Phân tích điểm khác nhau cơ bản nhất trong cơ sở hình thành của các quốc gia cổ đại phương Đông và các quốc gia cổ đại phương Tây.. Phân tích sự khác nhau cơ bản nhất trong cơ sở hình th
Trang 1BÀI THU HOẠCH KẾT THÚC HỌC PHẦN
Học phần: Lịch sử thế giới cổ - trung đại
Mã học phần: LS1
Học viên thực hiện: Cầm Thị Dương
Mã học viên: LSDL 405
Cơ quan công tác: Trường Tiểu Học và THCS Huy Thượng, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
Sơn La, tháng 7/ 2023
Trang 2NỘI DUNG:
1 Phân tích điểm khác nhau cơ bản nhất trong cơ sở hình thành của các quốc gia cổ đại phương Đông và các quốc gia cổ đại phương Tây
2 Giới thiệu 7 kì quan của thế giới cổ đại
BÀI LÀM
1 Phân tích sự khác nhau cơ bản nhất trong cơ sở hình thành của các quốc gia cổ đại phương Đông và các quốc gia cổ đại phương Tây.
* Sự khác nhau:
+ Về chính trị: Sự khác nhau đầu tiên và rất rõ ràng giữa các quốc gia cổ đại phương đông và các quốc gia cổ đại phương tây là ở thể chế nhà nước, trong khi các quốc gia cổ đại phương đông theo chế độ tập quyền chuyên chế thì ở phương tây thể chế nhà nước của họ là chế độ dân chủ chủ nô Đây là 2 hình thức nhà nước cơ bản mà dựa vào nó các quốc gia phong kiến, hiện đại dùng để
tổ chức bộ máy nhà nước Ở các quốc gia phương đông "vua có quyền lực tuyệt đối Tên của các ông vua được gọi theo cá cách khác nhau ở Ai Cập gọi vua là Pharaông, ở Lưỡng Hà gọi là Patêxi hay Enxi Vua được coi là con của thần hay thượng đế" nói chung vua các quốc gia phương đông có quyền lực vô hạn Trái với các quốc gia phương đông các quốc gia phương tây cổ đại theo chế độ dân chủ chủ nô Hội đồng nhân dân giữ vai trò quyết định, vua được chọn chỉ nhằm tổ chức nhà nước quyền lực của vua bị giới hạn bởi các cơ quan như "viện nguyên lão", "đại hội công dân" hay thậm chí bởi một ông vua khác(chế độ của thành bang Xpác)
Sự khác nhau giữa các quốc gia phương đông và phương tây còn ở thời điểm ra đời của nhà nước cổ đại các quốc gia cổ đại phương đông là những nhà nước đầu tiên của nhân loại theo một số tài liệu như "Lịch sử thế giới cổ trung đại" do Nghiêm Đình Vỳ chủ biên hay "Lịch sử thế giới cổ đại" của Chiêm Tế thì các quốc gia cổ đại phương đông hình thành từ khoảng thiên niên kỉ IV – III TCN,
Trang 3tức là khi nhà nước của họ thành lập thì con người còn đang ở thời kì đá- đồng
và dĩ nhiên chưa có sự xuất hiện của công cụ bằng sắt "Thậm chí người Ai Cập mới chỉ biết đến công cụ bằng đá và gỗ"(Lịch sử thế giới cổ trung đại) Trong khi đó các quốc gia cổ đại phương tây bước vào quá trình hình thành nhà nước muộn hơn nhiều theo một số tài liệu thì đó là vào khoảng thế kỉ VIII- VII TCN Đây cũng là sự khác nhau về chính trị giữa các quốc gia cổ đại phương đông và phương tây
Điểm khác nhau tiếp theo về chính trị giữa các quốc gia cổ đại phương đông và phương tây là: các quốc gia cổ đại phương đông tồn tại một cách khá cách biệt với thế giới bên ngoài nên họ tồn tại và phát triển một cách khá độc lập liên tục mà không chịu ảnh hưởng của nền văn minh nào khác từ bên ngoài nếu
bị xâm lược thì thường giành lại độc lập sau đó Trong khi đó chính trị, xã hội của các quốc gia cổ đại phương tây chịu ảnh hưởng khá lớn từ các lực lượng bên ngoài Họ thường phải chịu những cuộc xâm lược của các bộ tộc khác tiêu biểu
là cuộc xâm lược của người Giecmanh cuộc xâm lược này đã làm sụp đổ đế chế
La Mã đồng thời cũng chấm dứt lịch sử cổ đại châu Âu mở ra thời kì phong kiến
