêu nước, tinh thần tự tôn dân tộc, truyền thống lịch sử và văn hoá dân tộc, giúp

học sinh nhận thức và vận dụng được các bài học lịch sử giải quyết những vấn

đề của thực tế cuộc sống, phát triển tầm nhìn, củng cố các giá trị nhân văn, tinh

thần cộng đồng, lòng khoan dung, nhân ái; góp phần hình thành, phát triển

những phẩm chất của công dân Việt Nam, công dân toàn cầu trong xu thế phát

triển của thời đại

Môn Lịch sử hình thành, phát triển cho học sinh tư duy lịch sử, tư duy hệ

thống, tư duy phản biện, kĩ năng khai thác và sử dụng các nguồn sử liệu, nhận

thức và trình bày lịch sử trong logic lịch đại và đồng đại, kết nối quá khứ với

hiện tại Môn Lịch sử giúp học sinh nhận thức được giá trị khoa học và giá trị

thực tiễn của sử học trong đời sống xã hội hiện đại, hiểu biết và có tình yêu đối

với lịch sử, văn hoá dân tộc và nhân loại; góp phần định hướng cho học sinh lựa

chọn những nghề nghiệp như: nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, ngoại

giao, quản lí, hoạt động du lịch, công nghiệp văn hoá, thông tin truyền thông, Chương trình môn Lịch sử hệ thống hoá, củng cố kiến thức thông sử ở giai đoạn

giáo dục cơ bản, đồng thời giúp học sinh tìm hiểu sâu hơn các kiến thức lịch sử

cốt lõi thông qua các chủ đề, chuyên đề học tập về lịch sử thế giới, lịch sử khu

vực Đông Nam Á và lịch sử Việt Nam Phương pháp dạy học môn Lịch sử được

thực hiện trên nền tảng những nguyên tắc cơ bản của sử học và phương pháp

giáo dục hiện đại

I.1.3 Dạy học Lịch sử theo hướng phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học

Chương trình môn Lịch sử giúp học sinh phát triển năng lực lịch sử trên

nền tảng kiến thức cơ bản và nâng cao về lịch sử thế giới, khu vực và Việt Nam

thông qua hệ thống chủ đề, chuyên đề về lịch sử chính trị, kinh tế, xã hội, văn

hoá, văn minh Các hình thức tổ chức giáo dục, chương trình tạo ra độ mềm dẻo,

linh hoạt để có thể điều chỉnh phù hợp với các địa phương và các nhóm đối tượng học sinh, đồng thời bảo đảm trình độ chung của giáo dục phổ thông trong

cả nước, tương thích với trình độ khu vực và thế giới Môn Lịch sử cũng như các môn học khác cần hình thành và phát triển năm phẩm chất cần có của người Việt Nam: Yêu nước, chăm chỉ, nhân ái, trung thực, trách nhiệm và ba năng lực

chung, bảy năng lực đặc thù Trong đó, năng lực lịch sử đặc thù gồm: tìm hiểu lịch sử; nhận thức và tư duy lịch sử; vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học Có

nhiều quan niệm khác nhau về năng lực Có quan niệm cho rằng: Năng lực của

HS là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức, kĩ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận hành chúng một cách hợp lí vào thực hiện thành công nhiệm

vụ học tập, giải quyết hiệu quả các vấn đề đặt ra cho chính các em trong cuộc sống

Theo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể

Từ những quan niệm nêu trên, có thể hiểu, năng lực luôn gắn với khả năng thực hiện, nghĩa là các cá nhân, trên cơ sở những kĩ năng- kĩ xảo học được hoặc

có sẵn, phải biết vận dụng chúng một cách linh hoạt để giải quyết các vấn đề mà thực tiễn cuộc sống đặt ra Một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục phổ thông hiện nay là vận dụng kiến thức vào thực tiễn nhằm phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập của HS Chính vì vậy chương trình

môn Lịch sử rất coi trọng nội dung thực hành lịch sử, kết nối lịch sử với thực tiễn cuộc sống

