Nghiên cứu khoa học " KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG TỔNG HỢP GỖ TRÀM" pptx

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG TỔNG HỢP GỖ TRÀM Bùi Duy Ngọc Phòng nghiên cứu Chế biến lâm sản Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam TÓM TẮT Gỗ tràm có đường kính nhỏ, khúc gỗ tròn có độ co

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG TỔNG HỢP GỖ TRÀM

Bùi Duy Ngọc

Phòng nghiên cứu Chế biến lâm sản

Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

TÓM TẮT

Gỗ tràm có đường kính nhỏ, khúc gỗ tròn có độ cong, độ thon, độ ô van lớn, tỷ lệ co rút của gỗ tràm theo các chiều xuyên tâm, tiếp tuyến, dọc thớ cao do đó không nên sử dụng gỗ tràm làm gỗ xẻ

Để đa dạng hóa sản phẩm từ gỗ tràm có thể lựa chọn những khúc gỗ tròn có đường kính lớn (hơn 15cm)

và tương đối thẳng tròn đều để làm gỗ xẻ Gỗ tràm bám dính tốt với keo PVAc

Ván dăm được làm từ 100% nguyên liệu gỗ tràm đáp ứng yêu cầu ván dăm thông dụng sử dụng ở điều kiện khô (theo TCVN – P1) Ván dăm được sản xuất từ hỗn hợp dăm gỗ tràm và keo lai theo tỉ lệ pha trộn khối lượng dăm gỗ tràm/dăm gỗ keo lai là 60/40% có chất lượng đáp ứng yêu cầu sản phẩm ván dăm không chịu tải sử dụng trong điều kiện ẩm (theo TCVN-P3 2007)

Để nâng cao giá trị của gỗ tràm, nên sử dụng gỗ tràm theo hướng “sử dụng tổng hợp” đó là: làm cừ; làm

gỗ xẻ (xẻ nan, ván ghép thanh, ghép hộp); băm dăm (làm nguyên liệu giấy, làm ván dăm, ván MDF); làm củi (hầm than)

Từ khóa: Gỗ tràm

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Đồng bằng sông Cửu Long với 2 hệ sinh thái rừng rất quan trọng là: hệ sinh thái rừng ngập mặn và hệ sinh thái rừng tràm Hệ sinh thái rừng tràm phát triển trên vùng ngập nước nội địa và nơi đất bị phèn có địa hình thấp, với loài cây rừng chính là tràm

Trong những năm gần đây, biến động về diện tích đã phản ánh sự phát triển không bền vững của rừng tràm Từ 2002 đến 2005 diện tích rừng tràm tăng lên nhanh chóng (tăng thêm 23.967ha) sau đó giảm dần từ

2006 đến 2008 Trong 3 năm, diện tích rừng tràm sản xuất giảm đi 3.039ha Sự biến động về diện tích rừng tràm chủ yếu là do giá bán cừ tràm thay đổi, phụ thuộc nhiều vào sự cân đối cán cân cung ứng và nhu cầu của sản phẩm này trên thị trường

Như vậy, gỗ tràm là nguồn nguyên liệu tiềm năng ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với ngành công nghiệp chế biến gỗ Tuy nhiên, hiện nay phần lớn gỗ tràm được sử dụng làm “cừ” (một loại cọc gia cố nền móng trong các công trình xây dựng), làm chất đốt, hầm than, băm dăm xuất khẩu v.v do đó giá trị sử dụng của gỗ tràm chưa cao

Để góp phần duy trì và phát triển bền vững rừng tràm, nâng cao giá trị sử dụng của gỗ tràm làm nguyên liệu của ngành công nghiệp chế biến gỗ, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam tiến hành thực hiện đề tài

(năm 2006 – 2009): “Nghiên cứu sử dụng tổng hợp, có hiệu quả gỗ tràm” và đã giải quyết một số nội

dung cơ bản sau:

- Xác định đặc điểm hình thể cây gỗ tràm theo 2 cấp tuổi tại 3 địa điểm;

- Nghiên cứu sử dụng gỗ tràm làm gỗ xẻ sản xuất đồ mộc;

