Câu hỏi lý thuyết tài chính công tự soạn

Đối tượng Áp dụng cho các cơ quan, tổ chức và hoạt động của chính phủ Áp dụng cho toàn bộ hoạt động của Nhà nước và dịch vụ công cộng Cách thức thu chi Tập trung vào quản lý, phân bổ và

CÂU HỎI LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH CÔNGCHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH CÔNG

Câu 1 Phân biệt tài chính công và tài chính tư nhân.

- Liên quan đến việc quản lý tiền của chính phủ

hoặc các tổ chức công cộng

- Chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng:

được sử dụng để thực hiện các hoạt động công

cộng, như xây dựng công trình hạ tầng, giáo

dục, y tế, ANQP và các dịch vụ công cộng khác

- Các nguồn tài chính công bao gồm: thuế, phí, và

khoản vay từ các tổ chức tài chính địa phương

hoặc quốc tế

- Mục tiêu: đáp ứng các nhu cầu và mục tiêu công

cộng và tạo ra lợi ích cho toàn xã hội

- Chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng

- Hiệu quả không lượng hóa được

- Là tài chính của các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức phi lợi nhuận

- Sử dụng để thực hiện các hoạt động kinh doanh, đầu tư, tiêu dùng và các hoạt động tài chính khác

- Nguồn tài chính tư nhân bao gồm thu nhập

từ kinh doanh, đầu tư cá nhân, vay tiền từ các tổ chức tài chính tư nhân hoặc ngân hàng thương mại

- Mục tiêu: tạo ra lợi nhuận hoặc giá trị gia tăng cho các cá nhân, tổ chức, cổ đông của họ

Câu 2 Phân biệt tài chính công và tài chính nhà nước.

Tài chính công Tài chính nhà nước

Mối liên hệ

Tài chính công nghiên cứu và quản lý các nguồn tài chính cho các cơ quan chính phủ và các tổ chức công cộng

Là hình thức tài chính của nhà nước để duy trì các hoạt động và dịch vụ công cộngTài chính nhà nước bao gồm Tài chính công và TCDN Nhà nước

Đối tượng Áp dụng cho các cơ quan, tổ chức và hoạt động của chính phủ Áp dụng cho toàn bộ hoạt động của Nhà nước và dịch

vụ công cộng

Cách thức thu chi

Tập trung vào quản lý, phân bổ và sử dụng các nguồn tài chính của chính phủ để hỗ trợ cho các hoạt động kinh doanh của cơ quan, tổ chức công cộng

Là hình thức thu thuế và chi tiêu để duy trì hoạt động của Nhà nước và dịch vụ công cộng

Câu 3 Bàn tay vô hình và bàn tay hữu hình là biểu tượng cho khu vực nào trong nền kinh

tế Theo bạn bàn tay nào mạnh hơn?

 Bàn tay vô hình” là một phép ẩn dụ, một tư tưởng kinh tế do nhà kinh tế học Adam Smith đưa ra vào năm 1776 Ông cho rằng “Bàn tay vô hình” có nghĩa là: trong nền kinh

tế thị trường, các cá nhân tham gia muốn tối đa hóa lợi nhuận cho mình Ai cũng muốn thế cho nên vô hình chung đã thúc đẩy sự phát triển và củng cố lợi ích cho cả cộng đồng.Theo Adam Smith, chính quyền mỗi quốc gia không cần can thiệp vào cá nhân và doanhnghiệp, cứ để nó tự do hoạt động kinh doanh; ông kết luận: “Sự giàu có của mỗi quốc

gia đạt được không phải do những quy định chặt chẽ của Nhà nước, mà do bởi tự do kinh doanh”

 Còn “Bàn tay hữu hình” là sự can thiệp và điều tiết thị trường của Nhà nước thông qua các cơ chế, chính sách và công cụ điều hành kinh tế vĩ mô, như chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ, chính sách ngoại thương, chính sách thu nhập Quá trình điều tiết nền kinh tế của mọi quốc gia đều được vận hành bằng cả hai bàn tay “hữu hình” và “vô hình” Nghĩa là nhà nước can thiệp nhưng cũng phải tôn trọng vào bàn tay “vô hình” củanền kinh tế tài chính để nó phát triển

 Không thể nói bàn tay nào mạnh hơn bàn tay nào được Vì mỗi thứ đều có ưu nhược điểm riêng Tuỳ theo từng nhịp đập của nền kinh tế mà có sự điều chỉnh phù hợp

Câu 4 Cân bằng của thị trường tự do làm tối đa hóa hiệu quả xã hội, tại sao chính phủ bao giờ cũng can thiệp vào nền kinh tế?

