Hoàn Thiện Các Quy Định Về Xử Lý Tài Sản Bảo Đảm Trong Hoạt Động Thi Hành Án Dân Sự Có Liên Quan Đến Các Tổ Chức Tín Dụng Và Thực Tiễn Thực Hiện Tại Thành Phố Hồ Chí Minh Luận Văn Thạc Sĩ.pdf

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LƢƠNG QUANG HÒA HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LƯƠNG QUANG HÒA

HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ

Chuyên ngành: LUẬT KINH TẾ

Mã số chuyên ngành: 8 38 01 07

Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2023

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NH TP.HỒ CHÍ MINH

LƯƠNG QUANG HOÀ

HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THA DÂN SỰ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC TCTD

VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Luật kinh tế

Mã ngành: 8380107

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRẦN THỊ THU HÀ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LƯƠNG QUANG HÒA

HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện các quy định về XLTSBĐ trong hoạt động THA dân sự có liên quan đến các TCTD và thực tiễn thực hiện tại TPHCM” là kết quả nghiên cứu tâm huyết và nghiêm túc của tác giả, các số liệu và kết quả nghiên cứu mang tính trung thực, việc sử dụng kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

được trích dẫn đầy đủ đảm bảo tính liêm chính trong học thuật

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lương Quang Hòa

LỜI CÁM ƠN

Để hoàn thiện được công trình nghiên cứu “Hoàn thiện các quy định về

XLTSBĐ trong hoạt động THA dân sự có liên quan đến các TCTD và thực tiễn thực hiện tại TPHCM” tác giả xin được cảm ơn tới các cá nhân, tổ chức đã giúp đỡ và

đồng hành cùng tác giả trong quá trình nghiên cứu

Trước hết, tôi xin cảm ơn chân thành tới giảng viên hướng dẫn TS Trần Thị Thu Hà Cô đã tận tình hướng dẫn tôi từ khi nhận đề tài đến khi kết thúc luận văn Đặc biệt, tôi cũng rất biết ơn đến đội ngũ cán bộ, giảng viên Khoa Luật, Khoa sau đại học và các viện, phòng của Trường Đại học ngân hàng TPHCM đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Tôi cũng gửi lời cảm ơn tới cơ quan mà tôi đang công tác đã tạo điều điều kiện về thời gian, công việc trong quá trình tôi tham gia chương trình cao học tại Trường Đại học ngân hàng TPHCM

Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn đến người thân, bạn bè đã luôn đồng hành để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Trân trọng cảm ơn!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lương Quang Hòa

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Luận văn có tên là "Hoàn thiện các quy định về XLTSBĐ trong hoạt động

THA dân sự có liên quan đến các TCTD và thực tiễn thực hiện tạị TPHCM" Luận

văn nghiên cứu các nội dung cơ bản như sau: Những vấn đề lý luận cơ bản về

XLTSTBĐ trong hoạt động THA dân sự có liên quan đến các TCTD bao gồm: Khái

niệm, đặc điểm, nguyên tắc XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các

TCTD; Điều chỉnh của pháp luật về XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên

quan đến các TCTD ở các khía cạnh cụ thể là: Các biện pháp, thủ tục, thẩm quyền

XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD Bên cạnh đó, luận

văn còn xác định các yếu tố ảnh hưởng đến XLTSBĐ trong hoạt động THADS có

liên quan đến các TCTD làm căn cứ để đánh giá thực trạng XLTSBĐ trong hoạt

động THADS có liên quan đến các TCTD

Phần thực trạng pháp luật XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến

các TCTD và thực tiễn thực hiện tại TPHCM tập trung vào các nội dung sau: Thực

trạng pháp luật về XLTSBĐ trong hoat động THADS có liên quan đến các TCTD ở

Việt Nam hiện nay ở các khía cạnh thực trạng các quy định pháp luật về các biện

pháp xử lý, thủ tục xử lý và thẩm quyền XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên

quan đến các TCTD ở Việt Nam hiện nay Đồng thời cũng đánh giá những thuận

lợi, khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện pháp luật về XLTSBĐ trong

hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD tại TPHCM

Luận văn đưa ra một số phương hướng cũng như những giải pháp cụ thể nhằm

hoàn thiện các quy định về XLTSBĐ trong hoạt động THA ở Việt Nam và nâng cao

hiệu quả thực hiện các quy định về XLTSBĐ trong hoạt động THA liên quan đến

các TCTD ở TPHCM hiện nay

Từ khóa: Xử lý tài sản bảo đảm, thi hành án dân sự, tổ chức tín dụng

ABSTRACT

The title of the thesis is "Completing regulations on handling of collateral in

civil judgment enforcement activities related to credit institutions and practice in

