Thí nghiÇm 2: mÙt nhóm té bào bieu hiÇn P-cadherin có m-t Ù phân bó thap, nhóm te bào con l¡i biéu hiÇn P-cadherin có m-t Ù phân bô cao.. b Tai sao trong thí nghiÇm 2 nhmg tê bào bi¿u h
Trang 1so GIÁO DrC VA ÅO TAO
THÀNH PHÓ CÀN THOo Ki THI CHON DOI TUYÈN HOC SINH GIÖI THPT DU THI CÄP QUÓC GIA NM HOC 2022-2023
Khóa ngày 13 tháng 9 nm 2022
DE CHÍNH THÚC
Thot gian làm bài: 180 phút, không kë thoi gian phát dë Câu 1.(2,0 diém)
Té bào dÙng v-t kêt nói t¡o thành mô nhà vào các môi noi gian bào Hinh 1.1 mô tàå vj trí cça protein cadherin trên màng tê bào Ùng v-t Hinh 1.2 mô tà câu trúc thuôc T vói miên 1 và miên 2 dang ugc
nghiên cíu è làm ch-m tien trinh di cn
cua té hào ung thur Dë tim hieu vè d-c tinh
kêt nói cça protein cadherin, nhóm nghiên
c u ã tiên hành hai thi nghiÇm Thí nghiÇm cadherin
1: mot nhóm te bào bièu hiÇn E-cadherin, Mang
nhóm te bào côn l¡i biêu hiÇn P-cadherin có *
cùng m-t dÙ phân bô Thí nghiÇm 2: mÙt
nhóm té bào bieu hiÇn P-cadherin có m-t Ù
phân bó thap, nhóm te bào con l¡i biéu hiÇn
P-cadherin có m-t Ù phân bô cao Câu trúc
cça khôi mô t¡o thành trong môi thi nghiÇm Thuée T
durgc mo tà ó Hinh 1.3 Hay trå lôi các câu
Té bào có Ecadherin Ngoài té bào
Protein
Té bào có P-cadherin
3ào tuong Té bào có P-cadherin
mat dÙ thåp
é bão
Thi nghigm 1
Hinh 1
Mièn 1
Té bào có P-cadherin
mat dÙ cao
hoi sau:
a) Có thê rút ra ieu gi vè ·c tính kêt nói
te bào cça protein cadherin?
b) Tai sao trong thí nghiÇm 2 nhmg tê bào bi¿u hiÇn P-cadherin vÛi m-t Ù phân bô khác nhau l¡i
tap hop hinh thành câu trúc khôi mô có tê bào phân lóp nhur Hinh 1.3?
c)Tiên hành thí nghiÇm tuong tr: mÙt nhóm tê bào bi¿u hiÇn cà P-cadherin và E-cadherin, nhóm té
bão con lei bidu hiÇn cå P-cadherin và N-cadherin Dy doán két quà thi nghiÇm thu duge Biêt rang
N-cadherin có cùng d·c tinh kêt nôi vói P-cadherin và E-cadherin
d) Dot biên ß protein cadherin có liên quan ên sy di cn cçatê bàqung thu So sánh kêt quå giâi trinh tr
protein cùa các thà cadherin Ùt biên, nhóm nghiên círu phát hiÇn chúng c6 mÙt sô dc diêm chung
nhát dinh Già si thubo T có mièn 1 liên két durge vói trinh ty chung ocie th cadbherin dÙt biën, miëen
2 có thê ty liên kêt vói nhau ThuocTcó tiêm näng cân tro tiên trinh di cn không? Gi£i thich
