Nhận thức của học sinh trường trung học… về môi trường và các biện pháp nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

Rất nhiều học sinh đã có sự hiểu biết và quan tâm đến các vấn đề này, nhưng không ít trong số đó vẫn có những bạn học sinh chưa đủ nhận thức về mức độ nghiêm trọng của tình hình, cũng nh

PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO …

TRƯỜNG …

-š›&š› -

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU

KHOA HỌC

Đề tài:

NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO Ý

THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Học sinh thực hiện:

Gíao viên hướng dẫn:

…Tháng 10, Năm 2023

ii

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Mục lục ii

Danh mục sơ đồ iii

Danh mục bảng iv

A Mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu 2

B Nội dung 3

1 Cơ sở lý thuyết 3

1.1 Khái niệm môi trường 3

1.2 Các chức năng cơ bản của môi trường 3

1.3 Khái niệm ô nhiễm môi trường 4

2 Phân loại và nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường 5

2.1 Phân loại ô nhiễm môi trường 5

2.2 Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường 6

3 Hậu quả của việc thiếu ý thức bảo vệ môi trường 7

4 Thực trạng nhận thức của học sinh về môi trường 7

5 Các biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường 15

C Kết luận, kiến nghị 19

1 Kết luận 19

2 Kiến nghị 19

E Tài liệu tham khảo 21

Phụ lục 1 22

Phụ lục 2 27

1

A Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện nay mang lại nhiều lợi ích về kinh

tế, văn hóa và khoa học Tuy nhiên, mặt trái của sự phát triển đó chính là tình trạng

ô nhiễm môi trường gia tăng, nguồn tài nguyên tự nhiên bị suy giảm và sự mất cân bằng sinh thái Việc bảo vệ môi trường trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, không chỉ

để bảo vệ cho sự sống hiện tại mà còn đảm bảo một tương lai tươi sáng cho thế hệ sau Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của những cơ quan chức năng mà cần có sự tham gia, ý thức và tinh thần đồng lòng của mỗi cá nhân, cộng đồng và

xã hội Nếu không thức và hành động ngay từ bây giờ, tất cả chúng ta, những người đang cùng sống chung một bầu không khí có thể đối diện với những hậu quả khôn lường, không chỉ về môi trường mà cả về sự phát triển bền vững của nhân loại Trong bối cảnh toàn cầu hóa, học sinh Việt Nam hiện nay nói chung đã được tiếp xúc với vô số thông tin về tình hình môi trường thế giới Từ biến đổi khí hậu, tăng nhiệt đới hóa, mất mát đa dạng sinh học đến ô nhiễm không khí và nước, các vấn đề môi trường đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết Rất nhiều học sinh đã có

sự hiểu biết và quan tâm đến các vấn đề này, nhưng không ít trong số đó vẫn có những bạn học sinh chưa đủ nhận thức về mức độ nghiêm trọng của tình hình, cũng như biết được trách nhiệm, vai trò của bản thân với môi trường Do đó, việc tổ chức các hoạt động, tìm ra những biện pháp giáo dục, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho học sinh, trong đó có học sinh cấp trung học là vô cùng quan trọng Nhận thức về việc bảo vệ môi trường đối với học sinh không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn mang lại một ý nghĩa sâu xa trong việc hình thành tầm nhìn và giá trị sống

Xuất phát từ cơ sở trên, nhóm học sinh quyết định lựa chọn thực hiện đề tài:

“Nhận thức của học sinh trường Trung học… về môi trường và các biện pháp

nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường” cho bài nghiên cứu khoa học của mình

2

2 Mục tiêu nghiên cứu

Thông qua việc thực hiện nghiên cứu đề tài này, nhóm em mong muốn đạt được mục tiêu nghiên cứu sau:

- Tìm hiểu được nhận thức, thái độ của các bạn học sinh về môi trường

- Thay đổi và nâng cao nhận thức, thái độ của các bạn học sinh về môi trường

- Đề xuất các giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cua các bạn học sinh

3 Phạm vi, đối tượng và phương pháp nghiên cứu

3.1 Phạm vi nghiên cứu

• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại trường …

• Phạm vi thời gian: Từ tháng /2023 đến tháng … /2023

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về nhận thức về môi trường, ô nhiễm môi trường của các bạn học sinh trường trung học

