Luận văn thạc sỹ kinh tế: Quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình

Trong quá trình học tập, nghiên cứu ở nhà trường, kết hợp với kinh nghiệm trong quá trình công tác và với sự nỗ lực của bản thân tôi đã hoàn thành luận văn về đề tài “Quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình”. Đạt được kết quả này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý thầy, cô giáo của trường Đại học Chu Văn An đã nhiệt tình truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong thời gian tôi học tập tại trường. Đặc biệt tôi xin bầy tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến TS. Lê Phương Hòa là người trực tiếp hướng dẫn tôi làm Luận văn. Cô đã dầy công giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn đến Ban lãnh đạo, cán bộ Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư tỉnh Ninh Bình đã giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận văn. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, người thân luôn bên cạnh động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Mặc dù tôi đã rất cố gắng nhưng luận văn không thể tránh khỏi những khiếm khuyết, tôi mong nhận được sự góp ý chân thành của quý thầy, cô giáo, đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CHU VĂN AN

HƯNG YÊN – 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CHU VĂN AN

TỐNG THỊ PHƯƠNG THÚY

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO CƠ CHẾ TỰ CHỦ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN HOA LƯ,

TỈNH NINH BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế

Mã số:

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Dương Xuân Triệu

HƯNG YÊN – 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học củariêng tôi, có sự hướng dẫn của TS Dương Xuân Triệu

Các nội dung và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa đượccông bố dưới bất cứ hình thức nào, trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào trướcđây Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánhgiá được chính tôi thu thập từ các nguồn số liệu khác nhau và được ghi rõ trongphần tài liệu tham khảo Ngoài ra, bản luận văn này có tham khảo tài liệu của các cơquan, tổ chức khác và cũng được ghi chú trong phần tài liệu tham khảo

Hưng Yên, ngày… tháng… năm 2020

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Tống Thị Phương Thúy

ơn sâu sắc nhất đến TS Lê Phương Hòa là người trực tiếp hướng dẫn tôi làm Luậnvăn Cô đã dầy công giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luậnvăn.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn đến Ban lãnh đạo, cán bộ Trung tâm Y tếhuyện Hoa Lư tỉnh Ninh Bình đã giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận văn

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, người thân luôn bên cạnh độngviên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Mặc dù tôi đã rất cố gắng nhưng luận văn không thể tránh khỏi những khiếmkhuyết, tôi mong nhận được sự góp ý chân thành của quý thầy, cô giáo, đồng nghiệp

để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hưng Yên, ngày … tháng … năm 2020

Người cam đoan

Tống Thị Phương Thúy

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Các đóng góp cơ bản của đề tài 4

6 Kết cấu của đề tài 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO HƯỚNG TỰ CHỦ TẠI BỆNH VIỆN CÔNG LẬP

6

1.1.Cơ sở lý luận về bệnh viện công lập 6

1.1.1 Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế 6

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm của bệnh viện công lập 8

1.1.3 Đặc điểm quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp có thu 12

1.2.Đặc điểm quản lý tài chính tại bệnh viện công lập 20

1.2.1 Khái niệm quản lý tài chính bệnh viện công 20

1.2.2 Mục tiêu, nguyên tắc và nội dung của quản lý tài chính bệnh viện công

21

1.3.Cơ sở thực tiễn về thực hiện cơ chế quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại các các Bệnh viện công lập 41

1.3.1 Kinh nghiệm tự chủ tài chính của một số bệnh viện công lập trên địa bàn tỉnh Ninh Bình ……… ……… 41

1.3.2 Bài học kinh nghiệm đối với Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư…… 43

1.3.3 Tổng quan tài liệu và khoảng trống nghiên cứu 44

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO HƯỚNG TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI TRUNGTÂM Y TẾ HUYỆN HOA LƯ TỈNH NINH BÌNH……… ……… 48

2.1.Tổng quan về tâm Y tế huyện Hoa Lư 48

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 48

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy quản lý 49

2.1.3 Nguồn nhân lực 53

2.1.4 Cơ sở vật chất - Trang thiết bị kỹ thuật 55

2.1.5 Công tác quản lý tài chính tại Trung tâm 57

2.1.6 Kết quả một số hoạt động chính của Trung tâm 63

2.2 Tình hình thực hiện tự chủ trong quản lý tài chính tại Trung tâm 65

2.2.1 Công tác sử dụng các nguồn tài chính của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 69

2.2.2 Công tác quản lý tài sản tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 73

2.2.3 Công tác quyết toán tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 74

2.2.4 Kết quả đánh giá của các đối tượng khảo sát về công tác quản lý tài chính tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 76

2.3.Đánh giá kết quả thực hiện Quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư……… …… 80

2.3.1 Kết quả đạt được 80

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 82

2.3.3 Nguyên nhân của những tồn tại 83

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁCQUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO HƯỚNG TỰ CHỦ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN HOA LƯ TỈNH NINH BÌNH

……….page112 87

3.1 Định hướng phát triển Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 87

3.1.1 Định hướng phát triển chung của ngành y tế……….….…87

3.1.2 Định hướng phát triển Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 88

3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 92

3.2.1 Giải pháp đổi mới xây dựng dự toán thu – chi 92

3.2.2 Giải pháp khai thác nguồn thu 93

3.2.3 Giải pháp sử dụng nguồn thu 96

3.2.4 Giải pháp tăng cường quản lý, sử dụng các trang thiết bị, tài sản và đưa tiến bộ thông tin vào quản lý tài chính 98

3.2.5 Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý tài chính kế toán chuyên trách có phẩm chất tốt, nghiệp vụ chuyên môn vững 100

3.2.6 Giải pháp về quyết toán 101

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 03 TÀI LIỆU THAM KHẢO 107

PHỤ LỤC……… 109

DANH MỤC BẢNG HÌNH Bảng:

Bảng 2.1: Đội ngũ nhân lực của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư giai đoạn

Bảng 2.2: Cơ sở vật chất của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư giai đoạn

2017-2019

56page5 9

Bảng 2.3: Báo cáo kinh phí sử dụng chi lương và lương tăng thêm 59Bảng 2.4: Một số kết quả hoạt động của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lưgiai

Bảng 2.10: Tổng hợp thực hiện chi từ nguồn viện phí, BHYT và thu khác

Bảng 2.11: Tình hình Tài sản tại Trung tâm giai đoạn năm 2017-2019 73Bảng 2.12: Bảng quyết toán thu-chi của Trung tâm giai đoạn năm 2017-

Bảng 2.13: Kết quả đánh giá trình độ quản lý Trung tâm Y tế huyện Hoa

Bảng 2.14: Kết quả đánh giá công tác tổ chức quản lý thu chitại Trung tâm

Bảng 2.15: Kết quả đánh giá cơ sở vật chất, trang thiết bị tại Trung tâm Y

Hình

Sơ đồ 1.1: Mô hình phương pháp lập dự toán dựa trên cơ sở quá khứ 14

Sơ đồ 1.2: Mô hình phương pháp lập dự toán không dựa trên cơ sở quá khứ 15

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ bộ máy quản lý của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 51

Sơ đồ 2.2: Cơ cấu tổ chức phòng Tài chính – Kế toán Trung tâm Y tế huyện

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG HÌNH Bảng:

Bảng 2.1: Đội ngũ nhân lực của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư giai đoạn

Bảng 2.2: Cơ sở vật chất của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư giai đoạn

2017-2019

60page5 9

Bảng 2.3: Báo cáo kinh phí sử dụng chi lương và lương tăng thêm 63Bảng 2.4: Một số kết quả hoạt động của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lưgiai

Bảng 2.10: Tổng hợp thực hiện chi từ nguồn viện phí, BHYT và thu khác

Bảng 2.11: Tình hình Tài sản tại Trung tâm giai đoạn năm 2017-2019 79Bảng 2.12: Bảng quyết toán thu-chi của Trung tâm giai đoạn năm 2017-

Bảng 2.13: Kết quả đánh giá trình độ quản lý Trung tâm Y tế huyện Hoa

Bảng 2.14: Kết quả đánh giá công tác tổ chức quản lý thu chitại Trung tâm

Bảng 2.15: Kết quả đánh giá cơ sở vật chất, trang thiết bị tại Trung tâm Y

Hình

Sơ đồ 1.1: Mô hình phương pháp lập dự toán dựa trên cơ sở quá khứ 17

Sơ đồ 1.2: Mô hình phương pháp lập dự toán không dựa trên cơ sở quá khứ 18

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ bộ máy quản lý của Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư 55