Câu 2.(2,0 diem)
Nâm men thích nghi ugc cå trong diêu kiÇn có oxygen (hiêu khí) và không có oxygen (kË khi)
Hoat dong trao ôi chât ß nâm men uoc xác dËnh dåra trên khão sát hàm lugng NADH (dang khï)
và NAD (dang oxy hóa) trong tê bào, mÙt trong hai d¡ng này có thê phát huýnh guang à buóc sóng
440 nm Khi chuyên nâm men tië môi truòng hiêu khí sang ki khí (Hinh 2.1) dân dên thay ôi múc
huýnh quang do ugc ß dËch nuôi nâm men Ù chênh lÇch múc huynh quang 4FI = Flk-Flu dugc xem
là thuóc do ho¡t Ùng trao ôi chât ó nâm men; trong ó, Fla và Flx lân luot là múc huynh quang & dieu kiÇn truóc và sau khi chuyên môi truÝng
Truóc xir l Sau xie li
Sau xir li
AFI
.2
1,0
Hiéu khi
0.8
-Kj khí
Trang 2Trong cong nghiÇp lên men nrou, nám men ß cuÑi l§n ú truóc ó có thé duoc tái së dung nguon men cho län lên men tiêp theo Truóc khi sù dång cho làn
ú sau, n¥m men ugc bào quán Û dieu Ki
lanh Hinh 2.2 và Hinh 2.3 là ô thË biéu di¿n så thay Õi méc huýnh quang khi chuyên mõi truonmg
cua hai dong nâm men A và B ang duoc nghiên céu hiÇu quà tái sù dång nguôn men MOI dong dugc ánh giá o thÝi diêm truóc và sau xë lí l¡nh Hy trå lÝi các câu höi sau:
a) Nêu bôn ·c diêm cça dòng nâm men dugc unu tiên lya chon sù dång trong công nghiÇp lên men nugu
b) NADH hay NAD' là d¡ng có thê phát huynh quang ß buóc sóng 440 nm? Giäi thich
c)Tai sao có thê së dång Ù chênh lch 4FI ê khào sát ho¡t Ùng trao ôi chât o nâm men?
d) Dê tôi uru hóa viÇc tái së dång nguôn men trong công nghiÇp lên men ruqu thi nên lya chon dòng
nâm men A hay B? Giäi thích
Câu 3.2,0 diêm)
Tiên hành nghiên céru ·c diêm
thich nghi cça cây sôi Nh-t Bán
(Fagus japonica) vÛi su thay ôi
dièu kiÇn chiêu sáng, nhóm nghiên @
ctu dã trong các cây chua truöng
thành gom hai lô: mÙt lô duoc ·t
ngoai trói sång, mot l6_durgc at
trong bóng râm có mic ánh sáng
yêu Hinh 3.1 và Hinh 3.2 mô tå câu
trúc giäi phâu lá và hinh thái låc I
quan sát o lá các cây sôi cça hai l6
thí nghiÇm, kêt quå quan sát uoc
ghi nh-n sau 45 ngày Häy trå l i
BB
BB
BB: Biêu bl (B)
a) Neu vai trò chính cça các mô/cáu trúc o vj tri (1), 2), (3), (4) trong Hinh 3.1 và Hinh 3.2
b) Xác djnh Hinh 3.1(A), 3.1(B), 3.2(A) và 3.2(B) trong úng vói kêt quå cça lô ·t ngoài troi sáng
hay lô d·t trong bóng râm? Giäi thích