- Nghiên cứu sử dụng gỗ tràm làm ván dăm;

- Sơ bộ đánh giá hiệu quả sử dụng gỗ tràm theo hướng “ Sử dụng tổng hợp”

II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1.Vật liệu

a/ Vât liệu:

- Gỗ tràm ta (Melaleuca cajiputy) 5 tuổi và 10 tuổi khai thác tại Sông Trẹm , Cà Mau và gỗ tràm Úc

(Melaleuca Leucalendra) 5 tuổi và 7 tuổi khai thác tại Thạnh Hóa, Long An

- Chất kết dính: keo Ure Formaldehyde (UF); Keo Polyvinyl Axetat (PVAc)

b/ Dụng cụ, thiết bị thí nghiệm

Sử dụng các trang thiết bị hiện có trong phòng thí nghiệm của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam như: Thước kẹp điện tử hiện số Mitutoyo, độ chính xác 0,01mm; Thiết bị đo độ ẩm: Holzgruppen – Wood group; Cân kỹ thuật Service Hotline 200g ± 0,01g; Cân kỹ thuật điện tử 3000g ± 0,02g; Tủ sấy ZBY 149 – 83, 300 ±

20C; Máy thí nghiệm tạo ván dăm (máy băm dăm, máy sàng dăm, sấy dăm, máy phun trộn keo, máy ép ván dăm thí nghiệm v.v ); Máy gia công chế biến gỗ (cưa xẻ dọc, cưa cắt ngang, máy bào cuốn, máy pháy ngón finger, máy ghép dọc, máy bào 4 mặt, máy ghép ngang, máy đánh nhẵn v v) để tạo ván ghép thanh; Máy cưa cắt mẫu đa năng; Máy thử tính chất cơ – lý tổng hợp của gỗ và của ván;

2.2 Phương pháp nghiên cứu

- Kế thừa các kết quả nghiên cứu có trước;

- Các nội dung được thực hiện theo phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

- Sử dụng các tiêu chuẩn của Việt Nam cũng như tiêu chuẩn của nước ngoài để kiểm tra, đánh giá chất lượng các sản phẩm từ gỗ tràm;

- Số liệu thực nghiệm được xử lý loại bỏ sai số thô theo tiêu chuẩn Student

III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Xác định đặc điểm hình thể cây gỗ tràm theo 2 cấp tuổi tại 3 địa điểm

Cây tràm được trồng tập trung, có diện tích lớn chủ yếu ở 3 tỉnh: Long An, An Giang và Cà Mau Chu kỳ kinh doanh (khai thác chặt trắng) của gỗ tràm là 5 – 7 năm, chậm nhất khoảng 10 năm Kết quả xác định đặc điểm hình thể cây gỗ tràm như sau:

Bảng 1 Số liệu đặc điểm hình thể cây gỗ tràm

Long An An Giang Cà Mau

đo 5 tuổi 10

tuổi 5 tuổi

10 tuổi 5 tuổi

10 tuổi

1 Đường kính D1.3 trung bình cm 7.23 14.12 7.48 16.40 4.54 8.47

2 Chiều cao có đường kính:

D > 10cm

3 Tỷ lệ cây có đường kính:

D1.3 < 6cm

4 Tỷ lệ cây có đường kính:

6 cm ≤ D1.3 < 10cm

5 Tỷ lệ cây có đường kính:

10 cm ≤ D1.3 < 15cm

% 5.98 57.98 12.00 34.40 0 26.25

6 Tỷ lệ cây có đường kính:

D1.3 ≥ 15cm

10 Khối lượng thể tích giác g/cm3 0.50 0.52 0.53 0.53 0.46 0.53

12 Khối lượng thể tích lõi g/cm3 0.53 0.53 0.48 0.53 0.49 0.54

Số liệu bảng 1 cho thấy:

- Cây tràm ở tuổi khai thác (5 – 7 năm) có đường kính ngang ngực nhỏ Ở tuổi này, hầu hết gỗ tràm có đường kính ngang ngực (D1.3) dao động trong khảng từ 6 – 10cm Cây tràm ở cấp tuổi lớn hơn 10 tuổi có đường kính ngang ngực (D1.3) dao động trong khoảng từ 10 – 15cm

