DẠY HỌC TÍCH CỰC THÔNG QUA THÍ NGHIỆM BẰNG NHÓM NHỎ I/ ĐẶT VẤN ĐỀ: Trong đổi mới phương pháp học tập hiện nay, phương pháp học tập hợp tác theo nhóm nhỏ có một vai trò quan trọng trong
Trang 1DẠY HỌC TÍCH CỰC THÔNG QUA THÍ
NGHIỆM BẰNG NHÓM NHỎ
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trong đổi mới phương pháp học tập hiện nay, phương pháp học tập hợp tác theo nhóm nhỏ có một vai trò quan trọng trong việc
áp dụng phương pháp dạy học tích cực nói riêng và việc nâng cao dạy học nói chung Tuy nhiên, hiện nay chúng ta vẫn chưa thực sự coi trọng việc tổ chức thực hiện phương pháp học tập hợp tác theo nhóm nhỏ Mặt khác, Hoá học là môn khoa học thực nghiệm nên trong dạy- học Hoá học không thể thiếu việc làm thí nghiệm Vậy làm thí nghiệm trong dạy học Hoá học như thế nào cho có hiệu quả trong lúc tổ chức hoạt động theo nhóm
II/ GIẢI QUYÊT VẤN ĐỀ:
Trước tình hình trên, trong thời gian qua, chúng tôi đã tổ chức cho học sinh tham gia học tập theo nhóm nhỏ để thể hiện vai trò của HS trong tiết học Ở đây cho nhóm HS nghiên cứu thí
nghiệm để rút ra kết luận về tính chất của chất, giải quyết 1 vấn
đề của bài học
- Phân nhóm hợp tác:
+ Về lý thuyết, chúng ta có thể chia HS theo nhiều loại nhóm khác nhau: Lớn, nhỏ; cùng dãy bàn; chia theo tổ; cặp đội; theo biểu tượng v.v… trong một tiết cũng có thể thay đổi nhiều nhóm khác nhau
+ Trong thực tế hiện nay, theo chúng tôi thường chia nhóm theo
vị trí ngồi gần nhau: 3 bàn trong cùng một dãy với số học sinh khoảng 4-6 em Ngoài ra để tạo điều kiện cho học sinh mở rộng
Trang 2việc hợp tác, chúng tôi chía nhóm ngẫu nhiên theo ý đồ của giáo viên Như vậy trong lớp thường xuyên có 8 nhóm học sinh
- Cơ cấu của nhóm:
+ Với nhóm như trên chúng tôi cho các em luân phiên nhau làm trưởng nhóm và thư ký để ghi chép lại những nội dung thảo
luận, trình bày kết quả thảo luận
+ Trong một số trường hợp, chúng tôi chuyển một số em ở
nhóm này sang nhóm khác nhằm cân bằng trình độ giữa các nhóm
- Tổ chức hoạt động:
+ Sau khi đã chia nhóm, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và hoá chất, giáo viên hướng dẫn cho học sinh tiến hành làm thí nghiệm: Nhóm trưởng thực hiện các thao tác, các thành viên quan sát, thảo luận với nhau về hiện tượng xảy ra rồi rút ra kết luận và viết phương trình của phản ứng hoá học đã xảy ra
+ Đại diện nhóm mô tả lại thí nghiệm và kết luận của nhóm
mình trước tập thể lớp Các nhóm khác điều chỉnh, bổ sung và cuối cùng giáo viên kết luận
+ Có thể cho mỗi nhóm làm một thí nghiệm riêng biệt nhưng cũng có thể cho tất cả các nhóm cùng làm một thí nghiệm và so sánh kết quả với nhau hoặc một nhóm cùng làm nhiều thí
nghiệm
Trang 3+ Ví dụ1: Nhĩm HS nghiên cứu tính chất chung của axit thơng qua nghiên cứu dung dịch H2SO4 tác dụng với Cu(OH)2 và
NaOH
Trong hoạt động này, nhĩm trưởng phân cơng một thành viên làm thí nghiệm với bazơ tan, thành viên kia làm thí nghiệm với bazơ khơng tan Cả nhĩm quan sát 2 thí nghiệm Thư ký ghi chép lại kết quả báo cáo
Ở thí nghiệm 1, một thành viên nhỏ
từ từ dung dịch H2SO4 vào ống nghiệm đựng Cu(OH)2 cho đến
dư Ở thí nghiệm 2, một thành viên nhỏ từ từ dung dịch H2SO4 vào ống nghiệm đựng dung dịch NaOH cĩ vài giọt
phenolphtalein cho đến dư Các thành viên quan sát, trao đổi với nhau về nội dung mơ tả hiện tượng xảy ra, xác định chất tạo thành và viết các PTHH
Trưởng nhĩm hoặc một thành viên báo cáo kết quả trước tập thể lớp, giáo viên kết luận
+ Ví dụ 2: Thí nghiệm nghiên cứu phản ứng của sắt với dung dịch muối
Cho mỗi nhĩm chuẩn bị 2 đinh sắt (mới), 2 ống nghiệm đựng 2 dung dịch MgCl2 và CuSO4 Sau khi giáo viên nêu vấn đề cần giải quyết qua thí nghiệm náy, thì nhĩm trưởng cho tiến hành
Trang 4thí nghiệm: Bỏ từng đinh sắt vào mỗi ống nghiệm, các thành viên khác quan sát sau đó trao đổi cùng nhau về mô tả hiện tượng: Ống nghiệm (1) không có hiện tượng gì xảy ra, ống nghiệm (2) đinh sắt được phủ một lớp màu đỏ, màu xanh của dung dịch nhạt dần Nhóm đi đến kết luận: Fe không tác dụng với dd MgCl2, Fe tác dụng với dd CuSO4 tạo thành Cu màu đỏ
và dd FeSO4