biện pháp: “Vận dụng một số biện pháp dạy học tích cực giúp học sinh nhận biết tác hại và cách phòng tránh bệnh nghiện Internet trong Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số. Môn Tin Học 7 Sách KNTT”

biện pháp: “Vận dụng một số biện pháp dạy học tích cực giúp học sinh nhận biết tác hại và cách phòng tránh bệnh nghiện Internet trong Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số. Môn Tin Học 7 Sách KNTT”

BÁO CÁO BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC GIẢNG DẠY

I.THỰC TRẠNG – LÝ DO HÌNH THÀNH BIỆN PHÁP

1 Thực trạng

Qua thực tế giảng dạy môn Tin học 7, bản thân nhận thấy được những thuận lợi và khó khăn như sau:

* Thuận lợi:

Nhà trường đã trang bị những thiết bị dạy học cần thiết để giáo viên thực hiện tốt công tác giảng dạy Đa số các phòng học được đầu tư cơ sở vật chất, mỗi phòng học đều được trang bị tivi và kết nối mạng Internet nhằm đáp ứng nhu cầu dạy và học của giáo viên và học sinh

Được tổ chuyên môn tạo điều kiện và giáo viên môn Tin có nghiệp vụ sư phạm vững vàng, tập huấn chuyên môn thường niên, đổi mới dạy học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 bảo đảm phát triển phẩm chất và năng lực người học, các phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu giáo dục và phương pháp giáo dục để đạt được mục tiêu đó

Có tinh thần học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và có tinh thần đoàn kết

* Khó khăn:

Hiện tại với số lượng học sinh 1447 em, điều kiện cơ sở vật chất môn Tin học có nhưng chưa đáp ứng đủ, phòng máy tính đã cũ, chưa được nâng cấp hoàn thiện để theo kịp chương trình mới

Tuy môn Tin học theo chương trình GDPT 2018 là môn bắt buộc nhưng thời lượng 1 tiết/ tuần không đủ thời gian để truyền tải kiến thức, nội dung kiến thức nặng thiên về lý thuyết hơn thực hành

2 Lý do hình thành biện pháp:

Internet, Mạng xã hội, đặc biệt là Facebook, Tiktok, Youtube… đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi con người chúng ta, ngày càng tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội vì những tính năng ưu việt của

nó Số lượng mạng xã hội và số người dùng tăng lên không ngừng, trong đó có học sinh trung học cơ sở

Bên cạnh những bạn sử dụng mạng xã hội đúng đắn, nhiều bạn có hành vi

sử dụng sai lầm, tiêu cực như đăng thông tin giả, thông tin đe dọa, bắt nạt, nói xấu, dùng mạng xã hội để đăng thông tin sai trái, chưa được kiểm chứng… gây hậu quả nghiêm trọng, hoang mang cho người khác hoặc cho chính bản thân mình; điều này đã tác động không tốt đến nhân cách của họ, là nguyên nhân gây

ra những mâu thuẫn, những vụ đánh nhau, những biểu hiện “sống ảo” Hiện tượng “nghiện” mạng xã hội dẫn tới suy yếu về thể chất, hủy hoại nhân cách, sa sút học tập, thậm chí vi phạm pháp luật là những gì đã và đang diễn ra

Học sinh đánh nhau do mâu thuẫn trên mạng xã hội

*Nguyên nhân của nghiện internet

Có rất nhiều lý do để một người rơi vào tình trạng nghiện internet Bắt đầu bằng việc sử dụng với thời gian dài, lạm dụng dẫn đến kết quả là lệ thuộc vào internet và làm ảnh hưởng đến cuộc sống, các mối quan hệ, công việc Ở mỗi độ tuổi, internet lại thu hút các đối tượng ở những khía cạnh khác nhau

Ở tuổi vị thành niên và dậy thì, Sau khoảng thời gian dài nghỉ học vì dịch bệnh, nhiều bạn trẻ tìm đến internet như một kênh thông tin để khám phá thế

giới, học online Ngoài ra, ở giai đoạn này, trẻ vị thành niên có nhu cầu lớn về khẳng định hình ảnh bản thân