Sơ đồ 2.2: Cơ cấu tổ chức phòng Tài chính – Kế toán Trung tâm Y tế huyện

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư, phát triển sự nghiệp y tế luôn là vấn đề cần thiết, được ưu tiên hàngđầu đối với mọi quốc gia, là mối quan tâm đặc biệt trong chính sách an sinh xã hội.Nhà nước đã đưa ra nhiều chính sách xã hội hóa công tác y tế như phát triển BHYTtoàn dân và tiếp nhận yêu cầu thanh toán BHYT thông qua cổng tiếp nhận BHXHViệt Nam, trang bị các thiết bị y tế cho các cơ sở y tế công lập nhằm nâng cao chấtlượng y tế, đem đến sự hài lòng cho bệnh nhân và huy động được sự đóng góp hếtsức to lớn của mọi tầng lớp xã hội

Trong những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều công văn, chính sách đốivới hoạt động quản lý tài chính của các đơn vị sự nghiệp nói chung và các cơ sở y tếnói riêng trong việc phát huy quyền tự chủ của đơn vị, giảm dần sự phụ thuộc vàongân sách nhà nước (NSNN) Với mục tiêu vừa phát triển quy mô, vừa đảm bảonâng cao chất lượng khám chữa bệnh, vừa phải huy động và sử dụng một cách cóhiệu quả các nguồn lực từ NSNN và các nguồn thu sự nghiệp đòi hỏi tổ chức côngtác quản lý tài chính của đơn vị phải phù hợp với thực tiễn hoạt động của đơn vị.Nguồn thu tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập không chỉ do ngân sáchnhà nước cấp mà còn do chính từng đơn vị tổ chức cung cấp thêm các hoạt độngdịch vụ cho xã hội ngoài nhiệm vụ được nhà nước giao để tạo thêm nguồn thu tàichính của đơn vị mình Nguồn thu từ hoạt động cung ứng dịch vụ ngoài nhiệm vụnhà nước giao của từng đơn vị đang có xu hướng tăng dần lên, tỷ trọng thu từ hoạtđộng sự nghiệp như thu phí, lệ phí, thu hoạt động sản xuất kinh doanh, cung ứngdịch vụ theo thỏa thuận trong tổng nguồn thu hàng năm của các đơn vị ngày càngcao, góp phần hết sức quan trọng cho sự phát triển của các đơn vị sự nghiệp cônglập

Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư là đơn vị sự nghiệp có thu, là một trong nhữngTrung tâm có điều trị thuộc hệ thống bệnh viện công lập của cả nước Từ năm 2013đến nay, sau khoảng thời gian hệ điều trị của Trung tâm thực hiện tự chủ tài chínhmột phần ngân sách nhà nước thực hiện theo nghị định số 43/2006/NĐ-CP củaChính phủ đến nay, Trung tâm rất chú trọng đến việc đổi mới công tác quản lý tài

chính – kế toán, khai thác tối đa các khoản thu, nâng cao hiệu quả các khoản chiphí, tích cực cân đối thu chi nhằm đảm bảo tự chủ về tài chính Bên cạnh những kếtquả đạt được vẫn còn những hạn chế cần nhìn nhận và khắc phục, thông tin do tàichính mang lại vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu quản trị Trung tâm và giúp đưa racác quyết định để phát triển Trung tâm Do vậy, cần có sự bổ sung và hoàn thiện cơchế quản lý tài chính để đảm bảo hoạt động tài chính của Trung tâm được quản lýngày càng tốt hơn.

Qua nghiên cứu các lý luận về tổ chức công tác quản lý tài chín chính tại cáccác đơn vị sự nghiệp công lập và việc hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính của cácđơn vị sự nghiệp y tế, đảm bảo tính tự chủ và phát huy vai trò của Trung tâm trongmục tiêu của Nhà nước trong vấn đề an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe toàn dânđồng thời tổng kết thực tiễn hoạt động tổ chức tài chính- kế toán tại Trung tâm Y tế

huyện Hoa Lư tôi đã lựa chọn đề tài “Quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình” để làm luận văn thạc sĩ, với mong

muốn tiếp tục nghiên cứu, tìm ra các giải pháp quản lý tài chính hữu hiệu cho Trungtâm, nhằm góp phần phát triển Trung tâm ngày càng tốt hơn trong những năm tới

2 Mục tiêu nghiên cứu

2 1 Mục tiêu chung

Làm rõ những lý luận cơ bản về quản lý tài chính, đánh giá công tác thực hiệnquyền tự chủ về tài chính tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư từ đó tìm kiếm các giảipháp để thực hiện thành công chủ trương tự chủ tài chính nhằm nâng cao chất lượngphục vụ người bệnh tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Các vấn đề liên quan đến công tác quản lý tài chính tại Trung tâm Y tế huyệnHoa Lư, tập trung chủ yếu vào quản lý các nguồn thu-chi NSNN, thu - chi sựnghiệp thường xuyên

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

3.2.1 Phạm vi không gian: Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư, Tỉnh Ninh Bình 3.2.2 Phạm vi thời gian: Đề tài thu thập số liệu nghiên cứu của các năm từ

năm 2017 đến năm 2019 (14-16)

3.2.3 Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu những nội dung tự

chủtài chính được tiếp cận từ góc độ quản lý Nhà nước Các yếu tố ảnh hưởng đượcnghiên cứu không bao gồm các yếu tố chính trị và môi trường tự nhiên Các giảipháp được đề xuất tập trung vào giải pháp kinh tế, tổ chức, không nghiên cứu về cácgiải pháp về kỹ thuật

4 Phương pháp nghiên cứu:

4.1 Phương pháp thu thập thông tin

Kinh nghiệm tự chủ tài chính của bệnh viện trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

4.1.2 Thông tin sơ cấp

Thông tin sơ cấp phục vụ nghiên cứu được thu thập từ điều tra, phỏng vấnthực tế tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư

4.2 Phương pháp tổng hợp thông tin

Thông tin sau khi thu thập được, tác giả tiến hành phân loại, tổng hợp thôngtin bằng phương pháp phân tổ thống kê Sau đó tiến hành kiểm tra nếu phát hiện cósai sót, thiếu chính xác trong ghi chép, tổng hợp, chỉnh sửa thông tin còn thiếu sau

đó sàng lọc và tính toán cho phù hợp với mục tiêu và mục đích nghiên cứu Yêu cẩucủa các thông tin phải đảm bảo đầy đủ, chính xác và logic

Sau khi sàng lọc, các thông tin thu thập được sẽ được nhập vào máy tính vàtiến hành tổng hợp, phân tích và đánh giá Các thông tin chủ yếu thông qua các sơ

đồ, bảng, biểu

Đề tài sử dụng công cụ gồm máy tính và phần mềm Microsoft Excel 2007 để

xử lý, tính toán và tổng hợp thông tin

4.2.3 Phương pháp phân tích thông tin

Luận văn sử dụng các phương pháp chủ yếu sau đây:

4.2.3.1 Phương pháp thống kê mô tả

Nguồn dữ liệu thống kê về nguồn lực, điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật cũngnhư các kết quả nghiên cứu được kế thừa là những thông tin cơ sở quan trọng choviệc thực hiện đề tài Các nguồn dữ liệu được thống kê bao gồm: Dữ liệu từ các tàiliệu, báo cáo, số liệu thống kê qua các năm, được thống kê, tính toán thành nhữngchỉ tiêu để đánh giá thực hiện quyền tự chủ về tài chính tại Trung tâm Y tế huyệnHoa Lư

4.2.3.2 Phương pháp so sánh

So sánh là phương pháp được sử dụng phổ biến trong phân tích kinh tế đểxác định xu hướng mức độ biến động các chỉ tiêu, các hiện tượng kinh tế đượclượng hóa có cùng nội dung tính chất như nhau

Phương pháp so sánh sử dụng trong đề tài nhằm nghiên cứu và xác đinh mức

đô ̣biến đông của các chỉ tiêu phân tích về nguồn thu, nhiệm vụ chi, chênh lệch thuchi, trích lập các quỹ tại Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư So sánh số liệu kỳ này vớicác số liệu kỳ trước để thấy rõ xu hướng tăng trưởng của các chỉ tiêu đó

5 Các đóng góp cơ bản của đề tài

*Về lý luận: Hệ thống hóa những lý thuyết cơ bản về công tác thực hiện

cơchế tự chủ, tự chịu trách nhiệm quyền tự chủ trong công tác quản lý tài chính đốivới đơn vị sự nghiệp công lập có thu Tổng kết những kết quả đã đạt được trongthời gian qua đặc biệt là 3 năm gần đây và rút ra bài học kinh nghiệm để thực hiệntrong thời gian tới