3.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp khảo sát: Khảo sát 30 bạn học sinh khối XX

- Phương pháp thống kế: Từ bảng khảo sát, thống kê được số liệu chính xác, từ

đó thực hiện nghiên cứu

- Phương pháp phân tích: Phân tích nhận thức của học sinh về môi trường, từ

đó đưa ra giải pháp

- Phương pháp tổng hợp: Tìm hiểu, đọc và chắt lọc các thông tin từ sách báo, các đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài này

3

B Nội dung

1 Cơ sở lý thuyết

1.1 Khái niệm môi trường

Theo điều 3, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 định nghĩa: “Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên”

Môi trường hiểu theo nghĩa rộng bao gồm các yếu tố như không khí, ánh sáng, nước, đất, cảnh quan thiên nhiên, xã hội, các tài nguyên thiên nhiên có ảnh hưởng tới con người, tới chất lượng cuộc sống của con người, cần thiết cho các hoạt động cơ bản đến phức tạp của con người Môi trường hiểu theo nghĩa hẹp bao gồm các yếu tố trên nhưng không bao gồm tài nguyên thiên nhiên và môi trường có ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của con người

Vậy, môi trường nhà trường sẽ bao gồm những gì? Môi trường nhà trường bao gồm cơ sở vật chất của trường như: phòng học, bàn ghế, sân chơi, thầy cô, nội quy của nhà trường, cùng với đó là không gian xung quanh trường: cây cối

Qua tìm hiểu, ta có thể hiểu môi trường là tất cả mọi thứ xung quanh ta, là cơ

sở để ta dự vào để tồn tại và phát triển

1.2 Các chức năng cơ bản của môi trường

Môi trường có ý nghĩa to lớn đối với sự tồn tại và phát triển của của con người và toàn bộ sinh vật trên trái đất Môi trường có những chức năng cơ bản sau:

- Môi trường là không gian sống tự nhiên giúp con người và các loài sinh vật tồn tại, sinh sôi và phát triển Trong cuộc sống hàng ngày, mỗi con người hay sinh vật đều cần có môi trường để duy một không gian phục vụ cho các hoạt động sống, bao gồm chỗ ở, chỗ nghỉ, hoạt động, lao động, sản xuất,

- Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên cần thiết cho cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người Đất, nước, không khí, khoáng sản tất cả đều là những tài nguyên quý giá mà môi trường cung cấp cho con người Nhờ vào chúng, con người

có thể phát triển văn hóa, xây dựng cơ sở hạ tầng, sản xuất thực phẩm và hàng hóa,

và thực hiện nhiều hoạt động khác trong cuộc sống hàng ngày

4

- Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra trong cuộc sống và hoạt động sản xuất của mình Các hệ thống sinh thái tự nhiên như đất, nước và không khí hoạt động như những bộ lọc giúp chúng ta loại bỏ các chất bẩn, khói bụi trong tự nhiên

- Môi trường là nơi giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên trái đất Môi trường đóng vai trò như một lá chắn, giúp bảo

vệ con người và sinh vật khỏi các tác động có hại từ thiên nhiên như bão, động đất,

lũ lụt

- Môi trường là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người, môi trường cũng giống như một thư viện lịch sử lớn, lưu trữ thông tin về quá khứ, hiện tại và tương lai của trái đất

1.3 Khái niệm ô nhiễm môi trường

Theo Khoản 12 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020: “Ô nhiễm môi trường

là sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học, sinh học của thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường, tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và tự nhiên.”

Trong những thập kỷ qua, xã hội đã chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng của hiện tượng ô nhiễm môi trường, đặc biệt ở các khu vực đô thị và các khu công nghiệp Ô nhiễm môi trường có thể được chia thành nhiều loại, trong đó phổ biến nhất là ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, biển, Mỗi hình thức ô nhiễm này đều ảnh hưởng lớn tới sức khỏe và chất lượng cuộc sống của con người, cũng như đa dạng sinh học của trái đất

1.4 Khái niệm bảo vệ môi trường

Tại khoản 1 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020 định nghĩa “Môi trường bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội, sự tồn tại, phát triển của con người, sinh vật và tự nhiên” Như vậy, bảo vệ môi trường có thể hiểu là những hoạt động, biện pháp của con người nhằm để bảo vệ, duy trì và tái sử dụng các nguồn tài nguyên tự nhiên và bảo vệ hệ sinh thái trái đất khỏi các tác động có hại