Thị trường tự do tự khắc cân bằng, điều chỉnh hiệu quả của nó tuy nhiên hiệu quả ở 1 lĩnh vực nào đó còn nói đến hiệu quả cân bằng thị trường quốc gia thì thị trường cân bằng tự do không đạt đến cân bằng về hiệu quả quốc gia

Ví dụ như những vùng sâu vùng xa thì thị trường cạnh tranh không bao giờ tự khắc cân bằng được vì nhà đầu tư không tự đến đầu tư cho dân chúng có việc làm Thị trường tự do cạnh tranh

xu hướng của họ là lợi ích của họ, hướng về lợi ích của họ; họ tìm kiếm nơi nào có thể mang lạilợi ích cho họ, còn những chỗ nào không mang lại lợi ích cho họ thì họ không đến Như vậy, chính phủ phải can thiệp, tác động bằng nhiều chính sách để họ đến (xây đường, làm điện, xây

hệ thống cảng biển, hệ thống hạ tầng kết cấu hạ tầng, chính sách ưu đãi thuế…) thì các nhà đầu

tư mới đến để làm cho các vùng khó khăn phát triển hơn, hiệu quả của đất nước, của cả xã hội được phát triển hơn Chính phủ phải can thiệp để làm sao cho tất cả các vùng miền đều được hưởng phúc lợi và hiệu quả chung, mang tính công bằng cho xã hội

Câu 5 Trong mỗi lĩnh vực sau đây, hãy đưa ra một số ví dụ nếu có thể về sự tham gia của Chính phủ với tư cách là người sản xuất, người điều tiết, người mua hàng hóa và dịch vụ để phân phối trực tiếp đến các cá nhân hoặc sử dụng cho chính phủ: 1 - Giáo dục; 2 - Giao thông vận tải; 3 - Thị trường tín dụng; 4 - Nhà ở.

1 Giáo dục: Chính phủ thực hiện chương trình giảng dạy hoặc để tư nhân tự xây trường, thuê giáo viên, Chính phủ đứng ra là người điều tiết; CP đứng ra chi tiền để tư nhân đào tạo giáo viên

2 Giao thông vận tải: CP giao cho tư nhân có thu phí, đồng thời kiểm soát vấn đề để đảm bảo đúng thời hạn thu phí

3 Thị trường tín dụng: Cơ chế này tư nhân quyết định rất nhiều, giữa người cho vay và người đi vay; Nhà nước chỉ can thiệp vào mặt lãi suất để mà điều chỉnh (chính sách tiền tệ); tài trợ tín dụng cho đối tượng đặc biệt như tài trợ cho sinh viên để hỗ trợ

4 Nhà ở: Nhà nước cho khu vực tư tự ổn định đầu tư cho người dân, Nhà nước không can thiệp; tuy nhiên khu vực tư nhà ở càng ngày càng tăng giá (do lũng đoạn của những tầnglớp đầu cơ đẩy giá nhà giá đất  gây bất an cho xã hội Vì vậy Nhà nước có can thiệp vào, đưa ra các chính sách cho xã hội (Nhà nước mua lại nhà ở thương mại của các công

ty rồi cho các bộ, công nhân viên của Nhà nước thuê với giá rẻ khoảng 50 năm) 

Chính sách đảm bảo sự công bằng cho thu nhập; hoặc NN xây dựng nhà ở xã hội, giảm thuế, miễn thuế cho dân chúng mua với thu nhập chấp nhận được

Câu 6 Nêu những biểu hiện thất bại của nền kinh tế thị trường trong thời gian qua ở Việt Nam và việc thực hiện chức năng của tài chính công trong việc giải quyết những thất bại đó của chính phủ?

Các biểu hiện thất bại của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam trong thời gian qua có thể kể đến như:

1 Không phát triển đồng đều: Các vùng, khu vực phát triển chưa đồng đều, có sự chênh lệch rõ ràng giữa các vùng

2 Khoảng cách giàu nghèo: Sự chênh lệch giàu nghèo ngày càng gia tăng, chưa được kiểmsoát

3 Thất nghiệp: Tình trạng thất nghiệp tăng cao, đặc biệt là trong đối tượng thanh niên mới

ra trường

4 Môi trường sống và sản xuất ô nhiễm: Môi trường sống và sản xuất ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là trong các thành phố lớn

Chức năng của tài chính công:

Thứ 1, đảm bảo nguồn tài chính cho nhà nước

Thứ 2, Tái phân bổ nguồn lực, cải thiện hiệu quả kinh tế, đảm bảo công bằng xã hội qua các khoản thu mang tính bắt buộc và phản ánh các khoản chi tiêu công vào các mục tiêu

Thứ 3, Điều tiết kinh tế vĩ mô như: Tăng nhanh tốc độ tăng GDP, Tăng việc làm giảm thất nghiệp; ổn định giá cả, Thực hiện chính sách điều tiết tỷ giá…

Thứ 4: Kiểm tra giám sát: Kiểm tra quá trình lập kế hoạch thu; chấp hành luật pháp trong quá trình sử dụng nguồn tài chính công;

CHƯƠNG II: CÔNG CỤ PHÂN TÍCH

Câu 1 Các phát biểu sau đây là quan điểm thực chứng hay quy chuẩn (chuẩn tắc)

1 Không nên định mức lương tối thiểu quá cao vì như thế sẽ làm tăng số người thất nghiệp

 Đánh giá bằng cách chủ quan: chuẩn tắc

2 Lạm phát cao ở mức nào là có thể chấp nhận được

 Đưa ra vấn đề, và yêu cầu trả lời mức nhất định  Chủ quan  Chuẩn tắc

3 Thuế xăng dầu tăng sẽ ảnh hưởng đến việc tiêu thụ xăng dầu như thế nào?

 Lưu ý từ "sẽ như thế nào" mang tính lập luận  Thực chứng

4 Chi tiêu cho quốc phòng nên chiếm tỉ lệ bao nhiêu trong ngân sách

 Chuẩn tắc (giống câu 2)

5 Giá cả sinh hoạt thời gian gần đây tăng làm cho thu nhập thực tế của dân cư giảm sút

 Lý luận khách quan, dựa trên thực tế  Thực chứng

6 Có nên trợ cấp hoàn toàn tiền khám, chữa bệnh cho người già

 Chuẩn tắc

7 Chính phủ nên can thiệp vào nền kinh tế tới mức độ nào

 Ra câu trả lời cụ thể  Chủ quan  Chuẩn tắc

8 Bắt đầu đánh thuế thu nhập ở mức thu nhập bao nhiêu là hợp lí

 Chuẩn tắc

Câu 2 Giống như các nhà kinh tế, các nhà thiên văn nói chung không thể thực hiện các thí nghiệm có kiểm chứng Tuy nhiên thiên văn học vẫn được coi là một khoa học chính xác hơn so với kinh tế học Tại sao?