*Về thực tiễn: Trên cơ sở phân tích, đánh giá công tác thực hiện cơ chế

tựchủ, tự chịu trách nhiệm quyền tự chủ trong công tác quản lý tài chính đối với đơn

vị sự nghiệp công lập nói chung và Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư nói riêng, luậnvăn đề xuất một số giải pháp qua đó góp phần thực hiện tốt quyền tự chủ trong côngtác quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Kết quả nghiên cứu đề tài luận văn có giá trị tham khảo để nghiên cứu những vấn đềliên quan tại những đơn vị có những điểm tương đồng

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn gồm 3 chương sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính theo hướng tự chủ

tại bệnhviện công lập

Chương 2 Thực trạng về quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trung tâm Y

tế Huyện Hoa Lư

Chương 3 Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính theo hướng tự chủ tại Trung

tâm Y tế Huyện Hoa Lư

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH THEO

HƯỚNG TỰ CHỦ TẠI BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỆNH VIỆN CÔNG LẬP

1.1.1 Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế

Đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế: gồm các cơ sở khámchữa bệnh như các bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế thuộc các bộ ngành và địaphương, cơ sở khám chữa bệnh thuộc các viện nghiên cứu, trường đào tạo y dược, cơ

sở điều dưỡng và phục hồi chức năng; các viện phân viện thuộc hệ phòng bệnh trungương, các trung tâm y tế thuộc hệ phòng bệnh địa phương, các trung tâm truyền thônggiáo dục sức khoẻ, trung tâm bảo vệ sức khoẻ bà mẹ và trẻ em - kế hoạch hoá giađình, trung tâm phòng chống các bệnh xã hội; các trung tâm kiểm định vacxin sinhphẩm, kiểm tra chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm; các cơ sở sản xuất vắc xin, sinhphẩm, máu dịch truyền thuộc ngành Y tế…

Xét trên góc độ phân cấp quản lý tài chính, có thể chia các đơn vị tài chính trong cùng một ngành theo hệ thống dọc thành các đơn vị dự toán:

- Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị trực tiếp nhận dự toán từ ngân sách năm và

phân bổ dự toán cho đơn vị dự toán cấp dưới, chịu trách nhiệm trước nhà nước vềviệc tổ chức thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của cấp mình vàcông tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc.Đơn vị dự toán cấp I là đơn vị có trách nhiệm quản lý kinh phí của toàn ngành vàgiải quyết các vấn đề có liên quan đến kinh phí với cơ quan tài chính Thuộc đơn vị

dự toán cấp I là các Bộ ở Trung ương, các Sở ở các tỉnh, thành phố hoặc các phòng

ở cấp quận huyện

- Đơn vị dự toán cấp II: là đơn vị nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toáncấp I và phân bổ dự toán ngân sách cho đơn vị dự toán cấp III, tổ chức thực hiệncông tác kế toán và quyết toán ngân sách của cấp mình và công tác kế toán và quyếttoán của đơn vị dự toán cấp dưới Đơn vị dự toán cấp II là đơn vị trực thuộc đơn vị

dự toán cấp I và là đơn vị trung gian thực hiện các nhiệm vụ quản lý kinh phí nốiliền giữa đơn vị dự toán cấp I với các đơn vị dự toán cấp III

- Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng vốn ngân sách, nhận dựtoán ngân sách của đơn vị cấp II hoặc cấp I (nếu không có cấp II) có trách nhiệm tổchức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và đơn vị

dự toán cấp dưới (nếu có) Đơn vị dự toán cấp III là đơn vị dự toán cấp cơ sở trựctiếp chi tiêu kinh phí để phục vụ nhu cầu hoạt động của mình đồng thời thực hiệncác nhiệm vụ quản lý kinh phí tại đơn vị dưới sự hướng dẫn của đơn vị dự toán cấptrên

- Đơn vị dự toán cấp dưới của cấp III được nhận kinh phí để thực hiện phầncông việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết toán với đơn

vị dự toán cấp trên như quy định đối với đơn vị dự toán cấp III với cấp II và cấp IIvới cấp I

Theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 02 năm 2015“Các quyđịnh về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính của đơn vị sự nghiệp công”.Căn cứ vào nguồn

thu sựnghiệp, đơn vị sự nghiệp được chia làm ba loại: Đơn vị sự nghiệp có thu tựđảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự đảmbảo chi phí): Là đơn vị sự nghiệp có nguồn thu đảm bảo được toàn bộ chi phí hoạtđộng thường xuyên, ngân sách nhà nước (NSNN) không phải cấp kinh phí bảo đảmhoạt đông thường xuyên cho đơn vị

- Đơn vị sự nghiệp có thu tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động thườngxuyên (gọi tắt là đơn vị tự đảm bảo một phần chi phí): Là đơn vị có nguồn thu sựnghiệp chưa tự trang trải toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, NSNN vẫn phảicấp một phần kinh phí hoạt động thường xuyên cho đơn vị

- Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị không có nguồn thu, kinh phíhoạt động thường xuyên do NSNN bảo đảm toàn bộ (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp doNSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động)

Việc phân loại đơn vị sự nghiệp theo quy định trên, được ổn định trong thờigian 3 năm, sau thời hạn 3 năm sẽ xem xét phân loại lại cho phù hợp

Trong thời gian ổn định phân loại, trường hợp đơn vị sự nghiệp có thay đổichức năng, nhiệm vụ, tổ chức thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét điềuchỉnh phân loại lại cho phù hợp.

Phương pháp phân loại đơn vị sự nghiệp:

* Theo Nghị định 85/2012/NĐ-CP ngày 15 tháng 10 năm 2012 về “cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá dịch

vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập” thì đơn vị

sự nghiệp y tế được phân loại thành 4 nhóm như sau:

Nhóm 1: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí

hoạt động thường xuyên và kinh phí đầu tư phát triển

Nhóm2: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí

hoạt động thường xuyên

Nhóm 3: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt

động thường xuyên;

Nhóm 4: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu, kinh

phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao do ngân sách nhànước bảo đảm toàn bộ

Việc đăng ký, phân loại các đơn vị sự nghiệp y tế được ổn định trong thờigian 03 năm, sau thời hạn 03 năm sẽ xem xét phân loại lại cho phù hợp Trường hợpđơn vị có biến động về nguồn thu hoặc nhiệm vụ chi làm thay đổi cơ bản mức tựbảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên thì được xem xét điều chỉnh việc phânloại trước thời hạn

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm của bệnh viện công lập

1.1.2.1 Khái niệm bệnh viện công lập

Chương trình đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với các cơ quan hànhchính Nhà nước và đơn vị sự nghiệp giai đoạn 2004- 2005 ban hành kèm theoQuyết định số 08/2004/QĐ-TTg ngày 15/01/2004 của Thủ tướng Chính phủ đã chỉ

dục; khoa học công nghệ; môi trường; y tế; văn hóa nghệ thuật; thể dục thể thao;

sự nghiệp kinh tế; dịch vụ việc làm do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập Các đơn vị sự nghiệp được Nhà nước đầu tư cơ sở vật chất, bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên để thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao”.

Nghị định số 10/2002/NĐ-CP ngày 16/01/2002 của Chính phủ về chế độ tài

chính áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có thu, theo đó “Đơn vị sự nghiệp cóthu lànhững đơn vị do Nhà nước thành lập, hoạt động có thu nhằm thực hiện cung cấp các dịch vụ xã hội công và các dịch vụ nhằm duy trì sự hoạt động bình thường của các ngành kinh tế quốc dân Các đơn vị này hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp giáo dục; khoa học công nghệ; môi trường; y tế; văn hóa nghệ thuật; thể dục thể thao; sự nghiệp kinh tế; dịch vụ việc làm”

Theo khái niệm này, các tiêu chí để xác định đơn vị sự nghiệp có thu đó là:

có văn bản ra quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm quyền ởTrung ương hoặc địa phương; được Nhà nước cấp một phần kinh phí để hoạt độngthực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và được phép thực hiện một số khoản thutheo quy định của pháp luật; có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tàichính kế toán theo chế độ hiện hành; có mở tài khoản tại kho bạc Nhà nước

Tại Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ đưa ra khái

niệm đơn vị sự nghiệp công lập Theo đó “Đơn vị sự nghiệp công lập là những đơnvị do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập (đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, có tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán), hoạt động trong các lĩnh vực sự nghiệp giáo dục- đào tạo dạy nghề, sự nghiệp y tế, đảm bảo xã hội, sự nghiệp văn hóa thông tin, sự nghiệp thể dục thể thao, sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác.”

Như vậy, khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập mới đưa ra về cơ bản thốngnhất với các khái niệm trước đây Tuy nhiên việc xóa bỏ khái niệm đơn vị sự nghiệp

có thu theo Nghị định 10/2002/NĐ-CP cũng là một bước chuyển quan trọng Theo

đó, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biênchế và tài chính không chỉ áp dụng cho các đơn vị sự nghiệp có nguồn thu mà còn

Dược áp dụng đối với cả các đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu hoặc có nguồnthu ít.

