---SÁNG KIẾN KINH NGHIỆMBIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP HỌC SINH TRONG TIẾT ÔN TẬP MÔN CÔNG NGHỆ 8 1.. Trong những năm gần đây, chươngtrình đổi mới của sách giáo khoa nói chun
Trang 1-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP HỌC SINH TRONG TIẾT ÔN TẬP MÔN
CÔNG NGHỆ 8
1.
HỌ VÀ TÊN GIÁO VIÊN : NGUYỄN THỊ RƠI
Hòa Thành
Trang 2
Chương I: Cơ sở lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu 4
Chương III: Giải pháp chủ yếu để thực hiện đề tài 8
Trang 3SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC TẬP HỌC SINH QUATIẾT ÔN TẬP MÔN CÔNG NGHỆ 8”
1 Lí do chọn đề tài:
Giáo dục và đào tạo là một vấn đề hết sức quan trọng trong đời sống chính trị củamỗi nước, là biểu hiện trình độ phát triển của mỗi quốc gia Vì vậy, ngay từ khi giành được
chính quyền, Hồ Chủ Tịch đã chỉ rõ “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”
Trong thời kỳ kinh tế mở cửa thì việc học tập của học sinh ngày càng được nângcao, từ cơ sở vật chất đến nội dung kiến thức bài học Trong những năm gần đây, chươngtrình đổi mới của sách giáo khoa nói chung và môn Công nghệ nói riêng là một bước ngoặtvề sự đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên và học sinh
Tuy nhiên, trong thực tế, môn Công nghệ hiện nay vẫn chưa thực sự là môn họcthế mạnh ở nhiều nhà trường, nhiều nơi – nhiều lúc còn coi đây là môn bổ trợ kiến thức vềđời sống mới mang tính thường thức xã hội chứ chưa là tiền đề, cơ sở trong việc đào luyệnhọc sinh có hiểu biết cơ bản để áp dụng trong đời sống
Điều này làm cho các em chưa có hứng thú trong học tập Cũng phải nhắc đếnchất lượng của giáo viên khi giảng dạy, một phần do e ngại sự mới mẻ của bộ môn, mộtphần do tính đặc thù bộ môn học nên đôi khi giáo viên cũng xem nhẹ phần ôn tập hoặchướng dẫn ôn tập, có lúc còn dạy qua loa thiếu tính chuyên môn Đồng thời, một lý do rấtthực tế nữa là đồ dùng dạy học cho phân môn còn hạn chế (qua các năm học đều đã cũ,xuống cấp, thiếu – mất mát), … cần bổ sung liên tục
Chính vì vậy, khi được nhà trường giao giảng dạy bộ môn Công nghệ 8, tôi xácđịnh cần nâng cao chất lượng dạy học, chuẩn bị tiết giảng chu đáo giúp HS có lý thuyếtvững chắc và có thực hành hiệu quả Qua mỗi tiết ôn tập thì học sinh tăng cường chủ độngtrong việc học, thuần thục và sáng tạo trong thực hành Có tâm lý vững vàng để tự mìnhthực hiện tốt việc học tập ở trường, ở nhà Vậy trong thời gian được giảng dạy Công nghệ
8, tôi đã mạnh dạn áp dụng trực tiếp vào thực tế với sáng kiến “ Biện pháp nâng cao chất lượng học tập học sinh qua tiết ôn tập môn Công Nghệ 8”
Trang 42 Mục đích nghiên cứu:
Mục đích thứ nhất: Khi suy nghĩ, nêu và áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, bản thântôi mong muốn được một lần nữa tôi và các đồng nghiệp, các em học sinh xác định vai tròquan trọng của tiết học ôn tập trong nhà trường, đặc biệt là trong bộ môn Công nghệ 8 Vớiquan điểm không xem nhẹ khả năng của học sinh và rất quan tâm đến tính thực tiễn củaphân môn đồng thời qua đó giáo dục học sinh hứng thú và học tốt; vai trò bộ môn Côngnghệ được nâng cao đúng tầm của nó Khi xác định như vậy thì cả giáo viên và học sinhcần chuẩn bị tốt cho mỗi bài học, điều này được đáp ứng bởi nhiều yếu tố trong đó cần cósự chủ động của người thầy trong việc tìm tòi, áp dụng các biện pháp nhằm nâng cao chấtlượng học tập của mỗi bài học
