Giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức

Thứ ba, viên chức bị giới hạn quyền tự định đoạt lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật đối với mình Hiện nay, trong trường hợp viên chức không đồng ý với quy

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM

KHOA LUẬT HÀNH CHÍNH

-*** -

NGUYỄN ANH THƯ

MSSV: 1853401020258

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ

QUYẾT ĐỊNH KỶ LUẬT VIÊN CHỨC

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật

Niên khóa: 2018 – 2023

Người hướng dẫn: Th.S NGUYỄN VĂN TRÍ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM

KHOA LUẬT HÀNH CHÍNH

-*** -

NGUYỄN ANH THƯ

MSSV: 1853401020258

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ

QUYẾT ĐỊNH KỶ LUẬT VIÊN CHỨC

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật

Niên khóa: 2018 – 2023

Người hướng dẫn: Th.S NGUYỄN VĂN TRÍ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

NỘI DUNG 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ QUYẾT ĐỊNH KỶ LUẬT CỦA VIÊN CHỨC 1

1.1 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 1

1.1.1 Khái niệm giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 1

1.1.2 Đặc điểm giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 3

1.1.3 Ý nghĩa giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 5

1.2 Quan hệ giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 9

1.1.4 Chủ thể trong quan hệ giải quyết tranh chấp quyết định định kỷ luật viên chức 9

1.1.5 Nội dung về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức 13

1.1.6 Khách thể trong quan hệ giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật về viên chức 1.2 Phương thức giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 15

1.2.1 Phương thức giải quyết tranh chấp bằng khiếu nại 16

1.2.2 Phương thức giải quyết tranh chấp bằng khởi kiện 25

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 36

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ QUYẾT ĐỊNH KỶ LUẬT VIÊN CHỨC 37

2.1 Thực trạng giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 37

2.1.1 Thực trạng giải quyết tranh chấp theo thủ tục giải quyết khiếu nại 37

2.1.2 Thực trạng giải quyết tranh chấp liên quan quyết định kỷ luật viên chức theo thủ tục tố tụng dân sự 42

2.1.3 Nguyên nhân dẫn đến bất cập, hạn chế giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức 49

2.2 Kiến nghị nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức 50 2.2.1 Định hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức 50

2.2.2 Giải pháp về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức 58

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 74

KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ giảng viên hướng dẫn là Th.S Nguyễn Văn Trí Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào trước đây Việc sử dụng các kết quả và những trích dẫn từ tài liệu của những tác giả khác đã được tôi đảm bảo thực hiện theo đúng các quy định khi làm bài khóa luận Các phần nội dung trích dẫn, các tài liệu từ sách báo và thông tin tham khảo đã được đăng tải trên các tác phẩm cũng như các trang Web được trình bày theo danh mục tài liệu tham khảo của khóa luận

Người cam đoan

Nguyễn Anh Thư

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đội ngũ viên chức là nhân tố đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao năng suất, chất lượng cung ứng dịch vụ công, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân và xã hội Đây là lực lượng lao động nòng cốt trong đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước Trách nhiệm của mỗi viên chức là thực hiện tốt nhiệm vụ được giao và phải thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, quy chế

mà đơn vị đề ra Bên cạnh đó, họ còn phải là những tấm gương sáng trong rèn luyện

về phẩm chất, đạo đức, lối sống, tâm huyết với nghề nghiệp Trên thực tế có những viên chức với năng lực còn hạn chế, thiếu chuyên nghiệp, có những hành vi vi phạm

kỷ luật trong quá trình công tác Theo đó, họ phải chịu trách nhiệm pháp lý bằng các quyết định kỷ luật do chủ thể có thẩm quyền ban hành

Trường hợp viên chức cho rằng quyết định kỷ luật trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích của mình thì họ được quyền tìm kiếm những phương thức khác nhau để bảo vệ chính mình Khi phát sinh tranh chấp giữa viên chức với chủ thể có thẩm quyền đã ban hành quyết định kỷ luật thì nhu cầu giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật của viên chức cũng được xuất hiện Theo đó, viên chức được quyền khiếu nại đối với quyết định kỷ luật viên chức và trong trường hợp viên chức

bị kỷ luật với hình thức kỷ luật là buộc thôi việc dẫn đến bị chấm dứt hợp đồng làm việc thì có quyền khởi kiện vụ án dân sự theo thủ tục tố tụng dân sự Song pháp luật hiện hành về những quy định liên quan đến giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức còn tồn tại nhiều bất cập, vướng mắc, khiến cho các tranh chấp chưa được giải quyết một cách phù hợp

Theo chiều dài phát triển của đất nước, nhiều mối quan hệ phát sinh, diễn biến nhanh trong khi việc điều chỉnh bằng các quy định của pháp luật hiện hành thì chưa theo kịp thực tiễn Khi xử lý tốt những vấn đề nêu trên, giải quyết được

“vướng mắc” của viên chức thì đây là cơ sở để củng cố và giữ vững niềm tin của họ vào kỷ luật công minh, chính sách của Đảng và Nhà nước Điều này cũng góp phần tạo ra môi trường làm việc kỷ cương, nối tiếp công cuộc thực hiện cải cách hành chính nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước bởi chính

họ là yếu tố đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao năng suất, chất lượng cung ứng dịch vụ công Do vậy, những tồn tại, bất cập về giải quyết tranh chấp quyết

định kỷ luật viên chức cần được nhận diện và nghiên cứu thấu đáo, từ đó kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật có liên quan Đó cũng là lý do tác giả lựa chọn đề

tài “Giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức” làm đề tài khóa luận

tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nội dung nghiên cứu xoay quanh giải quyết tranh chấp đối với quyết định kỷ luật của viên chức là vấn đề mang tính thời sự, nhận được sự quan tâm của giới khoa học pháp lý và các cấp chính quyền Thời gian qua đã có nhiều công trình nghiên cứu, sách báo và các bài viết liên quan đến vấn đề này dưới góc độ lý luận

và thực tiễn như:

- “Thực hiện pháp luật về viên chức trong trường Đại học ở Việt Nam” –

Nguyễn Thị Thu Hương (2016) – luận án tiến sĩ luật học, Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội

- “Khiếu nại, giải quyết khiếu nại trong ĐVSN công lập”, khóa luận tốt

nghiệp cử nhân Luật học, Đại học Luật TP HCM

- “Chế độ hợp đồng làm việc của Viên chức”- Đào Xuân Quang, Luận văn

thạc sĩ, chuyên ngành Luật Hiến Pháp và luật Hành chính, Trường Đại học Luật

TP Hồ Chí Minh

- “Khiếu nại và giải quyết khiếu nại của công dân – Thực trạng và giải pháp”,

Đinh Diệu Linh (2006), Luận văn tốt nghiệp cử nhân Luật học, Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh

- “Pháp luật về viên chức ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập”, Lê Thị Quỳnh

Nga (2011), luận văn thạc sĩ luật học, Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội

- “ Khiếu nại, giải quyết khiếu nại trong đơn vị sự nghiệp công lập”, Nguyễn

Văn Vinh (2013), khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật học, Đại học Luật TP Hồ Chí Minh

Bên cạnh đó, tác giả cũng tham khảo một số bài báo khoa học liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm:

- “Chế định hợp đồng trong Luật Viên chức”, Bùi Thị Đào (2015), Tạp chí Tổ

chức nhà nước (tháng 03/2015);

- “Hợp đồng làm việc của Viên chức theo Luật Viên chức 2010”, Nguyễn Thị

Thiện Trí (2010), Tạp chí Nhà nước và pháp luật (số 03/2012);

- “Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công

lập”, Trần Anh Tuấn (2010), Tạp chí Tổ chức nhà nước – Bộ Nội vụ (số

3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Việc nghiên cứu vấn đề giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức chỉ ra được những bất cập trong quá trình giải quyết của chủ thể có thẩm quyền từ

đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý cũng như hoạt động giải quyết tranh chấp của chủ thể có thẩm quyền, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của

viên chức, phát huy hiệu quả kinh tế xã hội

Những mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

Thứ nhất, tìm hiểu và phân tích các khái niệm liên quan đến đề tài

Thứ hai, tìm hiểu – hệ thống cơ sở lý luận của việc giải quyết tranh chấp quyết

định kỷ luật

Thứ ba, nghiên cứu và đánh giá thực trạng pháp luật với vấn đề liên quan đến

đề tài Từ đó đưa ra kiến nghị cũng như có các giải pháp để góp phần tăng cường hiệu quả hoạt động giải quyết tranh chấp

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài bao gồm các quy định của pháp luật về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật của viên chức trong Luật Viên chức năm 2010,

Bộ luật Lao động năm 2019, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng hành chính năm 2010, Nghị định số 112/2020/NĐ-CP xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức và các quy định pháp luật khác có liên quan Bên cạnh đó, đối tượng nghiên cứu của khóa luận còn là thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức từ khi Luật Viên chức năm 2010 và các

văn bản pháp luật có liên quan được ban hành cho đến giai đoạn hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Trước hết, giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài: Do tính chất phức tạp và rộng lớn của đề tài, khóa luận giới hạn phạm vi nghiên cứu ở việc phân tích, tìm hiểu các quy định có liên quan đến đề tài được quy định tại Luật Khiếu Nại 2011, Luật Viên Chức năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), Luật TTHC năm 2015

Phạm vi nghiên cứu về không gian:

- Thực tiễn thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức tại Việt Nam thông qua các trường hợp xảy ra trên phạm vi cả nước

- Kinh nghiệm thực hiện giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức ở một số quốc gia trên thế giới

Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu khoảng thời gian từ 2010 trở lại đây, đặc biệt khoảng thời gian từ năm 2012 bởi đây là giai đoạn luật Viên chức 2010 có hiệu lực, viên chức trở thành đối tượng được điều chỉnh trực tiếp trong Luật, đánh dấu tư cách pháp lý độc lập của viên chức Nghiên cứu được thực hiện trong bốn tháng, từ tháng 2/2023 đến tháng 06/2023

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận: đề tài được trình bày dựa trên quan điểm nhận thức của chủ nghĩa Mác – Lênin về nhà nước và pháp luật Đây là phương pháp luận khoa

học được vận dụng nghiên cứu trong toàn bộ đề tài Bên cạnh đó, tác giả còn áp dụng tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở vận dụng nhiều phương pháp khác nhau tùy thuộc vào từng vấn đề gồm:

+ Phương pháp logic được tác giả sử dụng trong toàn bộ luận văn như là một

phương pháp nhằm đảm bảo cho việc xem xét và đánh giá vấn đề một cách toàn diện

+ Phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích được

tác giả chủ yêu sử dụng ở chương 1 nhằm làm rõ những vấn đề về lý luận và pháp

lý về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức

+Phương pháp tổng hợp được sử dụng nhiều ở chương 2 Các phương pháp

này giúp cho tác giả nêu bật được những bất cập trong quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức và giải pháp thực hiện

Ngoài ra, tác giả còn vận dụng các thành tựu nghiên cứu khoa học, những luận điểm khoa học trong các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo, bài viết của các tác giả khác để phát triển nội dung nghiên cứu trong bài viết khóa luận

6 Kết cấu của khóa luận

Khóa luận gồm: Phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Phần nội dung gồm 2 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp lý về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức

Chương 2 : Thực trạng và kiến nghị nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp về

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VỀ QUYẾT ĐỊNH KỶ LUẬT CỦA VIÊN CHỨC