Về mặt tổ chức nhà nước thì các quốc gia cổ đại phương đông lãnh thổ của họ thường khá rộng lớn và là một nhà nước thống nhất ví dụ như Ai Cập, Trung Quốc, Lưỡng Hà Lịch sử Ấn Độ, Ai Cập, Trung Quốc cũng có một số thời kì bị chia cắt nhưng các vùng chia cắt thường không khác nhau lắm về chính trị, xã hội, hơn nữa thì chúng thường được nhanh chóng thống nhất trở lại Nhưng ở các quốc gia cổ đại phương tây đặc biệt là ở Hi Lạp cổ đại, nhà nước của họ tồn tại dưới hình thức thành bang tức là trên lãnh thổ đó tồn tại nhiều tiểu quốc nhỏ với chế độ tổ chức nhà nước khác nhau giữa các thành bang không có sự giống nhau ví dụ: thành bang Aten là thành bang có hình thức hội đồng 500 và hội đồng công dân đứng đầu là 10 nhà chiến lược kiệt xuất được bầu chọn, ở Xpác cũng có hội đồng nhân dân nhưng chủ chốt lại là ở 2 vua và 5 quan giám sát Ở
Trang 4Rôma thời kì đế chế tuy lãnh thổ mở rộng nhưng về bản chất vẫn không có sự quản lý chặt chẽ thành một khối như ở các quốc gia cổ đại phương đông
+ Về xã hội.
Theo quy luật khách quan của lịch sử thì tiếp theo xã hội cổ đại sẽ là xã hội chiếm nô nhưng do một số nguyên nhân về điều kiện tự nhiên và xã hội nên
ở phương đông tồn tại một cách dai dẳng chế độ công xã nông thôn 1 hình thức
tổ chức xã hội mà trong đó duy trì nền kinh tế tự nhiên và nhiều tàn dư của công
xã nguyên thủy Vì vậy nên xã hội chiếm nô ở phương đông không phát triển đến mức thành thục, điển hình như ở các quốc gia phương tây nơi số lượng nô lệ đông gấp hàng chục lần của chủ nô và binh dân
Điều khác nhau tiếp theo giữa các quốc gia cổ đại phương đông và
phương tây là về lực lượng chính lao động để làm ra của cải vật chất Ở các quốc gia phương tây với nền kinh tế thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển, lực lượng chính làm ra của cải vật chất là những người nô lệ, một thứ
"công cụ biết nói", còn ở các quốc gia cổ đại phương đông với nền kinh tế nông nghiệp phát triển thì vai trò này thuộc về những nông dân công xã Lực lượng lao động chính khác nhau cũng cho thấy sự khác nhau về bản chất xã hội giữa các quốc gia cổ đại phương đông và các quốc gia cổ đại phương tây
Do sự khác biệt trong lực lượng sản xuất chính giữa xã hội cổ đại phương đông và xã hội cổ đại phương tây nên mâu thuẫn xã hội giữa các quốc gia cổ đại phương đông và phương tây cũng khác nhau Ở xã hội cổ đại phương đông dó là mâu thuẫn giữa 2 giai tầng chính là giai cấp thống trị( vua, quan, quý tộc) và giai cấp bị trị( nông dân công xã, nô và thợ thủ công) Ở các quốc gia cổ đại phương tây thì có vẻ phức tạp hơn vì ngoài 2 giai cấp đối kháng là chủ nô và nô
lệ thì lại có thêm một tầng lớp không bóc lột ai nhưng cũng không bị ai bóc lột,
họ là những người dân tự do nghèo, Mác đã gọi họ là tầng lớp "vô sản ăn bám"
họ sống nhờ vào phúc lợi xã hội mà không cần phải lao động gì Đó cũng là sự khác biệt giữa các quốc gia cổ đại phương đông và các quốc gia đại phương tây Trong cơ cấu xã hội của các quốc gia cổ đại phương đông và phương tây cũng
Trang 5có sự khác nhau Trong xã hội cổ đại phương đông nông dân công xã chiếm phần lớn dân số trong khi đó số lượng nô lệ của các quốc gia cổ đại phương tây cao gấp hàng chục lần số lượng chủ nô và bình dân
Một đặc điểm khác của xã hội cổ đại phương đông và phương tây là: do hình thức thành bang phát triển nên tỉ lệ dân thành thị của họ rất cao, thành thị là trung tâm của thành bang, là nơi tập trung của cư dân Trái lại ở các quốc gia phương tây tỉ lệ dân nông thôn lại cao hơn thành thị điều này nói lên sự khác biệt về kinh tế xã hội giữa các quốc gia cổ đại phương đông và các quốc gia phương tây cổ đại đồng thời nó cũng rất có ảnh hưởng với xã hội các quốc gia này trong những giai đoạn phát triển sau