Thứ hai: Bước đầu có những cơ sở lý luận, bước làm thực tế cho từng biện pháp
cơ bản trong việc tìm hiểu, áp dụng các biện pháp giáo dục đặc thù cho phân môn; nhữngbước đi tiêu chuẩn trong tiết ôn tập trên lớp cho đến việc học ở nhà, các em xâu chuỗiđược các kiến thức, khắc sâu lĩnh hội kiến thức một cách nhanh chóng
Thứ ba: Giúp học sinh học tốt nội dung yêu cầu của tiết ôn tập Có tâm lý vữngvàng khi học, yêu thích môn học và tự giác áp dụng vào cuộc sống Vì khi học sinh đượchọc tập, rèn luyện tốt thì các em có kĩ năng thuần thục hơn, siêng năng, chăm chỉ, có tínhtiết kiệm, lao động tập thể, …
Thứ tư: Rèn luyện phương pháp nghiên cứu khoa học của người giáo viên đồngthời góp phần nhỏ bé làm tài liệu tham khảo cho đồng nghiệp và góp phần thực hiện phong
trào thi đua “Hai Tốt” và “Trường học thân thiện – Học sinh tích cực” của ngành Giáo
dục
3 Đối tượng phạm vi nghiên cứu
Đề tài “ Biện pháp nâng cao chất lượng học tập học sinh qua tiết ôn tập môn Côngnghệ 8” được nghiên cứu và dựa vào đặc điểm tâm sinh lí của học sinh khối 8 THCS vàdựa vào hoạt động dạy của thầy và học của học sinh THCS Tôn Đức Thắng
4 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Tìm hiểu thực trạng giảng dạy các tiết ôn tập môn công nghệ 8
- Tìm hiểu nguyên nhân nhiều học sinh chưa có được kĩ năng học tập tốt
- Thực nghiệm một số biện pháp nâng cao chất lượng học tập học sinh trong tiết ôn tập
Trang 5đối với học sinh lớp 8.
5 Phương pháp nghiên cứu:
Qua thực tế giảng dạy, qua trao đổi kinh nghiệm ở đồng nghiệp ở trường THCS TônĐức Thắng và qua tư liệu chuyên môn, tìm hiểu thông tin, quan sát, nghiên cứu thực tiễn,nghiên cứu sản phẩm Từ đó tôi đưa ra các giải pháp để giúp học sinh học tốt hơn
6 Nội dung đề tài:
“ Biện pháp nâng cao chất lượng học tập học sinh qua tiết ôn tập môn Công Nghệ 8 ”
II NỘI DUNG ĐỀ TÀI
Chương I: Cơ sở lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu
1 Cơ sở pháp lý
- Căn cứ chỉ thị số 32/ 2006/ CT – BGD & ĐT ngày 01-8-2006 về nhiệm vụ trọng tâmgiáo dục phổ thông Chỉ thị 40 – CT/TW của ban bí thư về việc xây dựng và nâng caochất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục
- Căn cứ luật giáo dục số 38/2005/QH XI ngày 14-6-2005 của nước cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam Căn cứ các văn bản chỉ đạo của Sở GD & ĐT Phú Yên, của ngành
GD & ĐT Huyện Đông Hòa, của trường THCS Tôn Đức Thắng
- Căn cứ công văn 74921/ THPT ngày 27 -8 -2002 của Bộ GD-ĐT công văn số 714/THPT của Bộ GD về việc tăng cường sử dụng ĐDDH
- Thực hiện công văn của ngành GD & ĐT về việc thực hiện giảng dạy và kiểm tra đánhgiá theo chuẩn kiến thức kỹ năng
- Căn cứ hướng dẫn số 42/HD- CM ngày 24 tháng 9 năm 2013 của Phòng GD ĐT huyệnĐông Hòa về tổ chức cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huốngthực tiễn cho học sinh THCS năm học 2013- 2014
2 Cơ sở lý luận
Tâm lý học lứa tuổi THCS có ghi nhận: Học sinh lứa tuổi THCS có bước nhảy vọtvề thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn phát triểncao hơn tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt: thể chất, trí tuệ, tình cảm,đạo đức, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng xử lí tình huống, … Đây là lứa tuổi có vị trí quan trọngtrong sự hình thành quan điểm xã hội và đạo đức nhân cách, những cơ sở này là tiềm tàng đểhình thành rõ nét trong thời kì thanh niên tiếp theo Như vậy, nếu như gia đình, nhà trườngvà xã hội chăm lo cho các em học sinh ở giai đoạn này thì sẽ có tác dụng to lớn cho sự pháttriển tài năng, tạo tiền đề cho các tài năng, làm cơ sở cho các bậc học cao hơn Trong quá