- Gỗ tràm có tỷ lệ vỏ nhiều, tỷ lệ vỏ chiếm khoảng 15%

- Gỗ tràm có khối lượng thể tích dao động từ 0.5 – 0.55g/cm3 Số liệu này phản ánh, đây là loại gỗ nặng trung bình tương đương với khối lượng thể tích của gỗ keo

3.2 Nghiên cứu sử dụng gỗ tràm làm gỗ xẻ sản xuất đồ mộc

Gỗ tràm sau khai thác được phân loại khúc gỗ tròn theo đường kính Kết quả phân loại như sau:

Bảng 2 Phân loại khúc gỗ tròn theo đường kính khúc

* Xác định các thông số hình học của khúc gỗ tròn gỗ tràm:

Các khúc gỗ tròn được đo đếm, lấy số liệu kích thước để xác định các thông số như: độ thon; độ cong;

độ ô van v.v Sau đó so sánh thông số hình học của gỗ tràm với một số loại gỗ rừng trồng khác Kết quả như sau:

Bảng 3 Thông số hình học của gỗ tròn gỗ tràm và một số loại gỗ rừng trồng khác

Thông số hình học

Độ thon (cm/m) Độ ô van (%) Độ cong (%)

5 Bạch đàn Urophylla

8 tuổi (*)

(Ngu ồn: (*) Báo cáo tiềm năng nguyên liệu gỗ tràm ở Kiên Giang và định hướng sử dụng – Nguyễn Quang Trung)

Nhận xét: mặc dù khi khai thác gỗ tràm, về mỹ quan đã lựa chọn những khúc gỗ có đường kính tương

đối lớn trong một cây với các khúc gỗ tương đối thẳng và tròn đều, nhưng qua các số liệu bảng 2; 3 nhận thấy:

- Gỗ tràm có đường kính nhỏ, chủ yếu đường kính nhỏ hơn 10cm (chiếm 44.22%) còn lại là đường kính từ 10 đến 15cm (chiếm 40.78, một số lượng rất ít (15%) khúc gỗ có đường kính lớn hơn 15cm

- Độ ô van và độ cong của gỗ tràm rất lớn

Từ những lý do nêu trên, thấy rằng không nên sử dụng gỗ tràm làm gỗ xẻ

Mặc dù vậy, do mục tiêu của đề tài là nghiên cứu sử dụng tổng hợp gỗ tràm, ngoài ra để tạo nguồn nguyên liệu mới trong công nghệ sản xuất đồ mộc, nên có thể lựa chọn một số ít những khúc gỗ tràm tương đối tròn, thẳng để làm gỗ xẻ Kết quả nghiên cứu sử dụng gỗ tràm làm gỗ xẻ như sau:

Để xử lý độ cong, gỗ tròn được cắt khúc thành những đoạn dài 350; 500 và 700mm Xẻ phôi có kích thước: dày x rộng x dài = (20; 23) x (40 x 45) x (350; 500; 700)mm Phương án xẻ cụ thể: gỗ tròn có đường kính từ 18 - 20cm: xẻ xuyên tâm; đường kính từ 16 - 18cm: xẻ tiếp tuyến; đường kính từ 10 - 14cm: xẻ suốt; đường kính từ 8 - 10cm: xẻ bổ đôi; đường kính từ 6 - 8cm: xẻ hộp bao tâm

Đánh giá chất lượng gỗ xẻ: qua kiểm tra có 4 loại khuyết tật chủ yếu: tỷ lệ ván có mắt sống: 55.64%; ván

có mắt chết: 23.06%; ván có khuyết tật do lỗ mọt: 36.48%; ván bị xiên thớ: 46.58%

Do gỗ tràm có tỷ lệ co rút theo các chiều rất lớn, nên khi sấy gỗ xẻ gỗ tràm, các phôi gỗ xẻ sẽ bị biến dạng, cong vênh dẫn đến mất mát về gỗ khi gia công chế biến cho khâu sấy lớn Đề tài nghiên cứu xác định lượng dư cho khâu sấy (LDKS) gỗ xẻ gỗ tràm, kết quả như sau:

Bảng 4 LDKS gỗ xẻ gỗ tràm với các phương pháp xẻ

TT Phương pháp xẻ LDKS (%)

Bảng 5 LDKS gỗ xẻ gỗ tràm so với một số loại gỗ rừng trồng

LDKS (%)

pháp xẻ Gỗ tràm Gỗ keo lai (*) Gỗ keo tai tượng (*) Gỗ keo lá

tràm (*)

(Nguồn: (*) Báo cáo tổng kết đề tài Nghiên cứu công nghệ bảo quản, chế biến gỗ rừng trồng, 2005)

Lượng dư khâu sấy (xẻ xuyên tâm)

0.00

2.00

4.00

6.00

8.00

10.00

12.00

M ột số loại gỗ rừng trồng

Biểu đồ 1 LDKS gỗ xẻ gỗ tràm so với một số loại gỗ

Nhận xét: Số liệu bảng 4 và biểu đồ 1 thấy rằng: theo các phương pháp xẻ khác nhau, LDKS gỗ xẻ gỗ

tràm cao gấp 2 lần so với LDKS gỗ xẻ gỗ Keo lai, Keo tai tượng và Keo lá tràm Sở dĩ LDKS gỗ tràm cao như vậy là do: tỷ lệ co rút thể tích của gỗ tràm là 12.6(%), trong khi đó của gỗ Keo lá tràm là 0.41(%), Keo lai là 0.39(%) và Keo tai tượng là 0.46(%) Ngoài ra gỗ tràm co rút theo chiều tiếp tuyến là 23.2(%), theo chiều xuyên tâm là 11.2(%) Còn đối với gỗ keo co rút theo chiều tiếp tuyến là 2.2(%), theo chiều xuyên tâm

là 1.3(%).Từ kết quả xác định LDKS của gỗ xẻ gỗ tràm đặt ra vấn đề cần nghiên cứu các biện pháp xử lý ổn định hình dạng, kích thước của gỗ xẻ gỗ tràm để giảm thiểu LDKS nhằm nâng cao tỷ lệ sử dụng gỗ trong quá trình gia công chế biến

* Nghiên cứu ổn định hình dạng, kích thước gỗ xẻ gỗ tràm

Để ổn định hình dạng và kích thước của gỗ xẻ gỗ tràm khi sấy, mẫu gỗ được xử lý bằng dung dịch PEG

600 (Poly Ethylene Glycol) với sơ đồ bố trí thí nghiệm theo bảng sau:

Bảng 6 Mức, bước thay đổi các thông số

Giá trị thực Các mức Giá trị mã

X 1 ( 0 C) X 2 (giờ) X 3 (%)

Trong đó: X1 – nhiệt độ dung dịch khi ngâm ( 0 C);

X2 - thời gian ngâm mẫu thí nghiệm (giờ);

X3 – nồng độ dung dịch thuốc PEG600 (%)

Bảng 7 Tỷ lệ co rút của gỗ tràm và gỗ keo, gỗ bạch đàn

Nhận xét: Gỗ tràm sau khi xử lý bằng dung dịch thuốc PEG600 có nồng độ là 30(%), thời gian ngâm là 6

giờ, nhiệt độ dung dịch khi ngâm là 300C đã cho kết quả tốt Gỗ tràm có xử lý sau khi sấy có hình dạng, kích thước tương đối ổn định theo cả 2 chiều xuyên tâm và tiếp tuyến Bảng 7 cho thấy: So sánh với mức độ co rút của gỗ keo thì gỗ tràm có xử lý có mức độ co rút cao hơn, tuy nhiên nếu so sánh với gỗ bạch đàn thì gỗ tràm có xử lý mức độ co rút thấp hơn

* Kiểm tra bám dính của gỗ tràm với chất kết dính (keo)