Năng lực vận dụng kiến thức của học sinh là khả năng của bản thân người học huy động, sử dụng những kiến thức, kĩ năng đã học trên lớp hoặc qua trải nghiệm thực tế của cuộc sống để giải quyết những vấn đề đặt ra trong những tình huống đa dạng và phức tạp của đời sống một cách hiệu quả và có khả năng biến đổi nó Năng lực vận dụng kiến thức thể hiện phẩm chất, nhân cách của con người trong quá trình hoạt động để thỏa mãn nhu cầu chiếm lĩnh tri thức Cụ thể: Chương trình coi thực hành là một nội dung quan trọng và là công cụ thiết thực, hiệu quả để phát triển năng lực học sinh

Chương trình tăng cường thời lượng thực hành; đa dạng hoá các loại hình thực hành thông qua các hình thức tổ chức giáo dục như hoạt động nhóm, cá nhân tự học; học ở trên lớp, bảo tàng, thực địa; học qua dự án, di sản;

Trong phạm vi sáng kiến nghiên cứu chủ yếu hướng tới năng lực vận dụng

kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn Các biểu hiện cụ thể của năng lực vận

dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn trong lịch sử được thể hiện cụ thể:

Thứ nhất: Rút ra được bài học lịch sử và vận dụng được kiến thức lịch sử

để lí giải những vấn đề của thực tiễn cuộc sống

Thứ hai, trên nền tảng đó, có khả năng tự tìm hiểu những vấn đề lịch sử,

phát triển năng lực sáng tạo, có khả năng tiếp cận và xử lí thông tin từ những

nguồn khác nhau, có ý thức và năng lực tự học lịch sử suốt đời

Vấn đề mà sáng kiến tôi hướng tới cũng đã được một số tác giả đề cập tới trong

một số bài viết, hầu hết các tác giả đều trình bày theo hướng gắn kiến thức lí

thuyết với thực tiễn trong môn lịch sử là tổ chức các chuyến thực tế, trải nghiệm

ngoài nhà trường cho các em và đã đem lại hiệu quả rất thiết thực Trong bài viết

này tôi xem đó là những cơ sở lí luận để phát triển sáng kiến của mình

I.2 Cơ sở thực tiễn

Để tìm hiểu thực trạng của vấn đề tôi đã tiến hành thực hiện như sau:

Một là tôi tiến hành khảo sát về việc cập nhật các thông tin thời sự của học sinh

lớp 12 trường THPT Nam Đàn 2, cụ thể các bước như sau:

Bước 1 Hoàn thành phiếu khảo sát về vấn đề cập nhật tin tức thời sự của học

sinh qua phần mềm Goole/ Forms

Bước 2 Gửi đường link cho học sinh qua nhóm Zalo

Đường link : https://froms.gle/u9orVfJu7sFC9S3A

Bước 3 Hoàn thành thống kê bằng biểu đồ trên Goole/ Froms theo các câu hỏi Bảng số liệu tổng hợp

Bên canh đó tôi còn khảo sát về việc dạy lí thuyết gắn liền với thực tiễn, cập

nhật tin tức thời sự trong tiết dạy lịch sử của 4 giáo viên môn Lịch sử trong

trường, tôi đã thu được kết quả như sau:

Nội dung Số GV

Thường xuyên thực hiện

Số GV Thỉnh thoảng thực hiện

Số GV

ít khi thực hiện

Số GV Chưa thực hiện

Hàng ngày cập nhật tin tức thời

sự về tình hình kinh tế, chính

trị, văn hóa, xã hội của thế giới,

trong nước, địa phương

Có vận dụng liên hệ thực tế

trong tiết dạy lịch sử

nghiệm, học tập tại thực địa…

Đưa các nội dung liên hệ thực

tiễn, cập nhật tin tức thời sự

vào kiểm tra, đánh giá

Qua việc kết quả khảo sát giáo viên và học sinh ở trên tôi nhận thấy: việc cập nhật các thông tin thời sự về kinh tế, chính trị xã hội của học sinh còn chưa cao nhưng với vấn đề nóng của toàn cầu và trong nước hiện nay học sinh đã cập nhật thông tin thường xuyên hơn Đối với giáo viên cũng có chú ý tới việc cập nhật kiến thức thực tiễn và vận dụng trong giờ dạy nhưng chưa được thường xuyên, học sinh ít có điều kiện để tham gia học tập thực tế, nên số học sinh hứng thú với môn học còn ít, tỉ lệ học sinh không thích học môn sử vẫn còn cao

