Công tác xã hội trường học và cơ chế phòng ngừa hành vi bạo lực học đường

Ở đó, nhân viên công tác xã hội thực hành kiến thức chuyên môn, kiến thức thực tế của mình và coi nhà trường là phạm vi hoạt động chủ yếu để liên kết giữa học sinh, phụ huynh, giáo viên

1

CÔNG TÁC XÃ HỘI TRƯỜNG HỌC VÀ CƠ CHẾ PHÒNG NGỪA HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG

Nguồn: Nguyễn Văn Tường, Công tác xã hội trường học và cơ chế phòng ngừa hành vi bạo lực học đường, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội – Trường Đại học sư phạm

Hà Nội, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế “Nâng cao tính chuyên nghiệp Công tác xã hội vì phát triển và hội nhập”, NXB Đại học sư phạm, 2013, Trang 568 – 575

1 Đặt vấn đề

Hiện nay, nhiều nước trong khu vực và trên thế giới đang phải đối diện và giải quyết nhiều vấn đề nhức nhối trong trường học Trong đó có vấn nạn bạo lực học đường

Ở Việt Nam, trong khoảng 10 năm trở lại đây, các vụ việc bạo lực học đường xuất hiện thường xuyên và được cập nhật trên các kênh thông tin đại chúng Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2009 – 2010 trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học, nhiều vụ có tính chất nguy hiểm, gây thương tích thậm chí tử vong (năm học 2009-2010 xảy ra 7 vụ, năm học 2010-2011 xảy ra 4 vụ học sinh đánh nhau dẫn đến chết người ở trong và ngoài trường học) Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 học sinh, cảnh cáo 1.558 học sinh, buộc thôi học có thời hạn (3 ngày, 1 tuần, 1 năm học) 735 học sinh Theo số lượng trường học và học sinh hiện nay thì cứ 5.260 học sinh lại xảy ra một vụ đánh nhau, và cứ 9 trường học lại xảy ra một vụ đánh nhau Cứ 10.000 học sinh thì lại có 1 học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ 5.555 học sinh thì lại có 1 học sinh bị kỷ luật cảnh cáo vì đánh nhau, cứ 11.111 học sinh thì có 1 học sinh bị buộc thôi học có thời hạn vì đánh nhau[3]

Bạo lực học đường là một thuật ngữ chỉ những hành vi bạo lực diễn ra trong môi trường học đường, là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tính miệt thị, đe dọa, khủng bố người khác, để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí dẫn đến tử vong, đặc biệt

là gây tổn thương đến tư tưởng, tình cảm, tạo cú sốc tinh thần cho những đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục trong nhà trường, cũng như đối với những ai quan tâm đến sự nghiệp giáo dục Bạo lực học đường không chỉ xảy ra giữa học sinh với học sinh mà còn xảy ra giữa học sinh với giáo viên hoặc cán bộ công nhân viên trong nhà trường, thậm chí là giữa cán bộ, giáo viên trong nhà trường với nhau[4]

Bạo lực học đường ở Việt Nam đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển lành mạnh của thanh thiếu niên nói chung và học sinh phổ thông nói riêng Bởi vậy, đứng từ góc độ công tác xã hội trường học để xây dựng cơ chế phòng ngừa có hiệu quả

đối với hành vi bạo lực học đường là vấn đề vô cùng cấp bách và cần phải được tiến hành ngay

2 Công tác xã hội trường học là gì ?

Hiện nay, công tác xã hội trường học đã phát triển mạnh ở nhiều nước trên thế giới Các nước đã giới thiệu nhiều mô hình, cách tiếp cận và yêu cầu về nhân sự trong lĩnh vực này Điển hình như tại Hoa Kỳ, ngay từ sớm công tác xã hội trường học đã được chú trọng để cải thiện môi trường học đường và phát triển mối quan hệ giữa gia đình - nhà trường và xã hội Nhân viên công tác xã hội trường học còn đảm nhiệm các công việc với trẻ khuyết tật, học sinh vô gia cư và giữ vai trò là chuyên gia phòng ngừa đối với các vấn nạn học đường