Chất kết dính được sử dụng là keo PVAc (Polyvinyl Axetat) Lượng keo tráng cho dán ghép là 200g/m2 Kết quả kiểm tra lực bám dính của gỗ tràm với keo PVAc là: 11.09 Mpa Lực bám dính này tương đương với lực bám dính của các loại gỗ rừng trồng khác như keo hoặc bạch đàn

3.3 Nghiên cứu sử dụng gỗ tràm làm ván dăm

* Xác định tính chất công nghệ nguyên liệu gỗ tràm làm ván dăm:

Kết quả đánh giá chất lượng khúc gỗ tròn gỗ tràm làm ván dăm được ghi trong bảng:

Bảng 8 Nguyên liệu gỗ tràm so với yêu cầu của nguyên liệu sản xuất ván dăm

TT Thông số kỹ thuật của nguyên liệu Đơn vị Yêu cầu kỹ thuật Gỗ tràm

1

Đặc điểm hình thể:

- Đường kính

- Độ cong

- Độ thon

- Độ ô van

cm

%

%

%

6- 14

<15 Không quy định Không quy định

Đạt Không đạt Đạt Đạt

Đạt

Không đạt

4

Thành phần gỗ làm ván dăm

- Tỷ lệ vỏ

- Tỷ lệ giác

- Tỷ lệ lõi

%

%

%

<10 Không quy định Không quy định

Không đạt Đạt Đạt Chất lượng các khúc gỗ tròn gỗ tràm không đạt yêu cầu so với nguyên liệu để sản xuất ván dăm là vì độ cong của các khúc gỗ lớn Mặt khác tỷ lệ vỏ cao (lớn hơn 10%) do đó trước khi băm dăm khâu bóc vỏ là rất quan trọng Độ pH của gỗ tràm lớn hơn so với quy định, do đó khi tạo ván dăm gỗ tràm phải điều chỉnh độ

pH của chất kết dính (keo) cũng như chọn chế độ ép (thời gian và nhiệt độ ép) hợp lý

*/ Tạo ván dăm gỗ tràm

Sau khi băm dăm, sấy dăm, sàng dăm v.v tiến hành tạo ván Công thức tạo ván như bảng sau:

Bảng 9 Công thức tạo ván dăm gỗ tràm

7 Chất đóng rắn lớp trong % 1

Sau khi tạo ván, để ngoài không khí 01 tuần cho ván ổn định, tiến hành cắt mẫu để đánh giá chất lượng ván So với tiêu chuẩn: TCVN 7754 : 2007 Kết quả như sau:

Bảng 10 Chất lượng ván dăm gỗ tràm so với TCVN 7754 : 2007

1

2

3 Độ bền kéo vuông góc Mpa ≥ 0.24 ≥ 0.45 0.28 0.32 0.23 0.22

4

Độ trương nở chiều dày

% Không quy

định

≤ 14 8.49 9.06 7.23 9.92

Trong đó: P1 – ván dăm thông dụng sử dụng ở điều kiện khô;

P3 – ván dăm không chịu tải sử dụng ở điều kiện ẩm;

T5, T10 – ván dăm gỗ tràm ta 5 tuổi và 10 tuổi;

U5, U7 – ván dăm gỗ tràm úc 5 tuổi và 7 tuổi

Nhận xét: Kết quả bảng 10 cho thấy ván dăm làm từ nguyên liệu gỗ tràm (kể cả tràm ta, tràm Úc và với loại tuổi khác nhau) hoàn toàn có thể đáp ứng được so với TCVN 7754: 2007 (P1) về ván dăm thông dụng

sử dụng ở điều kiện khô Nhưng nếu so với TCVN 7754: 2007 (P3) về ván dăm không chịu tải sử dụng ở điều kiện ẩm thì ván dăm gỗ tràm chưa đáp ứng được do độ bền uốn tĩnh của ván và độ bền kéo vuông góc của ván chưa đạt so với yêu cầu

*/ Nghiên cứu tạo ván dăm theo một số tỉ lệ hỗn hợp dăm gỗ tràm và dăm gỗ keo lai khác nhau