1.1 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức

1.1.1 Khái niệm giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức

Đối với Việt Nam, hiệu lực hiệu quả của bộ máy nhà nước nói riêng và của toàn bộ hệ thống chính trị nói chung, xét đến cũng được quyết định bởi phẩm chất, năng lực và hiệu quả công tác của đội ngũ viên chức Theo Luật Viên chức và các văn bản pháp luật quy định việc xử lý kỷ luật thì viên chức khi có hành vi vi phạm pháp luật hoặc vi phạm kỷ luật thì sẽ bị xử lý kỷ luật Việc kỷ luật viên chức phải thực hiện theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật và phải bằng quyết định kỷ luật Vậy trước hết cần phải hiểu như thế nào là tranh chấp

quyết định kỷ luật viên chức

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình, viên chức phải tuân theo trách nhiệm kỷ luật Có thể hiểu theo hướng tích cực thì đây là bổn phận mà mỗi viên chức khi làm việc tại ĐVSN công lập phải tuân thủ nghiêm chỉnh các trách nhiệm, nghĩa vụ của mình Nhưng hiện nay cách hiểu phổ biến thì trách nhiệm kỷ luật này

là các biện pháp chế tài mang tính chất bất lợi được áp dụng với viên chức khi vi phạm các quy định của ĐVSN công lập sử dụng viên chức Việc viên chức chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm nào mà mình đã thực hiện thể hiện rõ nét trong loại hình thức kỷ luật mà viên chức đó bị áp dụng Khi áp dụng các hình thức này sẽ tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà viên chức phải chịu một trong các hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, cách chức (đối với viên chức quản lý) và buộc thôi việc

Kỷ luật nghĩa là hình phạt đối với người phạm luật1 Lại có quan điểm cho

rằng: “Kỷ luật dưới góc độ chung nhất là tổng thể các quy định nhằm đảm bảo trật

tự, nề nếp hoạt động nội bộ của một cơ quan, tổ chức của Nhà nước và xã hội nói chung cũng như sự tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định đó” 2 Tựu trung lại, kỷ luật

1 Nguyễn Như Ý (Chủ biên) (1999), Đại từ điển Tiếng Việt, Trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, Bộ

Giáo dục và Đào tạo, tr.933

2 Nguyễn Thị Hải Yến (2017) Pháp luật về chế độ công vụ theo vị trí việc làm trong điều kiện xây dựng nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay, Luận án tiến sĩ Luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc

gia Hà Nội, tr.94

sẽ là những hậu quả bất lợi áp dụng đối với chủ thể khi thực hiện hành vi vi phạm

kỷ luật, vi phạm quy tắc hay nghĩa vụ trong hoạt động công vụ hoặc vi phạm pháp luật theo quy định của pháp luật bị xử lý kỷ luật

Pháp luật Việt Nam quy định rằng: “Quyết định kỷ luật là quyết định bằng

văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức

kỷ luật với công chức, viên chức thuộc thẩm quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức”3

“Trong các quan hệ xã hội nói chung, quan hệ pháp luật nói riêng, sự bất

đồng ý kiến giữa các bên tham gia quan hệ có thể xảy ra về bất cứ vấn đề gì, thường là về quyền, lợi ích có liên quan Sự bất đồng ý kiến như vậy được gọi chung

là tranh chấp”4

Tương tự như các quan hệ khác, giữa viên chức và ĐVSN công lập cũng có thể phát sinh các tranh chấp Với vai trò quan trọng của viên chức đã được bàn luận, thì bản thân viên chức họ cũng nên là những người tiên phong trong việc tuân thủ

kỷ luật và kỷ cương Tuy nhiên vẫn còn tồn tại một bộ phận viên chức có dấu hiệu suy thoái về đạo đức, thiếu tu dưỡng, rèn luyện bản thân, kém ý thức kỷ luật chính

vì vậy pháp luật có những chế tài để xử lý những hành vi vi phạm kỷ luật chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự Lúc này, người có thẩm quyền sẽ ra quyết định

kỷ luật viên chức, khi viên chức không đồng ý với quyết định kỷ luật này, bản thân không đáng phải chịu “hình phạt” mà chủ thể có thẩm quyền đã ban hành, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ thì sẽ phát sinh tranh chấp giữa viên chức với người đã ra quyết định kỷ luật viên chức, hay rộng hơn là phát sinh tranh

chấp với ĐVSN công lập sử dụng viên chức Từ đó, tác giả cho rằng: tranh chấp

về quyết định kỷ luật viên chức là tranh chấp giữa viên chức với chủ thể có thẩm quyền ban hành quyết định kỷ luật viên chức do quyết định này xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ

Khi xảy ra mâu thuẫn này viên chức sẽ nhanh chóng tìm các phương thức

để giải quyết xung đột với hy vọng sớm khôi phục được quyền và lợi ích của mình

3 Khoản 10 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011

4 Lê Vương Long (2018), “ Quyền chủ động của người có quyền khiếu nại, khởi kiện trong quá trình giải quyết tranh chấp hành chính”, Nghề Luật (số 2), tr 61

hoặc ít nhất cũng hiểu một cách tường tận về nguồn gốc phát sinh, viên chức bị kỷ luật xuất phát từ nguyên do nào và mức độ ra sao Viên chức sẽ thông qua các hình thức thủ tục thích hợp nhằm loại bỏ những mâu thuẫn, xung đột, bất đồng quan điểm giữa viên chức với người đã có quyết định kỷ luật đối với mình Các hình thức này có thể đơn giản chỉ là đề nghị người ra quyết định kỷ luật xem xét lại vì có thể

có sai sót trong quá trình ra quyết định, hoặc thậm chí có thể nhờ cơ quan có thẩm quyền như tòa án để giải quyết, và khi đó là phương cách cuối cùng để bảo vệ quyền lợi sau khi bị từ chối hoặc chưa thỏa mãn với việc giải quyết của chủ thể có thẩm quyền giải quyết bằng thủ tục nội bộ

Tóm lại, tác giả cho rằng giải quyết tranh chấp đối với quyết định kỷ luật

viên chức là việc chủ thể có thẩm quyền theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định xem xét tính hợp pháp, hợp lý của quyết định kỷ luật viên chức theo yêu cầu của viên chức

1.1.2 Đặc điểm giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức

Thứ nhất, tranh chấp đối với quyết định kỷ luật viên chức là tranh chấp xuất

phát giữa một bên là chủ thể đã ban hành quyết định kỷ luật với viên chức, bên còn

lại là viên chức chịu tác động trực tiếp bởi quyết định kỷ luật

Mối quan hệ giữa viên chức và ĐVSN công lập có thể nói đó là mối quan hệ bình đẳng bởi giữa hai chủ thể này tồn tại hợp đồng làm việc, quy định cụ thể rõ ràng quyền và nghĩa vụ của các bên Viên chức được tuyển dụng phù hợp với quy trình, đảm bảo vị trí chức danh của ĐVSN công lập, do đó khi viên chức làm việc tại đây phải đảm bảo các yêu cầu đặt ra về đạo đức, kỷ luật ở đơn vị, đồng thời ĐVSN công lập cũng phải đảm bảo những điều kiện cần thiết để viên chức thực hiện vai trò, nhiệm vụ của mình, đảm bảo những lợi ích chính đáng của viên chức giống như mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động vậy

Các bên chủ thể tham gia vào quan hệ tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức có mối quan hệ gần gũi, một bên là ĐVSN công lập - không mang quyền lực nhà nước và cũng không có chức năng quản lý nhà nước, một bên là viên chức – lực lượng lao động chủ yếu, đảm bảo cho việc thực hiện chức năng nhiệm vụ của đơn vị Trong quá trình thực hiện công vụ, nhiệm vụ tại ĐVSN công lập, viên chức

vi phạm pháp luật dẫn đến bị kỷ luật, là căn cứ để ra quyết định kỷ luật viên chức

đảm bảo kỷ luật – kỷ cương trong đơn vị Khi cho rằng quyết định của chủ thể có thẩm quyền trong ĐVSN trực tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của viên chức, viên chức sẽ đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp Khi chủ thể có thẩm quyền chấp nhận giải quyết sẽ xem xét (thụ lý) làm xuất hiện mối quan hệ giải quyết tranh chấp

Thứ hai, tranh chấp hành chính được giải quyết theo thủ tục hành chính hoặc thủ tục tố tụng, thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan tòa án

Với hầu hết các loại trách nhiệm pháp lý, việc cho phép “phản hồi” của người bị áp dụng chế tài với người có thẩm quyền nói chung là điều cần thiết Điều này vừa đảm bảo các quyết định truy cứu trách nhiệm khi có hiệu lực nhận được sự đồng tình của người vi phạm vừa là một cam kết về dân chủ, công bằng của các hoạt động có nguy cơ xâm hại quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp bằng thủ tục hành chính thuộc về chính hệ thống cơ quan hành chính mà cụ thể là người bị khiếu nại hoặc cấp trên của người

bị khiếu nại có thẩm quyền giải quyết khiếu nại Chủ thể này sẽ đánh giá tính hợp pháp của quyết định kỷ luật đối với viên chức, người có thẩm quyền giải quyết sẽ tự mình kiểm soát việc sử dụng quyền lực của mình, hoặc kiểm soát việc sử dụng quyền lực của cấp dưới Thẩm quyền giải quyết tranh chấp bằng con đường tố tụng thuộc về tòa án Đây là cơ quan kiểm soát ngoài, nằm ngoài hệ thống cơ quan tòa

án Có thể nói đây là kiểm soát nội bộ, đây không chỉ là cơ quan sử dụng quyền lực nhà nước mà còn được coi là cơ quan đại diện cho công lý, bảo vệ công lý, thực thi công lý Hiện nay, việc giải quyết theo thủ tục hành chính là chủ yếu bởi những ưu điểm của phương thức này góp phần giải quyết tranh chấp nhanh chóng hơn So sánh với chủ thể là công chức khi có quyết định kỷ luật mà không đồng ý, theo đó công chức có quyền khiếu nại tương tự như viên chức và quyền khởi kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc theo quy định của pháp luật bằng thủ tục TTHC

Thứ ba, viên chức bị giới hạn quyền tự định đoạt lựa chọn phương thức giải

quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật đối với mình

Hiện nay, trong trường hợp viên chức không đồng ý với quyết định kỷ luật đối với mình thì hoặc khiếu nại đến chủ thể có thẩm quyền giải quyết khiếu nại

hoặc khởi kiện đối với hệ quả của quyết định kỷ luật buộc thôi việc viên chức chứ không phải khởi kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc viên chức Sau khi viên chức

bị ra quyết định kỷ luật buộc thôi việc thì ĐVSN công lập, doanh nghiệp nhà nước – nơi viên chức làm việc sẽ ra quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc với viên chức Việc đơn phương này mới là đối tượng được giải quyết theo thủ tục

tố tụng dân sự Còn các quyết định kỷ luật khác như quyết định kỷ luật khiển trách, quyết định kỷ luật cảnh cáo thì không được khởi kiện bằng bất kỳ thủ tục nào mà chỉ thông qua việc giải quyết khiếu nại khi viên chức không đồng tình với quyết định kỷ luật đó

Thứ tư, quan hệ giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật phát sinh tư hành

vi đơn phương của viên chức, khi viên chức yêu cầu chủ thể có thẩm quyền giải

quyết tranh chấp

Đây là hoạt động mang tính chất một chiều bởi đối với viên chức, sự chủ động thể hiện qua việc viên chức quyết định có hay không thực hiện yêu cầu giải quyết tranh chấp đối với quyết định kỷ luật trong ĐVSN công lập Mặc dù việc thực hiện quyền phụ thuộc vào ý chí của chủ thể có quyền nhưng nếu vì lí do chủ quan (không muốn vướng vào kiện tụng, ảnh hưởng đến mối quan hệ ) hay lý do khác quan (chịu sự áp lực từ cấp trên, buộc phải chấp nhận quyết định này) dẫn đến việc họ không yêu cầu giải quyết tranh chấp, nghĩa là tồn tại sự mâu thuẫn trên thực

tế nhưng lại không phát sinh quá trình giải quyết tranh chấp, chỉ tồn tại ở dạng tiềm