Còn ở Việt Nam, công tác xã hội trường học đã được giới thiệu trong chương trình đào tạo cử nhân công tác xã hội, và Đại học Mở TPHCM là một trong những trường

đi tiên phong nhất trong cả nước về việc khởi xướng và đào tạo ngành này Dự kiến, sắp tới trường Đại học Mở TPHCM sẽ xây dựng chuyên ngành công tác xã hội trường học cũng như công tác xã hội trong lĩnh vực HIV/AIDS để đưa vào đào tạo cho sinh viên tại trường[10]

Công tác xã hội trường học có vai trò rất quan trọng trong việc giải quyết vấn đề tâm lý, đời sống và các mối quan hệ xã hội của học sinh Công tác xã hội trường học được thực hiện thông qua quá trình tác động vào 4 đối tượng chính ở trường học, đó là học sinh, phụ huynh, thầy cô giáo và cán bộ quản lý giáo dục khác Nhân viên công tác

xã hội trường học là cầu nối giữa học sinh, gia đình, nhà trường và xã hội để giúp các

em có được điều kiện sống và học tập tốt nhất

Theo đó, có thể hiểu công tác xã hội trường học chính là những ứng dụng của công tác xã hội trong nhà trường Ở đó, nhân viên công tác xã hội thực hành kiến thức chuyên môn, kiến thức thực tế của mình và coi nhà trường là phạm vi hoạt động chủ yếu

để liên kết giữa học sinh, phụ huynh, giáo viên và cộng đồng dân cư, nhằm đưa ra những dịch vụ tương ứng với mục tiêu giáo dục của nhà trường, từ đó hỗ trợ học sinh giải quyết những vấn đề mà các em gặp phải và thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của các em, đồng thời cũng giúp nhà trường thực hiện được những tôn chỉ và mục đích đã đề ra

Nhiệm vụ chủ yếu của nhân viên công tác xã hội trường học là ngăn ngừa học sinh trốn học hoặc bỏ học, ngăn ngừa hiện tượng học sinh tự tử, hỗ trợ phụ huynh học sinh làm tốt vai trò của mình, xây dựng môi trường học tập thân thiện, hỗ trợ những học

sinh có hoàn cảnh đặc biệt như khuyết tật, gặp thiên tai, học sinh cuối cấp, học sinh gặp khủng hoảng,…Và đặc biệt, nhân viên công tác xã hội trường học còn góp phần thiết thực vào việc ngăn ngừa hành vi bạo lực học đường cũng như nạn bắt nạt trong trường học[1]

Hiện nay, mô hình công tác xã hội trường học thường được tiến hành với 3 loại hình sau: Thứ nhất là tổ chức công tác xã hội phi lợi nhuận trong nhà trường, có những dịch vụ phục vụ ngay trong nhà trường, và ít nhất có một người làm công tác xã hội chuyên nghiệp, thường trực trong nhà trường để làm công tác chuyên môn Thứ hai, là đơn vị công tác xã hội trường học trực thuộc phòng công tác học sinh sinh viên và phòng giáo dục tư tưởng đạo đức trong nhà trường, do nhân viên đã được đào tạo đúng chuyên ngành công tác xã hội trường học đảm nhận Thứ ba, là nhân viên công tác xã hội trường học được cử từ cơ quan chuyên trách tới làm việc định kỳ tại nhà trường Công tác xã hội trong nhà trường có thể được thực hiện thông qua những hình thức như làm việc với từng cá nhân, hoặc làm việc theo nhóm[1]

3 Đặc trưng cơ bản của hành vi bạo lực học đường

Từ những vụ việc bạo lực học đường xảy ra trong thời gian gần đây, có thể thấy hành vi bạo lực học đường ở Việt Nam có một số đặc trưng cần lưu ý sau[7]:

- Đa dạng hóa: Ngày nay, bạo lực học đường diễn ra không chỉ giữa học sinh với

nhau, mà còn xảy ra giữa giáo viên và học sinh, giữa những thành phần bên ngoài trường học với học sinh và giữa học sinh các trường khác nhau trên cùng một địa bàn với nhau Không chỉ có học sinh nam liên quan đến bạo lực học đường mà còn có sự tham gia đông đảo của nữ học sinh