Giống như các nhà kinh tế, các nhà thiên văn nói chung không thể thực hiện các thí nghiệm có kiểm chứng Tuy nhiên, thiên văn học vẫn được coi là một khoa học chính xác hơn so với kinh

tế học Thiên văn học sử dụng phương pháp quan sát để thu thập dữ liệu Dữ liệu được thu thậpthông qua các thiết bị đo lường hoặc kính viễn vọng và sau đó được phân tích bằng các công cụtoán học và vật lý học Và kết quả của thực chứng ở thiên văn học mang tính khách quan Vì vậy, các kết quả của thiên văn học dựa trên các dữ liệu được thu thập và phân tích theo cách chính xác, có thể được kiểm tra lại bởi các nhà khoa học khác Còn trong kinh tế học, các dữ liệu thường được thu thập từ các cuộc điều tra, khảo sát hoặc báo cáo tài chính và thường nghiên cứu về hành vi, cảm xúc của con người Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến kết quả, nên các kết quả của kinh tế học không thể giống như các thí nghiệm khoa học đơn giản và dễ dàng kiểm tra hơn

Câu trả lời khác: Thí nghiệm về thiên văn học là các đối tượng vật thể tự nhiên, không bị tác động về mặt tâm lý còn thí nghiệm kinh tế học đối tượng là con người phụ thuộc vào diễn biến tâm lý, tâm trạng

Câu 3 Trong chiến dịch vận động bầu cử năm 2000, George W Bush đưa ra việc cắt giảm thuế suất thu nhập biên Hãy giải thích tại sao lại khó có thể xác định được tác động của việc cắt giảm thuế lên cung lao động nếu chỉ dựa trên lý thuyết Dạng nghiên cứu thực chứng nào có thể giúp bạn đưa ra được dự đoán?

+ Việc khó có thể xác định được tác động của việc cắt giảm thuế lên cung lao động nếu chỉ dựatrên lý thuyết do mỗi người sẽ có hiệu ứng thu nhập hay thay thế phụ thuộc vào hoàn cảnh của

họ Hiệu ứng thu nhập: do thuế thu nhập giảm, thu nhập tăng lên thì người ta sẽ giảm giờ làm

và thường có khuynh hướng tiêu dùng, nghỉ ngơi nhiều hơn, làm việc ít hơn Hiệu ứng thay thế (tác động làm người tiêu dùng thay đổi việc sử dụng sản phẩm): nếu thuế thấp, người ta sẽ làm việc nhiều hơn để tạo thêm thu nhập hơn nữa

+ Dạng nghiên cứu phỏng vấn được áp dụng để xác định phản ứng khi áp dụng việc giảm thuế suất thu nhập biên và có thể áp dụng mô hình kinh tế lượng để đo lường số liệu tác động

Câu 4 Trong hội nghị quốc tế về ung thư tổ chức tại Atlanta Nguyên nhân chính của cuộc tranh cãi là hiệu lực của việc điều trị hoá học nồng độ cao sau khi cấy ghép tủy xương như

là một phương pháp điều trị cho những ca nặng Hãy liên hệ vấn đề mà các nhà nghiên cứu

y học phải đối mặt về việc xác định tính hữu hiệu của một phương pháp điều trị so với các phương pháp khác và vấn đề của các nhà kinh tế khi phải các định tác động của các chính sách kinh tế.

+ Vấn đề mà các nhà nghiên cứu y học phải đối mặt về việc xác định tính hữu hiệu của một phương pháp điều trị so với các phương pháp khác là có thể dễ dàng kiểm chứng qua những phương pháp khác nhau cho cùng một loại bệnh, phương pháp điều trị nào tốt hơn thì có thể kiểm chứng qua thời gian ngắn Còn đối với vấn đề của các nhà kinh tế học khi phải xác định

tác động của các chính sách kinh tế phải tốn nhiều thời gian và rủi ro cao trong một chu kỳ kinh

tế mới kiểm chứng được

Câu 5 Vào những năm 1970, các nhà nghiên cứu của tổ chức RAND tiến hành một thí nghiệm xã hội nghiên cứu mối quan hệ giữa mức độ bao phủ (mua) bảo hiểm y tế và việc sử dụng chăm sóc y tế Trong thí nghiệm này, một nhóm người được khuyến khích đổi hợp đồng bảo hiểm thông thường của họ lấy hợp đồng bảo hiểm mới của RAND có các tỷ lệ đồng bảo hiểm khác nhau (nghĩa là đưa ra chính sách mới, theo đó các tỷ lệ khác nhau mà bảo hiểm sẽ chi trả chi phí y tế cho một cá nhân) Năm 1993, chính quyền Clinton sử dụng kết quả thí nghiệm của RAND để dự đoán sự sử dụng chăm sóc y tế có thể tăng lên như thế nào nếu mức độ bao phủ bảo hiểm được áp dụng rộng rãi Vấn đề gì có thể phát sinh nếu sử dụng kết quả nghiên cứu xã hội để dự đoán tác động của sự bao phủ trên toàn quốc.?