ẩn mà không thực sự bộc lộ trên thực tế Việc giải quyết tranh chấp trong trường hợp này không được đặt ra Điều này cho thấy viên chức đã tự mình chấp nhận việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại (nếu có), mà không phải do nhà nước

và pháp luật từ chối bảo vệ họ5

1.1.3 Ý nghĩa giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức

Suốt một thời gian dài, pháp luật nước ta không có quy định riêng mang tính đặc thù đối với viên chức Tuy nhiên, cùng với yêu cầu phân công lao động ngày càng rõ rệt do xác định lại vai trò của Nhà nước đối với xã hội, lao động của những người trực tiếp sử dụng quyền lực nhà nước và những người không sử dụng quyền

5 Nguyễn Nhật Khanh, Trường Đại học Luật TP.HCM, “ Bảo đảm thực hiện quyền khiếu nại của Viên chức

trong các đơn vụ sự nghiệp công lập”

https://tcdcpl.moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/thi-hanh-phap-luat.aspx?ItemID=759 (Truy cập ngày 12/03/2023)

lực nhà nước (nhưng ít nhiều thay mặt nhà nước cung cấp những dịch vụ thiết yếu cho nhân dân – dịch vụ công) ngày càng có sự khác biệt6

Thứ nhất, đối với viên chức:

Trong hoạt động quản lý, theo quy định của pháp luật các cơ quan, đơn vị sử dụng viên chức có quyền chủ động thực hiện quyết định kỷ luật khi cho rằng viên chức thuộc trường hợp bị kỷ luật Và trong các quyết định đó có thể có những quyết định đưa ra không đúng với thực tế của viên chức, thậm chí tác động tiêu cực đến cá nhân viên chức, do đó giải quyết tranh chấp giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của viên chức

Trong quá trình giải quyết tranh chấp, viên chức sẽ đưa ra những thông tin tài liệu, chứng cứ chứng minh quyết định kỷ luật là không chính xác, không khách quan, không phù hợp với quy định của pháp luật Khi viên chức trong trạng thái có những mâu thuẫn cần được giải quyết, họ sẽ cố gắng nỗ lực để tìm kiếm những phương tiện cũng như các quy định của pháp luật, quy định trong nội quy của đơn

vị sử dụng viên chức để làm căn cứ cho những “phản đối” của mình đối với quyết định bất lợi mà chủ thể có thẩm quyền đã đưa ra Việc làm này đồng nghĩa với việc chứng minh các tác động tiêu cực bởi quyết định kỷ luật của chủ thể có thẩm quyền tới họ là vi phạm Do đó có thể nói việc giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức có ý nghĩa rất thiết thực để người viên chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, quá trình này giúp khôi phục quyền và lợi ích bị xâm hại vì khi viên chức quyết định tham gia vào quá trình này, họ mong sẽ nhận được câu trả lời chính đáng rằng đối tượng bị tranh chấp là quyết định kỷ luật đã ban hành bởi người có thẩm quyền có thực sự là phù hợp hay không Khi giải quyết được “khúc mắc” đó, viên chức sẽ có được niềm tin nhiều hơn đối với cơ quan nhà nước nói chung và tòa

án nói riêng Từ đó, khi các quyền và lợi ích hợp pháp của viên chức được bảo đảm

và quyền khiếu nại của viên chức được pháp luật tôn trọng và bảo vệ thì viên chức

mới có thể yên tâm công tác và cống hiến

Thứ hai, đối với đơn vị sử dụng, quản lý viên chức

6 Bùi Thị Đào (2015), Chế định hợp đồng trong Luật Viên chức, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 02 (282) tr

15

Quá trình giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức tạo ra một

khả năng pháp lý để chủ thể đã ra quyết định kỷ luật viên chức tự suy xét lại quyết định đã được ban hành của mình có phù hợp hay không? Nếu quyết định ấy là bất hợp pháp gây ảnh hưởng đến lợi ích của viên chức thì chủ thể này phải có trách nhiệm sửa chữa Từ đó có được cho chính họ những kinh nghiệm trong việc đưa ra quyết định kỷ luật với bất kì một viên chức nào trong ĐVSN công Nếu việc giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật của viên chức thành công nghĩa là tranh chấp

này sẽ kết thúc Nâng cao niềm tin của những viên chức khác đối với tổ chức, đơn

vị sử dụng viên chức vì đã đưa ra những phán quyết hoàn toàn căn cứ trên những quy định của pháp luật hiện hành chứ không có sự “chèn ép” đối với viên chức Ngược lại trong trường hợp những quyết định kỷ luật ấy có “sai sót”, ảnh hưởng lớn đến đời sống của viên chức thì đây cũng được xem như một cơ hội để cấp trên xem xét và kiểm điểm, từ đó rút ra được những kinh nghiệm trong công tác giải quyết kỷ luật đối với viên chức do mình quản lý Sự chủ động khi xem xét lại quyết định kỷ luật là điểm vô cùng Việc giải quyết tranh chấp giúp cho hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan, đơn vị sử dụng viên chức có hiệu quả, các quyết định xử lý

kỷ luật trái pháp luật sẽ được bãi bỏ kịp thời

Thứ ba, đối với nhà nước và xã hội

Một là, thông qua việc giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức, cơ

quan nhà nước có những thông tin cần thiết về những khiếm khuyết, bất cập trong hoạt động quản lý đối với cơ quan đơn vị sử dụng viên chức, từ đó có cơ sở để xem xét, sửa đổi bổ sung kịp thời làm đổi mới các hoạt động, làm cho hoạt động quản lý nhà nước, quản lý xã hội phát triển lành mạnh theo đúng chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước Như vậy, bằng việc giải quyết tranh chấp đề nghị chủ thể

có thẩm quyền giải quyết tức là viên chức đã tham gia một cách trực tiếp và thiết

thực vào các hoạt động quản lý nhà nước, quản lý xã hội Viên chức nói riêng và

nhân dân nói chung khi tham gia vào công việc quản lý nhà nước càng nhiều, nghĩa

là dân chủ xã hội chủ nghĩa càng được củng cố và phát triển 7 Điều này cũng mang

ý nghĩa là một trong những hình thức cơ bản thể hiện quyền làm chủ của viên chức

7 Trần Quốc Huy, Quyền khiếu nại của công dân – Lý luận và thực tiễn, Khóa luận tốt nghiệp cử nhân Luật,

Tr.8

trong việc xây dựng nhà nước Quá trình giải quyết tranh chấp giúp duy trì sự ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội; đồng thời góp phần bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật Xóa bỏ định kiến “hành là chính” đối với viên chức nói chung và người dân Việt Nam nói riêng Từ đó sự cống hiến hết mình của viên chức sẽ mang lại lợi ích cho quốc gia, dân tộc; góp phần củng cố niềm tin xã hội, nhân dân đối với Đảng, nhà nước, tạo nên sức mạnh tổng hợp để thực hiện thắng lợi mục tiêu

Hai là, giải quyết tranh chấp là phương thức tăng cường pháp chế xã hội chủ

nghĩa bởi để giải quyết phải sử dụng một trong các phương thức như khiếu nại, khởi kiện nhằm đảm bảo các quyết định kỷ luật viên chức phải được ban hành đúng quy định của pháp luật, không xâm hại tới các quyền, lợi ích hợp pháp của viên chức Có thể quyết định kỷ luật viên chức đó là phù hợp, không trái với pháp luật nhưng chỉ cần viên chức cho rằng quyết định đó trái pháp luật, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ là có quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp bằng các phương thức để đề nghị chủ thể có thẩm quyền xem xét lại tính hợp pháp của quyết định kỷ luật đó

Ba là, việc viên chức yêu cầu giải quyết tranh chấp các quyết định kỷ luật là

sự cảnh báo về khả năng mắc sai lầm trong hoạt động quản lý của đơn vị, cơ quan

sử dụng viên chức Đây là quá trình đánh giá lại hoạt động của chính những chủ thể

có thẩm quyền đưa ra quyết định kỷ luật đối với viên chức, từ đó phát hiện, thừa nhận và sửa chữa những sai lầm đã mắc phải trước đó Qua đó, nhà nước nâng cao chất lượng hoạt động của mình, bảo vệ hữu hiệu quyền và lợi ích hợp pháp của viên chức nói riêng của nhân dân nói chung, làm cho khoảng cách giữa các bên xích lại gần hơn8 Thực tế hiện nay cho thấy, có sự chuyển dịch mạnh mẽ lao động từ khu

vực công sang khu vực tư9 Theo sở Nội Vụ TP HCM, tính từ ngày 1/1/2020 30/6/2022, số lượng cán bộ, công chức, viên chức của thành phố nghỉ việc, chuyển việc lên tới hơn 6.100 người Xu hướng này là tất yếu bởi nền kinh tế ngày càng phát triển, điều này còn diễn ra mạnh mẽ, tạo thành “làn sóng” sau đại dịch Covid

8Bùi Thị Đào, Văn hóa pháp luật trong giải quyết khiếu nại, Tạp chí Nghề luật, tháng 5/2016, tr.28

http://hocvientuphap.edu.vn/tapchingheluat/Lists/CacSoDaXuatBan/Attachments/170/TapchiNgheluat%20so 3%202016.pdf Truy cập ngày 12/03

9 Hiến kế ngăn chặn “làn sóng” công chức, viên chức nghỉ việc, thôi việc?

119220930080102276.htm Truy cập ngày 10/04/202023

https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/can-lam-gi-de-ngan-chan-lan-song-cong-chuc-vien-chuc-dut-ao-ra-di-19, nhất là sáu tháng đầu năm 2022, gây ra sự đột biến dẫn đến thiếu hụt lực lượng lao động ở khu vực công, nhất là lao động có năng lực, kinh nghiệm làm việc Do

đó việc giải quyết tốt, làm thỏa mãn những nhu cầu chính đáng của viên chức cũng

là nhân tố góp phần làm giảm tình trạng nói trên Thông qua việc giải quyết tranh chấp kỷ luật viên chức, nhà nước có điều kiện rà soát lại hệ thống pháp luật hiện hành và các văn bản không còn phù hợp với thực tiễn xã hội Từ đó ban hành những quy phạm pháp luật mới phù hợp hơn, hệ thống pháp luật sẽ được hoàn thiện dần

1.2 Quan hệ giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức

1.1.4 Chủ thể trong quan hệ giải quyết tranh chấp quyết định định kỷ luật viên chức

Thứ nhất, viên chức

Tại điều 8 Hiến pháp năm 1992 nước ta sử dụng khái niệm “cán bộ, viên chức” trong khi pháp lệnh cán bộ, công chức năm 1998 lại sử dụng “cán bộ”, “công chức” Khái niệm viên chức bắt đầu xuất hiện trở lại ở Pháp lệnh cán bộ, công chức năm 2003, giới hạn phạm vi áp dụng trong các ĐVSN của nhà nước Tuy vậy tại Nghị định số 116/2003/ NĐ-CP ngày 10/10/2003 về việc tuyển dụng, sử dụng và

quản lý cán bộ, công chức trong các ĐVSN của Nhà nước lại định nghĩa “Viên

chức là cán bộ, công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước và các nguồn thu sự nghiệp theo quy định của pháp luật” Như vậy có sự không thống nhất giữa tên gọi

của nghị định với nội dung của nó, và khái niệm viên chức đã bao hàm cả “cán bộ, công chức”10