Theo Nghị định 85/2012/NĐ-CP ngày 15 tháng 10 năm 2012 về “cơ chế hoạtđộng, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập” thì: “Đơn vị

sự nghiệp y tế công lập” là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lậpvà

quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổchức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụcung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyênmôn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chứcnăng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệmdược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạchhóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe (sau đây gọi tắt làđơn vị sự nghiệp y tế)

Như vậy, Đơn vị sự nghiệp y tế công lập là cơ sở y tế công lập thuộc hệ

thốngy tế quốc dân được Nhà nước thành lập và đầu tư về kinh phí và cơ sở vậtchất, hoạt động chủ yếu bằng nguồn NSNN hoặc các khoản đóng góp phi vụ lợinhằm cung cấp các dịch vụ có chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp chăm sóc sứckhỏe và nhu cầu phát triển của đất nước

Từ khái niệm đơn vị y tế công lập có thể đưa ra khái niệm bệnh viện cônglập: là đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực y tế được xác định dựavào các tiêu chuẩn sau: Có văn bản quyết định thành lập của cơ quan có thẩm quyền

ở Trung ương hoặc địa phương; được Nhà nước cung cấp kinh phí và tài sản đểthực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và được phép thực hiện một số khoản thutheo quy định của Nhà nước; có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tàichính kế toán theo chế độ Nhà nước quy định; là đơn vị độc lập, có tư cách phápnhân, có con dấu và tài khoản riêng mở tại Kho bạc Nhà nước

1.1.2.2 Đặc điểm của bệnh viện công lập

Các đơn vị bệnh viện công lập hoạt động trong ngành y tế, với quy mô hoạtđộng khác nhau, đều có một số đặc điểm nhất định như sau:

Một là, đơn vị bệnh viện công lập là một tổ chức hoạt động theo nguyên tắc cung cấp dịch vụ công chứ không vì mục tiêu lợi nhuận.

Đây là những đơn vị do Nhà nước thành lập, hoạt động mục tiêu chủ yếugiúp Nhà nước thực hiện vai trò của mình trong việc điều hành các hoạt động kinh

tế - văn hoá - xã hội theo hướng hiệu quả công bằng Nhà nước tổ chức duy trì vàtài trợ cho các hoạt động của các đơn vị sự nghiệp nhằm mục đích cung cấp cho xãhội những sản phẩm dịch vụ đặc biệt để hỗ trợ cho các ngành, các lĩnh vực kinh tếhoạt động bình thường, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, bảo đảm nguồn nhânlực, thúc đẩy hoạt động kinh tế phát triển và đạt hiệu quả cao hơn, bảo đảm vàkhông ngừng nâng cao đời sống, sức khoẻ, văn hoá, tinh thần của nhân dân Vì vậyquá trình hoạt động của các đơn vị bệnh viện công lập chủ yếu là cung cấp dịch vụcông thực hiện chức năng và các nhiệm vụ do Nhà nước giao là chính chứ khôngnhằm mục đích lợi nhuận như các doanh nghiệp trong nền kinh tế

Hai là, sản phẩm của đơn vị bệnh viện công lập là sản phẩm mang lại lợi ích chung, có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất.

Những sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp y tế tạo ra chủ yếu lànhững sản phẩm có giá trị về sức khoẻ, văn hoá, đạo đức và các giá trị xã hội…Những sản phẩm này là sản phẩm có thể ở dạng vật chất hoặc phi vật chất có thểdùng chung cho nhiều người Nhìn chung, đại bộ phận các sản phẩm của đơn vị sựnghiệp y tế là những sản phẩm có tính phục vụ không chỉ bó hẹp trong một ngànhmột lĩnh vực mà những sản phẩm đó khi tiêu dùng thường có tác dụng lan toả,truyền tiếp

Sản phẩm, dịch vụ của hoạt động sự nghiệp y tế cơ bản là những “hàng hoácông cộng” Mà “hàng hoá công cộng” có hai đặc điểm cơ bản: “không loại trừ” và

“không tranh giành” Đó là những hàng hoá mà việc tiêu dùng của người này khôngloại trừ việc tiêu dùng của người khác và không có ai có thể can thiệp ngăn chặnviệc người khác sử dụng sản phẩm dịch vụ đó

Những “hàng hoá công cộng” từ hoạt động sự nghiệp không những có giá trị

sử dụng mà nó còn có giá trị xã hội rất cao Việc sử dụng những loại sản phẩm nàygiúp cho quá trình sản xuất của cải vật chất được thuận lợi và có hiệu quả hơn Đối

với hoạt động sự nghiệp y tế mang lại sức khoẻ, tri thức, những hiểu biết cần thiết,giúp cho sự phát triển toàn diện của con người - nhân tố quan trọng đối với sự pháttriển kinh tế xã hội đất nước Vì vậy, hoạt động sự nghiệp y tế luôn gắn bó hữu cơ

và có tác động tích cực đến quá trình tái sản xuất xã hội

Ba là, hoạt động của đơn vị bệnh viện công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế xã hội.

Với chức năng của mình, Chính phủ luôn tổ chức duy trì và bảo đảm hoạtđộng sự nghiệp y tế để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội Để thựchiện các mục tiêu kinh tế xã hội nhất định, Chính phủ thực hiện các chương trìnhmục tiêu quốc gia như: Chương trình chăm sóc sức khoẻ cộng đồng, Chương trìnhdân số kế hoạch hoá gia đình, Chương trình phòng chống một số bệnh dịch nguyhiểm và HIV/AIDS, Chương trình xoá đói giảm nghèo… Với những chương trìnhmục tiêu quốc gia này chỉ có nhà nước mà cụ thể ở đây là các đơn vị sự nghiệp,bệnh viện công lập mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả bởi nếu để

tư nhân thực hiện họ sẽ vì mục tiêu lợi nhuận là chính mà không quan tâm nhiềuđến mục tiêu xã hội dẫn đến hạn chế việc tiêu dùng và kìm hãm sự phát triển hiệuquả công bằng xã hội

Bốn là, các đơn vị bệnh viện công lập có nguồn thu hợp pháp từ hoạt động

sự nghiệp y tế

Là tổ chức do Nhà nước thành lập thực hiện nghiệp vụ chuyên môn, cungcấp những dịch vụ công nhằm thoả mãn nhu cầu thiết yếu của người dân Nhìnchung nguồn tài chính cơ bản phục vụ cho hoạt động của các đơn vị sự nghiệp này

do ngân sách nhà nước cấp Tuy nhiên với sự đa dạng của hoạt động sự nghiệptrong lĩnh vực y tế cũng như những khó khăn của NSNN và với mục tiêu để đảmbảo tính hiệu quả trong các hoạt động của các đơn vị bệnh viện, Nhà nước đã chophép đơn vị sự nghiệp, bệnh viện công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính thôngqua việc giao cho họ quyền được khai thác nguồn thu trong phạm vi chức năng vànhiệm vụ của đơn vị và được bố trí một số khoản chi một cách chủ động

1.1.3 Đặc điểm quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp cóthu

Lập dự toán thu chi các nguồn kinh phí của bệnh viện là thông qua cácnghiệp vụ tài chính để cụ thể hoá định hướng phát triển, kế hoạch hoạt động ngắnhạn của bệnh viện, trên cơ sở tăng nguồn thu hợp pháp và vững chắc, đảm bảo đượchoạt động thường xuyên của bệnh viện, đồng thời từng bước củng cố và nâng cấp

cơ sở vật chất của bệnh viện, tập trung đầu tư đúng mục tiêu ưu tiên nhằm đạt hiệuquả cao, hạn chế tối đa lãng phí và tiêu cực cho bệnh viện

1.1.3.1 Đối với hoạt động theo mục tiêu, nhiệm vụ đượcgiao

- Lập dự toán thu chi ngân sách

Lập dự toán ngân sách là quá trình phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhucầu các nguồn tài chính để xây dựng các chỉ tiêu thu chi ngân sách hàng năm mộtcách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn Lập dự toán thu, chi năm kế hoạchtại các ĐVSN dựa vào những căn cứ sau:

+ Chủ trương của Nhà nước về duy trì và phát triển các hoạt động sựnghiệptrong từng giai đoạn nhất định

* Phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ là phương pháp xác định cácchỉ tiêu trong dự toán dựa vào kết quả hoạt động thực tế của kỳ liền trước và điềuchỉnh theo tỷ lệ tăng trưởng và tỷ lệ lạm phát dự kiến Như vậy phương pháp nàyrất rõ ràng, dễ hiểu và dễ sử dụng Phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ cóthể khái quát theo sơ đồ1.1 dưới đây:

Quản lý cấp trên

Dự toán năm nay

Dự toán năm trước Các yếu tố điều chỉnh tăng trong năm nay

Quản lý bộ phận

Sơ đồ 1.1 Mô hình phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ

* Phương pháp lập dự toán không dựa trên cơ sở quá khứ là phương phápxác định các chỉ tiêu trong dự toán dựa vào nhiệm vụ, mục tiêu hoạt động trong năm

kế hoạch, phù hợp với điều kiện cụ thể hiện có của đơn vị chứ không dựa trên kếtquả hoạt động thực tế của năm trước Như vậy đây là phương pháp lập dự toán phứctạp hơn do không dựa trên số liệu, kinh nghiệm có sẵn Nếu đơn vị sử dụng phươngpháp này sẽ đánh giá được một cách chi tiết hiệu quả chi phí hoạt động của đơn vị.Phương pháp lập dự toán không dựa trên cơ sở quá khứ được khái quát theo sơ đồ1.2

Phương pháp lập dự toán trên cơ sở quá khứ vẫn là phương pháp được sửdụng rộng rãi ở các ĐVSN của Việt Nam hiện nay Tuy nhiên để đáp ứng yêu cầuđổi mới của cơ chế tự chủ tài chính, các ĐVSN có thể nghiên cứu và triển khai ápdụng thử nghiệm phương pháp lập dự toán không dựa trên cơ sở quá khứ cho một

số hoạt động tự chủ của đơnvị

Dự toán năm nay

Đánh giá các phương án thay thếTổng lợi ích gia tăng

Các nguồn lực sử

dụng cho hoạt động

Sơ đồ1.2.Mô hình phương pháp lập dự toán

không dựa trên cơ sở quá khứ

- Chấp hành dự toán thu chi ngân sách

Chấp hành dự toán là khâu tiếp theo sau khi lập dự toán, nó có vai trò hết sứcquan trọng trong công tác quản lý tài chính của các đơn vị Trên cơ sở dự toán ngânsách được giao, các đơn vị sự nghiệp tổ chức triển khai thực hiện, đưa ra các biệnpháp cần thiết đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ thu chi được giao đồng thời phải có

kế hoạch sử dụng kinh phí ngân sách theo đúng mục đích, chế độ, tiết kiệm và cóhiệu quả

Nội dung thu

Theo quy định tại Điều 14, Nghị định 43/2006 và khoản 1, mục VIII vàthông tư số 71/2006/TT-BTC thì nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp có thu baogồm các khoản sau: kinh phí do nhà nước cấp, nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp,nguồn viện trợ, quà biếu, tặng Ngoài ra đơn vị sự nghiệp được quyền huy động vốn

từ các tổ chức tín dụng, từ cán bộ viên chức trong đơn vị…

* Kinh phí do ngân sách nhà nước cấp gồm

Quản lý bộ phận

Quản lý cấp trên

Kinh phí bảo đảm hoạt động thường xuyên thực hiện chức năng, nhiệm vụđối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động, được cơ quanquản lý cấp trên trực tiếp giao, trong phạm vi dự toán được cấp có thẩm quyềngiao;

Kinh phí thực hiện chương trình đào tạo bồi dưỡng cán bộ, viênchức;

Kinh phí thực hiện các chương trình mục tiêu quốcgia;

Kinh phí thực hiện chính sách tinh giản biên chế theo chế độ do Nhà nướcquy định (nếucó);

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản, kinh phí mua sắm trang thiết bị, sửa chữa lớntài sản cố định phục vụ hoạt động sự nghiệp theo dự án được cấp có thẩm quyềnphê duyệt trong phạm vi dự toán được giao hàngnăm;

* Nguồn thu sự nghiệp gồm:

Thu từ viện phí và bảo hiểm ytế

Theo quy định của Bộ Tài Chính, nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế là mộtphần ngân sách sự nghiệp y tế của Nhà nước giao cho Bệnh viện quản lý và sử dụng

để đảm bảo chất lượng khám, chữa bệnh cho nhân dân Tuy nhiên cho đến nay ởnước ta, các cơ sở khám, chữa bệnh trong hệ thống y tế Nhà nước chỉ được phép thumột phần viện phí Một phần viện phí chỉ tính tiền thuốc, dịch truyền, máu, hoáchất, xét nghiệm, phim X quang và dịch vụ khám chữa bệnh; không tính khấu haotài sản cố định, chi phí hành chính, đào tạo, nghiên cứu khoa học, đầu tư xây dựng

cơ sở vật chất và trang thiết bịlớn

Đối với người có thẻ Bảo hiểm y tế thì cơ quan bảo hiểm thanh toán việnphícủa bệnh nhân cho Bệnh viện

Thu từ phí, lệ phí theo quy định của Nhà nước, theo chế độ được phép để lạiđơnvị

Thu từ hoạt động dịch vụ phù hợp với lĩnh vực chuyên môn và khả năng củađơn vị, cụ thể: phí pháp y; phí kiểm nghiệm; thu từ các hoạt động cung ứng lao vụ

(giặt là, ăn uống, phương tiện đưa đón bệnhnhân…);…

* Nguồn viện trợ và các nguồn thukhác

Nguồn viện trợ và các nguồn thu khác cũng được Chính phủ Việt Nam quyđịnh là một phần ngân sách của Nhà nước giao cho Bệnh viện quản lý và sử dụng

Tuy nhiên Bệnh viện thường phải chi tiêu theo định hướng những nội dung đã định

từ phía nhà tài trợ Các nguồn khác như nguồn vốn vay của các tổ chức tín dụng,vốn huy động của cán bộ, viên chức trong đơn vị; nguồn vốn liên doanh, liên kếtcủa các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định của phápluật

Nội dung chi

* Nhóm chi thườngxuyên

- Chi cho conngười

Chi để duy trì hoạt động của bộ máy bao gồm các khoản chi tiền lương, tiềncông, phụ cấp lương, khen thưởng, phúc lợi tập thể, các khoản đóng góp và cáckhoản thanh toán khác cho các cá nhân Ngoài các khoản phụ cấp lương như cơquan hành chính, do đặc thù hoạt động, ở các đơn vị y tế còn có các khoản chi mangtính đặc thùnhư:

+Chếđộphụcấpthườngtrực24/24giờ:Đâylàkhoảnphụcấpchitrảchocông chức,viên chức và lực lượng vũ trang thực hiện nhiệm vụ thường trực chuyên môn24giờliêntụctạicáccơsởkhámbệnh,chữabệnhvàtrạmytếxã,phường,thịtrấn

+ Chế độ phụ cấp phẫu thuật, thủ thuật: Áp dụng đối với công chức, viênchức chuyên môn y tế trực tiếp thực hiện phẫu thuật, thủ thuật

- Chi nghiệp vụ chuyênmôn

Bao gồm chi mua hàng hoá, vật tư dùng cho công tác điều trị và khám bệnh;trang thiết bị kỹ thuật; sách, tài liệu chuyên môn y tế Nhóm này phụ thuộc vào cơ

sở vật chất và quy mô hoạt động của Bệnh viện Đây là nhóm thiết yếu nhất, thựchiện theo yêu cầu thực tế nên Nhà nước ít khống chế việc sử dụng kinh phí nhómnày Nhóm chi nghiệp vụ chuyên môn có liên hệ chặt chẽ với chất lượng săn sócbệnh nhân và mục tiêu phát triển Bệnh viện

- Chi mua sắm, sửa chữaTSCĐ

Hàng năm do nhu cầu hoạt động, do sự xuống cấp tất yếu của tài sản cố địnhdùng cho hoạt động chuyên môn cũng như quản lý nên thường phát sinh nhu cầukinh phí để mua sắm, trang bị thêm hoặc sửa chữa, phục hồi giá trị sử dụng chonhững tài sản cố định đã xuống cấp Việc mua sắm tài sản cố định bao gồm tiệnnghi làm việc và trang thiết bị phục vụ chuyênmôn.