Để nâng cao độ bền uốn tĩnh và độ bền kéo vuông góc của ván dăm gỗ tràm, đề tài chọn hướng nghiên cứu: pha trộn hỗn hợp dăm gỗ tràm với dăm gỗ keo lai theo tỷ lệ pha trộn khác nhau đó là: pha trộn giữa gỗ tràm với gỗ keo lai theo tỷ lệ: Dăm gỗ tràm/dăm gỗ keo lai = 60/40; 70/30; 80/20 (%) Công thức tạo ván như nêu bảng 11

Ván dăm hỗn hợp sau khi ổn định và kiểm tra chất lượng, so với TCVN 7754 : 2007

Bảng 11 Chất lượng ván dăm từ hỗn hợp nguyên liệu gỗ tràm và gỗ keo lai

so với so với TCVN 7754: 2007

3 Độ bền kéo vuông góc

với mặt ván

4 Độ trương nở chiều dày

sau 24 h

quy định

Trong đó:

P1 – Ván dăm thông dụng sử dụng ở điều kiện khô

P3 – Ván dăm không chịu tải sử dụng ở điều kiện ẩm

TN0 – Tỷ lệ dăm gỗ tràm là 100 (%)

TN1 –Tỷ lệ pha trộn giữa dăm gỗ tràm với dăm gỗ keo lai là: 60/40 (%)

TN2 –Tỷ lệ pha trộn giữa dăm gỗ tràm với dăm gỗ keo lai là: 70/30 (%)

TN3 –Tỷ lệ pha trộn giữa dăm gỗ tràm với dăm gỗ keo lai là: 80/20 (%)

Kết quả bảng 12 cho thấy: nếu sản phẩm ván dăm được sử dụng ở điều kiện khô thì ván dăm từ nguyên liệu gỗ tràm hoàn toàn đáp ứng được so với tiêu chuẩn Việt Nam TCVN (P1) Nếu sản phẩm ván dăm được

sử dụng ở điều kiện ván dăm không chịu tải sử dụng ở điều kiện ẩm thì tấm ván dăm tạo ra từ TN1 (tỷ lệ pha trộn giữa dăm gỗ tràm/dăm gỗ keo lai là 60/40) có chất lượng đáp ứng được so với tiêu chuẩn Việt Nam TCVN (P3)

3.4 Sơ bộ đánh giá hiệu quả sử dụng gỗ tràm theo hướng: “ Sử dụng tổng hợp”

Một trong những nguyên nhân của sự biến động diện tích rừng tràm ở đồng bằng sông Cửu Long là giá thu mua sản phẩm gỗ tràm luôn có xu hướng giảm dần từ 2004 đến nay (2009) Theo số liệu điều tra: Nếu

so sánh với năm 2003, giá bán cừ giảm 26,6% (năm 2003 giá bán bình quân 15.000 đồng/cây; năm 2006 giá bán chỉ còn 11.000 đồng/cây Với sản phẩm cừ 5, loại 2) trong khi đó giá mua 1ha rừng tràm (mua cây đứng) giảm 55% (năm 2003: 50 triệu đồng/ha; năm 2006 giảm còn khoảng 22 triệu đồng/ha- tại Cà Mau) Như vậy, ngoài yếu tố về nhu cầu thị trường còn yếu tố về chất lượng rừng cũng suy giảm, tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn làm cừ có giá trị giảm đi Vì thế vấn đề đa dạng hóa sản phẩm chế biến từ gỗ tràm là giải pháp giúp nâng cao giá trị rừng tràm mà cụ thể là nâng cao thu nhập của người trồng rừng

Với các kết quả nghiên cứu như đã trình bày ở phần trên, giải pháp sử dụng tổng hợp gỗ rừng tràm là:

1/ Ưu tiên cho sản phẩm đạt tiêu chuẩn là cừ tràm có giá trị và sức tiêu thụ lớn trên thị trường

2/ Sử dụng gỗ có đường kính trên 10cm, dài 1,2m (không kể vỏ) cho sản xuất gỗ xẻ (ván ghép khối, ván ghép thanh )