Học sinh lén sử dụng mạng xã hội trong giờ học

Đối với nhà trường, môn Tin học cơ bản là một môn học mang tính khoa học và ứng dụng cao, ngoài việc phải truyền đạt cho học sinh hiểu các khái niệm, ý nghĩa của vấn đề thuần túy của công nghệ thông tin cơ bản, học sinh cần trang bị kiến thứcvề các nội dung khía cạnh đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số, khả năng ứng xử có văn hóa khi tham gia giao tiếp trên mạng xã hội

Giáo viên giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng học sinh sử dụng Internet theo hướng tích cực và rời xa những tiêu cực Trong thời đại ngày nay, dạy học không chỉ là hình thành tri thức cho học sinh mà quan trọng hơn là dạy cho các em biết cách học, cách vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tức là thông qua hoạt động học tập hình thành cho học sinh các năng lực để biến quá trình học thành quá trình phát triển tư duy sáng tạo, giúp học sinh hình thành tư duy logic, tư duy phản biện để tiếp thu kiến thức một cách tích cực, hiệu quả

Chính vì những lí do nêu trên tôi lựa chọn biện pháp: “Vận dụng một số biện pháp dạy học tích cực giúp học sinh nhận biết tác hại và cách phòng tránh bệnh nghiện Internet trong Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số Môn Tin Học 7- Sách KNTT”

II NỘI DUNG BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY

1.Biện pháp 1: Vận dụng phương pháp trực quan

Muốn sử dụng phương pháp dạy học trực quan thành công thì việc đầu tiên GV phải làm là thiết kế các thông điệp trực quan đòi hỏi nhiều sức lực và trí lực nhưng lại là công việc đem lại nhiều lợi ích Việc thiết kế các tài liệu dạy học

trực quan mới có thể tạo nên sự thay đổi, và khi HS chú ý sẽ cho nhiều điều bổ ích

Dựa trên cơ sở trực tiếp quan sát các đồ vật đồ dùng qua minh họa bằng tranh ảnh, video…Đồ dùng đó chính là chỗ dựa giúp học sinh hiểu rõ hơn bản chất của kiến thức, là phương tiện giúp các em hình thành khái niệm, nắm vững những quy luật của xã hội

Ví dụ GV trình chiếu các hình ảnh, video liên quan tuyên truyền về sử dụng Internet đúng cách để học sinh theo dõi, nhận thức

Học sinh quan sát video minh họa

Với cách dạy học trực quan, các đồ dùng phục vụ cho việc học đặc biệt quan tâm Nhờ đồ dùng học tập mà các em có thể nhớ nhanh, nhớ lâu, nhớ rất kĩ bài giảng Như chúng ta đã biết các hình ảnh tuy không cần sử dụng tới chữ viết nhưng cũng được lưu lại vững chắc trong trí nhớ, nó chính là hình ảnh thu nhận được từ trực quan Vì vậy dạy học theo phương pháp trực quan giúp phát triển khả năng quan sát, cũng như tư duy, giúp bài giảng trở nên sinh động và hấp dẫn

2.Biện pháp 2: Vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm

Phương pháp này đòi hỏi mỗi cá nhân đều phải hoạt động, học sinh được phân chia thành từng nhóm nhỏ riêng biệt, chịu trách nghiệm về một mục tiêu duy nhất, được thực hiện thông qua nhiệm vụ riêng biệt của từng người Các hoạt động cá nhân riêng biệt được tổ chức lại, liên kết hữu cơ với nhau nhằm thực hiện một mục tiêu chung

Bước 1 Làm việc chung cả lớp:Giáo viên giới thiệu chủ đề thảo luận,chia

nhóm và phát đồ dùng, nêu yêu cầu nhiệm vụ

Ví dụ khi học Tiết 9 Bài 5: Ứng xử trên mạng GV có thể giao cho học sinh thực hiện Hoạt động 5 trong SGK Tin Học 7 trang 26 vẽ áp phích về chủ đề Hồi

sinh cây GV Tổ chức lớp thành 4 nhóm, các nhóm thảo luận phác thảo tranh và tiến hành vẽ trong vòng 15 phút, thuyết trình trong vòng 5 phút