Khái niệm “Viên chức” ở nhiều nước có nền hành chính phát triển cho rằng đây là đội ngũ nhân viên nhà nước làm việc tại các tổ chức dịch vụ công hay đội ngũ nhân viên làm việc ở các cơ quan thực thi chính sách tách biệt với đội ngũ công chức – Những người hoạch định chính sách11 Ở nước ta, chỉ đến khi Luật viên

chức 2010 ra đời thì văn bản này mới có được cơ sở pháp lý dành riêng cho đối tượng là viên chức Theo đó, viên chức là chủ thể làm việc tại các đơn vị sự nghiệp

https://www.slideshare.net/hanhha12/bo-công lập, doanh nghiệp nhà nước thông qua hình thức tuyển dụng vào vị trí việc làm, lúc này chế độ hợp đồng làm việc sẽ được áp dụng Sự kiện này tạo cơ sở pháp

lý quan trọng trong việc xây dựng, quản lý đội ngũ viên chức, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao trong quá trình phục vụ nhân dân; đồng thời thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với việc phát triển đội ngũ viên chức trong hiện đại 12

Trong quan hệ giải quyết tranh chấp đối với quyết định kỷ luật, viên chức là chủ thể có quyền và lợi ích bị ảnh hưởng trực tiếp từ chính quyết định kỷ luật này Khi viên chức cho rằng quyết định kỷ luật này là trái pháp luật thì họ sẽ có những

“động thái” để bảo vệ quyền của mình, đây là thời điểm phát sinh tranh chấp với chủ thể có thẩm quyền đã ra quyết định kỷ luật viên chức Viên chức là chủ thể bắt buộc cơ bản không thể thiếu trong quan hệ pháp luật giải quyết tranh chấp Viên chức là chủ thể làm phát sinh quá trình giải quyết tranh chấp, nội dung giải quyết tranh chấp phụ thuộc vào nội dung yêu cầu chủ thể có thẩm quyền giải quyết của viên chức Trường hợp viên chức lựa chọn hình thức giải quyết bằng khiếu nại thì viên chức trở thành đương sự trong giải quyết tranh chấp bằng hình thức khiếu nại, viên chức là chủ thể có yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại nói trên Khi viên chức chọn giải quyết tranh chấp bằng con đường khởi kiện, viên chức tham gia tố tụng với tư cách người khởi kiện, là nguyên đơn trong vụ việc cần được phán xử vì cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm Quan hệ giải quyết tranh chấp chỉ chấm dứt trong trường hợp viên chức từ bỏ yêu cầu giải quyết của mình với chủ thể có thẩm quyền giải quyết Khi viên chức rút yêu cầu khiếu nại tại bất cứ thời điểm nào trong quá trình khiếu nại hoặc giải quyết khiếu nại thì sẽ được đình chỉ giải quyết khiếu nại, chấm dứt hoạt động giải quyết tranh chấp bằng khiếu nại đã được thụ lý Tương tự, trường hợp viên chức rút toàn bộ đơn khởi kiện thì quá trình giải quyết bằng thủ tục tố tụng cũng được chấm dứt Nếu trong quá trình giải quyết tranh chấp mà người khởi kiện chết, quyền và nghĩa vụ của họ không được thừa kế thì đây là căn cứ để chủ thể có thẩm quyền ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án

12 Cao Vũ Minh, Nguyễn Thiện Trí, “Một số vấn đề trách nhiệm kỷ luật của viên chức”, Tạp chí Khoa học Pháp lý, Tr15

Thứ hai, chủ thể có thẩm quyền đã kỷ luật viên chức

Từ điển Từ và ngữ giải thích: “Thẩm quyền” là “quyền chính thức được

quyết định về một vấn đề”, hay “thẩm quyền là quyền chính thức được xem xét để kết luận và định đoạt, quyết định một vấn đề” Từ đó tác giả đưa ra nhận định về chủ thể có thẩm quyền đã kỷ luật viên chức: Họ là những chủ thể được trao quyền

để tổ chức thực hiện và giải quyết những vấn đề phát sinh trong hoạt động quản lý của mình đối với viên chức mà mình quản lý Pháp luật trao cho họ các quyền và nghĩa vụ để chịu trách nhiệm điều hành, thực hiện các công việc trong ĐVSN công, khi viên chức có những hành vi, hoạt động không chuẩn mực, trái với quy định của pháp luật, nội quy của ĐVSN công thì họ phải xem xét mức độ sai phạm, bởi viên chức là những người tiên phong trong công tác phòng chống tham nhũng và các hành vi vi phạm pháp luật Người quản lý này sẽ đưa ra các quyết định, với hành vi

đó thì áp dụng hình thức kỷ luật nào là phù hợp, đúng thẩm quyền và đảm bảo không xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của những viên chức này

Viên chức có hành vi vi phạm kỷ luật liên quan đến việc thực thi công vụ, nhiệm vụ hay có ảnh hưởng xấu tới công vụ, nhiệm vụ, những hành vi này đều ảnh hưởng tiêu cực tới quá trình thực hiện công vụ, năng lực, ý thức kỷ luật của viên chức hoặc hình ảnh của viên chức trong cái nhìn của nhân dân Trách nhiệm kỷ luật này sẽ bị truy cứu bởi người có thẩm quyền Nếu như trách nhiệm hành chính, trách nhiệm hình sự, trách nhiệm dân sự, hoạt động của người có thẩm quyền truy cứu trách nhiệm thường có tính chuyên nghiệp và giữa người truy cứu với người bị truy cứu trách nhiệm không có quan hệ lệ thuộc về tổ chức Trong khi đó, hoạt động truy cứu trách nhiệm kỷ luật không phải là hoạt động chuyên nghiệp của người có thẩm quyền mà đây chỉ là một phần của hoạt động quản lý và thông thường người có thẩm quyền kỷ luật và người bị kỷ luật có mối quan hệ về tổ chức Theo đó việc xử

lý kỷ luật phải đảm bảo các nguyên tắc theo quy định của pháp luật Thẩm quyền ra quyết định kỷ luật viên chức sẽ tùy thuộc vào sự phân cấp quản lý viên chức của các

cơ quan, tổ chức có thẩm quyền

Theo điều 31 Nghị định số 112/2020/ND-CP, thẩm quyền xử lý kỷ luật đối với viên chức được quy định như sau

“ 1 Đối với viên chức quản lý, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền bổ nhiệm tiến hành xử lý kỷ luật và quyết định hình thức kỷ luật

Đối với viên chức giữ chức vụ, chức danh do bầu cử thì cấp có thẩm quyền phê chuẩn, quyết định công nhận kết quả bầu cử tiến hành xử lý kỷ luật và quyết định hình thức kỷ luật

2 Đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý, người đứng đầu ĐVSN công lập quản lý viên chức tiến hành xử lý kỷ luật và quyết định hình thức kỷ luật

3 Đối với viên chức biệt phái, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi viên chức được cử đến biệt phái tiến hành xem xét xử lý kỷ luật, đề nghị hình thức kỷ luật Hồ sơ xử lý kỷ luật phải được gửi về ĐVSN công lập cử viên chức biệt phái để

ra quyết định kỷ luật theo thẩm quyền

4 Trường hợp viên chức có hành vi vi phạm trong thời gian công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị cũ mà khi chuyển sang cơ quan, tổ chức, đơn vị mới mới phát hiện hành vi vi phạm luật và vẫn còn trong thời hiệu xử lý kỷ luật thì thẩm quyền tiến hành và xử lý kỷ luật thuộc cơ quan, tổ chức, đơn vị cũ nơi viên chức công tác Hồ

sơ, quyết định kỷ luật phải được gửi về cơ quan, tổ chức, đơn vị đang quản lý viên chức ”13

Người đã ra quyết định kỷ luật viên chức là người bị tranh chấp, có thể trở thành người bị khiếu nại khi viên chức khiếu nại quyết định kỷ luật viên chức hoặc trở thành người bị kiện trong vụ việc giải quyết tranh chấp về lao động khi có hành

vi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với viên chức do quyết định kỷ luật buộc thôi việc và được giải quyết theo thủ tục tố tụng Chủ thể này mang tâm thế bị động trong quan hệ tranh chấp, họ không biết được rằng những quyết kỷ luật do mình ban hành có bị viên chức phản kháng và đưa ra những cách thức khác nhau để xem xét, giải quyết cho phù hợp với nguyện vọng của viên chức hay không, nghĩa

là địa vị pháp lý của họ chỉ phát sinh khi viên chức yêu cầu người có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đồng thời việc yêu cầu giải quyết tranh này phải là hợp lệ và được thụ lý giải quyết Người ra quyết định kỷ luật viên chức không có quyền phản

tố nếu như viên chức lựa chọn giải quyết bằng thủ tục giải quyết khiếu nại, nhưng

13 Điều 31 Nghị định 112/ NĐ-CP về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức và viên chức

họ lại có quyền phản tố nếu viên chức lựa chọn giải quyết bằng thủ tục tố tụng dân

sự do chủ thể có thẩm quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc với viên chức có quyết định kỷ luật buộc thôi việc

Thứ ba, chủ thể có thẩm quyền giải quyết tranh chấp

Khi tranh chấp pháp sinh, chủ thể có quyền và lợi ích bị xâm phạm sẽ yêu cầu chủ thể có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đó Tùy vào mỗi phương thức mà thẩm quyền giải quyết tranh chấp sẽ khác nhau, những chủ thể này sẽ xem xét và ra quyết định xử lý tranh chấp, đây là chủ thể rất quan trọng và không thể thiếu trong quan hệ giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức Theo đó, trong trường hợp viên chức khiếu nại đến chủ thể đã ra quyết định kỷ luật viên chức thì người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại có thể chính là chủ thể đã ra quyết định kỷ luật hoặc cấp trên của người đã ra quyết định kỷ luật viên chức Nếu viên chức khởi kiện đến tòa án có thẩm quyền khi bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động do chịu tác động của quyết định kỷ luật buộc thôi việc thì chủ thể có thẩm quyền giải quyết

là cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng, quá trinh này nhằm giải quyết tranh chấp một cách khách quan, công bằng, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích của các bên Chủ thể có thẩm quyền giải quyết tranh chấp sẽ quyết định bác bỏ hay chấp nhận (một phần hoặc toàn bộ) yêu cầu của viên chức thông qua quá trình xem xét các căn cứ, quy định của pháp luật để phù hợp với mỗi hình thức giải quyết mà viên chức lựa chọn

Ngoài ra, còn có thể có sự xuất hiện của những chủ thể khác là người có quyền và nghĩa vụ liên quan Những chủ thể này tuy không phải là chủ thể cơ bản,

họ không có quyền yêu cầu giải quyết tranh chấp nhưng quá trình giải quyết tranh chấp có liên quan đến quyền và nghĩa vụ của họ nên họ tự mình đề nghị hoặc được đương sự trong vụ việc đó đề nghị và được chủ thể có thẩm quyền chấp nhận đưa

họ vào tham gia quá trình giải quyết

1.1.5 Nội dung về giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật viên chức

Trong quan hệ pháp luật nói chung, thông thường các bên tham gia quan hệ trước hết sẽ hướng đến những quyền, lợi ích liên quan trực tiếp tới mình, đồng thời

hướng đến quyền, lợi ích của các cá nhân, tổ chức khác và những quyền, lợi ích chung nào đó Vì nhiều lý do khác nhau mà các quyền và lợi ích của một bên tham gia quan hệ không được bên kia tôn trọng hoặc không được tôn trọng ở mức độ hay cách thức được mong muốn Khi đó, nảy sinh sự bất đồng quan điểm về việc bảo

vệ, bảo đảm, thực hiện, quyền và lợi ích giữa các bên Viên chức hoạt động nghề nghiệp trong ĐVSN công lập được pháp luật bảo vệ trong các hoạt động nghề nghiệp; được đào tạo, bồi dưỡng; được quyết định vấn đề mang tính chất chuyên môn gắn với công việc hoặc nhiệm vụ được giao; từ chối thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ trái với quy định của pháp luật; song song với đó họ phải chấp hành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; giữ gìn sự đoàn kết, đạo đức nghề nghiệp và khi viên chức thực hiện những hành vi không phù hợp với quy định của tổ chức cũng như của pháp luật thì ĐVSN công lập có nghĩa vụ xử lý kỷ luật