- Nghiêm trọng hóa: Hành vi bạo lực học đường hiện nay còn cướp đi tính mạng

của nhiều học sinh, hoặc để lại những ám ảnh tinh thần dai dẳng cho đối tượng bị hại Đặc biệt, có hiện tượng học sinh bình thản xem bạn bè mình bị đánh, thậm chí còn chụp ảnh, quay Clip để tung lên mạng Internet

- Trào lưu hóa: Bạo lực học đường đã trở thành một hiện tượng trong những năm

gần đây, học sinh tìm đến hành vi bạo lực không chỉ để giải quyết mâu thuẫn mà còn để thể hiện mình

- Trẻ tuổi hóa: Không chỉ có học sinh trung học phổ thông hay sinh viên đại học

mới nảy sinh các hành vi bạo lực, mà ngay cả học sinh trung học cơ sở và học sinh tiểu học cũng xuất hiện hiện tượng này

- Tổ chức hóa: Các vụ việc bạo lực trong trường học hầu hết đều có liên quan

đến các tổ chức băng nhóm không chính thức trong và ngoài trường học Hành vi bạo lực không xảy ra một cách tự phát mà có tổ chức khá chặt chẽ, có quay Video clip, có hẹn địa điểm, có chuẩn bị về thành phần tham gia,…

4 Cơ chế phòng ngừa hành vi bạo lực học đường của công tác xã hội trường học

4.1 Cơ chế tiếp cận trước khi xảy ra hành vi bạo lực trong nhà trường

Bạo lực học đường không chỉ là vấn đề của nhà trường, gia đình và xã hội, mà

nó là hệ quả tổng hợp của nhiều nhân tố khác nhau, điều này yêu cầu người làm công

tác xã hội trường học phải làm tốt một số công việc sau đây:

(1) Tăng cường giáo dục đạo đức và giáo dục pháp luật cho học sinh Người làm

công tác xã hội trường học nên tăng cường giáo dục đạo đức cho học sinh, nhằm nâng cao tố chất tư tưởng đạo đức lành mạnh cho học sinh Ngoài ra, nhà trường cần chú ý giáo dục pháp luật cho học sinh, để giáo dục ý thức pháp luật cho học sinh, nhà trường nên xây dựng tổ bộ môn riêng biệt về giáo dục pháp luật, để tất cả học sinh hiểu rằng,

khi mình là người bị hại thì nên dùng sức mạnh của luật pháp để bảo vệ bản thân

(2) Làm tốt công tác tham vấn tâm lý học đường Người làm công tác xã hội

trường học nên phối hợp với nhà trường mở ra phòng tham vấn tâm lý học đường ở mỗi trường học, để hỗ trợ cho học sinh của mình những vấn đề tâm lý thường gặp trong học tập, quan hệ bạn bè, thầy cô, gia đình, giới tình, tình bạn, tình yêu, nghề nghiệp,… Tổ chức các hoạt động ngoại khóa về giáo dục sức khỏe tinh thần, giúp cho học sinh học được cách giữ thái độ tích cực khi đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống Đồng thời, nên đặt trọng tâm của hoạt động vào việc điều chỉnh cũng như định hướng tâm lý cho học sinh, giúp cho học sinh bước ra khỏi những tình huống mâu thuẫn bằng lý trí

một cách an toàn

(3) Xóa bỏ đi những nguy cơ tiềm ẩn bên ngoài trường học có khả năng làm nảy sinh hành vi bạo lực học đường Muốn xỏa bỏ tận gốc hành vi bạo lực học đường nhất

định phải có sự hợp tác với chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư xung quanh trường học, nghiêm khắc loại bỏ những hiện tượng tiêu cực xung quanh nhà trường như thành lập bè phái, băng nhóm, tụ tập chơi Game Online, đánh bài, bạc,…