Ngoài các con số trên, từ thực tiễn giảng dạy, kết hợp với dự giờ của đồng nghiệp, kiểm tra chéo hồ sơ kế hoạch dạy học của giáo viên trong tổ chuyên môn, và trao đổi cùng học sinh, tôi còn nhận thấy:

Về phía giáo viên: Hiện nay GV đã và đang đổi mới phương pháp dạy học thể hiện ở cả khâu soạn bài và lên lớp Tuy nhiên trong quá trình xây dựng câu hỏi, nhiều GV thường sử dụng những câu hỏi có sẵn, đôi khi chưa sát với đối tượng học sinh Không kích thích được năng lực tự lực, tự sáng tạo của học sinh, chưa định hướng vào giải quyết các vấn đề hay, khó, mới, làm cho HS thụ động trong việc lĩnh hội kiến thức

Đặc biệt thế giới luôn thay đổi, khoa học công nghệ tiến bộ không ngừng nên các kiến thức về Lịch sử kinh tế - xã hội luôn thay đổi, nếu GV chỉ rập khuôn máy móc theo SGK thì chưa phản ánh đúng, đủ tình hình phát triển của các quốc gia và khu vực, cập nhật những vấn đề mới và nóng của thế giới mà việc cập

nhật các kiến thức, sự kiện mới của nhiều GV còn chưa kịp thời, đang còn sử dụng những kiến thức cũ mà nhiều số liệu này không còn hợp với tình hình hiện tại Điều đó dẫn đến việc yêu cầu HS liên hệ với tình hình kinh tế - xã hội trên thế giới sẽ gặp nhiều khó khăn Bên cạnh đó đa số GV bỏ qua phần liên hệ thực

tế, cập nhật kiến thức mới là do một trong các lý do sau: thời gian không còn đủ, phần liên hệ được coi là phần phụ, giáo viên ít có kỹ năng thực tế, việc truy cập các số liệu mới còn hạn chế

Đồng thời, theo thông tư 26 về sửa đổi hướng dẫn bổ sung thực hiện kiểm tra đánh giá theo năng lực và phẩm chất của học sinh thì kiểm tra đánh giá không tập trung vào việc ghi nhớ, tái hiện kiến thức mà tập trung vào năng lực chung

và năng lực đặc thù của học sinh, kiểm tra sự vận dụng kiến thức của các em vào thực tế cuộc sống Do đó GV đã trở thành người định hướng để các em chủ động trong quá trình chiếm lĩnh tri thức Lịch sử

Về phía học sinh: Một số HS còn rất mơ hồ trong việc nắm bắt các kiến thức, việc nắm bắt kiến thức bộ môn Lịch sử của các em chỉ ở mức độ thấp đó là nắm các khái niệm, quy luật, hiện tượng… một cách máy móc Học sinh chưa biết vận dụng… chưa đi sâu vào quá trình giải thích, giải quyết các vấn đề nên các

em hay nhàm chán Các em mới chỉ hiểu và nắm được kiến thức SGK, còn phần

mở rộng thì hạn chế nhiều, đặc biệt là đối với những kiến thức kinh tế - xã hội lại liên tục thay đổi

Vì thế, để nâng cao hiệu quả trong dạy học Lịch sử 12 phần Lịch sử thế giới, tôi đã căn cứ vào lí luận dạy học, lí luận về năng lực vận dụng kiến thức lịch sử , mục tiêu của bộ môn , nội dung từng bài học lịch sử cụ thể , đặc điểm tâm sinh lí và nhận thức của học sinh tìm hiểu những vấn đề mới, những sự kiện mới xảy ra trong bối cách đất nước và thế giới có nhiều biến động, vận dụng liên

hệ thực tế hiện nay qua các nguồn tư liệu (Internet, tivi, sách báo, trang web ) để cung cấp, cập nhật những thông tin mới nhất cho học sinh, qua đó giúp các em hứng thú hơn trong học tập và cũng nâng cao hiệu quả trong việc dạy học của bộ môn