Viên chức thực hiện quyền được yêu cầu giải quyết tranh chấp mà pháp luật

đã trao cho họ, việc thực hiện quyền này là hành vi nằm trong khuôn khổ của pháp luật, yêu cầu chủ thể có thẩm quyền giải quyết để khôi phục lợi ích vốn có của họ Còn các chủ thể có thẩm quyền giải quyết tranh chấp khi tham gia giải quyết sẽ phải

xử sự theo quy định của pháp luật và chịu trách nhiệm trước pháp luật với những quyết định mà chính bản thân họ đã đưa ra

Quá trình giải quyết tranh chấp là quá trình áp dụng thủ tục hành chính hoặc thủ tục tố tụng của chủ thể có thẩm quyền để giải quyết yêu cầu của viên chức Các chủ thể này sẽ áp dụng các quy định của pháp luật hiện hành để ra quyết định giải quyết tranh chấp trên cơ sở xem xét các tài liệu, chứng cứ có trong vụ việc tranh chấp nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của viên chức Theo đó, chủ thể có thẩm quyền sẽ phải đánh giá đúng bản chất của vụ việc để lựa chọn quy phạm pháp luật áp dụng cho phù hợp Các bên trong quan hệ tranh chấp sẽ đưa ra những chứng

cứ lập luận để đảm bảo quyền và lợi ích của mình Chủ thể bị tranh chấp sẽ chứng minh việc ban hành quyết định kỷ luật viên chức là đúng, phù hợp với quy định pháp luật và quy chế của ĐVSN công lập quản lý viên chức Viên chức có quyết định kỷ luật tác động đến sẽ tìm kiếm những cơ sở phù hợp để khẳng định quyết

định kỷ luật đã ban hành với mình đang xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi và ảnh hưởng đến cuộc sống của viên chức

1.1.6 Khách thể trong quan hệ giải quyết tranh chấp quyết định kỷ luật về viên chức

Theo cách hiểu thông thường, khách thể của quan hệ pháp luật là lợi ích chung mà các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật đó cùng hướng tới Trong quan hệ pháp luật hành chính thì khách thể chính là trật tự quản lý hành chính nhà nước Các bên trong tranh chấp đối với quyết định kỷ luật viên chức đều có chung mong muốn

là kết quả của việc giải quyết tranh chấp có thể nhằm chấm dứt những mâu thuẫn, xung đột giữa các bên, nghĩa là điều chỉnh thực chất quan hệ pháp luật hành chính Đây là cái mà các bên mong muốn đạt được, là động cơ thúc đẩy các chủ thể tham gia phát sinh tranh chấp hành chính Trong tranh chấp này, viên chức mong muốn được khôi phục lại quyền lợi chính đáng của mình Mặc dù biết rằng quy trình giải quyết có thể là gian nan, tốn nhiều thời gian và công sức, nhưng vì mong muốn chứng minh quyết định mà chủ thể có thẩm quyền đã ban hành là trái pháp luật, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của mình nên phải quyết tâm đi đến cùng

1.2 Phương thức giải quyết tranh chấp về quyết định kỷ luật viên chức

Hiện nay, pháp luật Việt Nam cho phép viên chức khi không đồng ý với quyết định kỷ luật thì có quyền yêu cầu chủ thể có thẩm quyền giải quyết tranh chấp bằng con đường giải quyết khiếu nại hoặc giải quyết vụ án dân sự về khiếu kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc, hoặc kết hợp cả hai phương thức này Viên chức khi bị tác động bởi quyết định kỷ luật có quyền khởi kiện ngay hoặc lựa chọn thực hiện xong việc khiếu nại hành chính sau đó mới tiến hành khởi kiện quyết định

kỷ luật viên chức ra tòa án có thẩm quyền Bên cạnh đó, trường hợp viên chức lựa chọn khiếu nại trước khi khởi kiện thì họ có quyền khởi kiện ngay sau khi hoàn tất việc giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc khiếu nại lần hai đối với các vụ việc qua hai lần giải quyết khiếu nại Theo quy định của pháp luật về khiếu nại trước năm 2011 thì trước khi muốn khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án, người có quyền phải khiếu nại tới cơ quan hành chính, sau khi khiếu nại đã được giải quyết lần đầu mà không đồng ý hoặc hết thời hạn giải quyết mà không được giải quyết thì mới được quyền khởi kiện tại tòa án Hiện nay pháp luật Việt Nam không còn áp đặt phương thức

giải quyết tranh chấp phải được lựa chọn hay ưu tiên lựa chọn nữa14 Với những ưu điểm và hạn chế của mỗi phương thức giải quyết tranh chấp mà tùy từng trường hợp viên chức sẽ lựa chọn khiếu nại hay khởi kiện để khôi phục quyền lợi của mình

1.2.1 Phương thức giải quyết tranh chấp bằng khiếu nại

Đây là thủ tục mang tính chất nội bộ, bởi quá trình giải quyết tranh chấp này được thực hiện trong chính ĐVSN công lập, nơi viên chức làm việc và được giải quyết bởi chủ thể có thẩm quyền ra quyết định kỷ luật hoặc cấp trên của chủ thể đó Những mâu thuẫn, bất đồng giữa các bên trong tranh chấp hành chính trước hết có thể sẽ được giải quyết trong nội bộ hệ thống cơ quan hành chính nhà nước theo cách thức, trình tự, thủ tục được pháp luật quy định Nếu việc giải quyết tranh chấp bằng phương pháp này không đạt được kết quả như mong muốn thì có thể được giải quyết theo thủ tục tố tụng Ở phần này, tác giả hướng đến việc giải quyết tranh chấp trong cả phạm vi cơ quan đó và trong nội bộ hệ thống thuộc ngành – lĩnh vực, tức ĐVSN công lập là một thành viên trong hệ thống này

Thủ tục mang tính nội bộ trong đơn vị của viên chức là thủ tục kiến nghị giải quyết tranh chấp Dưới góc độ khoa học pháp lý thì chưa có khái niệm chung thống nhất về kiến nghị, nhưng về phương diện xã hội thì kiến nghị là việc viên chức sẽ trình bày ý kiến, nguyện vọng, đề xuất giải pháp với chủ thể có thẩm quyền đối với quyết định kỷ luật viên chức Hiện nay, việc kiến nghị gần như không được điều chỉnh mà thông thường sẽ do ĐVSN công lập tự ban hành trong nội quy thuộc nội

bộ của họ Xét thấy rằng, phương thức kiến nghị dường như chỉ mang tính hình thức, hiệu quả không cao nên thường bị viên chức bỏ qua và thực hiện các phương thức khác để có khả năng “thắng” cao hơn Thêm vào đó, quyết định kỷ luật viên chức là do cấp trên ban hành, khả năng việc kiến nghị mà dẫn đến chủ thể có thẩm quyền hủy bỏ quyết định kỷ luật là rất thấp

Khiếu nại là phương thức giải quyết nội bộ tiếp theo mà tác giả muốn nói đến, đây là quyền cơ bản của con người, được các quốc gia ghi nhận và cam kết thực hiện Ở Việt Nam, quyền khiếu nại cũng được ghi nhận từ rất sớm trong các triều đại phong kiến thông qua việc xác lập quy trình giải quyết khiếu nại để người

14 Lê Vương Long (2018), Sđd 4, tr.62 4

dân có thể sử dụng quyền khiếu nại của mình15 Khiếu nại là một công cụ pháp lý quan trọng không chỉ để bảo vệ quyền cơ bản mà còn để thực hiện quyền làm chủ của công dân nói chung và viên chức nói riêng, đó còn là quyền để bảo vệ quyền,

bản chất như “quyền kép” 16 Do đó cần phải kích thích tính tích cực trong việc sử

dụng quyền khiếu nại của cá nhân đảm bảo người có thẩm quyền có nghĩa vụ phải giải quyết khiếu nại trong khoảng thời gian do pháp luật quy định

“Trong quá trình thực hiện hoạt động chấp hành và điều hành, các cơ quan hành chính Nhà nước ban hành các quyết định có tính chủ đạo, quyết định quy phạm và quyết định cá biệt cụ thể để thi hành luật, để điều hành và quản lý các quá trình xã hội, giải quyết các vấn đề cụ thể”17, nghĩa là họ phải thực hiện việc ra các

quyết định, trong đó có quyết định kỷ luật viên chức nhưng không tránh khỏi các trường hợp, quyết định kỷ luật đó không phù hợp với pháp luật, xâm phạm quyền lợi của viên chức, dẫn đến quyết định kỷ luật đã ban hành bị khiếu nại Theo đại từ

điển Tiếng Việt thì khiếu nại được hiểu là “thắc mắc, đề nghị xem xét lại những kết

luận, quyết định do cấp có thẩm quyền đã làm, đã chuẩn y” 18 Nếu như đối tượng

khiếu nại trong quyền khiếu nại nói chung về bản chất là các quyết định hành chính, hành vi hành chính được thực hiện trong hoạt động quản lý nhà nước khi đáp ứng các điều kiện nhất định thì đối tượng khiếu nại của các chủ thể mang tư cách viên chức trong các ĐVSN công lập chính là quyết định kỷ luật do chủ thể có thẩm quyền áp dụng với họ

Viên chức khi nhận được quyết định kỷ luật có thể không đủ thông tin để biết

rõ lý do mà chủ thể có thẩm quyền căn cứ ra quyết định kỷ luật nên có những trường hợp, quyết định kỷ luật dù đúng đắn nhưng họ vẫn yêu cầu được giải quyết Vậy nên, thủ tục khiếu nại nhằm giúp chủ thể có thẩm quyền giải thích một cách cặn kẽ và đầy đủ, để thấy rằng yêu cầu của viên chức khi khiếu nại là thiếu căn cứ, lúc đó khi đã hiểu đúng và đủ thì những mâu thuẫn giữa viên chức với người có

15 Ngô Sĩ Liên, Đại Việt Sử ký toàn thư, tập 1, Nxb Văn hóa – Thông tin, Hà Nội, năm 2004, tr.401

16 Phan Lê Hoàng Toàn, “Hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật

công chức”

https://tapchikhplvn.hcmulaw.edu.vn/module/xemchitietbaibao?oid=cc452347-65ed-4b86-a068-ef73e6d8ced7

Truy cập ngày 07/03/2023

17 PTS Phạm Hồng Thái & PTS Đinh Văn Mậu, Tài phán hành chính ở Việt Nam, tr.39

18 Nguyễn Như Ý (chủ biên): Đại từ điển tiếng Việt, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung tâm ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam, Nxb Văn Hóa – Thông tin, Hà Nội, 1999

thẩm quyền ra quyết định kỷ luật sẽ được giải bày, viên chức không còn muốn khiếu nại nữa Tranh chấp sẽ được giải quyết ngay ở nơi phát sinh, điều này giúp đỡ tốn kém thời gian hơn rất nhiều so với việc tiếp tục giải quyết tranh chấp bằng Tòa

án

Trước đây muốn đi khởi kiện ra tòa hành chính, viên chức (giai đoạn pháp lệnh thủ tục giải quyết các VAHC 1996 có hiệu lực) được coi là công chức phải thực hiện thủ tục khiếu nại trước, đối với quyết định kỷ luật phải có văn bản giải quyết khiếu nại 19 Đây được xem như thủ tục “tiền tố tụng”, quy định như vậy không đảm bảo được quyền lợi của viên chức Đến pháp lệnh thủ tục giải quyết các VAHC sửa đổi, bổ sung năm 2006 đã cho phép khởi kiện nếu đã khiếu nại với người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu theo quy định của pháp luật mà khiếu nại vẫn không được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng không đồng ý

và không tiếp tục khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai20 Đến Luật TTHC 2015 đã khắc phục được nhược điểm nói trên theo hướng có quyền khởi kiện VAHC đó khi không đồng ý với quyết định kỷ luật hoặc đã khiếu nại với người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại nhưng hết thời hạn giải quyết mà không được giải quyết, hoặc đã giải quyết nhưng không đồng ý Phân tích những vấn đề này ta thấy được, thủ tục “tiền tố tụng” đã không còn là yếu tố bắt buộc đối với loại tranh chấp này, đảm bảo quyền tự do về lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp của viên chức

Ở Thụy Điển, pháp luật quy định cho cơ quan hành chính và tòa án hành chính có quyền ngang nhau trong việc giải quyết các tranh chấp hành chính Điều

đó có nghĩa rằng, nếu muốn vẫn có thể theo đuổi việc khiếu nại của mình đến cùng

mà không cần kiện ra tòa án hành chính Cơ quan hành chính và chính phủ sẽ là người ra quyết định giải quyết cuối cùng đối với những vụ việc tranh chấp hành chính

Theo Luật khiếu nại hành chính của Nhật Bản, cơ quan đã ra quyết định thì không có thẩm quyền tự mình giải quyết mà thường là cơ quan cấp trên xem xét một cách khách quan các quyết định bị khiếu nại có hợp pháp, hợp lý hay không21

Cơ chế pháp lý giải quyết khiếu nại ở pháp luật nước ngoài: Giải quyết khiếu nại nội bộ sẽ theo hình thức này, cơ quan cấp trên trực tiếp sẽ xem xét lại quyết định của cơ quan cấp dưới liên quan đến khiếu nại Ở nước Anh, Mỹ, Úc, Canada có các tổ chức hành chính phi tố tụng hoặc các cơ quan nằm trong các bộ có nhiệm vụ giải quyết các khiếu nại hành chính Quyết định giải quyết của các cơ quan này có thể bị khởi kiện tại tòa án tư pháp nhưng trên thực tế thì ngay từ giai đoạn hành chính các tranh chấp đã tìm ra được giải pháp mà không cần phải đưa ra kiện tụng trước tòa Ở các quốc gia này, cơ quan cấp trên có xu hướng đồng tình với quyết định của cơ quan cấp dưới

Trên thế giới hiện nay, một số quốc gia thành lập cơ quan độc lập giải quyết khiếu nại như: Thanh tra Quốc hội; Cao ủy viên; các cơ quan chuyên biệt về một lĩnh vực; hoặc cơ quan dạng bán Tòa án Hiện nay có khoảng 100 nước đã thành lập thanh tra Quốc hội Cơ quan này được thành lập để bổ sung cho các cơ quan xét xử thông thường, với hình thức tổ chức đa dạng như mô hình “cổ điển” của Thanh tra Quốc hội có thể thấy ở các nước Bắc Âu và một số nước khác như Ba Lan, Hà Lan, Tây Ban Nha và Nam Mỹ; mô hình Thanh tra Nhân quyền ở Hungary; Ủy ban nhân quyền ở Trung Mỹ; trong khi đó tại khu vực các nước nói tiếng Pháp, mô hình Thanh tra Quốc hội có chức năng trung gian Đặc điểm chung của các hình thức của thanh tra Quốc hội đều là các thiết chế dân chủ dựa trên sự thừa nhận các quyền của các cá nhân và nguyên tắc pháp quyền, họ thường không có thẩm quyền ra các quyết định bắt buộc nhưng kiến nghị của họ có ảnh hưởng lớn và được tuân thủ22

Nghiên cứu pháp luật của các nước trên thế cho thấy việc giải quyết khiếu nại phải bằng một cơ quan chuyên trách nhằm đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu lực, hiệu quả trong giải quyết khiếu nại Cơ quan tài phán hành chính trong lĩnh vực

21 Th.S Phạm Hồng Quang (2003), Kinh nghiệm giải quyết tranh chấp hành chính ở Nhật Bản, Tạp chí Luật

học (số 04), tr.53

22 PGS.TS Trương Hồ Hải, Th.S Đặng Viết Hải, “Pháp luật khiếu nại, tố cáo của một số nước trên thế giới và

bài học kinh nghiệp cho Việt Nam, trong tập Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo ở nước ta hiện nay”,

Nxb Chính Trị Quốc gia Sự thật, tr 59

nào thì cần phải độc lập với cơ quan quản lý hành chính ở lĩnh vực đó nhằm bảo đảm công khai, minh bạch khách quan Hơn nữa cũng cần đảm bảo sự độc lập của người giải quyết khiếu nại với người ra quyết định kỷ luật viên chức

“ xu hướng phổ biến là thành lập cơ quan chuyên trách một lĩnh vực, trong đó có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đó Nhiều

tổ chức với nhiều tên gọi khác nhau như các ban, ủy ban có thẩm quyền giải quyết trong giai đoạn đầu các tranh chấp nảy sinh giữa người bị quản lý với các cơ quan hành chính nhà nước”23

Thứ nhất, quyền khiếu nại của viên chức

Theo pháp luật Việt Nam, hiện nay quyền khiếu nại của viên chức đối với quyết định kỷ luật mà chủ thể có thẩm quyền áp dụng với họ không được quy định

trực tiếp trong Luật khiếu nại 2011 “Khiếu nại và giải quyết khiếu nại đối với quyết

định hành chính, hành vi hành chính trong ĐVSN công lập, doanh nghiệp nhà nước được áp dụng theo quy định của Luật này” 24 Nội dung chi tiết về vấn đề này

được quy định tại chương III của nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính Phủ quy định chi tiết một số điều của Luật khiếu nại Từ địa vị pháp lý hành chính của viên chức và bản chất quan hệ pháp lý giữa viên chức với nhà nước,

có thể định nghĩa về quyền khiếu nại của viên chức như sau:

“Quyền khiếu nại của viên chức là khả năng được Nhà nước thừa nhận cho viên chức có thể yêu cầu người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính trong việc thực thi nhiệm vụ, công vụ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp đó”25

Đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý, họ có quyền khiếu nại với ba hình thức kỷ luật: (i) khiển trách; (ii) cảnh cáo; (iii) buộc thôi việc Đối với viên chức giữ chức vụ quản lý, họ có quyền khiếu nại đối với các quyết định kỷ luật: (i) khiển trách; (ii) Cảnh cáo; (iii) Cách chức; (iv) Buộc thôi việc Thực chất, quyết

23 Xem PGS.TS Trương Hồ Hải, Th.S Đặng Viết Hải, Sđd, tr 60

24 Khoản 2 điều 3 Luật Khiếu nại 2011 (sửa đổi bổ sung năm 2021)

25 Lê Thị Thúy, Viện chiến lược và Khoa học thanh tra, Quyền khiếu nại của công chức, viên chức ở Việt

Nam hiện nay

http://www.issi.gov.vn/quyen-khieu-nai-cua-cong-chuc-vien-chuc-o-viet-nam-hien-nay_t104c2715n2796tn.aspx?currentpage=4 (Truy cập ngày 31/03/2023)

định kỷ luật viên chức cũng chính là một dạng hình thức của quyết định hành chính, nhưng có những đặc điểm riêng và liên quan quan đến đối tượng khá đặc thù đó là viên chức làm việc trong hệ thống các đơn ĐVSN công lập thực hiện dịch vụ công

do vậy pháp luật đã quy định theo hướng tách biệt đối tượng khiếu nại là quyết định

kỷ luật viên chức riêng, để từ đó có cơ sở rõ ràng hơn trong việc quy định về thẩm quyền, thời hạn, thời hiệu, quy trình giải quyết khiếu nại…26

Việc khiếu nại quyết định kỷ luật Viên chức có những điểm chung với khiếu nại quyết định hành chính nhưng do có sự khác biệt về đối tượng khiếu nại, chủ thể khiếu nại và thẩm quyền giải quyết khiếu nại nên việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật viên chức được quy định riêng tại Chương III, Nghị định số 124/2020 NĐ-CP về hướng dẫn một số quy định của Luật khiếu nại

Vậy muốn quyết định kỷ luật viên chức trở thành đối tượng để được đi khiếu nại phải đáp ứng những điều kiện cụ thể:

Một là, quyết định kỷ luật phải thể hiện bằng văn bản

Việc ban hành quyết định kỷ luật là một trong những hoạt động mang tính pháp lý của người đứng đầu cơ quan - đơn vị mà viên chức bị xử lý kỷ luật Chỉ có quyết định kỷ luật thể hiện dưới dạng văn bản mới trở thành đối tượng khiếu nại Luật khiếu nại và các văn bản pháp luật hướng dẫn chưa có quy định cụ thể về việc quyết định kỷ luật phải có tên gọi là quyết định hay có thể là tên gọi khác cũng được nhưng có nội dung của một quyết định kỷ luật viên chức như công văn, thông báo Việc quy định thể thức chỉ có thể là “quyết định” mà không bao gồm các thể thức khác, điều này dựa trên sự thống nhất và tương thích giữa pháp luật khiếu nại với pháp luật viên chức Theo quy định tại điều 20 Nghị định số 27/2012 NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử lý kỷ luật viên chức và trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của viên chức trước đây, thể thức của văn bản chứa đựng nội dung các hình thức

kỷ luật đối với viên chức được ghi nhận là “quyết định kỷ luật”

Hai là, chủ thể được quyền khiếu nại quyết định kỷ luật viên chức là viên

chức Tại điều 56 Luật Viên chức 2010, khi bị xử lý kỷ luật thì viên chức cũng có

26 Võ Tấn Đào, Hồ Quanh Chánh (2020), “Bảo đảm pháp lý quyền khiếu nại của Viên chức trong ĐVSN

công lập”, Nhà nước và Pháp Luật số 4/2020

quyền khiếu nại, việc giải quyết khiếu nại được thực hiện theo quy định của Luật khiếu nại

Ba là, quyết định kỷ luật phải được ban hành đúng thẩm quyền, phải do

người đứng đầu cơ quan tổ chức áp dụng đối với viên chức thuộc sự quản lý của mình Giữa người ban hành quyết định kỷ luật viên chức với viên chức bị xử lý kỷ luật phải có mối quan hệ trực thuộc về mặt tổ chức Việc xác định người có thẩm quyền ban hành quyết định kỷ luật viên chức phải căn cứ vào quy định của Luật Viên chức, vào phân cấp quản lý, nhiệm vụ quyền hạn của người có thẩm quyền

Thứ hai, thời hiệu khiếu nại

Hiểu theo nghĩa thông thường, thời hiệu khiếu nại là khoảng thời gian mà các quy định về quyền khiếu nại về một vụ việc có hiệu lực áp dụng kể từ khi vụ việc