c)Mô & vi tri (2) trong Hinh 3.1 có khác biÇt nhur thê nào giïa hai lô thí nghiÇm? Su thay oi cáu trúc
mô này mang l¡i ý ngh+a gi cho cây trong diêu kiÇn múc ánh aáng yêu? Giäi thích
d) So vái lá cay ò ló at ngoài trdi sáng thi hàm lugng hê sác tó chinh, hÇ sác tó phy và rubisco trong
moi lyc lap cça lá cây & lô dt trong bóng râm là cao hon hay thap hon? Giai thích
Cau 4.(2,0 diêm)
Phytochrome háp ths ánh sáng
làm thay oi c¥u hinh tung tâm
hogt dÙng Có hai lo¡i ông phân B
phan-cùa phytochrome (kí hiÇu A và B) hap tng
có thê chuyên hóa l¥n nhau; trong Trung täm
dó, mÙt lo¡i có ho¡t tính sinh hÍc, hogt dong
mÙt lo¡i không có ho¡t tinh Hinh
4.1 mo t câu trúc cùa phytochrome
Hinh 4.2 là do thË biêu dien phÑ háp
thy a) ánh sáng o moi lo¡i dông phân A và B cça phytochrome Hy trà lòi các câu hôi sau
Dông phân A hay B cça phytochrome có ho¡t tinh sinh hoc? Giäi thích
b) Hàm luong ông phân B cça phytochrome trong lá cây sông à tâng duói tán cao hon hay thâp hon
so vói & tång vuot tán? iêu này có ý nghía gi ôi vÛi cây ua sáng sông & tâng duói tán? Giài thích
e)Hat cça nhiêu cây trong rìmg, -c biÇt là các cây båui thâp thuong duy tri & trang thái ngo trong ât
suót thích nhiêu nm Sau vu cháy rìmg, h¡t cùa nhîmg cây này së này mâm HiÇn tugng này uçc giäi
nhu thê nào dya trên vai trò cüa phytochrome ôi vÛi så này mâmð h¡t?
0,5
0,41
*
450 500 550 600 650 700 750
Câu trúc
Trang 3Câu 5 (1,5 diêm)
Hinh 5.1 mô tà câu trúc giải phâu tim và m¡ch máu o nguoi vũi mứt só vij tri uçc ánh sỦtù (1)
dén (6) Hinh 5.2 là o thẹ biÁu diựn chièu hurómg thay ôi tóc dứ dong máu qua mỈt pháng ct ngang
cça câu trúc A và B & tim duoc khào
sát böi âu dò siêu ạm Các pha
khác nhau cça mứt chuki ho¡t ứng
tim durgc ki hiđu tẽ I dên IV trong
Hinh 5.2 Hy trạ loi các câu hói sau:
a) So vói ngurdi khóe mnh, ngudi bẹ
hep ß vi tri (1) (Hinh 5.1) có áp
hyc & dứng m¡ch chù tng, giạm
hay không ôi? Giải thắch
b) So voi nguoi khôe m¡nh, nguròi
bj hep van tim ß vj tri (4) (Hinh
5.1) có tân sô t¡o nhip cça tê bào nút xoang nh+ tng, giám hay không ói? Gidi thich
e) Moi câu trúc A và B (Hinh 5.2) tuong úng vũi câu trúc nào tir (3) ên (6) (Hinh 5.1)? Giái thắch
d) Tai sao tóc dứ dòng máu lai giàm d pha Ill so vóũi pha lI (Hinh 5.2)?