Trang 6trình giáo dục, bồi dưỡng, phát triển nhân lực nhân tài thì mắt xích Nhà trường có vai trò rấtquan trọng, mà trong đó mối liên hệ hữu cơ giữa thầy – trò – kiến thức là điều chủ yếu Ởlứa tuổi THCS, học sinh được học nhiều môn học với nhiều thầy cô giáo do vậy các emđược tiếp xúc với hệ thống kiến thức, kĩ năng phong phú và với các tác phong sư phạm đa
dạng Bên cạnh đó các em cũng có những tâm lý coi trọng môn học này, thích “cách dạy”
của thầy cô kia, … Nắm bắt được điều này thì mỗi thầy cô giáo đều hết lòng yêu nghề, đầu
tư công sức vào bài soạn, bài giảng để giúp các em có kiến thức đầy đủ, kĩ năng thành thạovà áp dụng được vào môi trường sống
Với các tiết ôn tập đầy đủ, đúng mục tiêu, thành công thì công sức chuẩn bị củathầy và trò là rất lớn
Hiện nay, với sự phát triển như vũ bão của nền khoa học kĩ thuật và kinh tế xã hội, những đòi hỏi đặt ra cho thầy những nhiệm vụ giáo dục vô cùng to lớn trong công cuộc giáo dục nhân cách, bồi dưỡng nhân tài Để hoàn thành nhiệm vụ thì người thầy không chỉ làngười có năng lực chuyên môn cao mà còn cần có năng lực sư phạm vững vàng, kinh
nghiệm Càng tham gia vào sâu quá trình giáo dục thì người thầy càng tìm thấy được những biện pháp giáo dục nhằm giúp học sinh của mình phát triển năng lực nhận thức, kĩ năng – thái độ Việc tìm hiểu, áp dụng, đối chiếu, điều chỉnh các biện pháp này cần diễn ra thường xuyên, không mệt mỏi để hướng đến kết quả giáo dục cao nhất
3 Cơ sở thực tiễn
Trong quá trình giảng dạy bộ môn Công nghệ 8 – trong tiết ôn tập Tôi nhận thấytâm lý học và khả năng tiếp thu lý thuyết, thực hành của một số em khá tốt; các em được
coi như những “cột trụ” trong nhóm/lớp, có khả năng giúp đỡ các bạn khác học tốt Tuy
nhiên, đa số các em có tâm lý e ngại, chưa chú ý, rụt rè khi học, mặt khác chất lượng tronghọc tập của các em cũng chưa cao
Trong những năm gần đây, ngành Giáo dục đang tích cực cải cách chương trìnhSGK, đổi mới phương pháp dạy học, phương thức ôn tập, … cũng nhằm một mục đíchchung là nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và chất lượng từng bộ môn nói riêng.Với quan điểm coi trọng và dành sự chăm lo nhiều nhất cho giáo dục của toàn Đảng, toànDân ta thì mỗi GV cần tích cực, chủ động nắm bắt các cơ hội này trong việc triển khai
Trang 7công tác giáo dục của mình Công việc này cần được giáo viên tìm hiểu, áp dụng và tổnghợp kết quả qua mỗi năm học để đáp ứng nhu cầu mới của bộ môn và thời đại Một thực tếcụ thể nữa ở trường THCS là số lượng, chất lượng các đồ dùng – thiết bị - vật liệu để phụcvụ môn học đều giảm dần theo số lượng tiết học; mặc dù được bổ sung hàng năm nhưngvẫn còn hạn chế nên đồ dùng qua các tiết học đều cần chỉnh sửa, bổ sung thêm Đồngthời, với sự phân hóa môn học nên học sinh đã bước đầu coi trọng môn học này, xem nhẹmôn học khác; học sinh phải chăm lo nhiều bài tập của nhiều bộ môn nên việc tham giachuẩn bị cho tiết ôn tập còn rất hạn chế Nếu như giáo viên không chú ý hướng dẫn thì họcsinh khó có thể chuẩn bị bài tốt cho tiết ôn tập của mình.