3/ Sử dụng sản phẩm gỗ có đường kính từ 6cm đến 10cm làm nguyên liệu băm dăm (cho sản xuất ván dăm, ván MDF, làm nguyên liệu giấy hoặc xuất khẩu)

4/ Sản phẩm có đường kính dưới 6cm cung cấp cho sản xuất than, làm củi…

Theo số liệu điều tra năm 2006 tại Cà Mau, với rừng tràm 10 tuổi (tràm ta, M.cajuputi) tỷ lệ các sản phẩm chính (trên 1ha) như sau: Cừ chiếm 12%, lóng 5%, khoảng 68% gỗ có đường kính trung bình từ 6cm đến dưới 10cm có thể làm nguyên liệu băm dăm gỗ; phần còn lại gỗ có đường kính từ 3 đến 6cm làm củi và hầm than Thông thường mật độ cây ở cấp tuổi này còn khoảng 10.000 cây/ha

Căn cứ theo thời giá năm 2007 Thu nhập từ bán gỗ tràm theo 2 phương án được so sánh như sau:

Bảng 12 Phương án làm cừ và hầm than, bán củi, vật liệu xây dựng

Loại sản phẩm Tỉ lệ Số lượng Đơn giá Thành tiền (đồng)

Bảng 13 Phương án sử dụng tổng hợp

Loại sản phẩm Tỉ lệ Số lượng Đơn giá Thành tiền (đồng)

Ghi chú: Số liệu được điều tra tại các vùng Cà Mau, Kiên Giang 2007

Với kết quả phân tích như trình bày ở bảng 12 và bảng 13 cho thấy: mỗi ha rừng tràm, theo hướng sử dụng tổng hợp, người trồng rừng đã có thể có thêm thu nhập 5.700.000 đồng/1ha so với phương án sử dụng truyền thống hiện nay đó là: gỗ tràm làm cừ, hầm than, làm củi và vật liệu xây dựng Nhưng trong thực

tế, việc sử dụng gỗ tràm làm nguyên liệu gỗ xẻ rất hạn chế, việc thu mua gỗ làm nguyên liệu sản xuất dăm

gỗ không đáng kể và không ổn định vì thế việc đầu tư xây dựng cơ sở chế biến tổng hợp gỗ tràm sẽ góp phần ổn định giá thu mua nguyên liệu, tăng thu nhập cho người dân, duy trì và phát triển bền vững rừng tràm ở đồng bằng sông Cửu Long

IV KẾT LUẬN

4.1 Kết luận

- Cây tràm ở tuổi khai thác (5 – 7 năm) có đường kính ngang ngực (D1.3) dao động trong khảng từ 6 - 10cm Cây tràm ở cấp tuổi lớn hơn 10 tuổi có đường kính ngang ngực (D1.3) dao động trong khoảng từ 10 -15cm Gỗ tràm có tỷ lệ vỏ nhiều, tỷ lệ vỏ chiếm khoảng 15% Khối lượng thể tích dao động từ 0.5 - 0.55g/cm3

- Gỗ tròn gỗ tràm có thể lựa chọn những khúc có đường kính lớn hơn 15cm, tương đối thẳng và tròn đều

để làm gỗ xẻ sản xuất đồ mộc Gỗ xẻ gỗ tràm có tỷ lệ co rút theo các chiều xuyên tâm, tiếp tuyến và dọc thớ rất lớn Khi xử lý bằng dung dịch thuốc PEG600 có nồng độ là 30(%), thời gian ngâm là 6 giờ, nhiệt độ dung dịch khi ngâm là 300C, tỷ lệ co rút theo chiều tiếp tuyến từ 23.2% giảm xuống còn 4.133%, tỷ lệ co rút theo chiều xuyên tâm từ 11.2% giảm xuống còn 2.898%, tỷ lệ co rút theo chiều dọc thớ từ 1.4% giảm xuống còn 0.326 % Lực bám dính của gỗ tràm với keo PVAc là: 11.09 Mpa Lực bám dính này tương đương với lực bám dính của các loại gỗ rừng trồng khác như keo hoặc bạch đàn