Câu 6 (1,5 diem)
Té báo nứi tiét ó não dứng vât (Hinh 6.1) giải phóng chát dièu
hoa T vão máu khi màng té bào bẹ khù cuc, quá trinh tièl dupc
dieu hòa boi neuron A và B Chât trung gian hóa hoc tiêt ra t
synap liên két ac hiđu vũi các lo¡i thu thé két cp protein Ghoat
hóa (Gs) hoỈc úc chấ (Gi); tẽ ó gián tiêp diéu hõa ho¡t tinh
adenylyl cyclase, hàm lugng AMP vòng (cAMP) nứi bào và hogt
dứng cùa protein kinase Trong tê bào, cAMP làm tảng ho¡t tinh
màng sinh chât, các kđênh Ca" này tr nôn-bât hoat khi durge B AM MM
phosphory-hóa Hinh 6.2 mô tà múc tiêt cça chât diêu hòa T tẽ
te bào nứi tiêt khi kich thắch riêng rẽ neuron A và B Hy trà ldi
các câu höi sau:
a)Chât trung gian hóabes cua neuron B ho¡t hóa thu thẽ két cap
voi protein Gs hay Gt? Giài thắch
b) Néu tng thoi gian bât ho¡t kênh Na' trên sqi tryc cça neuron A thi ạnh huong nhu thê nào ên múc
tiet chât dièu hoa T? Gidi thắch
I
r
50j
40
30
20
A
10
200 400 600 800 1000
Thôi gian (mili gidy)
Té bào nứi tiét
Chát dièu hoa T
Hhnh 6.1
Mde tiet chát dieu hôa T
Bát du Kt thúc
kich thắch
kich thich Hinh 6.2
) Néu giạm ho¡t tinh cça phosphodiesterase (chuyên cAMP thành d¡ng không côon ho¡t tinh) trong
té bào nứi tiét thi ành huong nhu thấ nào ên múc tiêt chạt diÁu hôa T? Giải thắch
Cu 7.(1,5 diem)
Hinh 7.1 là so ò churyén hóa estrogen trong buông trắng chju sy ièu hòa böi LH và FSH & uyên yên Hinh 7.2 mô tạ câu trúc co quan sinh dyc ß phạ nắt binh thudbng và phạ nt bj rôi lo¡n P
Cholestero YAndrogen Estrogen
So dd chuyén hóa estrogen d budng trúmg Phy nt blnh thudng Phy nt bi rôl loan P
Trang 4Biet rng ròi lo¡n P ß phy nï liên quan d¿n tinh tr¡ng tng nông ô insulin trong máu, tinh trang nay kich thích tuyên yên tiêt LH mà không tiét FSH vào máu Su thay oi nông Ù LH và FSH trong måu ânh
hurong dën S phát triên nang noân o buông trung cça phå nïbË rôi lo¡n P Hy trå loi các câu höi sau: a) Có nh-n xét gi vê ·c diêm cça buông tring ó phå nï bË rôi lo¡n P? T¡i sao tinh tr¡ng täng nông dÙ
insulin trong máu có thê dán ên hinh thành ·c diÃm buông trung ö phy nï bj rôi loan P?
b) Gita phs nt béo phi và phå nît có cân n·ng trong giói h¡n binh thuÝng thi nguoi nào có nguy co bi
roi lo¡n P cao hon? Gidi thich
c) So voi phs nït binh thuòng cùng dÙ tuoi, phs nï bË rôi lo¡n P có nông Ù progesterone trong máu vàti lê nôi mån trumg cá cao hon hay thâp hon? Giäi thich
CAu 8 (1,0 diem)
Phage lambda (4) ôn hòa có thê tiên hành mÙt trong hai chu trinh sinh tan ho·c tiêm tan (Hinh 8) ß
vi khuân Escherichia coli (E coli) Các nhà khoa hÍc phát hiÇn su li gidi bât thuòng xáy ra khi quan
sát quá trinh tiép hop cça các té bào E coli có su phoi nhim tnróe ó vói phage khác nhau: phage
& các tê bào E coli trong thi nghiÇm êu à d¡ng prophage Bång 8 tóm tt kêt quå cúa thi nghiÇm
T bào à the hÇ sau
Báng 8
DNA-Quan the vi khudn mang prophage
DNA vi khuán \
Lambda
Lambda
Té bào li giài DNA phag Pro
vo té bào Prophage Nhan len
cong tê bao Ghi chu:
Lambdd: Vi khuán khóng mang prophage
Lambda' Vi khudn mang prophage
0: Chung nhán không bi li giài sau liép hop
XChing nhân bj li giái sau tiép hop
Chu trinh sinh tan Chu trinh tiêm tan
Hinh 8
Hay trå l i các câu hôi sau:
a) Dua ra giá thuyét thích hop è giài thich các k¿t quà thí nghiÇm & Báng 8
b) Nguoi ta phát hiÇn rng, trong môi trròng nuôi vi khudn E coll mang prophage , néu chiÃu xa
voi tia cuc tím thì hàng lo¡t té bào vi khuân së bi li giai do phage chuyén sang chu trinh sinh tan
Tai sao phage lai ti¿n hóa coa ché dáp img vói tia cyc tm nhu vây?