Năm 1993, chính quyền Clinton sử dụng kết quả thí nghiệm của Rand để dự đoán sự sử dụng chăm sóc y tế có thể tăng lên như thế nào nếu mức độ bao phủ bảo hiểm được áp dụng rộng rãi.Vấn đề có thể phát sinh nếu sử dụng kết quả của nghiên cứu xã hội để dự đoán tác động của sự bao phủ trên toàn quốc là thí nghiệm xã hội về hợp đồng mới của RAND chỉ áp dụng cho một nhóm người qua kết quả nghiên cứu thí nghiệm xã hội nếu áp dụng rộng rãi kết quả thực tế của từng vùng sẽ không theo xu hướng như kết quả thí nghiệm Vì mỗi vùng, điều kiện kinh tế xã hội, mức sống sẽ khác nhau, hoặc một nhóm người thí nghiệm có thể không đại diện hết cho toàn xã hội đa chủng tộc và trải nhiều vùng địa lý khác nhau như nước Mỹ

Câu 6 Mỗi sinh viên chọn một bài tập tình huống theo phương pháp thực chứng (Trắc nghiệm xã hội, Phỏng vấn & Kinh tế lượng hoặc kết hợp các phương pháp) để đánh giá chính sách tài chính công (chi tiêu, thu thuế/phí và vay nợ …)

Trắc nghiệm xã hội:

Ví dụ thiết kế một bảng khảo sát trực tuyến hoặc giấy tờ về ý kiến của người dân về chính sách chi tiêu tài chính công trong khu vực của họ Bảng khảo sát có thể hỏi về độ hài lòng của họ với việc sử dụng ngân sách công cộng hiện tại và những ánh mắt cho các khoản chi tiêu tương lai, trong khi cân nhắc các ưu tiên khác nhau của chính phủ

Phỏng vấn:

Ví dụ có thể tiến hành cuộc phỏng vấn với một số quan chức tài chính công để tìm hiểu chi tiết hơn về quy trình lập ngân sách công và cách họ đánh giá hiệu quả của các khoản chi tiêu Có thể đặt câu hỏi về cơ chế thu thuế, các chủ đề được ưu tiên trong ngân sách và các rào cản cần được vượt qua để đạt được mục tiêu của chính phủ

Kinh tế lượng:

Ví dụ có thể sử dụng dữ liệu kinh tế và xã hội để đánh giá tác động của các khoản chi tiêu, thu thuế/phí hoặc vay nợ công trên nền kinh tế và quyền lợi của người dân Ví dụ, bạn có thể so sánh tỷ lệ tăng trưởng kinh tế sau khi chính phủ thực hiện một chính sách vay nợ mới với những năm trước đó hoặc tìm hiểu tác động của việc nâng cao thuế lên mức cao nhất có thể đếnviệc giảm sự tiêu dùng từ người dân

Kết hợp các phương pháp:

ví dụ: thiết kế một bảng khảo sát để thu thập ý kiến của người dân về chính sách và sau đó sử dụng phương pháp kinh tế lượng để phân tích kết quả Hoặc, bạn có thể sử dụng phỏng vấn để tiến hành đối chiếu thông tin với dữ liệu kinh tế và xã hội để đánh giá tính khả thi của các chínhsách tài chính công

CHƯƠNG 3: HÀNG HÓA CÔNG

CÂU HỎI THẢO LUẬN

Câu 1: Hãy xem xét đặc trưng của hàng hóa công Hỏi loa phát thanh có đặc trưng gì và đường cao tốc có đặc trưng gì?

- Hàng hóa công có hai đặc trưng là:

+ Không tranh giành: Một cá nhân có thể tiêu dùng hàng hóa mà không làm giảm đi sự hiện diện hay lợi ích của hàng hóa đó đối với những người tiêu dùng khác

+ Không loại trừ: Không thể cản trở người khác tiêu dùng hay tiếp nhận lợi ích của hànghóa

- Loa phát thanh: Những ai có thiết bị loa phát thanh thì mới có thể nghe được radio vì thếloa phát thanh là hàng hóa công không thuần túy, không có đặc tính cạnh tranh, vì một

cá nhân hay tiêu dùng hàng hóa mà không làm giảm đi sự hiện diện hay lợi ích của việc nghe loa phát thanh đối với người nghe khác

- Đường cao tốc là hàng hóa công không thuần túy vì đều là hàng hóa có tính tiêu dùng chung, nhiều người sử dụng và không tranh giành

Câu 2: Phân biệt hàng hóa công thuần túy, hàng hóa công có tính giới hạn và hàng hóa công có thể định giá

Hàng hóa công thuần túy Hàng hóa công có tính giới

hạn

Hàng hóa công có thể định giá

-Không có cạnh tranh

-Không có loại trừ

Ví dụ như đường sắt, đường

bộ, điện lực, nước sinh

hoạt, Hàng hóa công thuần

túy không có tính chất thương

mại, không được bán và

không thu lợi nhuận

Là những sản phẩm hoặc dịch

vụ do cơ quan nhà nước sản xuất hoặc cung cấp, nhưng được hạn chế số lượng hoặc phạm vi sử dụng Ví dụ như văcxin, thuốc chống độc,