đó phát sinh Đây là khoảng thời gian cần thiết đặt ra đối với người khiếu nại, cho phép họ thực hiện quyền khiếu nại của mình Nếu hết thời gian mà pháp luật đã quy định thì người khiếu nại mất quyền khiếu nại của mình 27 “Như vậy, thời hiệu khiếu

nại của viên chức đối với quyết định kỷ luật được hiểu là khoảng thời gian cố định

mà pháp luật quy định viên chức thức hiện quyền khiếu nại, kết thúc thời gian này thì mất quyền khiếu nại” 28

Việc quy định thời hiệu khiếu nại có ý nghĩa bảo đảm tính liên tục, ổn định của nền hành chính, bảo đảm cho việc giải quyết khiếu nại được nhanh chóng, có hiệu quả hơn Nếu như pháp luật không quy định về thời hiệu khiếu nại thì có thể dẫn đến trường hợp viên chức sẽ đi khiếu nại về quyết định kỷ luật đã phát sinh từ nhiều năm trước, nghĩa là quyết định kỷ luật đó đã được thi hành, hiệu quả của nó

và các vấn đề có liên quan đã có nhiều biến đổi dẫn đến việc giải quyết sẽ gặp nhiều khó khăn 29, trong khi đó các hoạt động của ĐVSN công lập thì rất nhiều đảm bảo phải nhanh nhạy, kịp thời bởi đây nơi đây cung ứng dịch vụ, phục vụ quản lý nhà nước

Theo quy định tại Điều 48 Luật Khiếu nại, thời hiệu khiếu nại của viên chức đối với quyết định kỷ luật bao gồm lần đầu và lần hai Thời hiệu khiếu nại lần đầu

là 15 ngày, kể từ ngày viên chức nhận được quyết định kỷ luật Lần hai là 10 ngày

kể từ ngày viên chức nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu, đối với quyết định kỷ luật buộc thôi việc thì thời hiệu khiếu nại là 30 ngày So sánh với trường hợp người dân đi khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính thì thời hiệu khiếu nại sẽ dài hơn (đến 90 ngày) Điều này được lý giải rằng viên chức muốn được tuyển dụng vào các vị trí công việc ở ĐVSN công lập thì họ phải là những người có tri thức, có vốn hiểu biết về pháp luật nhiều hơn so với những công dân bình thường Nhà làm luật đưa ra quy định về thời hiệu cho người dân có lợi hơn để họ có đủ thời gian tìm hiểu các quy định, cũng như trình tự thủ tục để chứng minh rằng việc đi khiếu nại của mình là phù hợp Viên chức khi phát sinh bất đồng quan điểm với chủ thể ra quyết định kỷ luật, hơn ai hết họ phải có ý thức bảo vệ quyền và lợi ích của mình 30 “Xuất phát từ việc thực hiện nhiệm vụ công vụ trong

ĐVSN công lập, viên chức nếu không đồng ý với quyết định kỷ luật thì cần có thái

độ khẩn trương, kịp thời phản ứng để đảm bảo tính thông suốt, ổn định, trật tự và khả năng bảo đảm nhân sự cho công việc” 31

Thứ ba, hình thức và thủ tục khiếu nại

Hình thức khiếu nại là cách thức thực hiện quyền khiếu nại của công dân để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình Hiện nay tại điều 8 Luật Khiếu nại 2011 (sửa đổi bổ sung năm 2021) quy định có hai hình thức khiếu nại bao gồm khiếu nại bằng đơn hoặc khiếu nại trực tiếp

Viên chức khi khiếu nại bằng đơn sẽ truyền tải được một cách trực tiếp những vấn đề mà bản thân họ không đồng ý từ quyết định kỷ luật để cấp có thẩm quyền giải quyết Pháp luật quy định rằng trong đơn khiếu nại phải ghi rõ ngày, tháng, năm, họ tên địa chỉ của người khiếu nại; nội dung, lý do khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại và chữ ký của người khiếu nại Khi các nội dung này chưa đầy

đủ thì sẽ không được tiếp nhận đơn Việc pháp luật quy định hình thức của mỗi chủ thể khiếu nại không giống nhau là điều hợp lý và linh hoạt Khi người dân khiếu nại

30 Trần Thị Hiền (2005), Quyền khiếu kiện của cán bộ, công chức, Tạp chí Luật học (số 03), Tr.60

31 Võ Tấn Đào, Hồ Quanh Chánh: Sđd 28, Tr.7

quyết định hành chính, hành vi hành chính, họ không phải lúc nào cũng có đủ kiến thức về pháp luật để lập luận rõ ràng về những “lý lẽ” của họ Thậm chí, có những trường hợp bản thân họ không biết chữ để viết đơn khiếu nại Do đó đặt ra nhu cầu cho phép người dân được khiếu nại trực tiếp để trình bày toàn bộ vụ việc khiếu nại của mình Về viên chức, họ hoàn toàn đầy đủ khả năng để viết được đơn khiếu nại, điều này cũng tránh được sự “quá tải” cho chủ thể bị khiếu nại hay cấp trên cao

hơn, khi phải dành thời gian để lắng nghe sự việc “Vì lẽ đó, việc viết đơn để thể

hiện rõ nét, trung thực và đầy đủ nhất thông tin khiếu nại thông qua đơn khiếu nại không phải là một yêu cầu quá khắt khe” 32

Thứ tư, thẩm quyền giải quyết khiếu nại

+ Lần đầu: Người đứng đầu ĐVSN công lập có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định kỷ luật viên chức của mình hoặc của viên chức do mình quản lý trực tiếp Căn cứ theo quy định này, có thể hiểu thẩm quyền khiếu nại lần đầu là người đứng đầu ĐVSN quản lý viên chức

+ Lần hai: Người đứng đầu ĐVSN công lập cấp trên trực tiếp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định kỷ luật viên chức mà người đứng đầu ĐVSN công lập đã giải quyết mà còn khiếu nại lần đầu hoặc đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết

Đối với ĐVSN công lập không có ĐVSN công lập cấp trên trực tiếp thì người đứng đầu cơ quan nhà nước quản lý ĐVSN công lập đó có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai

Luật khiếu nại 2011 quy định rất cụ thể, các trường hợp được liệt kê tại điều

11 của Luật này thì chủ thể có thẩm quyền không được thụ lý giải quyết, nhưng lại không quy định các trường hợp không thụ lý khiếu nại đối với quyết định kỷ luật viên chức Do đó việc thụ lý hay không thụ lý khiếu nại phụ thuộc vào các quy định của pháp luật về phân cấp thẩm quyền giải quyết khiếu nại, thời hiệu và hình thức khiếu nại

Trước đây, thủ tục khiếu nại còn được gọi là phương thức “ Bộ trưởng – Quan tòa” bởi lí do là người bị khiếu nại lại chính là người có quyền giải quyết

32 Võ Tấn Đào, Hồ Quanh Chánh, sđd 28, Tr.8

Thiếu một cơ chế đảm bảo cho viên chức có thể tranh luận bình đẳng với ĐVSN

công lập khi xảy ra sự oan sai cũng như thiếu một cơ quan xét xử một cách khách quan, độc lập, thiếu một cơ chế kiểm soát hữu hiệu tính hợp pháp trong hoạt động quản lý Người giải quyết khiếu nại cũng chính là người có quyết định kỷ luật bị khiếu nại, đây là bất cập lớn nhất của phương thức này Việc giải quyết có thể không đảm bảo sự khách quan, vô tư Dù rằng những chủ thể này khá rõ về quyết định kỷ luật đã ban hành đối với viên chức nhưng việc giải quyết khiếu nại sẽ bị dây dưa, kéo dài ảnh hưởng bất lợi đến việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người khiếu nại

1.2.2 Phương thức giải quyết tranh chấp bằng khởi kiện

Tòa án là một thiết chế đứng ngoài và hoàn toàn độc lập với toàn bộ quá trình hình thành các quyết định kỷ luật bị khiếu nại, không có lợi ích nào cho dù xét theo nghĩa rộng (tức lợi ích trong cùng hệ thống, tổ chức), do đó tránh được xung đột lợi ích cố hữu do pháp luật khiếu nại và giải quyết khiếu nại tạo ra

Khi nghiên cứu những quy định của pháp luật hiện nay ta thấy chỉ có quyết định kỷ luật buộc thôi việc của viên chức là cơ sở để ĐVSN công lập chấm dứt hợp đồng với viên chức là trường hợp được khởi kiện ra tòa án có thẩm quyền Khoản 1

điều 35 Hiến Pháp 2013 quy định: “Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề

nghiệp, việc làm và nơi làm việc”, làm việc là quyền quan trọng đã được Hiến pháp

quy định, do đó mọi cá nhân, cơ quan tổ chức phải tôn trọng quyền này Khi viên chức bị ra quyết định kỷ luật buộc thôi việc, từ đây mối quan hệ lao động giữa viên chức với ĐVSN công lập sắp bị chấm dứt Do có cơ sở cho rằng quyết định ấy được ban hành không phù hợp với quy định của pháp luật, để khôi phục được quyền

và lợi ích của mình viên chức có thể đi khởi kiện đến tòa án có thẩm quyền nhằm giải quyết tranh chấp

“Khởi kiện là việc người có quyền và lợi ích bị xâm phạm yêu cầu Tòa án có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích của mình” 33 Vậy “quyết định kỷ luật buộc thôi

33 Nguyễn Ngọc Điệp (1997), 1200 thuật ngữ pháp lý Việt Nam, Nxb thành phố Hồ Chí Minh, tr 351

việc của viên chức có nên là đối tượng của khiếu kiện hành chính hay không? Nếu không thì viên chức sẽ kiện đi đâu?” 34

Xem xét những quy định hiện nay, có thể thấy quyết định kỷ luật buộc thôi việc viên chức không phải là đối tượng khởi kiện theo thủ tục TTHC mà khi viên chức kiện đòi hủy quyết định kỷ luật buộc thôi việc thì sẽ được xác định là vụ án lao động và được giải quyết theo thủ tục tố tụng trong đó có tranh chấp giữa người lao động là viên chức làm việc theo hợp đồng làm việc với đơn vị sử dụng viên chức Nghĩa là, viên chức sẽ khởi kiện đối với hành vi chấm dứt hợp đồng làm việc

do bị xử lý kỷ luật buộc thôi việc, thủ tục giải quyết tranh chấp này lại được dẫn chiếu đến Luật Tố tụng dân sự và áp dụng một cách gián tiếp

Từ năm 1985 cho đến trước khi ban hành pháp lệnh cán bộ, công chức pháp luật nước ta cũng đã quy định thẩm quyền của tòa án trong việc giải quyết khiếu nại của công dân, viên chức khi bị kỷ luật “buộc thôi việc”, cụ thể ở quyết định số 10/HĐBT ngày 14-1-1985 về việc chuyển TAND xét xử những việc tranh chấp lao động; Thông tư liên ngành số 02 ngày 2-10-1985 hướng dẫn thực hiện thẩm quyền của TAND về một số việc tranh chấp lao động 35

Thông tư số 436/TTg ngày 13-4-1959 đã quy định thẩm quyền của Tòa án trong giải quyết các vụ việc do nhân dân, công nhân viên chức khiếu tố mặc dù đã

được cơ quan có thẩm quyền giải quyết nhưng đương sự vẫn không đồng ý Về sau,

do quan niệm về bản chất của quan hệ lao động trong chủ nghĩa xã hội nên phần lớn các tranh chấp lao động chỉ được nhìn nhận là những bất đồng có tính chất khiếu nại hành chính của công nhân viên chức trong các cơ quan xí nghiệp Nhà nước, việc giải quyết được giao cho cơ quan chủ quản đơn vị bị khiếu nại 36