* Chi không thường xuyên khác gồm: Chi thực hiện chương trình mục tiêu

quốc gia; thực hiện nhiệm vụ do Nhà nước đặt hàng; thực hiện chương trình đào tạobồi dưỡng cán bộ, viên chức…

Yêu cầu căn bản đối với quản lý chi trong các ĐVSN là phải có hiệu quả vàtiết kiệm Nguồn lực luôn có giới hạn nhưng nhu cầu không có giới hạn Hoạt động

sự nghiệp diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng và phức tạp dẫn đến nhu cầu chi luôngia tăng với tốc độ nhanh chóng trong khi khả năng huy động nguồn thu có hạn nênphải tiết kiệm để đạt hiệu quả trong quản lý tài chính Do đó phải tính toán sao chovới chi phí thấp nhất nhưng vẫn đạt hiệu quả cao nhất là vấn đề quan tâm hàng đầucủa quản lý tàichính

- Quyết toán thu chi ngân sách

Công tác quyết toán là khâu cuối cùng của quá trình sử dụng kinh phí Quyếttoán là bản báo cáo tổng hợp về tình hình thực hiện kế hoạch thu chi tài chính cũngnhư các chỉ tiêu công tác chủ yếu trong một thời gian nhất định (quí, năm)

Thông qua quyết toán, các số liệu được tổng hợp và trình bày một cách tổngquát toàn diện về tình hình tài sản, tình hình cấp phát, tiếp nhận kinh phí nhà nước,viện trợ và tình hình sử dụng từng loại kinh phí Mục đích là cung cấp các thông tinkinh tế, tài chính cần thiết cho việc kiểm tra, kiểm soát các khoản chi, quản lý tàisảnnhà nước… Điều này giúp cho chính phủ và các cơ quan chức năng có cơ sở đểkhaithác các nguồn thu, điều chỉnh các khoản chi một cách hợp lý, đồng thời phân tíchđược xu thế phát triển, từ đó định ra chiến lược phát triển và biện pháp quản lý tàichínhởcácđơnvị.Trêncơsởcácsốliệubáocáoquyếttoáncóthểđánhgiáhiệuquả phục vụcủa chính Bệnh viện, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch đồng thời rút raưu,nhượcđiểmcủatừngbộphậntrongquátrìnhquảnlýđểlàmcơsởchoviệcquản

lýởkỳtiếptheođặcbiệtlàlàmcơsởchoviệclậpkếhoạchcủanămsau

Hàng quý, hàng năm sau khi đã tiến hành các thủ tục khóa sổ kế toán theoqui định Kế toán căn cứ vào các biểu mẫu báo cáo quyết toán và hướng dẫn của cơquan chủ quản và cơ quan tài chính để làm báo cáo quyết toán Hồ sơ báo cáo quyếttoán phải gửi lên cơ quan chủ quản và cơ quan tài chính kho bạc nhà nước đúng thờigian qui định.

1.2.3.2 Đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh dịchvụ

Theo quy định của Nhà nước, các đơn vị được thực hiện hoạt động sản xuấtkinh doanh, dịch vụ bao gồm các đơn vị tự đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động, đơn

vị tự đảm bảo một phần chi phí hoạt động

- Lập dự toán thuchi

Đối với hoạt động dịch vụ, cơ quan chủ quản không giao dự toán thu, chi.Đơn vị sự nghiệp xây dựng dự toán thu, chi để điều hành trong năm Trước khi thựchiện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ ngoài mục tiêu, nhiệm vụ đượcgiao, các ĐVSN có thu phải trình danh mục đăng ký kê khai giá dịch vụ hoặc trình

đơnvịthựchiệngópvốn,liêndoanh,liênkếtlêncấpcóthẩmquyềnphêduyệttrướckhithựchiệnvàthựchiệncácthủtụckêkhainộpthuếtheoquyđịnhcủaNhànước

- Thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh, dịchvụ

Các đơn vị có trách nhiệm công khai danh mục và mức thu của dịch vụ.Phầnthu của hoạt động sau khi thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước là một nguồntài chính của đơn vị; được quản lý và sử dụng theo Nghị định 43/2006/NĐ-CP và

Thông tư 71/2006/TT-BTC hướng dẫn

Đối với hoạt động liên doanh, liên kết huy động vốn từ các nhà đầu tư, vốnvay tín dụng, huy động từ cán bộ công nhân viên chức để đầu tư trang thiết bị, máymóc thì việc quản lý tài chính cũng tuân theo hướng dẫn tại Nghị định 43/2006/NĐ-

CP, Thông tư 71/2006/TT-BTC Riêng đối với các cơ sở y tế công lập thì đượchướng dẫn cụ thể tại Thông tư 15/2007/TT-BYT ngày 12 tháng 12 năm 2007 hướngdẫn thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về việc sử dụng tài sản để liêndoanh, liên kết hoặc góp vốn liên doanh để mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạtđộng dịch vụ của các cơ sở y tế công lập, trong đó quy định về việc phân chia thu

nhập, mở sổ theo dõi, tổ chức theo dõi quản lý, hạch toán đầy đủ nguồn thu, cáckhoản chi phí của từng hoạt động liên doanh, liên kết theo quy định của pháp luậttại chuẩn mực số 07 – Kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết, chuẩn mực số

08 – Thông tin tài chính về các khoản vốn góp liên doanh, ban hành kèm theoQuyết định số 234/2003/QĐ-BTC ngày 30/12/2003 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.Đơn vị thực hiện liên doanh, liên kết sẽ căn cứ vào đề án đã được các bên tham giađồng ý để thực hiện việc quyết toán nguồn liên doanh, liên kết Phần thu của đơn vị

từ các hoạt động liên doanh liên kết sau khi thực hiện xong nghĩa vụ với ngân sáchnhà nước, phải trích một phần thu theo tỷ lệ thống nhất trong đề án góp vốn sau khitrừ các khoản chi phí trực tiếp để bổ sung nguồn kinh phí nhà nước và nguồn này sẽđược thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị định 43, tiếp đó đơn vị mới thực hiện việcphân chia thu nhập, hoàn vốn

- Chế độ báo cáo

Các đơn vị thực hiện quyết toán thu, chi hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch

vụ trong báo cáo tài chính tổng thể của đơn vị Riêng đối với các đơn vị thực hiệnliên doanh, liên kết thì phải lập báo cáo kết quả hoạt động của các đề án liên doanh,liên kết gửi Bộ chủ quản (đối với các cơ sở thuộc trung ương quản lý), gửi cơ quanchủ quản (đối với các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc địa phương quản lý)

1.2 Đặc điểm quản lý tài chính tại bệnh viện công lập

1.2.1 Khái niệm quản lý tài chính bệnh viện công

Phạm trù tài chính của một tổ chức thường được quan niệm tương đồng vớicác quỹ tiền tệ và các loại vốn được sử dụng để thực hiện các hoạt động nhằm đạtđược mục tiêu của tổ chức đó Đối với bệnh viện công, tài chính bệnh viện là sự vậnđộng của đồng tiền để thực hiện mục tiêu phúc lợi về chăm sóc sức khoẻ cho nhândân, hướng tới mục tiêu phát triển con người toàn diện Nó vừa phải thực hiện mụctiêu công bằng trong y tế, vừa phải bảo đảm mục tiêu hiệu quả tài chính

Đối với các tổ chức phi lợi nhuận như bệnh viện công, quản lý tài chínhkhông nhằm mục tiêu lợi nhuận như các tổ chức kinh doanh, nhưng với cơ chế tựchủ tài chính thì các nhà quản lý của bệnh viện công phải quan tâm đến tài chínhtheo hướng tự thu, tự chi; đó không chỉ là huy động và tạo nguồn thu mà còn là sử

dụng hợp lý và có hiệu quả các nguồn thu, nhằm bảo đảm cho bệnh viện thực hiệnđược các chức năng và mục tiêu của mình.

Từ sự phân tích trên, có thể đưa ra khái niệm: Quản lý tài chính bệnh viện công là sự tác động lên các đối tượng và hoạt động tài chính thông qua quá trình lập kế hoạch và tổ chức thực hiện các kế hoạch tài chính, quyết toán và kiểm tra tài chính tại bệnh viện nhằm xác định các nguồn thu và các khoản chi để phục vụ nhiệm vụ khám, chữa bệnh, đào tạo và nghiên cứu khoa học, đảm bảo đủ kinh phí

và sử dụng kinh phí một cách hiệu quả và công bằng, góp phần thực hiện mục tiêu chung của bệnh viện công.