Phiếu học tập số 2

Người bị bệnh Internet có thể được ví dụ như một cái cây có nguy cơ úa tàn Em hãy cùng các bạn trong nhóm của mình vẽ một cây tương tự nhưng hình bên lên một tờ giấy to để tạo một tấm áp phích bằng cách vẽ thêm lá, hoa cho cây và ghi

trên đó những điều nên làm để phòng tránh bệnh nghiện Internet, giúp cây xanh

tươi trở lại

Bước 2 Làm việc theo nhóm:Các nhóm nhận nhiệm vụ, lập kế hoạch làm

việc, phân công nhiệm vụ độc lập của từng thành viên trong nhóm Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm Cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm

Học sinh sáng tạo theo nhóm Bước 3 Thảo luận, tổng kết trước tập thể: Đại diện từng nhóm trình bày

kết quả thảo luận của nhóm bằng hình thức thuyết trình Các nhóm khác quan sát, lắng nghe, chất vấn, bình luận và bổ sung ý kiến.Giáo viên tổng kết và nhận xét, đặt vấn đề cho bài tiếp theo hoặc nội dung tiếp theo

Đại diện nhóm thuyết trình sản phẩm

Sau khi kết thúc hoạt động, sản phẩm tạo ra là những bức tranh của mỗi nhóm, giáo viên có thể cộng điểm cho nhóm hoàn thành tốt Qua đó góp phần phát triển năng khiếu của học sinh Học sinh trở nên chủ động, tự tin, có tư duy phản biện và sáng tạo, yêu thích môn học

Các thành viên chủ động trong việc phân công nhiệm vụ, cùng nhau xây dựng trên tinh thần học hỏi lẫn nhau Kiến thức trở nên bền vững, sâu sắc và dễ nhớ hơn Học sinh cũng cảm nhận được kết quả khi có sự đóng góp của bản thân mình tham gia vào thành công chung của nhóm

Các học sinh nhút nhát cũng trở nên, các em được thoải mái trình bày ý kiến của mình Từ đó các em sẽ hội nhập, tạo sự tự tin và có hứng thú hơn trong học tập

3 Biện pháp 3: Vận dụng phương pháp trò chơi

Dạy học dựa trên trò chơi là một phương pháp gây nhiều hứng thú cho học sinh nhưng đòi hỏi tính sáng tạo cao của người dạy Để có thể vận dụng tối ưu

phương pháp này cần phân biệt các mức độ sử dụng trò chơi trong dạy học và đáp ứng các yêu cầu của việc tổ chức thực hiện phương pháp

Phương pháp dạy học ở cấp THCS ngày càng được cải tiến theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức - học tập của HS Bên cạnh việc tổ chức cho HS tự học, làm việc nhóm, tập luyện nghiên cứu khoa học… thì việc sử dụng trò chơi trong quá trình dạy học cũng là một cách thức hữu hiệu để kích thích sự tích cực nhận thức của HS trên lớp học

Trò chơi có thể được tổ chức khi bắt đầu giảng bài để thu hút sự chú ý, tạo không khí vui tươi, tích cực trong lớp học, có thể sử dụng để dạy kiến thức mới, củng cố hoặc vận dụng kiến thức

Ví dụ GV sử dụng trò chơi trong hoạt động dạy học

Trò chơi “Ai nhanh hơn” cho phần khởi động Tiết 9 theo PPCT Tin 7

Trò chơi “Nên hay không nên” phần củng cố, luyện tập.

Trong quá trình dạy môn Tin học, GV có thể lựa chọn nhiều trò chơi khác nhau Tuy nhiên, để sử dụng trò chơi dạy học có hiệu quả đòi hỏi GV phải lựa chọn trò chơi phù hợp, linh hoạt, khéo léo kết hợp các loại trò chơi khác nhau để đạt được ý đồ dạy học của mình Điều này yêu cầu GV phải nắm vững tác dụng của mỗi loại trò chơi Tùy theo mục đích của việc sử dụng trò chơi mà GV lựa chọn trò chơi cho phù hợp

III KẾT QUẢ THỰC HIỆN:

Bản thân tôi nhận thấy các em đã có hứng thú, tích cực hơn trong việc học tập bộ môn Tin học và chất lượng bộ môn được nâng cao, sự tập trung chú ý vào bài học được nâng cao rõ rệt Cả lớp hăng hái nhiệt tình tham gia góp ý xây dựng bài Học sinh yếu đã mạnh dạn tham gia ý kiến của mình cùng các bạn khác Học sinh trở nên chủ động, tự tin, có tư duy phản biện và sáng tạo,

Tỉ lệ tiếp thu kiến thức ngay trên lớp đạt hơn 90%

*Kết quả kiểm tra đánh giá giữa kì.

Dựa trên kết quả trên, chúng ta có thể thấy học sinh tiếp thu kiến thức một cách tích cực và hiểu quả, đạt kết quả cao trong kì kiểm tra đánh giá

Học sinh không sa đà vào game, mạng xã hội, biết giới hạn bản thân trước Internet, biết tìm tòi kiến thức mới thông qua Internet phục vụ học tập, tự tin, ứng xử có văn hóa và có khả năng công nghệ đáp ứng quá trình chuyển đổi số Nâng cao nhận thức và biết cách phòng tránh bệnh nghiện Internet

*Sản phẩm

Một số bài kiểm tra giữa học kì của học sinh đạt kết quả cao

IV ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ

1.Kết luận

Lựa chọn, thiết kế và vận dụng phương pháp dạy học phù hợp với đặc trưng của mỗi học phần trong chương trình GDPT nói chung và đối với Môn Tin học nói riêng là khâu quan trọng của quá trình tổ chức hoạt động dạy và học, là điều kiện cơ bản đảm bảo chất lượng giảng dạy của GV

Một số phương pháp dạy học nêu trên là những gợi ý giúp GV giảng dạy môn Tin học góp phần quan trọng vào quá trình đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả, chất lượng đào tạo của nhà trường

Tóm lại, có rất nhiều biện pháp đổi mới phương pháp dạy học với những cách tiếp cận khác nhau, trên đây chỉ là một số biện pháp chung Ngoài ra, phương pháp dạy học còn mang tính chủ quan GV với kinh nghiệm riêng của mình cần xác định những phương hướng riêng để cải tiến phương pháp dạy học phù hợp và có hiệu quả đối với từng môn, từng lớp học, từng nhóm đối tượng học sinh khác nhau

Tuy nhiên, để duy trì được kết quả trên còn phụ thuộc nhiều vào: cơ sở vật chất, năng lực của học sinh cũng như động cơ, ý thức, thái độ, hứng thú với môn học… Vì vậy khi triển khai dạy học theo những nội dung đổi mới phương pháp trên cần phải có sự kiên trì, liên tục và không ngừng cải tiến để phù hợp với đối tượng cũng như bài học để đạt được hiệu quả mong muốn

2 Đề xuất – kiến nghị

2.1 Đối với nhà trường:

- Tạo điều kiện cơ sở vật chất để học sinh có thể thực hành sử dụng máy tính thành thạo

- Tổ chức thêm các buổi sinh hoạt ngoài giờ, trình chiếu trực quan và tuyên truyền phòng chống bệnh nghiện Internet trong học đường

2.2 Đối với Phòng giáo dục

- Đề xuất, kiến nghị tăng thời lượng môn Tin học tạo tiền đề phát triển mục tiêu chuyển đổi số

- Tổ chức chuyên đề, tập huấn chuyên môn để giáo viên trao đổi kinh nghiệm, nâng cao khả năng công tác…

Trên đây là báo cáo “Vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh nhận biết tác hại và cách phòng tránh bệnh nghiện Internet trong Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hóa trong môi trường số Môn Tin Học 7- Sách KNTT” của tôi Trong quá trình xây dựng biện pháp vì thời

gian và điều kiện còn một số hạn chế, nhằm mang lại hiệu quả cao trong dạy và học, đổi mới phương pháp, kính mong quý thầy cô đóng góp ý kiến để biện pháp được hoàn thiện hơn Trân trọng!