Ho Chi Minh City" The thesis has the following basic contents: Basic theoretical

issues on handling security assets in civil judgment enforcement activities related to

credit institutions, including: Concept, characteristics , principles of handling

security assets in civil judgment enforcement activities related to credit institutions;

The adjustment of the law on handling security assets in civil judgment

enforcement activities is related to credit institutions in the following aspects:

Measures, procedures and competence to handle assets security in civil judgment

enforcement activities related to credit institutions In addition, the thesis also

identifies factors affecting the handling of collateral in civil judgment enforcement

activities related to credit institutions as a basis for assessing the current situation of

asset handling security in civil judgment enforcement activities related to credit

institutions The actual situation of the law on handling security assets in civil

judgment enforcement activities related to credit institutions and practice in Ho Chi

Minh City focuses on the following contents: Legal status The law on handling

security assets in civil judgment enforcement activities related to credit institutions

in Vietnam today in terms of the actual situation of legal provisions on handling

measures and procedures handling and competence to handle security assets in

civil judgment enforcement activities related to credit institutions in Vietnam today

At the same time, it also assesses the advantages and disadvantages in the process

of implementing the law on handling security assets in civil judgment enforcement

activities related to credit institutions in Ho Chi Minh City The thesis offers a

number of directions as well as specific solutions to improve the regulations on

handling collaterals in the enforcement activities in Vietnam and improve the

efficiency of implementing regulations on the handling of collateral in real estate

Judgment enforcement activities related to credit institutions in Ho Chi Minh City

today

Keywords: Security asset handling, civil judgment enforcement, credit institutions

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CÁM ƠN ii

TÓM TẮT LUẬN VĂN iii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT v

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 3

3 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 4

4 Câu hỏi nghiên cứu 6

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể 7

7 Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài……… 9

8 Kết cấu của luận văn 10

CHƯƠNG 1 11

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG 11 1.1 Khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 11

1.1.1 Khái niệm xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 11

1.1.2 Đặc điểm, vai trò của xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 14

1.1.3 Nguyên tắc xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 16

1.2 Điều chỉnh của pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi h dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 18

1.2.1 Các biện pháp xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên

quan đến các tổ chức tín dụng 18

1.2.2 Các thủ tục xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 19

1.2.3 Thẩm quyền xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 20

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng 22

1.3.1 Yếu tố chính trị 22

1.3.2 Yếu tố pháp lý 22

1.3.2 Yếu tố trình độ chuyên môn, văn hoá, nhận thức 23

CHƯƠNG 2 26

THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 26

2.1 Thực trạng pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoat động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng ở Việt Nam hiện nay 26

2.1.1 Thực trạng pháp luật về các biện pháp xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự liên quan đến các tổ chức tín dụng 26

2.1.2 Thực trạng pháp luật về thủ tục xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự liên quan đến các tổ chức tín dụng……… 30

2.1.3 Thực trạng pháp luật về thẩm quyền xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đền các tổ chức tín dụng ở Việt Nam hiện nay 34

2.2 Thực trạng thực hiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh 39

2.2.1 Thành tựu của thực hiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh 39

2.2.2 Hạn chế của thực hiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đền các tổ chức tín dụng tại TP Hồ Chí Minh 43

2.2.3 Đánh giá chung về việc thực hiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đền các tổ chức tín dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh 54