(4) Nâng cao năng lực sư phạm và thay đổi quan niệm giáo dục cho giáo viên, cải thiện quan hệ thầy - trò Hành vi bạo lực học đường xảy ra có một phần là do năng

lực sư phạm của giáo viên thấp, quan hệ giữa thầy và trò không tốt Bởi vậy, phải chú ý nâng cao tố chất sư phạm, đặc biệt là đạo đức nghề nghiệp và năng lựa xử lý các tình huống sư phạm cho đội ngũ giáo viên, thúc đẩy hình thành mối quan hệ tốt đẹp giữa thầy và trò

(5) Nâng cao hiểu biết cho phụ huynh học sinh về những vấn nạn trong trường học Mọi tác động của nhà trường đều trở nên vô nghĩa khi không có sự phối kết hợp

của gia đình học sinh Điều này yêu cầu người làm công tác xã hội trường học phải nâng cao nhận thức cho phụ huynh học sinh về nguy cơ, hậu quả, cách phòng ngừa và giáo dục cách phòng ngừa hành vi bạo lực học đường tại gia đình cho phụ huynh

5.2 Cơ chế tham gia cấp bách khi xảy ra hành vi bạo lực học đường

Khi xử lý các hành vi bạo lực học đường, người làm công tác xã hội trường học cần phải chú ý một số nguyên tắc sau đây: Nguyên tắc an toàn tính mạng là trên hết; Nguyên tắc kịp thời; Nguyên tắc xử lí mang tính tổng hợp; Nguyên tắc xử lí vượt ra phạm vi mâu thuẫn; Nguyên tắc trao đổi trên nhiều phương diện; Nguyên tắc tiếp cận giáo dục, định hướng là chủ yếu Công tác xã hội trong nhà trường nên căn cứ theo những nguyên tắc này để chia ra những trường hợp khác nhau, từ đó xử lý một cách linh

hoạt khi xảy ra các vụ việc bạo lực học đường

5.2.1 Xử lý tại hiện trường khi xảy ra vụ việc bạo lực học đường

Trước tiên, khi nhận được thông tin có hành vi bạo lực học đường xảy ra, người làm công tác xã hội nên tìm hiểu khái quát về vụ việc, thông báo cho giáo viên phụ trách, tập trung các lực lượng có liên quan, nhanh chóng đến hiện trường xảy ra vụ việc Khi đến hiện trường, nên lập tức ngăn chặn hành vi bạo lực học đường đang xảy ra Trong tình huống cho phép, người làm công tác xã hội có thể trực tiếp đứng ra khuyên can người thực hiện hành vi bạo lực hoặc nếu xét thấy vụ việc nghiêm trọng có thể nhờ tới chính quyền địa phương Những thầy cô giáo khác có mặt tại hiện trường tiến hành cứu trợ người bị hại, trấn an hiện trường và giải tán những người không liên quan đến vụ việc, đồng thời nắm bắt rõ tính chất nghiêm trọng và mức độ nguy hiểm của vụ việc

Tiếp theo, tiến hành trao đổi với những đối tượng trực tiếp tham gia vào vụ việc, nghe những người trong cuộc thuật lại quá trình của vụ việc, đồng thời tìm hiểu nguyên nhân xảy ra vụ việc, thông báo cho phụ huynh học sinh để phối hợp hỗ trợ người bị hại

và khuyên ngăn người thực hiện hành vi bạo lực Trong trường hợp, hành vi bạo lực có gây ra thương tích nghiêm trọng, nhân viên công tác xã hội phải gọi ngay xe cứu thương

và báo cho phụ huynh học sinh, cán bộ tham vấn học đường, lãnh đạo nhà trường, chính quyền địa phương để cùng phối hợp giải quyết Cuối cùng, người làm công tác xã hội

và những người tham gia cần đưa ra phương án giải quyết vụ việc

5.2.2 Giải quyết sau khi hành vi bạo lực học đường xảy ra

Trong quá trình này, nhân viên công tác xã hội cần tiến hành điều tra thêm về vụ việc, nên đưa những người có liên quan đến vụ việc tới những địa điểm khác nhau để những nhân viên công tác xã hội khác nhau hoặc cán bộ tham vấn tâm lý học đường tiến hành hỏi và trao đổi đối với từng người một