Hàng hóa này có tính thương mại và được bán ra thị trường, tuy nhiên có giới hạn trong việc sản xuất và phân phối

-Có cạnh tranh-Có thể loại trừ được-Là những sản phẩm hoặc dịch

vụ do cơ quan nhà nước sản xuất hoặc cung cấp, có thể định giá dựa trên giá thành hoặc giá thị trường Ví dụ như xăng dầu, điện, nước, Hàng hóa này có tính thương mại, được bán ra thịtrường và thu lợi nhuận, nhưng giá cả lại được quy định bởi cơ quan nhà nước hoặc được điều chỉnh để đảm bảo tính công bằng và phù hợp với quy định của pháp luật

Câu 3: Sóng radio và đường cao tốc có phải là hàng hóa công không? Xem bắn pháo hoa quốc tế ở Đà Nẵng có phải là hàng hóa công không? Tại sao vẫn có người trả tiền xem bắn pháo hoa

Sóng radio và đường cao tốc là hàng hóa công vì chúng có những đặc tính mang lại lợi ích cho một cá nhân hoặc tập thể, tất cả mọi người đều có thể dùng nhưng không làm giảm đi sự hiện

diện của Sóng radio và đường cao tốc đối với người khác Và họ không phải trả tiền, chi phí để

sử dụng nó Càng không thể cản trợ người khác sử dụng lợi ích của nó

Xem bắn pháo hoa ở Đà Nẵng được coi là hàng hóa công, khi này người bắn chỉ giới hạn số lầnbắn nhất định mà không phải trả phí vì thế vẫn có người trả tiền để xem pháo hoa vì họ muốn đạt tới sự thỏa mãn cuối cùng của bản thân

Câu 4 Bạn hãy phân loại các hàng hoá dịch vụ sau đây: Hàng hoá công? Hàng hoá tư? Tại sao? a Các vùng đất hoang; b Các nhà tù; c Giáo dục của trường Y; d Các chương trình

TV công cộng; e Internet web site cung cấp thông tin về lịch hoạt động của hãng hàng không; f Cung cấp nước đô thị

 Hàng hóa công: Các vùng đất hoang, các nhà tù, giáo dục của trường Y (thuần túy), các

chương trình tivi công cộng (thuần túy), Internet web site cung cấp thông tin về lịch hoạtđộng của hãng hàng không

 Hàng hóa tư: Cung cấp nước đô thị.

Câu 5 Hàng hóa không có tính loại trừ là gì? Có quan điểm cho rằng khu vực tư sản xuất ít hàng hóa không có tính loại trừ Hãy bình luận vấn đề này

Hàng hóa không có tính loại trừ là những mặt hàng hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng không thể

bị ngăn cản sử dụng dù không trả tiền hay không tham gia vào quá trình sản xuất Điều này có nghĩa là, một khi một người đã sử dụng hoặc tiêu thụ hàng hóa đó, thì người khác cũng có thể

sử dụng hoặc tiêu thụ hàng hóa đó mà không làm giảm được lợi ích của người sử dụng đầu tiên

Có quan điểm cho rằng khu vực tư sản xuất ít hàng hóa không có tính loại trừ là đúng Lý do là các doanh nghiệp tư sản xuất chủ yếu muốn tạo ra lợi nhuận cho chính mình, nếu họ sản xuất hàng hóa không có tính loại trừ thì sẽ dẫn đến hiện tượng “người đi xe miễn phí” nghĩa là một

số người sử dụng lợi ích công cộng chung nhưng không đóng góp chi phí cùng người khác, dẫnđến giảm doanh thu của công ty và ảnh hưởng đến người tiêu dùng khác Do đó, các doanh nghiệp tư sản xuất ít hàng hóa không có tính loại trừ hơn so với những doanh nghiệp công cộnghoặc quốc tế

Tuy nhiên, quan điểm này cũng có một số hạn chế Một số sản phẩm không có tính loại trừ nhưng lại được sản xuất bởi các doanh nghiệp tư Ví dụ như các sản phẩm phần mềm mã nguồn

mở, sản phẩm âm nhạc và video được chia sẻ trên internet Bên cạnh đó, cũng có những doanh nghiệp tư sản xuất các sản phẩm có tính loại trừ cao (như xe hơi) nhưng góp phần vào việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường hay nâng cao chất lượng cuộc sống của con người

Vì vậy, không thể khẳng định rằng khu vực tư sản xuất ít hàng hóa không có tính loại trừ là hoàn toàn đúng hoặc sai, điều này phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể

Ví dụ về những hàng hóa không có tính loại trừ có thể bao gồm không khí trong không gian công cộng, công viên, tài liệu trên mạng, và các kênh truyền thông công cộng

Câu 6 Các biện pháp để chính phủ tác động vào việc cung cấp và sử dụng hàng hóa công?

1 Đẩy mạnh sự tham gia của khu vực phi nhà nước trong cung cấp hàng hóa công 

Bằng việc chuyển hoạt động cung cấp hàng hóa công cho khu vực tư nhân, nhà nước có thể sử dụng cạnh tranh giữa các nhà cung ứng dịch vụ với nhau để có được nhà cung ứng dịch vụ có hiệu quả nhất Chính vì thế thúc đẩy cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ giữa khu vực công và

tư đang là một mục tiêu được nhiều nước hướng tới nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cung ứng Sử dụng thị trường để cung ứng những dịch vụ cạnh tranh sẽ giảm bớt chi phí và cải tiến chất lượng dịch vụ, san sẻ gánh nặng của nhà nước và tiến tới xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa nhà nước với thị trường. 