2 Giới thiệu 7 kì quan của thế giới cổ đại.
2.1 Ngọn hải đăng Alexandria
Được xây dựng vào khoảng năm 201 TCN, ngọn hải đăng Alexandria nằm trên hòn đảo Pharos thuộc thành phố Alexandria, Ai Cập Với chiều cao 135m, công trình này từng nắm giữ danh hiệu kiến trúc cao thứ 2 thế giới (chỉ thua Đại kim tự tháp Giza của Ai Cập) trong thời gian dài Ngọn hải đăng này tồn tại trong khoảng thời gian rất lâu, tới 16 thế kỷ, trước khi dừng hoạt động và
bị sụp đổ sau hai trận động đất năm 1303 và 1323
Trang 62.2 Lăng mộ của Mausolus
Lăng mộ của Mausolus hay còn gọi là Lăng mộ Maussollos, Lăng mộ Halicarnassus là ngôi mộ được xây dựng dành cho Mausolus, vị vương hầu của một tỉnh (tương đương với vua của một vương quốc nhỏ) thời đế chế Ba Tư cùng người vợ đồng thời cũng là người chị gái của mình là Artemisia Công trình này được xây dựng vào khoảng năm 353 - 350 TCN ở thành phố Halicarnassus (nay là thành phố Bodrum của Thổ Nhĩ Kỳ) và đã tồn tại được khoảng hơn 1700 năm Thậm chí ngôi mộ vẫn còn đứng vững và tồn tại tới tận
16 thế kỷ sau khi thành phố Halicarnassus bị phá hủy vào thế kỷ thứ 2 TCN Tuy nhiên đến thế kỷ thứ 14 sau CN, một loạt các trận động đất đã làm đứt gãy cấu trúc lăng mộ và phá hủy nó gần như hoàn toàn Và đến năm 1404 thì chỉ còn phần móng là có thể nhận thấy được
Trang 72.3 Đại kim tự tháp Giza
Đại kim tự tháp Giza, hay còn gọi là Kim tự tháp Cheops, Kim tự tháp Khufu, nằm ở khu lăng mộ Giza, Ai Cập là công trình “nhiều tuổi” nhất đồng thời cũng
là kiến trúc duy nhất còn sót lại trong số 7 kỳ quan thế giới thời cổ đại Được
xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 26 TCN, công trình với chiều cao khoảng 146m này từng giữ danh hiệu là kiến trúc nhân tạo cao nhất thế giới trong thời gian rất dài Đại kim tự tháp Giza thuộc quần thể khu lăng mộ Giza với những công trình nổi tiếng khác như Kim tự tháp Menkaure, Kim tự tháp Khafre và bức tượng Nhân sư
Trang 82.4 Vườn treo Babylon
Vườn treo Babylon hay còn gọi là vườn treo Semiramys là công trình được xây dựng vào khoảng năm 600 TCN Công trình này được cho là do vua
Nebuchadnezzar II của vương quốc Babylon (nay là Iraq) xây dựng để làm khuây khỏa nỗi nhớ quê hương của vợ mình là Amyitis Hoàng hậu Amyitis là con gái của Cyaraxes, vua của người Median nằm ở khu vực Tây Bắc Iran ngày nay Vốn đã quen với những dãy núi hùng vĩ cùng những thảm cỏ xanh tươi, bà cảm thấy vùng đất Lưỡng Hà (vùng đất bao phủ cả Babylon) trơ trọi, bằng phẳng và bị chiếu rọi quanh năm bởi mặt trời là cực kỳ buồn chán Vì thế
Nebuchadnezzar II đã quyết định tái tạo lại hình ảnh quê hương của Amyitis bằng cách cho xây dựng những khu vườn trên mái nhà, từ đó tạo thành vườn treo Babylon Kiến trúc này bị hư hại nặng nề vào thế kỷ thứ II TCN và sau đó phần lớn tàn tích của chúng cũng bị hủy hoại khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iraq nổ