- Gỗ tràm có thể sử dụng làm nguyên liệu để sản xuất ván dăm Nếu sử dụng 100% nguyên liệu gỗ tràm làm ván dăm thì sản phẩm ván dăm từ gỗ tràm đáp ứng được yêu cầu của ván dăm thông dụng sử dụng ở điều kiện khô Khi sử dụng sản phẩm làm ván dăm không chịu tải sử dụng ở điều kiện ẩm thì cần pha trộn tỷ

lệ dăm gỗ tràm/dăm gỗ keo lai theo tỷ lệ là: 60/40(%)

4.2 Kiến nghị

Nhằm sử dụng có hiệu quả sản phẩm gỗ tràm sau khai thác, có thể xây dựng nhà máy chế biến tổng hợp

gỗ tràm; trong đó sản xuất băm dăm gỗ và ván dăm là chủ yếu, dây chuyền sản xuất gỗ xẻ, ván ghép thanh, hộp gỗ ghép được kết hợp để tận dụng các khúc gỗ có đường kính lớn để sản xuất các sản phẩm có giá trị cao hơn

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

Đỗ Văn Bản, 2002 “Kết quả nghiên cứu một số tính chất gỗ của Melaleuca leucadendra, Melaleuca

cajuputy, Melaleuca viridiflora và một số định hướng sử dụng gỗ của chúng”, Báo cáo hội thảo tổng kết dự

án “Phát tri ển kỹ thuật trồng rừng trên đất phèn vùng đồng bằng sông Cửu Long” Viện Khoa học Lâm

nghiệp Việt Nam, TP Hồ Chí Minh

Nguyễn Quang Trung, 2006) Phân tích một số đặc tính chủ yếu của gỗ tràm và định hướng sử dụng gỗ

tràm sản xuất ván dăm, ván ghép thanh Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

Bùi Duy Ngọc, 2008 Nghiên cứu sử dụng hỗn hợp nguyên liệu gỗ tràm M.cajuputy và gỗ keo lai A hybrid

để sản xuất ván dăm Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam

Masatoshi Sato., 2005 Development of Melaleuca wood utilization technology The case of wood cement

board and block Workshop on Melaleuca wood utilization development – Ho Chi Minh City

Masatoshi Sato, 2005 “Development of Melaleuca wood utilizati on technology – The case of wood

cement board and block” A report in the worshop on Melaleuca wood utilization development – Ho Chi Minh

City

RESEARCH RESULTS OF INTEGRATED USES OF MELALEUCA WOOD

Bui Duy Ngoc

Forest Science Institute of Vietnam

SUMMARY

According to the figures published by the Sub-Institute of Agricultural Planning in 1999, Ca Mau Province

has 280,000 ha Acid Sulphate Soil, in which more than 81,000 ha is active acid sulphate soil (Jarosite) equal

to 29% of the total Acid Sulphate soil area The presence of sulfuric materials in the soil limits the development of agriculture-forestry trees, livestock and poultry, and fishery culture

Melaleuca forests (Melaleuca cajuputi) are not only a natural resouce but also contributs to the acid

sulphate soil ecosystem It is essential to the development of agriculture-forestry-fishery productivity within

the local communityies Melaleuca forests help the local people increase their income from sale the

Melaleuca wood products

However, the small diameter, the curve, ellipse, and the rate of high tangent and radial shrinkage of

Melaleuca logs cause a problem for sawing So small diameter Melaleuca logs are difficult to use to make

lumber

To diversify the products of Melaleuca, producers can select logs which are the large diameter (above

15cm), straight and round for making saw wood

Particle board made from 100% Melaleuca wood completely meet the requirement of normal particle

board using in dry condition according to Vietnamese standard (TCVN-P1) Particle board made from

Melaleuca wood chips and Acacia mangium wood chip with the rate of mix is 3 Melaleuca wood chips /2 Acacia mangium wood chip The mixed particle board completely meet the requirement of unload particle

board used in wet condition (TCVN-P3 2007)

To improve the value of Melaleuca wood, the wood should be used for appropriate applications that is to

make poles, lumber (box, laminated board), wood chips (pulp and paper, particle board, MDF), or charcoal

Keywords: Melaleuca wood