Như vậy, trong việc thúc đẩy cạnh tranh hoạt động của nhà nước không đơn thuần là điều tiết

mà còn khuyến khích và tạo ra động lực thị trường chính phủ tạo ra sân chơi bình đẳng cho mọiđối tượng có khả năng cung cấp dịch vụ công để tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng các dịch vụ công được quyền tự do lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ Chính sự cạnh tranh đã buộc các tổ chức cung ứng dịch vụ phải luôn luôn tự đổi mới

và điều đó mang lại lợi ích cho cả người dân nhà nước và cung ứng dịch vụ. 

2 Cải thiện chất lượng cung cấp hàng hóa công trong dịch vụ nhà nước 

Một vấn đề quan trọng cần lưu ý đầu tiên nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ trong khu vực nhà nước chính là yếu tố con người Nhiều nước ta tập trung nhiều biện pháp để nâng cao năng lực chuyên môn của công chức thông qua việc cải tiến công tác cán bộ và khuyến khích sự tham gia của công chức và hoạt động quản lý, tăng cường Ý quyền và trách nhiệm cá nhân phương thức tuyển dụng và đề bạt theo phẩm chất mà nhà nước sử dụng đã làm cho bộ máy viên chức

có được lực lượng cán bộ nhân viên chất lượng cao Bên cạnh việc nâng cao năng lực chuyên môn đối với đội ngũ viên chức trực tiếp thực hiện cung cấp hàng hóa công cần đặc biệt chú ý nâng cao phẩm chất đạo đức phục vụ khách hàng Kinh nghiệm của nhiều nước chỉ ra rằng mộtngười viên chức có ý thức trong công việc, có thái độ tận tụy phục vụ khách hàng thì hiệu quả công việc sẽ tăng lên rất nhiều. 

3 Tăng cường sự tham gia giám sát của cộng đồng đối với việc hoạch định chính sách và đảm bảo chất lượng dịch vụ công 

Quá trình tham gia này tệ hiện qua nhiều cách khác nhau có thể tự tham khảo ý kiến, trao đổi thông tin, cho tới những hành động trực tiếp tham gia của công dân, chủ động để suất sáng kiếnhoặc góp ý và chính sách Nhất là ở những nơi việc cung cấp hàng hóa không hiệu quả thì người dân có thể thông báo cho các cấp chính quyền về vấn đề này và thuốc ép họ phải cải tiến

Do đó, các cơ quan công quyền buộc, có trách nhiệm hơn trong việc lắng nghe tiếng nói của người dân và phản hồi kịp thời, đầy đủ trước các yêu cầu đó Cơ chế phản hồi này giúp cho các thông tin hai chiều thông suốt và được chia sẻ Thông qua đó người dân và các nhà cung cấp dịch vụ có cơ hội cùng đánh giá và trao đổi ý kiến nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ

Câu 7 Quan điểm về việc thu phí sử dụng đối với hàng hóa công thuần túy?

Có quan điểm cho rằng việc thu phí sử dụng đối với hàng hóa công thuần túy là một cách để tàitrợ cho sự sản xuất và cung cấp hàng hóa công một cách hiệu quả và bảo đảm sự bền vững của các dự án hàng hóa công Việc thu phí này cũng có thể là một cách để kiểm soát sự sử dụng hàng hóa công, đặc biệt là trong trường hợp tài nguyên được sử dụng quá nhiều hoặc không bảo vệ được Nhưng ngược lại, hệ quả của việc thu phí sẽ không khuyến khích các cá nhân sử dụng hàng hóa công đó và dẫn đến hàng hóa đó không được khai thác hết công suất, phúc lợi

xã hội giảm Vì thế, việc thu phí sử dụng vẫn là không nên, phần chi phí đóng cho hàng hóa công phải dựa vào ý thức cộng đồng và lòng hảo tâm của người sử dụng.

Câu 8 Chính quyền thành phố dự định xây một phố đi bộ Các lợi ích được đưa ra để thuyết phục người dân đồng ý dự án này là: (1) sẽ có nhiều người đi bộ hơn, (2) giảm được kẹt xe,

và (3) tạo ra được 15 việc làm Bạn có đồng ý với ý kiến này không.

Câu 9 Giải thích vì sao việc cung ứng và sử dụng hàng hóa công có thể xuất hiện tình trạng ăn theo? Có ý kiến cho rằng: “Nhà nước làm tốt hơn khu vực tư trong việc cung cấp hàng hóa công” Bạn có đồng tình với ý kiến đó không? Vì sao?