8

để sửa chữa hậu quả của ô nhiễm môi trường, hoạt động sản nông nghiệp bị hạn chế do ô nhiễm đất, ảnh hưởng đến nông sản, làm giảm chất lượng thực phẩm,

Nhìn chung, việc thiếu ý thức bảo vệ môi trường không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên mà còn gây ra các hậu quả nghiêm trọng cho con người, sinh vật Do đó, để bảo vệ tương lai và sự sống của chính mình, mỗi người cần hành động ngay lập tức để thúc đẩy ý thức bảo vệ môi trường và thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường bền vững

4 Thực trạng nhận thức của học sinh về môi trường

4.1 Vài nét về khách thể nghiên cứu

Qua nghiên cứu, nhóm em thu được một số thông tin về khách thể như sau:

Biểu đồ 1.1 Giới tính

(Nguồn: Phụ lục 2)

Khảo sát được tiến hành trên mẫu khách thể gồm 30 học sinh, trong đó có 15 bạn học sinh nam và 15 bạn học sinh nữ tham gia khảo sát

50.0%

Nữ

9

Biểu đồ 1.2 Nhận thức môi trường đang bị ô nhiễm

(Nguồn: Phụ lục 2)

Qua khảo sát, chúng em nhận thấy 96,7% các bạn học sinh tham gia khảo sát đều có nhận thức môi trường đang bị ô nhiễm

Biểu đồ 1.3 Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của mỗi cá nhân

(Nguồn: Phụ lục 2)

96.7%

3.3%

Có Không

76.7%

23.3%

Có Không

10

Trong tổng số 88 bạn học sinh tham gia khảo sát, có 23 bạn học sinh (76,7%)

có ý thức rằng việc bảo vệ môi trường là việc làm của mỗi cá nhân và có 7 bạn học sinh nhận thức rằng việc bảo vệ môi không phải là việc làm của mỗi người

4.2 Kết quả nghiên cứu nhận thức của học sinh về môi trường

• Nhận thức về các vấn đề môi trường

Biểu đồ 1.4 Nhận thức về các vấn đề môi trường

(Nguồn: Phụ lục 2)

Đối với học sinh, môi trường trong sự nhận thức của chúng em đó là nơi chúng em học tập và nơi chúng em sinh sống

Tình trạng môi trường tại trường học được nhóm em đề xuất và để các bạn học sinh đánh giá qua sự sắp xếp vị trí các thùng rác và tình trạng sạch sẽ của nhà

vệ sinh trong trường Theo kết quả khảo sát, đa số các bạn học sinh đều nhận thức rằng tình trạng môi trường tại trường học đang ở mức ổn định khi mức đánh giá trung bình dao động của “Thùng rác trong trường học được bố trí ở các vị trí cần thiết” và “Nhà vệ sinh trong trường học sạch sẽ, thoáng mát, được vệ sinh thường xuyên” là 3,6 và 3,8 Có thể thấy đây là 2 mức điểm đánh giá cao Tuy nhiên, trong nhận thức của một số bạn học sinh thì vị trí của thùng rác trong trường học vẫn chưa được bố trí hợp lý và nhà vệ sinh trong trường vẫn chưa thực sự được vệ sinh

3.6

3.8

4.2

3.3

3.4

3.5

3.6

3.7

3.8

3.9

4

4.1

4.2

4.3

11

sạch sẽ Đối với những bạn có nhận thức tình trạng môi trường tại trường học đang

có dấu hiệu ô nhiễm, có thể do các bạn đã bắt gặp tình trạng các thùng rác trong sân trường đang ở một vị trí khác, ảnh hưởng tới việc vứt rác của các bạn và nhà vệ sinh tại thời điểm các bạn vào chưa được dọn dẹp

Tình trạng môi trường tại nơi chúng em sinh sống được nhóm em đề xuất qua tình trạng vệ sinh của các con đường đi lại (VĐ3) Dựa trên 30 khách thể khảo sát, mức điểm đánh giá trung bình nhóm em thống kế được là 4,2, hầu hết bạn học sinh nhận thấy rằng các con đường mà các bạn đi lại hàng ngày không có tình trạng rác thải ở ven đường