Theo nghĩa rộng, quản lý tài chính tại bệnh viện công là việc quản lý toàn bộcác nguồn vốn, tài sản, vật tư để phục vụ nhiệm vụ khám chữa bệnh, đào tạo vànghiên cứu khoa học của bệnh viện

Theo nghĩa hẹp, quản lý tài chính tại bệnh viện công là quản lý các nguồnthu và các khoản chi bằng tiền của bệnh viện nhằm đảm bảo đủ kinh phí cho hoạtđộng của bệnh viện và sử dụng kinh phí một cách hiệu quả và công bằng, góp phầnthực hiện mục tiêu chung của bệnh viện công

1.2.2 Mục tiêu, nguyên tắc và nội dung của quản lý tài chính bệnh viện công.

Để thực hiện mục tiêu của quản lý tài chính bệnh viện công là sử dụng cácnguồn lực một cách hiệu quả và công bằng, quản lý tài chính bệnh viện công phảithực hiện được các mục tiêu cụ thể sau đây:

- Duy trì cân đối thu chi: Đây là điều kiện bắt buộc và cần thiết nhất củaquản lý tài chính bệnh viện công và cũng là tiêu chuẩn cho sự thành công trong cơchế quản lý tài chính mới, tiến tới hạch toán chi phí

- Huy động và tạo các nguồn thu một cách hợp pháp

- Đầu tư phát triển cơ sở vật chất, phát triển các chuyên khoa chuyên sâu củabệnh viện

- Cải thiện chất lượng các hoạt động thông qua một số chỉ tiêu chuyên mônnhư: tỉ lệ tử vong, số lượng khám chữa bệnh thành công

- Công bằng y tế cho các đối tượng phục vụ

- Nâng cao đời sống cán bộ công nhân viên, cải thiện điều kiện và phươngtiện làm việc của bệnh viện.

- Sử dụng các nguồn tài chính một cách có hiệu quả, đem lại giá trị gia tăngcho bệnh viện và các đối tượng có liên quan (người bệnh, cán bộ nhân viên củabệnh viện, Ban Giám đốc bệnh viện và Nhà nước)

Mục tiêu hiệu quả gắn bó một cách hữu cơ với mục tiêu công bằng trongcung cấp dịch vụ y tế cho nhân dân, thể hiện qua 3 tiêu chí đánh giá: (I) Chất lượngchuyên môn; (II) Hạch toán chi phí; (III) Mức độ tiếp cận các dịch vụ bệnh viện củanhân dân trên địa bàn

Để thực hiện được các mục tiêu quản lý tài chính theo định hướng mục tiêuchung của bệnh viện, thì quản lý tài chính trong bệnh viện công phải đảm bảo cácyêu cầu sau:

+ Nâng cao chất lượng công tác kế hoạch của bệnh viện, kế hoạch hoạt độngchuyên môn phải gắn với kế hoạch đảm bảo vật chất, hậu cần, với dự toán tài chínhcủa bệnh viện, xác lập chính xác các ưu tiên trong điều kiện các nguồn lực đầu tưluôn bị hạn chế

+ Đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên về chuyên môn của bệnh viện,đồng thời tập trung kinh phí để từng bước giải quyết những hoạt động ưu tiên đãđược xác lập trong kế hoạch ngắn hạn và dài hạn của bệnh viện

+ Quản lý chặt chẽ thu-chi tài chính; thực hành tốt công tác kế toán, phântích hoạt động kinh tế; xác lập vai trò của công tác tài chính-kế toán là công cụ đắclực để quản lý kinh tế bệnh viện

1.2.2.1 Nguyên tắc quản lý tài chính bệnh viện công

Cơ chế tự chủ tài chính cho phép bệnh viện chủ động, linh hoạt để có thể huyđộng và tạo đủ các nguồn thu và sử dụng chúng một cách hiệu quả trong khuôn khổluật pháp, đem lại lợi ích cho cả xã hội và bệnh viện Song bệnh viện công là bệnhviện của Nhà nước, nên quản lý tài chính bệnh viện công đòi hỏi vừa phải tuân thủcác nguyên tắc, chế độ tài chính của Nhà nước đối với bệnh viện, vừa phải thựchiện các quy chế, quy định do bệnh viện đề ra đối với hoạt động tài chính bệnh viện

Để quản lý tài chính bệnh viện công theo hướng hiệu quả và công bằng, cần thựchiện các nguyên tắc sau:

- Tiến hành thu-chi theo đúng pháp luật, đúng nguyên tắc của Nhà nước vàcác quy định của bệnh viện về quản lý tài chính

- Tăng nguồn thu hợp pháp, quản lý các nguồn kinh phí ngân sách nhà nướccấp và các nguồn khác như viện phí, bảo hiểm y tế, viện trợ, đóng góp của nhânviên theo đúng quy định của Nhà nước; sử dụng các khoản chi có hiệu quả, chốnglãng phí, thực hành tiết kiệm trong chi tiêu

- Bảo đảm hài hoà lợi ích của Nhà nước, bệnh viện và bệnh nhân, cụ thể làlợi ích của các nhóm đối tượng: Nhà nước, bệnh nhân, ban lãnh đạo và nhân viêncủa bệnh viện

- Công khai chi phí phải trả cho các loại dich vụ khám chữa bệnh Từng bướchạch toán chi phí và giá thành khám chữa bệnh

1.2.2.2 Cơ chế tự chủ đối với bệnh viện công

Theo Nghị quyết 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII vềtiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạtđộng của các đơn vị sự nghiệp công lập; Đối với lĩnh vực y tế, Thứ trưởng Bộ Y tếNguyễn Viết Tiến phân tích, do dân số tăng lên trong khi yêu cầu chăm sóc sứckhỏe nhân dân ngày càng cao, nhu cầu nhân lực chuyên môn trong lĩnh vực y tế vẫnrất lớn Thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW, giải pháp của ngành y tế là khuyến khích

tự chủ, sắp xếp lại bộ máy để cắt giảm nhân sự hành chính, tăng nhân lực làmchuyên môn

Bên cạnh đó, trong mỗi bệnh viện, có những công việc hoàn toàn có thể thuêngoài như bảo vệ, hấp sấy, vệ sinh, lái xe… Có những bộ phận, trung tâm có thểthực hiện tự chủ thì không tính vào tổng lượng biên chế Như vậy sẽ dôi ra nhiềubiên chế để tuyển dụng cho những nơi thiếu như vùng sâu, vùng xa, cho những lĩnhvực chưa thể tự chủ Với việc đưa chi phí tiền lương vào giá dịch vụ y tế, tăng tỷ lệngười dân tham gia BHYT trong thời gian qua, Thứ trưởng Bộ Y tế khẳng địnhrằng sẽ có nhiều hơn nữa đơn vị tự chủ tài chính, giảm số người hưởng lương từ

ngân sách trong khi vẫn tăng cường đội ngũ làm chuyên môn, nâng cao được chấtlượng khám chữa bệnh.

Đại diện Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâmKhoa học xã hội Việt Nam cho biết, trên thực tế, so với hai ngành giáo dục và y tế,

số lượng cán bộ của hai viện là không nhiều Tuy nhiên, đại diện hai viện cũngkhẳng định sẽ thực hiện chủ trương giảm số lượng người hưởng lương từ ngân sáchNhà nước thông qua việc đẩy mạnh tự chủ ở một số đơn vị, giảm đầu mối hànhchính, số lượng người làm gián tiếp Từ đó có thể tăng cường thu hút cán bộ trẻ, cán

bộ giỏi làm công tác nghiên cứu khoa học, bảo đảm “chỗ cần thì vẫn tuyển đượccòn chỗ không cần thì phải giảm”

Nghị định 43/2006/NĐ-CP và sau này là nghị định 16/2015/NĐ-CP Quyđịnh quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biênchế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập Đây chính là cơ sở pháp lý củahoàn thiện quản lý tài chính bệnh viện công ở nước ta hiện nay Tại Nghị định này,Nhà nước khuyến khích các đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi sang hoạt độngtheo loại hình doanh nghiệp, loại hình ngoài công lập nhằm phát huy mọi khả năngcủa đơn vị trong việc thực hiện các hoạt động của đơn vị theo quy định của phápluật và quy định cụ thể về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với cácđơn vị sự nghiệp như sau:

* Tự chủ về các khoản thu, mức thu:

- Đơn vị sự nghiệp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao thu phí, lệphí phải thực hiện thu đúng, thu đủ theo mức thu và đối tượng thu do cơ quan nhànước có thẩm quyền quy định

- Đối với những hoạt động dịch vụ theo hợp đồng với các tổ chức, cá nhântrong và ngoài nước, các hoạt động liên doanh, liên kết, đơn vị được quyết định cáckhoản thu, mức thu cụ thể theo nguyên tắc bảo đảm đủ bù đắp chi phí và có tích luỹ

* Tự chủ về sử dụng nguồn tài chính:

- Căn cứ vào nhiệm vụ được giao và khả năng nguồn tài chính, đối với cáckhoản chi thường xuyên Thủ trưởng đơn vị được quyết định một số mức chi quản

lý, chi hoạt động nghiệp vụ cao hoặc thấp hơn mức chi do cơ quan nhà nước cóthẩm quyền quy định.