Tình trạng ăn theo hay còn có nghĩa là “kẻ đi xe không trả tiền” là bởi vì hàng hóa công có hai đặc tính là không cạnh tranh và không loại trừ nên tất cả mọi người đều sử dụng được Những người này thụ hưởng các lợi ích từ hàng hóa công cộng mà không chịu tham gia gánh những chi phí cần thiết để hàng hóa đó được cung cấp hoặc gánh những chi phí ít hơn so với lợi ích

mà họ được hưởng Cũng bởi vì việc sử dụng hàng hóa công của những người đó không bị ai cản trở và chi phí cho người tiêu dùng thường là bằng không nên mới xuất hiện tình trạng này

Em đồng tình với ý kiến nêu trên vì mục tiêu của khu vực tư là tìm kiếm lợi nhuận, tạo giá trị gia tăng cho tổ chức, mà việc cung ứng HHCC kiếm lợi nhuận rất khó khăn Nếu hàng hóa công do tư nhân cung cấp thì họ không có đủ công cụ, chế tài để buộc những người sử dụng trả tiền Vì lẽ đó mà khu vực tư thường không quan tâm đến các lĩnh vực hoạt động thuộc khu vực công mà sản phẩm làm ra thường cung ứng cho xã hội là HHCC mặc dù pháp luật các quốc gia

đó vẫn thừa nhận, khuyến khích các doanh nghiệp thuộc khu vực tư có quyền đầu tư, cung ứng

Vì vậy, khu vực công phải đóng vai trò cung cấp hàng hóa công và thu các khoản đóng góp thông qua thuế

Câu 10 Người dân thành phố Đà Nẵng thường đóng góp làm 120km đường trong 1 năm Sau khi chính quyền thành phố tự bỏ kinh phí để làm 100km đường mỗi năm thì người dân giảm phần đóng góp của họ xuống còn 30km Điều gì đã xảy ra? Giải thích?

Câu 11 Hãy đưa ra ví dụ về người di xe miền phí ở địa phương bạn Chính quyền địa

phương đã làm gì để khắc phục vấn đề này như thế nào?

Một ví dụ về người hưởng lợi nhưng không trả phí ở địa phương có thể là người sử dụng các công viên, cơ sở thể thao và tiện ích công cộng khác mà không có phí hoặc trả phí rất thấp, không có đóng góp vào xây dựng công trình công cộng Điều này gây ra tình trạng sử dụng quámức và khiến cho chính quyền địa phương phải chi tiêu nhiều hơn để bảo trì, vệ sinh và duy trì các tiện ích này

Để khắc phục vấn đề này, chính quyền địa phương có thể áp đặt các biện pháp như thu phí vào các khu vực này, tăng giá vé vào các công viên và cơ sở thể thao, hoặc tạo ra các hạn chế về việc sử dụng tiện ích công cộng Ngoài ra, chính quyền cũng có thể đầu tư vào các chiến dịch giáo dục và tuyên truyền để tăng cường nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc trả phí để duy trì các tiện ích công cộng

Câu 12 Chính phủ đề nghị các doanh nghiệp tư nhân quản lý một phần đường quốc lộ qua một số tỉnh, được phép thu phí và dùng số tiền đó để sửa chữa, bảo quản đường Bạn có cho rằng việc tư nhân hóa trong việc quản lý xa lộ là một ý kiến hợp lý không?

Việc đề nghị tư nhân hóa quản lý một phần của các tuyến đường quốc lộ có thể được xem là một ý kiến hợp lý vì một số lý do sau:

+ Giảm áp lực tài chính cho ngân sách nhà nước: Việc quản lý và bảo trì một lượng lớn các

tuyến đường quốc lộ sẽ tốn kém chi phí rất nhiều tiền của ngân sách nhà nước Do đó, việc chia

sẻ phần nào chi phí này với các doanh nghiệp tư nhân có thể giảm áp lực tài chính cho ngân sách nhà nước

+ Nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân: Các doanh

nghiệp tư nhân có kinh nghiệm trong việc quản lý và vận hành cơ sở hạ tầng Việc thuê các công ty tư nhân để quản lý và bảo trì tuyến đường quốc lộ có thể cải thiện chất lượng và hiệu quả quản lý của họ

+ Tăng cường tính cạnh tranh và khả năng đầu tư: Việc cho phép các doanh nghiệp tư nhân

quản lý tuyến đường quốc lộ có thể tạo ra sự cạnh tranh giữa chúng, tăng khả năng đầu tư và thúc đẩy sự phát triển kinh tế

+ Giảm bớt hiện tượng “kẻ đi xe miễn phí”: Những người sử dụng tuyến đường sẽ phải trả

một phần phụ phí để có kinh phí bảo quản đường, giảm tình trạng người hưởng lợi không đóng góp

Câu 13 Hãy liệt kê những loại hàng hóa công thuần túy, hàng hóa công không thuần túy Theo bạn, những hàng hóa công nào có thể chuyển giao cho tư nhân cung cấp là hiệu quả Giải thích

+ Loại hàng hóa công thuần túy:

Hàng hóa quốc phòng, bảo vệ an ninh quốc gia

Các dịch vụ công như giải trí, giáo dục, y tế công cộng, đường sá, giao thông công cộng, cứu hỏa, phòng chống thiên tai, và các dịch vụ hành chính công

+ Loại hàng hóa công không thuần túy:

Hàng hóa sản xuất từ nguồn tài nguyên thiên nhiên như điện, nước, khí đốt, xăng dầu

Các dịch vụ công được cung cấp dưới hình thức hợp đồng như: bệnh viện, trường học, thu gomrác, vệ sinh môi trường, kiểm tra xét nghiệm chất lượng…

CHƯƠNG 4: NGOẠI TÁC VÀ CHÍNH SÁCH NGOẠI TÁC CỦA CHÍNH PHỦ

Câu 1 Một hành động có thể tạo ra cả ngoại tác tích cực và tiêu cực không? Giải thích?