II BIỆN PHÁP TỔ CHỨC GIÁO DỤC CẬP NHẬT TIN TỨC THỜI SỰ TRONG DẠY HỌC TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH

II.1 Những yêu cầu cập nhật tin tức thời sự trong dạy học Lịch sử Đứng trước sự thay đổi nhanh chóng của tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của thế giới; trước yêu cầu đổi mới của nền giáo dục và những tồn tại trong bản thân giáo viên và học sinh, nội dung học tập của môn Lịch sử cũng cần cập nhật để thích nghi với xã hội đang biến đổi không ngừng ở thời đại 4.0 hiện nay

Đó phải là những vấn đề mới, tiêu biểu, có ý nghĩa với nhân loại Vì vậy khi cập

nhật tin tức thời sự vào trong dạy học ta cần đảm bảo các yêu cầu về: Tính khách

quan, Tính khoa học, Tính chính xác và Tính hệ thống Và khi học sinh được thực hành kiến thức ấy sẽ phát huy năng lực của bản thân mình

II.2 Các bước thực hiện vận dụng và liên hệ thông tin thời sự

Trước khi giáo viên tiến hành vận dụng tin tức thời sự và liên hệ thực tiễn thì giáo viên phải bám sát kiến thức chuẩn và kỹ năng để thiết kế bài giảng sao cho đảm bảo kiến thức đồng thời phát huy được năng lực và phẩm chất cho học sinh trước sau đó sẽ hướng dẫn HS có thói quen vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn Từ việc liên hệ thực tế những vấn đề kinh tế - xã hội, những biến đổi của tự nhiên liên quan đến nội dung bài giảng, GV vừa khắc sâu kiến thức cho HS vừa tạo cơ hội và điều kiện cho các em được tham gia một cách tích cực, chủ động vào quá trình khám phá, phát hiện, đề xuất và lĩnh hội kiến thức, tự trình bày vốn hiểu biết đã có của mình để xây dựng bài học với tinh thần và thái độ học tập tốt Trong quá trình dạy học, để cập nhật tin tức thời sự, liên hệ thực tế kiến thức về tự nhiên, kinh tế - xã hội của các quốc gia, khu vực, một số vấn đề nóng của thế giới, tôi đã thực hiện các bước như sau:

Thứ nhất, tôi tiến hành tìm kiếm và thu thập tài liệu có tính thời sự và tính

thực tiễn liên quan đến phần lịch sử thế giới lớp 12 Tôi đã sưu tầm tư liệu thực

tế qua sách báo, tranh ảnh đặc biệt tôi thường xem bản tin thời sự quốc tế của đài truyền hình Việt Nam trên kênh VTV, trang web khi muốn tìm hiểu sâu về vấn đề gì đó tôi thường lên google xem thông tin và chọn lọc thông tin Tôi thường theo dõi các hoạt động của các tổ chức quốc tế như: WTO, UNICEF, FAO, ASEAN, EU, AFTA, G8, APEC…để nắm bắt thông tin nhanh nhất có thể

Thứ hai, tôi tiến hành lồng ghép các kiến thức mới, có tính thời sự và tính

thực tiễn vào trong bài học thông qua một hệ thống câu hỏi có vấn đề hay các

bài tập tình huống hoặc các trò chơi để học sinh có thể rút ra những kết luận về các kiến thức cần thiết

Thứ ba, tôi tiến hành cho học sinh vận dụng kiến thức mới, có tính thời sự

và tính thực tiễn đó để giải quyết một số tình huống có vấn đề trong cuộc sống

hay lí giải được các nguyên nhân liên quan đến kinh tế văn hóa xã hội hiện đại của thế giới hoặc đề xuất các giải pháp thay đổi qua đó các em hiểu bài sâu hơn

và hứng thú hơn trong quá trình học tập

Thứ tư, tôi sẽ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức kĩ năng lịch sử đã học

vào thực tiễn thông qua các bài kiểm tra đánh giá dành cho các em xem các em

đã có kiến thức gì quá khứ, đã biết gì về thế giới hiện tại đang sống, các em đã

thay đổi được suy nghĩ gì và đã làm được gì Đó là điều quan trọng nhất II.3 Tiến trình tổ chức thực hiện