• Nhận thức về trách nhiệm cá nhân

Bảng 1.1 Kết quả khảo sát nhận thức của học sinh về trách nhiệm cá nhân đối

với việc bảo vệ môi trường

Nhận thức về trách nhiệm cá nhân Ký hiệu Điểm

TB

1 Mỗi cá nhân đều có trách nhiệm trong việc bảo vệ môi

2 Nghiêm túc thực hiện và chấp hành các quy định của

nhà trường về việc bảo vệ môi trường TN2 4

3 Mỗi hành động của chúng ta sẽ góp phần bảo vệ môi

(Nguồn: Phụ lục 2)

Từ kết quả của bảng 1.1, chúng em nhận thấy đa số các bạn học sinh đều có nhận thức về trách nhiệm bảo vệ môi trường (mức đánh giá dao động từ 3,8 – 4,1)

Đa số các bạn học sinh nhận thức được rằng hoạt động bảo vệ môi trường là trách nhiệm của mỗi cá nhân, không kể là người lớn hay trẻ em và bảo vệ môi trường không chỉ là thực hiện các hành động lớn lao mà chính những hành động nhỏ bé nhất cũng góp phần bảo vệ môi trường

Như Bác Hồ đã từng nói: “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình”

Và đối với lứa tuổi học sinh chúng em, một trong những hành động bảo vệ môi trường hữu hiệu nhất và dễ thực hiện nhất đó là “Nghiêm túc thực hiện và chấp hành các quy định của nhà trường về việc bảo vệ môi trường” – VĐ2 Trong tổng

16

5 Các biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường

Để nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trường trung học… nói riêng và thế hệ học sinh hiện nay nói chung, nhóm tác giả đã tìm hiểu và đưa ra một

số biện pháp cụ thể như sau:

Đối với học sinh

Phân loại và tái chế rác thải

Học sinh cần được hướng dẫn và chủ động tìm hiểu về cách phân loại rác thải tại ngôi trường và ngay khi ở nhà Học sinh cần hiểu rằng việc phân loại rác và tái chế có thể giúp giảm lượng rác khó phân hủy vào môi trường, từ đó bảo góp phần giảm thiểu các tình trạng ô nhiễm môi trường nước, không khí, đất Để phân loại và biết cách tái chế rác thải, học sinh có thể trực tiếp tham gia vào các buổi workshop, dự án bảo vệ môi trường, tìm kiếm và học tập thông tin trên các trang mạng internet, kênh thông tin uy tín, tái chế và tái sử dụng rác thải để tạo ra các sản phẩm mới như túi từ áo cũ hoặc đồ trang trí từ chai nhựa,

Hạn chế sử dụng túi nilon, đồ nhựa dùng một lần, hộp xốp

Đây là một trong những hoạt động có ý nghĩa to lớn trong việc bảo vệ môi trường Học sinh có thể chọn sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường thay vì sản phẩm nhựa Ví dụ như việc sử dụng ống hút giấy, tre hoặc thép không gỉ thay

vì ống hút nhựa Bên cạnh đó, học sinh cũng có thể tham gia các hoạt động tuyên truyền của các câu lạc bộ, tổ chức tình nguyện, bảo vệ môi trường, khuyến khích mọi người giảm sử dụng đồ dùng nhựa, ủng hộ sản phẩm tái chế, mang theo túi vải, hộp đựng thức ăn tái sử dụng theo phương châm “mua sắm có trách nhiệm với môi trường”,

Hành động tiết kiệm tài nguyên, nguồn năng lượng

Học sinh có thể thực hiện nhiều hành động để tiết kiệm tài nguyên và nguồn năng lượng chẳng hạn như: Chỉ sử dụng nước khi thực sự cần thiết, chủ động tắt đèn, quạt và các thiết bị điện khi không sử dụng, lựa chọn cá thiết bị điện có tính năng tiết kiệm, thân thiện với môi trường Bên cạnh đó, học sinh cũng có thể thay đổi hình thức di chuyển, đi bộ, đi xe đạp hoặc sử dụng phương tiện giao thông công cộng nếu có thể, đăng ký tham gia các câu lạc bộ môi trường tại trường hoặc địa