Mục đích của quá trình này là nâng cao tinh thần đồng cảm của người gây ra hành

vi bạo lực học đường, nâng cao khả năng giao tiếp của họ trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày; Ngoài việc làm cho họ bước ra khỏi những nỗi ám ảnh về hành vi bạo lực

đã gây ra, thì phải xóa đi xu hướng bạo lực trong họ; Xây dựng quan niệm giá trị đúng đắn, loại bỏ đi những ảnh hưởng không tốt của hành vi bạo lực học đường; Đáp ứng những điều kiện cần và đủ để xây dựng một nền tảng vững chắc của nhà trường lành mạnh và thân thiện

Giáo viên chủ nhiệm lớp có những đối tượng tham gia vào hành vi bạo lực, sau khi tiến hành tìm hiểu, tổng kết và phân tích vụ việc, cần lưu ý thêm đối với những học sinh có sự tường thuật không thống nhất, còn nghi vấn, hoặc có thiếu xót, nếu cần thiết

có thể tập trung những học sinh này lại với nhau để tiến hành đối chất Để cho người trong cuộc cùng nói ra nguyên nhân của vụ việc chính là giúp cho người gây ra hành vi bạo lực và người bị hại đều cảm nhận được cảm xúc và động cơ hành động của đối phương Trên cơ sở đó, khuyên giải cho người trong cuộc hiểu được nên vận dụng những cách giải quyết phi bạo lực đối với những vấn đề mà cả hai gặp phải

Cuối cùng, là tiếp cận giáo dục đối với những đối tượng tham gia vào hành vi bạo lực Người làm công tác xã hội có thể tiến hành phân nhóm để thảo luận về vụ việc với cán bộ lớp có học sinh tham gia vào hành vi bạo lực, thu thập ý kiến, quan điểm của các em về hành vi bạo lực xảy ra cũng như những vấn đề tương tự còn tồn tại trong nhà trường, để có thể nắm được những suy nghĩ và cảm xúc của học sinh Đối với người gây

ra hành vi bạo lực, người làm công tác xã hội trường học có thể sử dụng phương pháp làm việc theo nhóm để tiến hành thay đổi nhận thức về hành vi của họ Cơ cấu tổ chức

và hoạt động của nhóm có thể dựa theo định hướng dưới đây :

- Thành phần của nhóm bao gồm người làm công tác xã hội trường học, cán bộ

tâm lý học đường, giáo viên chủ lớp, cán bộ lớp, học sinh gây ra hành vi bạo lực, học sinh bị hại, và một số học sinh khác

- Xây dựng mục tiêu hoạt động của nhóm Thông thường mục tiêu hoạt động của

nhóm được chia thành bốn giai đoạn: Giai đoạn thứ nhất là thúc đẩy sự hình thành quan

hệ thân thiện và hiểu biết lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm; Giai đoạn thứ hai, trên cơ sở tìm hiểu những nguy hại mà hành vi bạo lực học đường gây ra, nghiên cứu

và thảo luận để tìm ra cách thức phòng ngừa hành vi bạo lực học đường; Giai đoạn thứ

ba, thay đổi nhận thức và hành vi về bạo lực học đường; Giai đoạn cuối cùng, củng cố những thành quả hoạt động của nhóm và giải quyết những sự việc còn tồn tại

- Triển khai các hoạt động của nhóm:

+ Bước 1: Làm quen Mục tiêu chính là giúp cho các thành viên trong nhóm làm

quen và hiểu biết lẫn nhau, hoạt động diễn ra có thể là những nội dung tương đối đơn giản như thi hát, thi nhảy, thi đố vui,… Khi bắt đầu hoạt động, người làm công tác xã hội nên đứng lên tự giới thiệu và nói rõ mục đích của hoạt động của nhóm, sau đó định hướng để thành viên trong nhóm làm quen với nhau, các thành viên trong nhóm có thể tùy ý lựa chọn người cùng làm việc nhóm với mình, đồng thời mời những thành viên trong nhóm tham gia làm giám khảo