II.3.1 Cập nhật tin tức thời sự trong Hoạt động Khởi động

Ấn tượng ban đầu rất quan trọng Dạy học cũng vậy, để tiết học có hiệu quả, tạo hứng thú đầu tiên thì phần mở đầu đặc biệt quan trọng, nếu ta đặt ra một tình huống thực tiễn và yêu cầu học sinh cùng tìm hiểu, giải thích qua bài học sẽ cuốn hút được sự chú ý của học sinh trong tiết dạy

Với cách tổ chức hoạt động mở đầu có vận dụng kiến thức mới đã tạo tâm thế hứng thú đồng thời gợi ra các vấn đề liên quan đến bài học để học sinh chủ động đón nhận kiến thức mới Giáo viên đã tạo lối dẫn dắt nhẹ nhàng, tự nhiên, lôi cuốn, thu hút sự quan sát, tư duy của cả lớp, kích thích tư duy của các em ngay từ đầu tiết học đến khi vào hoạt động chiếm lĩnh kiến thức không khí học lịch sử đan xen giữa hiện tại và qúa khứ, nhìn vào quá khứ để có căn cứ đánh giá các sự việc ở hiện tại

Bảng các bài học cập nhật tin tức thời sự trong hoạt động khởi động

(1945-1949)

Tổ chức Liên hợp quốc

Hình ảnh Liên hợp quốc chia

Liên bang Nga

Hình ảnh quan hệ hợp tác Việt Nam và Liên bang Nga

Mảnh ghép lịch

sử

Bài 3 Các nước Đông Bắc Á

Khái quát

về khu vực Đông Bắc Á

Hình ảnh đất nước Trung Quốc , Nhật Bản, Hàn Quốc , Hồng Kông, Đài Loan hiện nay

Mảnh ghép lịch

sử

Bài 4 Các nước Đông Nam Á và

Ấn Độ

Tổ chức ASEAN

Hình ảnh các quốc gia Đông Nam Á thời hiện đại

Video ASEAN Cam kết hợp tác chiến thắng dịch Covid 19

Đặt vấn

đề

Bài 5.Các nước

Châu Phi và Mĩ

latinh

Cách mạng Cuba

Hình ảnh Phiđen Catxtơrô hiện nay

Biểu đồ về tác động của Covid

19 đối với các nước EU vào quý II/2020

Bài 8 Nhật Bản Chính

sách đối ngoại 1991-

2000

Quan hệ hợp tác giữa Nhật Bản với Asean và Việt Nam

thời gian gần đây

thiết bị y tế với các nước trên thế giới trong đại dịch Covid19

công nghệ

Video tóm tắt nhanh cách mạng công nghiệp

Phiếu học tập

Bài 4 Các nước Đông Nam Á và Ấn Độ

Hoạt động khởi động ( Ví dụ1) a,Mục tiêu : giúp học sinh nhận biết được các

nước ở khu vực Đông Nam Á đã tham gia thành lập tổ chức ASEAN tạo hứng

thú tìm hiểu về các nước Đông Nam Á và tổ chức ASEAN b,Phương thức:

Bước 1 Gv tổ chức trò chơi Nhận diện lịch sử qua sử dụng giáo án PP kết

hợp câu hỏi khái quát Gv chiếu hình ảnh yêu cầu học sinh nhận diện các quốc gia Đông Nam Á qua hình ảnh trên và sau đó trả lời câu hỏi

CH: Qua các hình ảnh trên các em hãy kể tên các quốc gia trên và nêu rõ vai trò

của các quốc gia đó đối với khu vực Đông Nam Á những năm 50-60 của thế kỉ

XX ?

Học sinh tham gia trò chơi thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của Gv