Cau 9.(2,0 diém)
Hoat dong phán chia cça té bào chju sy kiÃm soát böi các protein dièu hòa Hinh 9.1 là so ò co ché gay chét& té bào trong ca th chuÙt chju kiêm soát bÛi các lo¡i protein D, E và F, Các nhà khoa hÍc
tien hành theo döi ti lÇ sông sót cua chuÙt kiêu d¡i và chuÙt mang Ùt biên dË hop të làm m¥t chúrc näng
gene mã hóa mÙt lo¡i protein thuÙc co chà gây ch¿t & Hinh 9.1, kêt quå ugec ghi nh-n trong 25 tuan
(Hinh 9.2) Gid sië toàn bÙ cá thê chuÙt bj chêt trong nghiên céu deu liên quan den ung thu
00T
80
50
40
20
So ad aièu hòa sy chét té bào
* * *
P r o t e i n A gumg chu ki
bào
K i e n
Protein Proteln
D
0
Tuan
Hay trà loi các câu hôi sau:
a) Gene ma hóa protein D,E hay F & Hinh 9.1 ugc xem là gene tièn ung thu (oncogene)? Gidi thich
b) Chuot mang dÙt bien có thê bË Ùt biên à gene m hóa protein nào trong Hinh 9.1? Gidi thich
e)Tai sao trong thi nghiÇm các nhà khoa hÍc lya chon dôi tuong nghiên ciu là chuÙt mang Ùt bién dË
hop të mà không st dung chuÙt mang Ùt biên ông hop tië o gene tuong úng?
Trang 5Câu 10 (1,5 diém)
Nm 2012, sàng lÍc tien sån không xâm lán (NIPS- non invasive prenatal screening) ã có ây ù
chung ct khoa hÍc xác nh-n hiÇu quå phát hiÇn sóm bât thuong di truyên cça thai nhi truóc sinh NIPS
phát trien dåa trên nguyên tc: mÙt sô tê bào cça thai nhi bË "rò ri" vào máu m qua nhau thai (finh 10), sau dó chúng bË phá húy và gidi phóng DNA Cho biét trong huyét thanh me, có 10% o¡n DNA
den tir bÙ gene cça thai nhi và 90% doan DNA còn lai én të bÙ gene cça m Các nhà khoa hÍc da thu th-p DNA tå do të máu cça mÙt phy nï mang thai, sau ó giài trinh ty các o¡n DNA roidêm so lân phát hiÇn mõi trinh-tu Báng 10 biéu thË sô lån phát hiÇn cça các allele (trinh ty) khác nhau trên 8 locus dugc ki hiÇu tië A ên H phân bô ß 6 nhiém sãc thà (NST) duçc kí hiÇu tir (1) ên (6) Biêt rång không có locus nào nm trên vùng tuong ông cça nhiem såc thê giói tính
Bang 0
Mach má
cua m DNA thai
phát hien
1000
phát hien
Nhau
(5) F
DNA
(2)
El 550 50
HI
H2 50 450
Thai
H3 S00
inh 1
Chi thich: Cdáe dt lieu trong báng èu kháe biet có ý nghia thóng ke Hay trå l&i các câu höi sau:
a) Có thê kêt lu-n giói tinh cça thai nhi là nam hay n không? Gi£i thich
b) Moi nhim såc thë tiù (1) én (6) là nhi¿m såc the thudng hay nhi¿m sc thà giói tinh? Hay vié
kiêu gene cùa thai nhi và phs nt mang thai & mõi locus ti A én H; sir dyng dáu gach ngang "" néu
khong phát hiÇn allele thích hop tù các dï liçu trong Bang 10
Câu 11.(1,5 diem)