+ Bước 2: Tác động thay đổi nhận thức Thông qua hoạt động này, phải giúp cho

thành viên trong nhóm nhận ra được sự nguy hại, nguyên nhân hình thành, cũng như phương pháp để phòng ngừa hành vi bạo lực học đường Có thể sử dụng phương pháp phân tích trường hợp ở bước này Khi hoạt động bắt đầu, người làm công tác xã hội giới thiệu hình ảnh trực quan về những hành vi bạo lực học đường mà chúng ta thường bắt gặp Sau đó, người làm công tác xã hội dẫn dắt hoạt động và hỏi thành viên trong nhóm

về cảm nhận, quan điểm của họ khi lần đầu tiên trải qua hành vi bạo lực học đường, và bản thân họ cho rằng nên sử dụng những cách thức nào để phòng ngừa hành vi bạo lực học đường

+ Bước 3: Tác động thay đổi hành vi Ở giai đoạn này, nên căn cứ vào sở thích

và nhu cầu của mỗi thành viên để đưa ra phương án hoạt động một cách cụ thể và thiết thực nhất Đầu tiên có thể là trò chơi khởi động mang tên “Đôi mắt khác” : Trò chơi bắt đầu bằng việc để các thành viên trong nhóm ngồi thành một vòng tròn, chọn một thành viên trong nhóm đứng giữa vòng tròn và những thành viên còn lại tiến hành đánh giá những ưu điểm của người đứng giữa Sau đó, người đứng giữa sẽ tiến hành lựa chọn

những ưu điểm bản thân mình chưa phát hiện ra và tặng cho người phát hiện ra những

ưu điểm đó một bông hoa Cứ như thế cho đến khi nào những ưu điểm của tất cả các thành viên trong nhóm đều được nhận xét

Tiếp theo đó là trò chơi “Cùng trải nghiệm” Trò chơi này chủ yếu tập trung vào diễn các vai trong một tình huống bạo lực học đường Chọn một thành viên trong nhóm đóng vai người bị hại, những người còn lại diễn vai người gây ra hành vi bạo lực và người đứng xung quanh chứng kiến Mọi người trong nhóm cứ như vậy lần lượt đổi vai diễn cho nhau đến khi nào tất cả những thành viên trong nhóm đều được đóng vai người

bị hại Khi bắt đầu, người làm công tác xã hội nên tuyên bố quy tắc chơi và những điều cần lưu ý Sau khi trò chơi kết thúc, nên chọn ra “Vai nam diễn tốt nhất” và “Vai nữ diễn tốt nhất” Cuối cùng là trao phần thưởng, và tiến hành trao đổi giữa những các thành viên trong nhóm về những điều học được cũng như những cảm nhận của bản thân trong

quá trình chơi

+ Bước 4: Củng cố lại những thành quả đã đạt được trong quá trình tác động thay đổi nhận thức và hành vi Ở giai đoạn cuối này, người làm công tác xã hội nên tiến

hành nhận xét những hoạt động của nhóm, và rút ra bài học cho những hạn chế còn tồn tại Sau đó, dẫn dắt nhóm tham gia trò chơi “Sức mạnh tuổi trẻ” Các bước của trò chơi này được tiến hành như sau: Chuẩn bị một đoạn nhạc mà mọi người đều quen thuộc, sau

đó biên đạo ra một số động tác phù hợp với đoạn nhạc đó Những người tham gia đứng thành 1 vòng để luyện tập và cho đến khi tất cả những thành viên đều thành thục động tác Tiếp đó, tắt nhạc để mọi người chỉ làm động tác, qua đó giúp mọi người cảm nhận được niềm vui của bản thân mình khi được hoạt động cùng mọi người