Chương II: Thực trạng của đề tài nghiên cứu
1 Khái quát phạm vi ngiên cứu:
Căn cứ đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi và trình độ nhận thức kiến thức bộ mônCông nghệ của học sinh THCS Qua thực tế giảng dạy, dự giờ, trao đổi kinh nghiệm của cácđồng nghiệp đều thấy rằng việc nâng cao chất lượng học tập học sinh trong tiết ôn tập chohọc sinh là một biện pháp giáo dục tốt nhằm tạo điều kiện, cơ hội giúp các em học tốt mônhọc
2 Thực trạng của đề tài nghiên cứu
Sau năm học 2012 – 2013, qua khảo sát thống kê, kiểm tra số lượng, chất lượng
đồ dùng dạy học của bộ môn Công nghệ của học sinh khối 8 trường THCS Tôn ĐứcThắng:
Trang 813 Kéo để vá xe đạp: 2 cái
Như vậy, các thiết bị: vẽ kĩ thuật, dụng cụ cơ khí, điện, thì tái sử dụng được nhiềulần; còn các thiết bị - vật liệu: bóng điện, dây điện, … thì tỷ lệ cháy, hỏng, hao hụt khánhiều, không tái sử dụng được Hàng năm, nhà trường đều dành một khoản kinh phí khálớn đầu tư cho trang bị thiết bị dạy học, đồ dùng – thiết bị cho các phòng chức năng, thựchành, bộ môn; tuy nhiên vì có nhiều mục cần đầu tư nên thực tế việc tu sửa, mua sắm đồdùng – thiết bị cho tiết học của nhiều bộ môn còn hạn chế, khi giảng dạy giáo viên tốnnhiều thời gian để làm đồ dùng dạy học
Qua trao đổi với các bậc phụ huynh thì tôi được nghe phản ánh: các em có giớithiệu với gia đình về môn học Công nghệ 8 ở nhà các em chưa mạnh dạn tham gia học tậpvà giúp đỡ người lớn sửa chữa xe đạp, mắt mạch điện đèn ống huỳnh quang Cá biệt có
em còn chưa biết cách sử dụng những dụng cụ cơ khí…, chưa biết cách sử dụng các thiếtbị tiết kiệm điện: công tắc tự động, thay đèn tròn sợi đốt bằng đèn compart hoặc đèn ốnghuỳnh quang… Như vậy kỹ năng vận dụng vào đời sống chưa được các em phát huy vàlàm thường xuyên
Trang 9Về tâm lý chung thì học sinh chưa coi trọng bộ môn Công nghệ, chưa có ý thứchọc tập nghiêm túc Qua theo dõi trong tiết ôn tập tôi còn nhận thấy các em bỏ qua nhiềunội dung kiến thức, thao tác kỹ thuật, bỏ bước trong quy trình, … Đôi khi có học sinh làmbài vở của môn khác trong giờ Công nghệ Qua thăm hỏi học sinh, tôi nhận thấy đa số các
em chưa ôn tập kiến thức đã học hoặc tham gia thực hành cùng người thân để sử dụng cácdụng cụ cơ khí sửa chữa đạp của mình, sử dụng đồ dùng điện ở gia đình đạt hiệu quả vàtiết kiệm điện Đây là việc cần hướng dẫn và khích lệ các em ôn tập kiến thức đã học trênlớp tốt và tự tin học tốt ở nhà
3 Nguyên nhân
- Một vài giáo viên chưa thấy hết tầm quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng học tậpcho học sinh nên thường hướng dẫn cho học sinh một số câu hỏi ôn tập một cách sơ sài nênkhông gây được hứng thú học tập cho học sinh, học sinh còn lúng túng khi tiếp xúc với câuhỏi thực tế, do đó kết quả học tập của học sinh không cao,
- Một số giáo viên tỏ ra sốt ruột, vội vàng khi dành thời gian hướng dẫn học sinh ôntập, hoặc chỉ chú ý đến đối tượng học sinh khá giỏi và không huy động được tất cả các đốitượng học sinh
- Học sinh xem môn Công nghệ là môn phụ, nên sự chuẩn bị kiến thức của học sinhcho từng bài học chiếm quá ít thời gian, học sinh chưa nắm vững phương pháp học nên việctiếp thu kiến thức tổng hợp còn chậm, gây ảnh hưởng đến kết quả trong tiết ôn tập
- Một số học sinh nhất là các học sinh yếu còn ỷ lại, nhằm dựa vào khả năng một sốbạn bè có sức học tốt ở nhóm, ở tổ
- Đồ dùng trực quan cho tiết ôn tập còn hạn chế, chưa đảm bảo quá trình tự nghiêncứu
- Do điều kiện phục vụ dạy học, cơ sở vật chất trang thiết bị còn thiếu, tài liệu, sáchbáo cho GV và HS tham khảo chưa được phong phú