CHƯƠNG 3 61 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ

TỔ CHỨC TÍN DỤNGTRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH……… 61

3.1 Phương hướng hoàn thiện các quy định và nâng cao hiêụ quả thực hiện các quy định về xử lý tài sản bảo đảm liên quan đến tổ chức tín dụng trong hoạt động thi hành án tại Thành phố Hồ Chí Minh 61 3.1.1 Yêu cầu khách quan hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi

nợ trong thi hành án dân sự 61 3.1.2 Các định hướng cơ bản của việc hoàn thiện pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm liên quan đến tổ chức tín dụng để thu hồi nợ trong thi hành dân sự 62 3.1.3 Phương hướng nâng cao hiệu quả xử lý tài sản bảo đảm liên quan đến TCTD trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh 62 3.2 Giải pháp hoàn thiện các quy định về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án ở Việt Nam hiện nay 63 3.2.1 Hoàn thiện quy định về xử lý tài sản bảo đảm trong trường hợp nhiều tài sản bảo đảm cho một nghĩa vụ 63 3.2.2 Hoàn thiện quy định về bán đấu giá tài sản bảo đảm liên quan đến các tổ chức tín dụng của cơ quan thi hành án dân sự 63 3.2.3 Hoàn thiện quy định về việc định giá tài sản thi hành án 64 3.2.4 Cần cụ thể hoá một số quy định liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm của cơ quan thi hành án dân sự liên quan đến tổ chức tín dụng 66 3.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện các quy định về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay 66 3.3.1 Tăng cường công tác phối hợp giữa ngành thi hành án và tòa án 66

3.3.2 Tăng cường công tác phối hợp giữa cơ quan thi hành án và các tổ chức tín dụnh 67

TÀI LIỆU THAM KHẢO i

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Một trong những nguyên nhân gây ảnh hưởng đến thị trường tiền tệ và ảnh hưởng đến cả lợi nhuận của các TCTD đó chính là tình trạng nợ quá hạn tăng cao trong những năm gần đây Do đó, vấn đề thu hồi nợ quá hạn là một trong những mục tiêu trong chiến lược kinh doanh của các TCTD, trong đó chú trọng việc XLTSBĐ trong các HĐTD Việc XLTSBĐ có thể do chính các TCTD thực hiện hoặc phải thông qua các biện pháp xử lý bằng tố tụng Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, ngày càng gia tăng các vụ việc XLTSBĐ cho các TCTD bằng biện pháp tố tụng bởi thông qua biện pháp này, bằng sức mạnh cưỡng chế của nhà nước, việc thu hồi nợ sẽ diễn ra dễ dàng hơn XLTSBĐ bằng biện pháp tố tụng tức là bảo đảm thực thi trên thực tế bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật Và cơ quan thực hiện đảm bảo việc thi hành sau khi BA, QĐ có hiệu lực pháp luật đó chính là cơ quan THADS Trong tổng vụ và việc phải THA thì việc XLTSBĐ để thu hồi nợ xấu cho các TCTD có xu thế ngày càng phổ biến bởi kinh tế ở Việt Nam nói riêng và trên toàn thế giới nói chung đang chịu ảnh hưởng của những biến động của thị trường, khủng hoảng kinh tế Do đó, việc tăng cường hiệu quả xử lý TSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS là một vấn đề quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay

Trong những năm qua, nhà nước đã tiến hành sửa đổi, bổ sung Luật THADS

đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động THADS trong các nghiệp vụ như việc áp dụng các BPBĐ, BPCC để thi hành các bản án Bên cạnh đó, đối với nghiệp

vụ xử lý TSBĐ liên quan đến các TCTD ngoài những thủ tục chung về THADS, nhà nước đã ban hành các văn bản dưới luật, cơ quan THADS còn xây dựng các quy chế phối hợp xử lý nợ xấu cho các TCTD giữa cơ quan THADS, TAND, VKSND và các TCTD Một số văn bản dưới Luật như Nghị quyết số 42/2017/QH

14 về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD, Chỉ thị số 06/CT –NHNN ngày 20/7/2017 về thực hiện nghị quyết 42, Thông tư số 09/2017/TT – NHNN ngày 14/8/2017 về mua bán xử lý nợ xấu, … đã tháo gỡ được một số điểm khó khăn

trong quá trình xử lý nợ xấu cũng như sự phối hợp với các cơ quan tố tụng, cơ quan THADS trong việc hỗ trợ giải quyết thu hồi nợ cho các TCTD bằng quyền lực nhà nước, nâng cao trách nhiệm của cơ quan THADS đối với XLTSBĐ liên quan đến các TCTD Tuy nhiên, các quy định nêu trên vẫn còn những nhược điểm nhất định dẫn đến những khó khăn trong quá trình cơ quan THADS tiến hành các thủ tục có liên quan đến XLTSBĐ, từ đó số án tồn đọng vẫn còn có xu hướng gia tăng, nhiều