Mô hinh các ão (kí hiÇu l, 2 và 3) xung quanh bán dáo Ohio (dátlièn) (Hinh 11.1) dugc siù dung
dê nghiên cíu ånh huöng cça các nhân tó tièn hóa dén sy phân bó tfnh trang cùa sinh v-t Rán nuóc Nerodia sipedon thuòng gåp tren bò á ven bién cüa bán ào Ohio; loai nay cing duroe phát hiÇn
bd cát ven biên trên các áo xung quanh Hinh 11.2 là ô thËj biÁu dien ti lÇ phân bó kiÃu hinh vtính
trang dai soc vÛi bón ác didm ß lodi rän này (A: có dái soe vn; B, Ccó dái soe trung gian; D: không có dåi soc) trên dât liên và các áo Hinh 11.3 là hinh ånh cça cá the rn có dâi soc vàn (X) và không
có dài soc (Y)
TI l phan bo tinh trang (%)
2 0 40 60 80 100 0 20 40 60 80 100
B
C
Dåo 2
Dai duong
20 40 60 80 100 0 20 40 60 80 100
B
Hay trà loi các câu höi sau:
a) Neu ba nhân tó tiên hóa tác Ùng dên su phân bó tinh trang dái sÍc cça quàn thà rán N sipedon
b) Tai sao ti lÇ phân bô cá thÁ có d-c diêm D trêa các dão cao hon so vÛi dát lièn và cao nh¥t o ão 3?
Trang 6c) MÙt tran bão lĩn làm giàm kich thuĩc quân thà rn trên các ão nhung khơng ánh huong áng kê
den quân thê rn trên át liên Dy ốn ·c iem phân bĩ tinh trang d£i soc cça quân thê rn ß ådo
I và dão 3 se thay Õi nhu thà nào sau trân bão? Giái thich
Câu 12 (1,5 iêm)
MÙt nghiên céru duoe thyre hiÇn &
Savan châu Phi dê tim hiêu vai trị
500
450
400
OLodi co Loai chim OLồi co Lodi chim
cça quân thê voi ơi vÛi quân x
Tiên hành thí nghiÇm gơm hai lơ: lo
dơi chmg cĩ quán thà voi và lơ thí
nghiÇm dugc lo¡i bơ quân thê voi ra
khoi khu vc nghiên cíu Hinh 12
mơ tà dï lieu vê sơ lugng cá thë cúa
12 lồi co và chim trong quân xið
moi l6 thí nghiÇm sau 12 tháng Biêt
ràng thúc än chính cça voi là cây go
và cây bui, ĩ cing là nguơn théc än
cúa nhiÁu lồi Ùng v-t khác trong quàn x; nhièu lổi chim trong quan xã sú dung céc bê phên cça cây co (lá, hat) låm nguơn dinh duưng Hay trà lưi các câu hưi sau:
a) Tinh do da dang trong quàn xã theo chi sĩ Shannon: H = - Zp; xln(pi) vĩi pi là d9 phong phú
tuong dĩi à mõi nhĩm lồi Dya vào chi sĩ Shannon, hày cho biét su cĩ m·t cça quân thé voi ành hurong nhu thà nào ¿n dÙ da d¡ng cça các lồi cị và chim trong quân xa?
b) Phän tich và giäi thích ành hudng cúa quân thé voi én Ù phong phú và dÙ da dang ĩi vĩi các lội
co và chim trong quàn x Tu ĩ, hy cho biét vai trị sinh thái cça voi trong quán xã là gi?
I00
250
200
150
40
50
I 2 3 4 5 6 78 9 10J1 12 1 23 4 5 6 7 8 9 1011 12
Lo 6i chúng
(Cĩ quan thë voi trong khuvyc) (Logi bĩ quân thê voi khĩi khu vyc) Lo thi nghiÇm
Hinh 12