- Kĩ năng sử dụng các phương tiện phục vụ dạy học hiện đại của GV còn hạn chế Vídụ: Soạn giảng giáo án điện tử; sưu tầm tư liệu, tranh ảnh trên mạng…
- Thời khóa biểu sắp xếp ít phù hợp, nhiều giáo viên có bài dạy cùng thời gian nênkhông sử dụng đồ dùng được
Chương III: Giải pháp chủ yếu để thực hiện đề tài
A Cơ sở đề xuất các giải pháp
Để kết quả học tập của học sinh có hiệu quả thì yêu cầu học sinh phải đảm bảo phảnánh được mục tiêu dạy học, tính toàn diện và hệ thống Căn cứ vào mục tiêu của từng bài,từng chương, hệ thống các câu hỏi, bài tập và tình huống phù hợp với 3 mức độ:
- Biết
- Hiểu
Trang 10- Vận dụng
Đặt câu hỏi phải phân loại học sinh: giỏi, khá, trung bình, yếu, kém Kết quả đánh giáphải tạo điều kiện phân loại được học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu, kém mặt khác trongquá trình ôn tập để phát hiện và đánh giá được các động lực phát triển, sự tiến bộ của họcsinh đồng thời công nhận, trân trọng và tạo điều kiện để những nhân tố tích cực của học sinh
có cơ hội phát triển
Ngoài ra học sinh có thể hiểu và quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong học tập Muốn vậyphải có những phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy cho phù hợp, cần kết hợp nhiều phươngpháp học tập cho phù hợp với từng nội dung bài học, để học sinh bộc lộ các năng lực bảnthân
Để việc ôn tập có hiệu quả phải dựa vào một số căn cứ sau:
- Nội dung câu hỏi phải căn cứ mục tiêu cụ thể của từng phần, từng chương, từng bài,trong đó phải đề cập đến kiểm tra cả kiến thức, kĩ năng và thái độ đặc biệt trong tiết ôn tậpviệc thực hiện trả lời các câu hỏi, các qui trình công nghệ, tuân thủ theo các nguyên tắc và
an toàn lao động và gìn giữ môi trường là điều không thể thiếu Chính vì vậy nội dung câuhỏi phải tập trung vào việc vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong đờisống và trong lao động đơn giản về ngành vẽ kĩ thuật, cơ khí và điện
- Căn cứ những yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học trong dạy học Công nghệ 8: Pháthuy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong công việc vận dụng kiến thức vào xử lí cácthông tin, các tình huống trong thực tiễn đời sống, sản xuất của học sinh Ngoài ra, vào trìnhđộ của học sinh mà lựa chọn nội dung ôn tập và hình thức ôn tập cho phù hợp
Mặt khác muốn khuyến khích đối tượng học sinh khá, giỏi phát huy được năng lực củabản thân thì trong nội dung câu hỏi phải tăng cường đánh giá việc giải quyết các vấn đề nảysinh trong nội dung học tập và khả năng sáng tạo trong phát hiện và giải quyết vấn đề, giảithích các hiện tượng, xử lí các thông tin của học sinh
- Căn cứ vào hình thức ôn tập phải được sử dụng đa dạng hơn Ngoài ôn tập trên lớp còn
ôn tập ở nhà Tuy nhiên các câu hỏi đặt ra dưới dạng tổng hợp nên có nhiều bài tập để họcsinh dễ nhớ và dễ khắc sâu kiến thức hơn
B Các giải pháp chủ yếu
Qua quá trình giảng dạy và tìm hiểu các tài liệu tham khảo, áp dụng các hướngdẫn của ngành về đổi mới phương pháp dạy học, tôi có áp dụng một số biện pháp cụ thể sau
để nâng cao chất lượng học tập của học sinh trong tiết ôn tập:
Trang 11- Chuẩn bị hệ thống câu hỏi, bản đồ tư duy, bài tập
- Chuẩn bị tư liệu mẫu
- Áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy
- Tích hợp kiến thức liên môn vào môn Công nghệ 8
- Thu thập kết quả học tập của học sinh để đối chiếu và điều chỉnh phương pháp
C Tổ chức thực hiện
1 Chuẩn bị hệ thống câu hỏi, bản đồ tư duy, bài tập
Ví dụ: Khi dạy tiết 13 “ Ôn tập chương 1 và 2” Giáo viên có thể dạy trình chiếu
(POWERPOINT) dùng bản đồ tư duy để triển khai hệ thống các câu hỏi và bài tập: