HÌNH THÀNH KIẾN THỨCTheo em, một bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học phải đáp ứng được yêu cầu gì?... Yêu cầu đối với bài văn phân tích đặc điểm nhân vật tro
Trang 1KHỞI ĐỘNG
Trang 2Yêu cầu: Trong 1 phút, em hãy trình bày
những ấn tượng của em về một nhân vật trong một văn bản truyện mà em yêu thích trong bài học 3.
Trang 3VIẾT BÀI VĂN PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM NHÂN VẬT TRONG MỘT
TÁC PHẨM VĂN HỌC
Trang 4HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Theo em, một bài văn phân tích đặc
điểm nhân vật trong một tác phẩm văn
học phải đáp ứng được yêu cầu gì?
Trang 5HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Trang 6I Yêu cầu đối với bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học:
Giới thiệu được nhân vật trong tác phẩm văn học
Chỉ ra được đặc điểm của nhân vật dựa trên các
Trang 7Vẻ đẹp của nhân vật mèo Gióc-ba trong tác phẩm “Chuyện con
mèo dạy hải âu bay” (Lu-i Xe-pun-ve-da)
- Vấn đề
chính được
bàn luận
Nằm ở đoạn (1) Câu văn giới thiệu nhân vật: “Con mèo ấy tên
là Gióc-ba, một nhân vật trong tác phẩm “Chuyện con mèo dạy hải âu bay” của nhà văn Lu-i Xe-pun-ve-da… Nhưng với tôi, Gióc-ba luôn là nhân vật đáng yêu và thú vị nhất.
Trang 8- Xuất hiện từ chương 2 và Dáng vẻ bề ngoài rất khác
biệt: “Con mèo mun to đùng, mập ú”, bộ lông đen óng như
than “đen từ đầu tới chân, trừ một túm lông trắng dưới
- Cuộc gặp gỡ bất ngờ và những lời hứa với hải âu mẹ
Ken-ga, hành trình nuôi hải âu con Lắc-ki đã trở thành cơ hội để
Gióc-ba bộc lộ những nét tính cách đẹp đẽ, quý giá.
+ Đó là sự quả quyết, dũng
mãnh khi Gióc-ba trừng trị
hai tên mèo hoang láo xược
và lũ chuột gian xảo; khi
Gióc-ba sẵn sàng tấn công
cả con đười ươi to xác, độc
ác để bảo vệ Lắc-ki
+ Đó là lòng tự trọng khi Gióc-
ba vượt qua mọi khó khăn, trở
ngại để thực hiện tất cả những lời hứa của mình
+ Gióc-ba hiện lên như một con người có trái tim nhân hậu và tâm hồn sâu sắc Mèo Gióc-ba đã dành cho hải âu Lắc-ki tình yêu thương vô hạn
Trang 9II Phân tích bài viết tham khảo:
- Khắc hoạ qua các chi tiết miêu tả ngoại hình, lời nói,
cử chỉ, hành động, cảm xúc, suy nghĩ và qua mối quan
những gì “không giống chúng ta”
Trang 10Sơ đồ hóa kiến thức bài viết
Bài viết: Con mèo tuyệt vời nhất thế giới!
Nhan đề bài viết đối tượng nghị luận của bài viết và hướng phân tích của người viết
Giới thiệu nhân vật: giới thiệu nhân vật mèo Gióc-ba trong tác phẩm
Chuyện con mèo dạy hải âu bay của nhà văn Lu-i Xe-pun-ve-da
Chỉ ra các đặc điểm của nhân vật mèo Gióc-ba dựa trên các bằng chứng
trong tác phẩm: quả quyết, dũng mãnh; lòng tự trọng; trái tim nhân hậu, Nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn: qua các chi tiết miêu tả ngoại
hình, hành động, cảm xúc, suy nghĩ, ; nghệ thuật nhân hoá, sáng tạo nhiều chi tiết có giá trị biểu hiện sâu sắc; lối kể chuyện.
Nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật: gửi gắm nhiều bài học dành cho con người
Trang 11III Thực hành viết theo các bước:
* Mục đích viết: Thuyết phục người đọc đồng tình
với ý kiến của em về một nhân vật văn học
* Người đọc: Thầy cô, bạn bè và những người quan
tâm đến tác phẩm, nhân vật văn học
Trang 12III Thực hành viết theo các bước:
1 Trước khi viết:
a Lựa chọn nhân vật: nhân vật yêu thích trong một tác phẩm
văn học đã học hoặc đã đọc
b Tìm ý: tìm hiểu và lựa chọn các chi tiết liên quan đến nhân
vật và suy luận về đặc điểm của nhân vật đó
- Kết nối thông tin về nhân vật trong tác phẩm với hiểu biết và trải
nghiệm của em để từ đó xác định được đặc điểm nhân vật
Trang 13III Thực hành viết theo các bước:
Nhận xét, đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn
Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật
Kết bài Nêu ấn tượng và đánh giá về nhân vật.
Trang 14III Thực hành viết theo các bước:
2 Viết bài: Khi viết cần lưu ý:
độ, trong một chỉnh thể để có nhận xét, đánh giá toàn diện, thuyết phục
- Phân tích nhân vật
cụ thể, chi tiết, không phân tích chung chung Cần đưa những dẫn
chứng trong tác phẩm để làm căn cứ
3 Chỉnh sửa: Theo bảng gợi ý trong SGK/tr.80.
Trang 15LUYỆN TẬP
Trang 16Đề bài: Hãy viết bài văn phân tích đặc điểm của nhân vật thầy Đuy-sen trong
văn bản Người thầy đầu tiên.
Trang 171 Trước khi viết:
a Đọc kĩ đề bài, xác định yêu cầu của đề bài:
Nghị luận phân tích đặc điểm một nhân vật trong tác phẩm truyện
Dạng bài
Đặc điểm của nhân vật thầy Đuy-sen trong văn bản Người
thầy đầu tiên.
Trang 182 Tìm ý và lập dàn ý
a Tìm ý:
Phiếu tìm ý
Tìm hiểu đặc điểm nhân vật thầy Đuy-sen trong “Người thầy đầu tiên”
Cách miêu tả nhân vật Chi tiết
trong tác phẩm
Suy luận của em
về nhân vật Ngoại hình
Hành động Ngôn ngữ Mối quan hệ với các nhân vật khác
Lời người kể chuyện nhận xét trực
tiếp nhân vật
Trang 19Cách
miêu tả
nhân vật
Chi tiết trong tác phẩm
Suy luận của em
về nhân vật
Ngoại
hình
Phiếu tìm ý
Tìm hiểu đặc điểm nhân vật thầy Đuy-sen trong “Người thầy đầu tiên”
Hình ảnh thầy Đuy-sen trong kí ức của nai: đi chân không đứng giữa dòng suối đá, hai tay để sau gáy và đôi mắt sáng long lanh đăm đăm nhìn theo những đám mây trắng xa tít…
An-tư-Người thầy giáo hết lòng vì học sinh
Trang 20Cách miêu
tả nhân vật
Chi tiết trong tác phẩm Suy luận của em
về nhân vật Hành động + Một mình sửa sang nhà kho cũ thành lớp
học, tự tay thầy đắp lò sưởi, dự trữ củi đốt, đi cắt rạ khô lót nền nhà,
+ Thầy bế các em nhỏ qua suối giữa mùa đông buốt giá;
+ Không để ý đến những lời lăng mạ, chế giễu của bọn nhà giàu; kể những câu chuyện vui để học trò quên đi mọi sự buồn bã
Trang 21Cách miêu
tả nhân vật
Chi tiết trong tác phẩm
Suy luận của em
về nhân vật Hành động
+ Lo lắng, chăm sóc ân cần cho An-tư-nai khi
cô bé bị chuột rút ở giữa suối
+ Kiên trì dạy chữ cho các em bất chấp hoàn cảnh thiếu thốn, khắc nghiệt, sự đơn độc;
+ Thầy mơ ước về tương lai tươi sáng cho học trò
+ Cuối buổi học, thầy ở lại lấy đá và đất đắp những ụ nhỏ trên lòng suối để các em nhỏ bước qua không bị ướt chân
Những hành động của thầy Đuy-sen vô cùng
ấm áp; thầy lo lắng, quan tâm đến học trò như người thân trong gia đình
Trang 22Cách
miêu tả
nhân vật
Chi tiết trong tác phẩm
Suy luận của
em
về nhân vật Ngôn ngữ Thầy Đuy-sen trò chuyện, thuyết phục các em nhỏ đi học:
+ “Các em ghé vào đây xem là hay lắm, các em chả sẽ học tập ở đây là gì? Thế nào, các em thích học không, các em sẽ đi học chứ?”
+ “Các em cứ gọi thầy là thầy Các em có muốn xem trường không? Vào đây, đừng ngại gì cả.”
+ Động viên, khích lệ An-tư-nai:
“Dòng suối trong trẻo của thầy, em thông minh lắm…
Ôi, ước gì thầy được gửi em ra thành phố lớn Em sẽ còn khá hơn biết chừng nào”.
Lời nói của thầy Đuy-sen gần gũi, ân cần, đầy yêu thương
Trang 23Cách miêu
tả nhân vật
Chi tiết trong tác phẩm
Suy luận của em
về nhân vật Mối quan
+ Với bọn nhà giàu: thầy phớt lờ lời nói, hành động và thái độ coi thường, chế giễu của bọn chúng
+ Với học trò: Thầy coi học trò như người thân trong gia đình
+ An-tư-nai vô cùng yêu quý và kính trọng thầy Đuy-sen, mong muốn thầy là anh trai của mình
Thầy Đuy-sen đặt mục tiêu giáo dục học trò lên trên hết
Trang 24Cách miêu
tả nhân vật
Chi tiết trong tác phẩm
Suy luận của em
về nhân vật Lời người
kể chuyện
nhận xét
trực tiếp
nhân vật
- “Chắc chắn tất cả đám học sinh chúng tôi đứa
nào cũng yêu mến thầy vì tấm lòng nhân từ, vì những ý nghĩa tốt lành, vì những ước mơ của thầy về tương lai chúng tôi.”