Sau đó, kết thúc hoạt động bằng trò chơi “Chắp cánh ước mơ” Mọi người ngồi thành vòng tròn, chọn một thành viên chính trong nhóm sẽ đứng giữa vòng tròn Mỗi người sẽ đưa ra nhận xét về sự khác nhau giữa ấn tượng ban đầu của mình về nhân vật chính và những biểu hiện của nhân vật chính khi tham gia các hoạt động của nhóm Đánh giá xem sau khi nhân vật chính tham gia hoạt động có gì thay đổi không, và mời nhân vật chính bày tỏ những cảm nhận của mình Cứ lần lượt như vậy đến khi nào tất

cả những thành viên trong nhóm đều có cơ hội nhìn nhận lại bản thân mình Khi kết thúc, phát cho mỗi thành viên trong nhóm một tờ giấy để họ viết ra những lời chúc dành cho những thành viên khác của nhóm, sau đó chuyển lời chúc này đến các thành viên, khi nào tất cả mọi người đều nhận được những lời chúc của mình thì hoạt động kết thúc,

các thành viên trong nhóm có thể ra về Cuối cùng, người làm công tác xã hội tổng kết

lại những thành quả mà nhóm đã đạt được

5.2.3 Đánh giá

Người làm công tác xã hội trường học nên kịp thời đánh giá sau mỗi lần nhóm hoạt động Có thể dựa theo những gợi ý sau để đánh giá [2]: (1) Tự đánh giá của thành viên nhóm Mỗi thành viên trong nhóm đều phải tổng kết tình hình hoạt động nhóm của mình, chỉ ra tiến bộ đã đạt được và những hạn chế còn tồn tại (2) Đánh giá thông qua phiếu trưng cầu ý kiến Người làm công tác xã hội trường học nên thiết kế phiếu trưng cầu ý kiến để đánh giá những mục tiêu đã đề ra của nhóm, qua đó hoàn thiện hơn hoạt động về sau của nhóm (3) Người làm công tác xã hội tiến hành tự đánh giá tỉ mỉ và nghiêm túc ưu nhược điểm của mình, tạo cơ sở cho việc triển khai tốt hơn công việc trong tương lai (4) Đánh giá khách quan từ giáo viên và học sinh toàn trường Thông qua phỏng vấn, trưng cầu ý kiến từ học sinh và giáo viên trong trường, người làm công tác xã hội sẽ có được những đánh giá khách quan nhất về hoạt động của mình

Cho dù là cơ chế phòng ngừa ở trước hoặc sau khi hành vi bạo lực học đường xảy ra, hoặc ngay khi xảy ra hành vi bạo lực, thì hiện nay cũng chỉ được thể hiện trên lý luận, nhất thiết cần phải vận dụng vào thực tế để nghiệm chứng Công tác xã hội trường học vẫn cần phải mở rộng việc phân tích, nghiên cứu và ứng dụng, để tìm ra cơ chế ưu

việt nhất giúp phòng ngừa hiệu quả hành vi bạo lực học đường

* Tài liệu tham khảo

1 David Dupper (2002), School Social Work: Skills and Interventions for Effective

Practice, John Wiley & Sons, INC

2 Standards for School Social Work Services (2012), National Association of Social Workers

3 Báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật phòng chống bạo lực, xâm hại trẻ em giai đoạn 2008-2010 của Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội khóa VIII, ngày 11 tháng 5 năm 2012

4 Nguyễn Văn Tường, Những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường, 2012,

Kỷ yếu hội thảo khoa học “Tâm lý học đường – Lý luận, thực tiễn và định hướng phát triển”, NXB Đại học sư phạm, Tr 224 – 233

5 Nguyễn Văn Tường, Yếu tố nguy cơ dẫn đến hành vi bạo lực học đường, Tạp chí

quản lý giáo dục, Học viện Quản lý giáo dục, Số 45, Tr 52-54

6 Nguyễn Văn Tường, Những khó khăn trong việc thực hiện các nguyên tắc đạo đức

của người làm công tác xã hội thanh thiếu niên, Kỷ yếu Hội thảo quốc tế : Chia sẻ kinh nghiệm

quốc tế về công tác xã hội và an sinh xã hội, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012,Tr 410 –

419

7 Nguyễn Văn Tường, Giải pháp can thiệp tâm lý đối với hành vi bạo lực học đường,

Hội khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam, Kỷ yếu Hội thảo khoa học toàn quốc “Tâm lý học

và vấn đề cải thiện môi trường giáo dục hiện nay”, Cần Thơ, 2013, Tr 157 – 163