Pháp lệnh thủ tục giải quyết các VAHC năm 1996 có những điểm quy định

rõ ràng pháp lệnh sửa đổi Trong đó quyết định tòa án giải quyết các khiếu kiện quyết định về buộc thôi việc trừ các quyết định về buộc thôi việc trong quân đội

34 Nguyễn Cửu Việt (2023), “Phạm vi các khiếu kiện hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án”,

Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 2+3 (234+235), tháng 2/2023

35 Phạm Hồng Thái (Chủ biên), “Quyết định hành chính hành vi hành chính – Đối tượng xét xử của Tòa án”,

Nxb Tổng hợp Đồng Nai, tr.56

36 Phạm Kim Thúy (2008), “Thẩm quyền của tòa án nhân dân trong việc giải quyết tranh chấp lao động –

Những vấn đề lý luận và thực tiễn” Luận văn thạc sĨ cao học Luật, Đại học Luật TP Hồ Chí Minh, Tr.28

nhân dân và các quyết định về sa thải theo quy định của Bộ luật lao động Ở khoản

2 điều 30 Luật TTHC 2015 cũng quy định với tinh thần trên, theo đó quyết định kỷ luật buộc thôi việc của công chức giữ chức vụ từ tổng cục trưởng và tương đương trở xuống mới là đối tượng khởi kiện của vụ kiện hành chính Về bản chất đây là quyết định hành chính mang tính nội bộ cơ quan Trong các hình thức kỷ luật thì buộc thôi việc đem lại hậu quả nặng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của viên chức, nên họ có quyền yêu cầu tòa án xem xét tính hợp pháp của quyết định kỷ luật buộc thôi việc đó Viên chức sẽ khởi kiện theo con đường tố tụng, cụ thể là tranh chấp lao động để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, bởi giữa viên chức và người sử dụng - quản lý viên chức tồn tại quy trình ký kết hợp đồng lao động, trong đó quy định rõ về quyền và nghĩa vụ các bên, bên cạnh đó hợp đồng

làm việc cũng được xem là một loại hợp đồng lao động “Viên chức bị kỷ luật có

quyền khởi kiện vụ án dân sự ra tòa theo thủ tục tố tụng dân sự mà đối tượng tranh chấp ở đây là việc ĐVSN công lập đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc, còn quyết định kỷ luật buộc thôi việc của Viên chức không phải là đối tượng khởi kiện

mà chỉ là một trong các căn cứ làm phát sinh tranh chấp về việc chấm dứt hợp đồng làm việc của viên chức”37 Viên chức cũng là một người lao động, khi có mâu thuẫn trong tranh chấp liên quan đến việc ký kết, thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng làm việc thì sẽ được quyền khởi kiện yêu cầu tòa án có thẩm quyền giải quyết Trong khi đó đối với công chức do chủ thể quản lý công chức đơn phương ra quyết định

bổ nhiệm công chức nên khi công chức không đồng ý với quyết định kỷ luật buộc thôi việc thì có quyền kiện theo con đường TTHC và được quy định một cách minh thị trong Bộ luật TTHC 2015

Quy định tại điều 51 Luật Viên Chức 2010 cũng đặt ra trách nhiệm kỷ luật với 04 hình thức trong đó có hình thức kỷ luật buộc thôi việc Tuy nhiên đối tượng này không thuộc đối tượng khởi kiện trong VAHC vì theo điều 56 Luật Viên chức thì khi bị xử lý kỷ luật buộc thôi việc, họ có quyền khiếu nại, khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết theo trình tự do pháp luật quy định, nhưng khoản 4 điều 28 Luật TTHC lại không quy định quyền khởi kiện theo trình tự TTHC đối với viên chức Do đó,

37 Nguyễn Văn Trí, “Phương thức giải quyết tranh chấp về kỷ luật cán bộ, công chức, Viên chức”, Tài liệu

Hội Thảo, tr 220

hiện nay, để bảo vệ lợi ích chính đáng của mình, viên chức chỉ còn một con đường duy nhất là khởi kiện theo thủ tục tố tụng dân sự 38

Đối với viên chức, Luật Viên chức không quy định cho thôi việc mà quy định đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc 39 trong các trường hợp: viên chức có

02 năm liên tiếp bị phân loại đánh giá ở mức độ không hoàn thành nhiệm vụ; Viên chức bị buộc thôi việc theo quy định tại điểm d khoản 1 điều 52 và khoản 1 điều 57 Luật này 40 Viên chức không đồng ý với quyết định kỷ luật buộc thôi việc, nếu muốn khởi kiện ra tòa án có thẩm quyền thì cần phải có thêm văn bản chứng minh chủ thể có thẩm quyền đã ra quyết định đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc của viên chức Luật Cán bộ, công chức cũng như Luật TTHC nêu rất rõ quyết định

kỷ luật buộc thôi việc nào của công chức mới là đối tượng được khởi kiện vụ án hành chính, còn với đối tượng là viên chức, nhà làm luật dường như đã bỏ quên họ Hiện nay, buộc thôi việc là hình thức duy nhất có khả năng được khởi kiện, còn những quyết định kỷ luật với hình thức như khiển trách, cảnh cáo, cách chức thì không được Điều này ít nhiều ảnh hưởng đến quyền lợi của viên chức bị kỷ luật, bởi không biết phải “kêu oan” với ai khi đã đi khiếu nại nhưng không thành Viên chức hiện nay đã trở thành đối tượng được điều chỉnh trực tiếp trong Luật viên chức, tách biệt hoàn toàn với Luật Cán bộ, công chức, do vậy trong tương lai nên có những chế định rõ ràng đối với viên chức về việc giải quyết tranh chấp quyết định

kỷ luật buộc thôi việc viên chức nói riêng và việc giải quyết các tranh chấp khác nói chung

Theo quy định của Bộ luật Lao động và Bộ luật tố tụng dân sự thì tranh chấp

về lao động thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án, trong đó có tranh chấp lao động và các tranh chấp khác về lao động Ở đây, tranh chấp lao động nghĩa là tranh chấp phát sinh trong quan hệ lao động theo hợp đồng lao động Còn tranh chấp về lao động là tranh chấp phát sinh từ các quan hệ xã hội có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động Cũng cần có sự phân biệt giữa kỷ luật viên chức với kỷ luật lao động Mặc dù đều là kỷ luật nhưng lại là hai vấn đề khác nhau về phạm vi đối tượng

38 Phạm Linh Ngân (2013), “Quyết định kỷ luật buộc thôi việc – Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành

chính”, Khóa luận tốt nghiệp cử nhân Luật, tr.21,tr.22

39 Khoản 1 điều 29 Luật Viên chức năm 2010 (sửa đổi năm 2019)

40 Điều 29 Luật Viên chức

cũng như ngành luật điều chỉnh, cả hai đều thuộc hệ thống kỷ luật của Nhà nước (do nhà nước quy định mặc dù kỷ luật lao động có tính mềm dẻo hơn) Xét ở một góc

độ nào đó thì người lao động làm công ăn lương cũng tương tự như viên chức đều là người lao động, viên chức chính là người lao động và ĐVSN công lập là người sử dụng lao động nhưng mỗi đối tượng lại phải chịu hình thức kỷ luật với những mức

độ gánh chịu trách nhiệm khác nhau

Để xác định tranh chấp đối với quyết định kỷ luật viên chức thuộc VAHC hay vụ án lao động sẽ xem xét hai yếu tố là hình thức xử lý kỷ luật (buộc thôi việc hay sa thải) và chủ thể bị xử lý kỷ luật (công chức hoặc giữ chức vụ tổng cục trưởng hoặc tương đương trở xuống hay người lao động khác)41 Đối chiếu các quy định của Luật Viên chức năm 2010, Bộ luật lao động năm 2012, Luật TTHC 2015 và Bộ luật TTDS 2015 Tại điều 28, điều 29 và điều 30 Luật Viên chức 2010:

“Việc tạm hoãn thực hiện hợp đồng làm việc, chấm dứt hợp đồng làm việc

được thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động” 42

“Tranh chấp liên quan đến việc ký kết, thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng lao động làm việc được giải quyết theo quy định của pháp luật về lao động” 43

“Chế độ lao động đối với cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng quân đội nhân dân, công an nhân dân, tổ chức xã hội khác và xã viên hợp tác xã do các văn bản pháp luật khác quy định nhưng tùy từng đối tượng mà được áp dụng trong một số quy định trong Bộ luật này ” 44

Tại điều 32 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 cũng không đề cập việc quyết định kỷ luật của viên chức có phải là tranh chấp được giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự hay không45 Tuy nhiên tại khoản 5 của điều này, mở rộng ra phạm vi giải

41 Cổng thông tin điện tử Viện kiểm sát nhân dân tối cao- Hỏi đáp trực tuyến: “Quyết định kỷ luật Buộc thôi

việc là đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính hay vụ án lao động”

https://vksndtc.gov.vn/hoidap/Pages/hoi-dap.aspx?ItemID=617 [Truy cập ngày 20/02/2023]

42 Khoản 3 Điều 28 Luật Viên chức 2010 (sửa đổi năm 2019)

43 Điều 30 Luật Viên Chức 2010 (sửa đổi năm 2019)

44 Điều 24 Bộ luật lao động năm 2012

45 Điều 32 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015

“1 TCLĐ cá nhân giữa người lao động với người sử dụng lao động phải thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động mà hòa giải thành nhưng các bên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, hòa giải

quyết của tòa án khi quy định: “Các tranh chấp khác về lao động, trừ trường hợp

thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật.” Điều này một mặt cũng tạo điều kiện cho những vấn đề mà nhà làm luật chưa

bao quát hết nên chưa quy định cụ thể, nhưng một mặt cũng gây ra nhiều khó khăn

cho những người tìm hiểu, các tranh chấp khác là loại tranh chấp như thế nào?

Từ các quy định nêu trên, có thể thấy rằng giải quyết tranh chấp lao động không phải là giải quyết khiếu kiện quyết định kỷ luật viên chức mà được hoán đổi thành giải quyết TCLĐ cá nhân giữa người lao động với người sử dụng lao động về

“xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc tranh chấp về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động” Việc hiểu quyết định kỷ luật buộc thôi việc

viên chức giống như hình thức sa thải là hoàn toàn không phù hợp Bởi bản chất của

những loại đối tượng này rất khác nhau “Cần nhận thức được rằng tranh chấp về

hợp đồng lao động và hình thức kỷ luật sa thải có mức độ, tính chất, nội dung rất khác biệt so với tranh chấp về hợp đồng làm việc và hình thức kỷ luật buộc thôi việc đối với viên chức”46 Nếu như hình thức “buộc thôi việc” được áp dụng tại cơ quan

nhà nước và các ĐVSN công lập thì “sa thải” lại được áp dụng đối với người lao

động trong phạm vi doanh nghiệp, bao gồm cả doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn tư nhân Ngoài ra thì chỉ công chức, viên chức mới là chủ thể nhận được quyết định kỷ luật buộc thôi việc, còn sa thải lại áp dụng đối với người lao động Nếu xét điều này, chúng ta đang có sự phân định rạch ròi giữa người lao động

và viên chức bởi loại hợp đồng mà mỗi chủ thể được nhắc đến ở đây cũng khác nhau Một bên là “hợp đồng làm việc”, tính chất mệnh lệnh hành chính biểu hiện rất

rõ nét trong loại hợp đồng này đối với viên chức, còn người lao động ở các doanh

nghiệp thông thường ký “hợp đồng lao động” Trong một vài trường hợp như đối

với các chức danh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật do cấp trên của người đứng đầu ĐVSN công lập bổ nhiệm thì trước khi ký kết hợp đồng làm việc phải

b) Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động; ”

46 Cao Vũ Minh, Nguyễn Thiện Trí, Sđd, tr.21