- “Lúc bấy giờ cuộn tròn trong chiếc áo choàng
của thầy Đuy-sen, tôi thầm nghĩ: “Ước gì thầy là anh ruột của tôi Ước gì tôi được bá cổ thầy, nhắm nghiền mắt lại và thủ thỉ với thầy những lời đẹp đẽ nhất! Trời ơi, ước gì thầy Đuy-sen là anh ruột tôi!”.
Thầy Đuy-sen được người kể chuyện giới thiệu là một người có tấm lòng nhân từ và
ý nghĩ tốt lành
Trang 252 Tìm ý và lập dàn ý:
b Lập dàn ý: Lập dàn ý bằng cách dựa vào các ý đã tìm được, sắp xếp
lại theo một trình tự nhất định theo ba phần lớn của bài văn, gồm:
Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật; nêu khái quát ấn tượng về nhân vật.
Mở bài
Tình cảm thầy trò luôn là một tình cảm cao đẹp, thiêng liêng, được bao áng thơ văn ngợi ca Có những người thầy đã hết lòng vì học sinh thân yêu, đem lại ánh sáng, thay đổi cuộc đời cho bao học trò Đến với những trang văn của nhà văn người Cư-rơ-gư-dơ-xtan, Ai-tơ-ma-tốp qua truyện vừa
“Người thầy đầu tiên”, người đọc đặc biệt ấn tượng với hình tượng thầy
Đuy-sen – một người thầy giáo đáng kính, hết lòng vì học sinh thân yêu
Trang 27* Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật:
Thầy Đuy-sen là người có mục đích sống cao đẹp, cương nghị, kiên nhẫn, trong
đó, nổi bật nhất là tình cảm yêu thương, hết lòng vì học trò
Hình tượng thầy Đuy-sen là hình mẫu về người thầy mẫu mực, hết lòng yêu thương học trò, lấy tình yêu thương để cảm hoá học trò Ngợi ca vẻ đẹp của hình tượng thầy Đuy-sen cùng tình cảm thầy trò cao đẹp giữa thầy Đuy-sen và
cô bé An-tư-nai, nhà văn đã làm nảy nở trong lòng người đọc niềm trân trọng những người thầy và bồi đắp trong mỗi chúng ta vươn tới lối sống nhân hậu, vị tha, yêu thương mọi người
Trang 283 Viết: Viết bài dựa trên dàn ý đã xây dựng.
Các dẫn chứng phải đúng, tiêu biểu và phong phú.
Lập luận chặt chẽ, lời văn trong sáng, thể hiện được thái độ, tình cảm của người viết với vấn đề nghị luận.
Trang 294 Kiểm tra, chỉnh sửa, hoàn thiện:
Đọc kĩ bài viết của mình và đối chiếu với các yêu cầu đã nêu ở các bước để kiểm tra và chỉnh sửa theo Phiếu chỉnh sửa bài viết
Có thể tráo đổi bài để trong bàn chấm và chữa cho nhau
Trang 30Yêu cầu Gợi ý chỉnh sửa Phần chỉnh
sửa Giới thiệu nhân vật
- Gạch dưới những nhận xét, đánh giá của
em về nhân vật Nếu chưa đầy đủ thì bổ sung
- Vẽ đường lượn dưới các bằng chứng được trích dẫn trong bài viết Nếu chưa hãy bổ sung
Phiếu chỉnh sửa bài viết
Trang 31Yêu cầu Gợi ý chỉnh sửa Phần
chỉnh sửa Nhận xét nghệ thuật
xây dựng nhân vật
của nhà văn
Đánh dấu những câu văn nhận xét, đánh giá
về nghệ thuật xây dựng nhân vật Nếu chưa
có hoặc chưa đủ thì viết thêm
Nêu được ý nghĩa của
hình tượng nhân vật
Đánh dấu các câu văn nêu ý nghĩa của hình tượng nhân vật Nếu chưa có, hãy viết thêm một vài câu nêu ý nghĩa của hình tượng
Chỉnh sửa nếu phát hiện lỗi
Phiếu chỉnh sửa bài viết
Trang 32Hướng dẫn tự học
- Hoàn thiện bài viết theo yêu cầu
- Chuẩn bị nội dung nói và nghe: Trình bày ý kiến về một
vấn đề đời sống (được gợi ra từ một nhân vật văn học).
Trang 33* Chọn một trong các đề tài sau để chuẩn bị bài nói trình bày về một vấn đề đời sống (được gợi ra từ một nhân vật văn học):
- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba (Chuyện con mèo
dạy hải âu bay): sự trân trọng lời hứa; sức mạnh kì diệu của tình yêu
thương; niềm tin vào cuộc sống; vẻ đẹp của lòng dũng cảm; tôn trọng
sự khác biệt,…
- Các vấn đề được gợi ra từ nhân vật Mên, Mon (Bầy chim chìa vôi);
An, Cò (Đi lấy mật); nhân vật “tôi” và người cha (Vừa nhắm mắt vừa
mở cửa sổ),…: Tình yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống, tình yêu
thương loài vật,…