- Căn cứ tính chất công việc, thủ trưởng đơn vị được quyết định phương thứckhoán chi phí cho từng bộ phận, đơn vị trực thuộc

* Tiền lương, tiền công và thu nhập:

- Tiền lương, tiền công: đối với những hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm

vụ nhà nước giao, chi phí tiền lương, tiền công cho cán bộ, viên chức và người laođộng

- Nhà nước khuyến khích đơn vị sự nghiệp tăng thu, tiết kiệm chi, thực hiệntinh giản biên chế, tăng thêm thu nhập cho người lao động trên cơ sở hoàn thànhnhiệm vụ được giao, sau khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với ngân sách nhà nước; tuỳtheo kết quả hoạt động tài chính trong năm, đơn vị được xác định tổng mức chi trảthu nhập trong năm của đơn vị, trong đó:

Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động, được quyết địnhtổng mức thu nhập trong năm cho người lao động, nhưng tối đa không quá 3 lầnquỹ tiền lương cấp bậc, chức vụ trong năm do nhà nước quy định sau khi đã thựchiện trích lập quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp theo quy định

* Sử dụng kết quả hoạt động tài chính trong năm

Hàng năm sau khi trang trải các khoản chi phí, nộp thuế và các khoản nộpkhác theo quy định, phần chênh lệch thu lớn hơn chi (nếu có), đơn vị được sử dụngtheo trình tự như sau:

- Trích tối thiểu 25% để lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp

- Trả thu nhập tăng thêm cho người lao động theo quy định

- Trích lập Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi, Quỹ dự phòng ổn định thu nhập.Đối với 2 Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi mức trích tối đa không quá 3 tháng tiềnlương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện trong năm

Trường hợp chênh lệch thu lớn hơn chi trong năm bằng hoặc nhỏ hơn mộtlần quỹ tiền lương cấp bậc, chức vụ trong năm, đơn vị được sử dụng để trả thu nhậptăng thêm cho người lao động, trích lập 4 quỹ: Quỹ dự phòng ổn định thu nhập,Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi, Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, trong đó, đối

với 2 Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi mức trích tối đa không quá 3 tháng tiềnlương, tiền công và thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện trong năm Mức trả thunhập tăng thêm, trích lập các quỹ do Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quyết định theoquy chế chi tiêu nội bộ của đơnvị.

1.2.2.3 Những đổi mới trong quản lý tài chính đối với bệnh viện công theo

cơ chế tự chủ tài chính

Theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 tiếp theo nghị định43/2006/ NĐ-CP thì tự chủ tài chính bệnh viện công là yêu cầu cấp thiết và quantrọng của đổi mới tài chính y tế nhằm làm cho bệnh viện công thực hiện các chứcnăng nhiệm vụ của mình tốt hơn, phát triển và hiệu quả hơn

* Về mở rộng quyền cho bệnh việncông

Bệnh viện công là các đơn vi sự nghiệp có thu, thực hiện chế độ tự chủ tàichính trên cơ sở xác định nhiệm vụ phải thực hiện, mức hỗ trợ tài chính từ NSNN

và phần còn lại do bệnh viện tự trang trải

- Bệnhviệnđượcphéphuyđộngvàsửdụngcácnguồntàichínhngoài nhà nước đểđầu tư phát triển bệnh viện

- Được thực hiện các dịch vụ khám chữa bệnh tự nguyện và sử dụng thunhập

do dịch vụ này mang lại để nâng cao đời sống cán bộ nhân viên

- Ngoài nguồn kinh phí Nhà nước cấp còn được phép vay tín dụng ngân hànghoặc quỹ hỗ trợ phát triển để mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động, cung ứngdich vụ và tự chịu trách nhiệm trả nợ vay theo quy định của phápluật

- Số tiền trích khấu hao tài sản cố định và số tiền thu do thanh lý tài sảnthuộc nguồn NSNN, bệnh viện công được phép sử dụng tại đơn vị để đầu tư tăngcường cơ sở vật chất, đổi mới trang thiết bị cho bệnhviện

* Về các nguồn thu tàichính

Nguồn thu của bệnh việngồm:

- Nguồn Ngân sách nhà nước cấp: Đây là nguồn tài chính quan trọng nhất

cho hoạt động của bệnh viện công, được Nhà nước cấp căn cứ theo định mức tínhcho một đầu giường bệnh/năm nhân với số giường bệnh kế hoạch của bệnh viện Số

kinh phí này thường đáp ứng được từ 30 đến 50% nhu cầu chi tiêu tối thiểu củabệnhviện.

-Nguồn tự thu của đơn vị:

Nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp, gồm:

+ Phần được để lại từ số thu viện phí, lệ phí theo quy định của pháp luật;+ Thu từ hoạt động sản xuất và dịch vụ;

+ Thu từ hoạt động sự nghiệp khác (nếu có);

+ Lãi được chia từ các hoạt động liên doanh, liên kết , lãi tiền gửi ngânhàng;Mức thu, tỷ lệ nguồn thu để lại đơn vị sử dụng và nội dung chi phải theo quyđịnh của Nhà nước Riêng với các khoản thu từ hoạt động sản xuất, cung ứng dịch

vụ thì thủ trưởng đơn vị quyết định mức thu theo nguyên tắc bảo đảm bù đắp chiphí và có tíchluỹ

- Nguồn khác của đơn vị:

+ Nguồn vốn vay của các tổ chức tín dụng,vốn huy động của cán bộ,viênchức trong đơn vị;

+Nguồn vốn liên doanh, liên kết của các tổ chức, cá nhân trong và ngoàinước theo quy định của pháp luật;

+Nguồn viện trợ, tài trợ, quà biếu, tặng, cho theo quy định của pháp luật;

* Đổi mới về chi

Thứ nhất, đổi mới phương thức và định mức chi:

- Nhà nước không cấp kinh phí theo số lượng biên chế như trước đây mà sẽ

tính toán kinh phí căn cứ vào kết quả và chất lượng hoạt động của bệnhviện

- Quản lý tài chính không quá chú trọng đến đầu vào mà hướng chủ yếu vàokiểm soát đầu ra và chất lượng chi tiêu theo mục tiêu một cách đơn giảnhơn

- Định mức chi quản lý hành chính cũng thay đổi theo hướng hợp lý và tiếtkiệm hơn và do chính thủ trưởng đơn vị quyết định căn cứ vào nội dung và hiệu quảcông việc Định mức này có thể cao hơn nhưng cũng có thể thấp hơn mức chi doNhà nướcquyđịnh

Thứ hai, đổi mới trong việc chi trả lương cho người lao động:

Nhà nước khuyến khích đơn vị tăng thu, tiết kiệm chi, thực hiện tinh giảnbiên chế tạo điều kiện tăng thu nhập cho người lao động trên cơ sở hoàn thànhnhiệm vụ được giao và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với NSNN Căn cứ vào kếtquả hoạt động tài chính của đơn vị mà thủ trưởng đơn vị xác định quỹ lương, tiềncông của hoạt động đơn vị.

Thứ ba, đổi mới về trích lập cácquỹ:

- Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp dùng để đầu tư, phát triển nâng caohoạt động sự nghiệp, bổ sung vốn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trangthiết bị, phương tiện làm việc, chi áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ, trợ giúp đàotạo nâng cao tay nghề, năng lực công tác cho cán bộ, viên chức đơn vị; được sửdụng góp vốn liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để

tổ chức hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao và khả năngcủa đơn vị và theo quy định của pháp luật Việc sử dụng Quỹ do thủ trưởng đơn vịquyết định theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơnvị

- Quỹkhenthưởngdùngđểthưởngđịnhkỳ,độtxuấtchotậpthể,cánhântrong vàngoài đơn vị theo hiệu quả công việc và thành tích đóng góp vào hoạt động của đơn

vị Mức thưởng do thủ trưởng đơn vị quyết định theo quy chế chi tiêu nội bộcủađơnvị

- Quỹ phúc lợi dùng để xây dựng, sửa chữa các công trình phúc lợi, chi chocác hoạt động phúc lợi tập thể của người lao động trong đơn vị; trợ cấp khó khănđột xuất cho người lao động, kể cả trường hợp nghỉ hưu, nghỉ mất sức; dụng quỹphúc lợi theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơnvị

1.2.2.4 Nội dung quản lý tài chính bệnh viện công theo cõ chế tự chủ tài chính

Quá trình quản lý tài chính bệnh viện công theo cơ chế tự chủ tài chính, gồmcác nội dung sau: (1) Lập kế hoạch thu chi (lập dự toán); (2) Tổ chức thực hiện dựtoán thu-chi; (3) Quyết toán; (4) Thanh tra, kiểm tra tài chính

Lập dự toán thu chi các nguồn kinh phí của bệnh viện là trên cơ sở phân tích,đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch năm trước, dự đoán các hoạt động chuyênmôn và tài chính trong năm tới, phân tích các yếu tố tác động của môi trường bên