- Một hành động có thể tạo ra cả ngoại tác tích cực và tiêu cực vì nó tác động lên nhiều đối tượng khác nhau, và nhiều đối tượng đó mục đích của họ khác nhau nên đối với đối tượng này là tích cực nhưng cũng có thể với người khác đó là ngoại tác tiêu cực.Ví dụ như là: việc xây dựng một nhà máy để sản xuất điện có thể giúp đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng cao, tuy nhiên lại gây ra ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe của con người Hay ví dụ Ông A sử dụng thuốc trừ sâu diệt sâu tạo ra ngoại tác tích cực là diệt sâu bọ, nhưng thuốc trừ sâu bay sang đám ruộng của ông B và lại ngấm vào dòng nước dẫn tới hồ cá của người B nuôi cá bị ảnh hưởng tiêu cực

Câu 2 Các biện pháp Chính phủ sử dụng để tác động đến ngoại ứng tích cực? Ngoại ứng tiêu cực?

 Tạo ra thị trường (về ô nhiễm môi trường): đấu giá phép gây ô nhiễm, hay còn gọi là giấy phép xả thải

 Đặt ra các quy định, chế tài: mỗi hãng gây ô nhiễm sẽ bị yêu cầu chỉ được gây ô nhiễm ởmột mức nhất định, gọi là mức chuẩn thải, nếu không sẽ bị buộc đóng cửa

+ Ngoại tác tích cực:

 Trợ cấp: Tiền trợ cấp có thể tạo nên gánh nặng về thuế

 Tài trợ, Khuyến khích các doanh nghiệp, đơn vị tạo ra ngoại tác tích cực

 Ví dụ: Chính phủ đã nhiều lần tiến hành trợ cấp cho ngoại ứng tích cực bằng cách

cung cấp những dịch vụ công cộng nhất định với mức giá thấp hơn chi phí biên để cung cấp dịch vụ đó Chẳng hạn, nhiều công ty môi trường đô thị tiến hành thu nhặt rácthải thành phố, nhưng người dân chỉ phải trả một mức phí vệ sinh thấp hơn chi phí thực

để vận hành hệ thống thu nhặt rác thải đó Mức chênh lệch này sẽ được chính phủ bù lỗ– tức là một dạng trợ cấp nhằm giảm bớt sự tồn đọng của rác thải gây mất mỹ quan chung Tuy nhiên, khi chính phủ dự định trợ cấp cho ngoại ứng tích cực, cần lưu ý một

số điểm như sau: Dù bằng cách này hay bằng cách khác, trợ cấp cũng sẽ tạo thêm gánh nặng cho những người trả thuế Vì thế, tiến hành trợ cấp sẽ tạo ra một sự phân phối lại

từ người trả thuế sang ngườiđược nhận Do đó, cần cân nhắc cả tác động về mặt hiệu quả cũng như công bằng xã hội

Câu 3 Việc chính phủ trao quyền sở hữu tài sản có thể nội hóa ngoại tác được không? So sánh giải pháp này với giải pháp can thiệp trực tiếp của chính phủ.

 Có thể những sẽ luôn tồn tại “những kẻ đi xe miễn phí”

 Chính phủ trao quyền sở hữu nhưng cá nhân, doanh nghiệp đó lại không có chế tài đủ mạnh

Câu 4 Hãy cho thí dụ về ngoại tác tiêu cực và ngoại tác tích cực trong dự án công Mô tả các ngoại tác của một dự án cụ thể và cách đo lường ngoại tác Đánh giá tính hiệu quả của một chính sách công cụ thể qua các lý thuyết đã học, mô tả qua đồ thị.

*Ví dụ về ngoại tác tiêu cực và tích cực trong dự án công:

+ Ngoại tác tiêu cực:

 Gây ảnh hưởng đến môi trường, như khai thác tài nguyên thiên nhiên, phá hủy sinh thái

và làm ô nhiễm môi trường

 Tác động đến các cộng đồng địa phương, như làm giảm diện tích đất của nông dân hoặc gây ồn và bụi đến những người sống gần đường

a Một nhóm sinh viên đại học trong ký túc xá cùng dùng chung một bếp nấu ăn tập thể

Một số sinh viên không bao giờ dọn dẹp rác khi họ nấu ăn  Không áp dụng được, vì CP không thể trao quyền giấy phép cho sinh viên về việc sử dụng bếp vì sinh viên chỉ là người

đi thuê, có thể ko ở lâu dài

b Tại vùng hồ Vermont, các thuyền ca nô máy tốc độ cao làm cho những người đi bơi lội

và chèo thuyền khó chịu  Có áp dụng được, vì CP có thể giao quyền sở hữu vùng hồ này cho 1 người dân để họ quản lí, hạn chế tác nhân tiêu cực

c Tại Bang Washington, nhiều chủ trại đốt cánh đồng của họ để dọn gốc rạ chuẩn bị cho mùa trồng trọt sắp tới Dân cư trong thành phố lân cận than phiền về ô nhiễm

 Không áp dụng được, vì không có gì để giao quyền sở hữu

Biện pháp: đưa ra qui định qui ước, nội qui

d Những người sử dụng Internet nhìn chung là chịu chi phí phát sinh bằng không để truyền

đạt thông tin Kết quả là xảy ra sự tắc nghẽn và người sử dụng rất bực bội do chậm trễ 

Có áp dụng được, vì chính phủ giao quyền sở hữu về đường truyền internet cho các cá nhân hộ gia đình.