Kinh doanh quốc tế là toàn bộ các hoạt động giao dịch, kinh doanh được thực hiện giữa các chủ thể thuộc các quốc gia khác nhau nhằm đạt được các mục tiêu kinh doanh của các cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế
Trang 1Chương 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ KINH DOANH QUỐC TẾ BÀI 2: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ KINH DOANH QUỐC TẾ (tiết 4 - 9)
BUỔI 2: QUẢN TRỊ KINH DOANH QUỐC TẾ (tiết 7 - 9)
1.2 Tổng quan về quản trị kinh doanh quốc tế
1.2.2 Quản trị kinh doanh quốc tế
1.2.2.1 Khái niệm quản trị kinh doanh quốc tế
Khi quyết định tham gia vào kinh doanh quốc tế thì một doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức Khi đó, các yếu tố nội tại của công ty phải đương đầu với các yếu tố mới bên ngoài về văn hóa, chính trị, pháp luật, kinh tế và cạnh tranh Các yếu tố nội tại của công ty là những nhân tố công ty có thể kiểm soát được Các yếu tố này bao gồm: Chính sách phân bổ nguồn nhân lực, chương trình đào tạo và phát triển nhân lực; Xây dựng văn hóa tổ chức; Tìm kiếm và phân bổ nguồn tài chính; Xác định phương pháp
và xây dựng kế hoạch sản xuất; Đưa ra các quyết định marketing; Đưa ra các chính sách đánh giá nhà quản trị và hoạt động của công ty
Hoạt động quản trị kinh doanh quốc tế sẽ phức tạp hơn rất nhiều so với quản trị kinh doanh nội địa khi bình diện tác động của các yếu tố đến kinh doanh quốc tế đã vượt qua biên giới các quốc gia, vùng lãnh thổ, châu lục nhưng về bản chất chức năng quản trị nó vẫn đự trên 4 trụ cột: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát Do đó:
Quản trị kinh doanh quốc tế là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các hoạt động của những con người làm việc trong một tổ chức hoạt động trên phạm
vi quốc tế nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức
BÀI TẬP VẬN DỤNG
1 Quản trị kinh doanh quốc tế được thực hiện xuyên qua biên giới các nước phức tạp hơn vì:
A Có thể gặp rủi ro do sự biến động của tỷ giá hối đoái
B Sự khác biệt giữa các nước về văn hóa, chính trị, kinh tế, pháp luật
C Phải tuân theo qui định của hệ thống thương mại và đầu tư quốc tế
D Có thể gặp rủi ro do sự biến động của tỷ giá hối đoái; giữa các nước có sự khác biệt về văn hóa, chính trị, kinh tế, pháp luật; phải tuân theo qui định của hệ thống thương mại và đầu tư quốc tế
2 Quản trị kinh doanh quốc tế là quá trình………hoạt động kinh doanh quốc tế nhằm đạt được các mục tiêu đề ra trong điều kiện sử dụng hợp lý, tiết kiệm các nguồn lực đang có
và sẽ có
Trang 2A Hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra
B Hoạch định, tổ chức, kiểm tra, lãnh đạo
C Tổ chức, hoạch định, kiểm tra, lãnh đạo
D Hoạch định, lãnh đạo, tổ chức, kiểm tra
1.2.2.2 Vai trò của quản trị kinh doanh quốc tế
Các nhà quản trị kinh doanh quốc tế đều muốn hoạt động quản trị của mình đạt được các mục tiêu và phải thấy rằng các mục tiêu đo luôn đan xen, bổ trợ cho nhau trong một tổng thể các lợi ích mà hoạt động kinh doanh quốc tế đem lại thông qua vai trò của hoạt động này Cụ thể:
- Gia tăng doanh số bán hàng Doanh số bán hàng bị hạn chế do số người lưu ý đến sản phẩm hay dịch vụ của công ty và khả năng tiêu thụ của người tiêu dùng Các công ty có thể tăng tiềm năng doanh số bán hàng của họ bằng cách xác định thị trường tiêu thụ trên phạm vi quốc tế, vì số lượng người tiêu dùng và sức mua của họ đối với sản phẩm của công ty sẽ cao hơn ở phạm vi toàn thế giới nếu so với chỉ tiêu thụ trên phạm vi quốc gia riêng lẻ
Thông thường, lợi nhuận trên mỗi đơn vị sản phẩm bán được sẽ tăng lên khi doanh
số bán hàng tăng lên Nhiều công ty hàng đầu trên thế giới đã thu được hơn một nửa doanh số bán hàng của họ từ nước ngoài
- Tiếp cận các nguồn lực nước ngoài: Các nhà sản xuất và phân phối tìm thấy các sản phẩm, dịch vụ cũng như các bộ phận cấu thành sản phẩm được sản xuất từ ngoại quốc có thể giảm chi phí cho họ Điều này có thể làm cho doanh thu biên tăng lên hoặc việc tiết kiệm chi phí có thể chuyển sang người tiêu thụ, như thế sẽ cho phép công ty cải tiến chất lượng sản phẩm, hay ít ra cũng làm tăng tính khác biệt so với đối thủ cạnh tranh,
từ đó tạo điều gia tăng thị phần và lợi nhuận của công ty
Đối với mỗi quốc gia, các nguồn tiềm năng sẵn có không phải là vô hạn mà chỉ có giới hạn Do vậy, để có thêm nguồn lực mới, buộc các doanh nghiệp phải vươn tới các nguồn lực ở bên ngoài Các nguồn lực ở nước ngoài như: nhân công dồi dào và giá rẻ, thị trường tiêu thụ rộng lớn và đa dạng, nguyên vật liệu phong phú, Đây là những nguồn lợi lớn mà các doanh nghiệp đang hướng tới nhằm giảm chi phí, tăng lợi nhuận, ngày nay nhiều nhà sản xuất, nhà phân phối cố gắng tiến hành sản xuất hay lắp ráp sản phẩm ngay
ở nước ngoài và tiêu thụ ngay tại đó, tức là áp dụng rộng rãi hình thức xuất khẩu tại chỗ
- Đa dạng hóa hoạt động kinh doanh: Các công ty thường tìm cách tránh sự biến động bất thường của doanh số bán và lợi nhuận qua việc tiêu thụ hàng hóa ra thị trường nước ngoài Thí dụ: Hãng phim Lucasfilm đã có thể giảm bớt sự thất thường về doanh số bán hàng hàng năm qua giải pháp này vì thời kỳ nghỉ hè (lý do chính để trẻ em đi xem phim) khác nhau giữa Bắc và Nam bán cầu
Trang 3Nhiều công ty khác lợi dụng thực tế để điều chỉnh thời gian của chu kỳ kinh doanh không giống nhau giữa các quốc gia khác nhau mà giữ vững doanh số bán Trong khi doanh số bán sẽ giảm đi ở một quốc gia đang bị suy thoái kinh tế thì sẽ lại tăng lên ở một quốc gia khác đang trong thời kỳ phục hồi
Các doanh nghiệp thường mong muốn làm thế nào tránh được sự biến động thất thường của doanh số mua, bán và lợi nhuận Cho nên, họ đã nhận thấy rằng thị trường nước ngoài và việc mua bán hàng hoá ở đó như là một biện pháp quan trọng giúp họ tránh được những đột biến xấu trong kinh doanh Chính việc đa dạng hoá hình thức và phạm vi kinh doanh sẽ giúp doanh nghiệp khắc phục được tình trạng khan hiếm nguồn nhân lực trong khuôn khổ một quốc gia Đa dạng hoá các hoạt động thương mại và đầu tư nước ngoài cho phép doanh nghiệp khắc phục những rủi ro trong kinh doanh (phân tán rủi ro), cho phép doanh nghiệp khai thác hiệu quả các lợi thế so sánh của mỗi quốc gia trong hoạt động kinh doanh nhằm tối đa hoá lợi nhuận
- Mở rộng phạm vi thị trường kinh doanh: Số lượng hàng hoá và trị giá hàng hoá (doanh số) được cung ứng và tiêu thụ tuỳ thuộc vào số người quan tâm đến sản phẩm hay dịch vụ của doanh nghiệp Thị trường nội địa luôn bị giới hạn về sức mua, về nhu cầu Nếu doanh nghiệp tham gia hoạt động kinh doanh ở thị trường nước ngoài sẽ khắc phục được sự chật hẹp của thị trường nội địa do số lượng khách hàng, sức mua và khả năng cung ứng của khách hàng trên thị trường thế giới luôn lớn hơn thị trường ở từng quốc gia Nếu doanh nghiệp luôn mở rộng hoạt động kinh doanh ra nhiều khu vực thị trường khác nhau sẽ cho phép doanh nghiệp nâng cao doanh số kinh doanh của mình
Việc vươn ra thị trường nước ngoài, mở rộng phạm vi tiêu thụ hàng hoá còn có tác dụng giúp cho các doanh nghiệp mở rộng khối lượng cung ứng hoặc tiêu thụ, từ đó sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp thu được lợi nhuận cao hơn Vì vậy, chính việc mở rộng cung ứng hoặc tiêu thụ là một động cơ chủ yếu đối với một doanh nghiệp khi tham gia thực hiện hoạt động kinh doanh quốc tế Mặt khác, khi phải đứng trước một thị trường nội địa
đã bão hoà, các doanh nghiệp kinh doanh quốc tế bắt đầu tìm kiếm các thị trường nước ngoài Tuy nhiên, khi mở ra những thị trường mới, các tổ chức kinh doanh quốc tế lại chịu áp lực phải tăng doanh số bán và lợi nhuận cho tổ chức của mình Họ thấy rằng sự gia tăng thu nhập quốc dân đầu người và sự tăng trưởng dân số của các quốc gia đã tạo ra những thị trường đầy hứa hẹn cho hoạt động của họ
- Cuối cùng, bằng cách cung cấp cùng chủng loại sản phẩm hoặc các bộ phận cấu thành trên các quốc gia khác nhau, công ty cũng có thể tránh được hoàn toàn ảnh hưởng của sự biến động giá cả thất thường và sự thiếu hụt ở bất kỳ quốc gia nào
BÀI TẬP VẬN DỤNG
1 Nhà quản trị quyết định đầu tư trực tiếp ra nước ngoài thông qua hoạt động:
A Thành lập các chi nhánh 100% vốn của nước ngoài
Trang 4B Xuất khẩu
C Nhập khẩu
D Cho thuê công nghệ, bản quyền
2 Nhà quản trị luôn phải nhận thức rằng đầu tư của nước ngoài vào một quốc gia sẽ phải liên quan tới:
A Vấn đề kiểm soát
B Vấn đề lợi nhuận
C Vấn đề tài sản, thu nhập
D Cả A & B
3 Nhà quản trị có thể tiến hành hoạt động kinh doanh quốc tế gồm:
A Xuất nhập khẩu
B Đầu tư trực tiếp
C Đầu tư tài chính
D Tất cả các hoạt động trên
1.2.2.3 Yêu cầu đối với nhà quản trị kinh doanh quốc tế
Nhà quản trị kinh doanh quốc tế là người thực hiện các chức năng quản trị của việc lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo và kiểm soát các hoạt động của công ty quốc tế trên
cơ sở nhận thức những vấn đề phức tạp của hoạt động kinh doanh quốc tế
Ngày nay, để có thể thành công trong lĩnh vực kinh doanh, nhà quản trị cần phải biết cách phát triển tư duy toàn cầu Nhà quản trị cần hiểu được toàn cầu hóa đã thắt chặt mối quan hệ giữa các doanh nghiệp, thị trường, con người và thông tin giữa các quốc gia như thế nào Kinh doanh quốc tế luôn đóng một vai trò vô cùng quan trọng đối với những công ty muốn mở rộng thị trường ra nước ngoài, công ty đa quốc gia hay các tổ chức quốc tế
Nhà quản trị cần nắm bắt được những cơ hội trong môi trường kinh doanh quốc tế
và từ đó vạch ra những chiến lược để đạt được mục tiêu một cách hiệu quả nhất
Để trở thành nhà quản trị giỏi trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế phải có một vốn kiến thức nhất định về hệ thống luật và thuế trong kinh doanh, về marketing, tài chính doanh nghiệp, dây chuyền sản xuất, công nghệ …Đây là yêu cầu tiên quyết vì nó gắn liền với hiệu quả của quá trình ra quyết định Ngoài ra nhà quản trị phải có kỹ năng
cơ bản để ứng phó sự thay đổi của môi trường kinh doanh quốc tế
• Kỹ năng lãnh đạo: Đây là một kỹ năng không thể thiếu của một nhà quản lý
Lãnh đạo giỏi được thử thách qua sự thành công trong việc thay đổi hệ thống và con người Thuật ngữ “lãnh đạo” đang được sử dụng ngày càng nhiều hơn khi nhắc đến vai trò của người quản lý vì chức năng của lãnh đạo là xử lý thay đổi Người quản lý cần phải
Trang 5lãnh đạo giỏi để thay đổi sản phẩm, hệ thống và con người một cách năng động Nhà lãnh đạo giỏi phải là người thúc đẩy quá trình quyết định một vấn đề và trao cho nhân viên của
họ quyết định vấn đề đó Nếu bạn là một nhà lãnh đạo giỏi, quyền lực sẽ tự đến với bạn, nhưng bạn cũng phải biết khai thác quyền lực của những người khác Bạn phải thúc đẩy quá trình quyết định và làm cho quá trình đó hoạt động Đó là một bài toán khó
• Kỹ năng lập kế hoạch: Nhà quản lý là người ra quyết định và toàn bộ bộ máy
của công ty sẽ hành động theo quyết định đó Nghĩa là quyết định của nhà quản lý ảnh hưởng rất lớn tới vận mệnh của doanh nghiệp Một kế hoạch sai lầm rất có thể sẽ đưa đến những hậu quả khó lường.Vì vậy kỹ năng lập kế hoạch rất quan trọng để đảm bảo cho nhà quản lý có thể đưa ra những kế hoạch hợp lý và hướng toàn bộ nhân viên làm việc theo mục tiêu của kế hoạch đã định Khi kế hoạch được hoàn thành, nhà quản lý phải chuyển tải thông tin kế hoạch cho cấp trên và cấp dưới để tham khảo ý kiến Trong suốt quá trình thực hiện kế hoạch, người quản lý sẽ cần đến những công cụ giải quyết vấn đề
và khi cần thiết, phải ra và thực thi các quyết định trong quyền hạn của mình
• Kỹ năng giải quyết vấn đề: Quá trình giải quyết vần đề có thể được tiến hành
qua các bước sau: nhận diện vấn đề, tìm nguyên cớ của vấn đề, phân loại vấn đề, tìm giải pháp và lựa chọn giải pháp tối ưu
• Kỹ năng giao tiếp tốt: Càng ngày người ta càng nhận ra sức mạnh của các mối
quan hệ, cái mà có được từ một kỹ năng giao tiếp tốt Bạn phải thành thạo giao tiếp bằng văn nói và cả văn viết Bạn phải biết cách gây ấn tượng bằng giọng nói, ngôn ngữ cơ thể, đôi mắt và cách diễn đạt dễ hiểu, thuyết phục Các bản hợp đồng ngày nay có được phụ thuộc rất nhiều vào khả năng thương thuyết Khả năng giao tiếp tốt cũng phát huy tác dụng trong quản lý nhân sự Một chuyên gia về nhân sự đã từng kết luận rằng tiền có thể mua được thời gian chứ không mua được sự sáng tạo hay lòng say mê công việc Mà mức
độ sáng tạo hay lòng say mê công việc lại phụ thuộc vào khả năng tạo động lực cho nhân viên để khẳng định lòng trung thành và sự cam kết của người lao động không thể có được bằng việc trả lương cao
Tóm lại, để trở nên người quản trị hiệu quả, chúng ta cần xác định được công việc của một người quản trị phải làm để đạt được các mục tiêu của tổ chức đặc biệt trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt ngày nay
Những yêu cầu đối cụ thể với nhà quản trị kinh doanh quốc tế: Hiểu khách hàng; Khuyến khích nhân viên; Biết cách phân tích vấn đề; Hiểu biết công nghệ; Đưa ra những sản phẩm tầm cỡ thế giới; Luôn theo sát tỷ giá hối đoái; Tập trung vào nhận thức toàn cầu
BÀI TẬP VẬN DỤNG
1 Trong các yếu tố sau đây, đâu là yếu tố thuộc về “phẩm chất” của người lãnh đạo:
A Sáng tạo
Trang 6B Nhận thức tốt
C Tài giỏi, thông minh
D Có tinh thần hợp tác
2 Người lãnh đạo nắm tất cả các quan hệ và thông tin, tập trung quyền lực trong tay … Cấp dưới chỉ được cấp trên cung cấp thông tin tối thiểu, cần thiết để thực hiện nhiệm vụ Đặc điểm đó là phong cách lãnh đạo:
A Phong cách tự do
B Phong cách dân chủ
C Phong cách độc đoán
D Phong cách dễ dãi
3 Với người học việc “vỡ mộng” thì người lãnh đạo nên có phong cách nào:
A Phong cách kèm cặp
B Phong cách hỗ trợ
C Phong cách ủy quyền
D Phong cách A và C
4 Muốn trở thành người lãnh đạo, trước hết phải có khả năng gì:
A Tập trung nhân lực
B Rắn rỏi, tính tàn bạo
C Đứng mũi chịu sào, dám đứng ra chịu trách nhiệm
D Luôn hoàn thành tốt công việc được giao
5 Bản chất của quá trình điều hành là:
A Tác động lên con người
B Tác động tới vật chất
C Tác động tới tổ chức bộ máy
D Tác động tới môi trường
6 Bài tập tình huống:
500 xe CONTAINER NÔNG SẢN ÙN TẮC Ở CỬA KHẨU TÂN THANH
Tình trạng các xe hàng nông sản ùn ứ khi làm thủ tục thông quan bắt nguồn từ ngày 12-10 khi lực lượng hải quan Trung Quốc đưa vào áp dụng hệ thống kiểm tra, giám sát toàn bộ quy trình hàng hóa nhập khẩu Theo đó, lực lượng chức năng phía Trung Quốc tăng cường kiểm tra, giám sát tại cổng kiểm soát số 1 đối với ôtô, kể cả xe không
Trang 7hàng và có hàng của Việt Nam qua cửa khẩu Tân Thanh vào Trung Quốc, như việc gắn camera, máy soi
Điều này khiến thời gian làm thủ tục thông quan tăng đáng kể: trước đây thông quan không quá 2 phút/xe thì nay mất khoảng 6-7 phút/xe và trung bình một ngày tối đa chỉ thông quan được 120-150 xe, so với lúc cao điểm trước đây là 300 xe/ngày
Trong khi lượng xe container chở nông sản dồn về đông, lượng xe thông quan không đáng kể: ngày 17-10 thông quan 189 xe chở hoa quả (trong đó có 166 xe là thanh long), ngày 18-10 thông quan được 162 xe (142 xe là thanh long) Ngày thường trung bình số lượng xe chở hàng xuất khẩu thông quan khoảng từ 80-150 xe/ngày, thì từ ngày 15-10 tăng lên trên 250 xe/ngày, chủ yếu là thanh long và một số mặt hàng nông sản khác
từ các tỉnh như Bình Thuận, Long An, Tây Ninh, Ninh Thuận, Gia Lai, Tiền Giang…Đến nay số lượng xe còn tồn đọng tại của khẩu khoảng hơn 500 xe
(Theo trang web: tuoitre.vn/500-xe-container-nong-san-un-tac-o-cua-khau-tan-thanh-20191020151709218.htm ngày 20/10/2019)
Yêu cầu: Theo ý kiến của Anh Chị thì:
1 Những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là từ đâu?
2 Cần có những giải pháp và thay đổi nào để cải thiện tình hình trên?
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 PGS TS Hà Nam Khánh Giao, Giáo trình cao học Quản trị kinh doanh quốc tế, Nhà xuất bản Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, 2017
2 PGS.TS Tạ Lợi, PGS.TS Nguyễn Thị Hường, Kinh doanh quốc tế, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân, 2016
3 TS Vũ Minh Tâm, Quản trị kinh doanh quốc tế, Nhà xuất bản Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, 2017
4 TS Phạm Thị Hồng Yến (Chủ biên), Giáo trình kinh doanh quốc tế, Nhà xuất bản Thống kê, 2012
5 Địa chỉ một số bài viết trên các trang web dưới đây:
- vietnambiz.vn/quan-tri-kinh-doanh-quoc-te-international-business-administration-la-gi-20190830163923268.htm
- cfvg.org/cong-dong/blog/show/tr-thanh-nha-t-vn-qun-tr-kinh-doanh-quc-t-cung-mba
- tuoitre.vn/500-xe-container-nong-san-un-tac-o-cua-khau-tan-thanh-20191020151709218.htm