Trang 92.5 Tượng thần Mặt Trời Helios
Tượng thần Mặt Trời Helios là kỳ quan thứ 5 trong danh sách 7 kỳ quan thế giới cổ đại Bức tượng được xây dựng ở Rhodes, một hòn đảo của Hy Lạp nằm
tại phía đông nam biển Aegean Bức tượng được xây dựng để vinh danh Helios
-vị thần Mặt Trời trong Thần Thoại Hy Lạp và cũng là người bảo hộ cho hòn đảo này Được xây dựng từ năm 292 - 280 TCN, bức tượng có chiều cao khoảng 34m và được làm hoàn toàn bằng đồng thau Tuy nhiên trong trận động đất năm
226 TCN, bức tượng đã bị gãy ở phần đầu gối và hoàn toàn sụp đổ Các mảnh
vỡ nằm ở thành phố suốt 8 thế kỷ cho đến khi được một thương gia người
Edessa (nay là thành phố Urfa của Thổ Nhĩ Kỳ) mua lại Ông ta cho nấu chảy chúng thành những tấm đồng rồi đem về quê mình
Trang 102.6 Đền thờ nữ thần Artemis
Đền thờ nữ thần Artemis là một công trình kiến trúc được xây dựng ở thành phố Ephesus (nằm cách tỉnh Izmir của Thổ Nhĩ Kỳ 3km) vào khoảng năm 550 TCN bởi kiến trúc sư người Hy Lạp là Chersiphron và con trai là Metagenes Ngôi đền được xây dựng để tôn vinh nữ thần Artemis - vị thần của sự săn bắn và là người bảo hộ cho các thiếu nữ trong thần thoại Hy Lạp Ngôi đền đã từng trải qua nhiều lần mở rộng, sửa chữa và đến năm 430 TCN, công trình này đã có chiều dài khoảng 115m, chiều rộng 55m với cấu trúc gồm 127 cây cột bằng đá Tuy nhiên vào năm 356 TCN, ngôi đền bị thiêu hủy bởi một người đàn ông Hy Lạp cuồng danh vọng và sự nổi tiếng Sau đó, vào năm 323 TCN một ngôi đền khác đã được xây dựng lại ngay trên nền đất cũ Ngôi đền mới cũng chẳng có số
Trang 11phận khá hơn Vào năm 262 sau CN, bộ tộc người Goth (một chủng tộc
German) đã đột kích vào thành phố và thiêu cháy ngôi đền Hiện nay chỉ còn lại phần nền và một số bộ phận phụ của ngôi đền thứ 2 là còn tồn tại
2.7 Tượng thần Zeus
Tượng thần Zeus là bức tượng khắc họa lại hình ảnh vị thần tối cao trong thần thoại Hy Lạp do nhà điêu khắc nổi tiếng Phidias xây dựng vào khoảng năm 435 TCN Bức tượng được làm từ ngà voi, vàng, các loại đá quý và gỗ cây tuyết tùng với chiều cao khoảng 12m Tạo hình của bức tượng là cảnh thần Zeus đang ngồi trên ngai vàng, một tay cầm cây quyền trượng tượng trưng cho quyền lực tối cao
và tay còn lại cầm bức tượng thần Nike - vị thần của sự chiến thắng Hiện nay vẫn chưa có lời giải đáp rõ ràng về kết cục của bức tượng tuy nhiên theo một số
Trang 12miêu tả, bức tượng đã được chuyển tới Constantinople (nay là thành phố
Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ) và sau đó bị thiêu cháy trong trận hỏa hoạn năm 475 sau CN
Trên đây là danh sách 7 kỳ quan thế giới ở thời cổ đại về những nền văn minh huy hoàng, rực rỡ đã từng tồn tại trên thế giới trước đây