vụ việc kéo dài mà chưa giải quyết được dứt điểm Mặc dù đã có khung pháp lý cơ bản điều chỉnh nhưng thiếu những quy định một cách cụ thể và trực tiếp nhưng vẫn còn sự mâu thuẫn, chồng chéo, khó phân định được cách thức áp dụng pháp luật như vấn đề chi phí THADS, TSBĐ của khoản nợ xấu đã bị kê biên để THA theo Điều 90 Luật THADS thì tiếp tục kê biên hay trả lại cho TCTD để xử lý theo quy định tại NQ 42, … Từ thực trạng đó, cần thiết phải đưa ra những phương hướng để hoàn thiện các quy định pháp luật THADS về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD Đặc biệt, đối với TPHCM, đây là trung tâm kinh tế lớn của Việt Nam, do đó, những hoạt động tín dụng diễn ra hết sức sôi nổi bởi quy luật cung cầu Số lượng các TCTD trên địa bàn chiếm con số khá lớn, nhu cầu vay vốn tăng cao, TSBĐ tiền vay có giá trị kéo theo việc xuất hiện nợ xấu là không thể tránh khỏi Công tác THA, thu hồi nợ cho các TCTD là một trong những công tác trọng tâm của Cục THADS TP HCM Tiến độ thụ lý giải quyết các vụ việc thi hành BA, QĐ của TAND nói chung và thụ lý, giải quyết thi hành BA, QĐ liên quan đến việc thu hồi

nợ cho TCTD nói riêng đã kịp thời, đúng quy trình và đạt hiệu quả CQTHADS TPHCM có mối quan hệ phối hợp với các TCTD; NH nhà nước TPHCM ngày càng chặt chẽ và hiệu quả Theo số liệu thống kê năm 2021 của Cơ quan THADS TPHCM: Tổng số việc thụ lý liên quan đến hoạt động NH là 4.727 việc (chiếm 5,36

% số việc thụ lý toàn Thành phố), tăng 186 việc so với cùng kỳ năm 2020 Trong

đó, số việc có điều kiện THA là 2.160 việc (chiếm 45,69 %), số việc chưa có điều kiện THA là 2.567 việc (chiếm 54,31 %) Đã tổ chức THA xong 263 việc, đạt tỷ lệ 12,18 % trên tổng số có điều kiện THA So với năm 2020, kết quả THA xong về việc giảm 256 việc, tương đương 49,33 % (Cục THADS TPHCM, 2021) Có thể nhận thấy, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc giải quyết TSBĐ liên quan đế các

TCTD nhưng vẫn còn số lượng án tồn đọng khá cao Điều này xuất phát từ những khó khăn nhất định về thể chế pháp lý, điều kiện đại dịch Covid 19, từ sự hợp tác của các chủ thể THADS, Do đó, việc nâng cao hiệu quả chất lượng XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS tại TPHCM là một vấn đề cần thiết được quan tâm và chú trọng

Xuất phát từ những thực tế đó đặt ra yêu cầu cần phải nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện cả về cơ sở lý luận và thực tiễn pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS dưới góc độ Luật Kinh tế, phân tích thực tiễn thực hiện tại TPHCM nhằm đánh giá những ưu điểm, hạn chế, vướng mắc, đồng thời đưa ra các giải pháp góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật THADS

về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD cũng như nâng cao hiệu quả XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS tại TPHCM, góp phần hỗ trợ các TCTD trên địa bàn có thể thu hồi nợ trong giai đoạn kinh tế khó khăn như hiện nay

Vì vậy, tác giả chọn nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện các quy định về

XLTSBĐ trong hoạt động THA dân sự có liên quan đến các TCTD và thực tiễn thực hiện tại TPHCM” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Luật kinh tế

tại Trường Đại học NH TPHCM cho khóa học của mình

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

2.1 Mục đích nghiên cứu đề tài

Mục đích nghiên cứu của Luận văn nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật

về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS tại TPHCM, từ đó, giải quyết được việc thu hồi nợ xấu cho các TCTD trên địa bàn

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Để đạt được mục đích đã nêu trên, các nhiệm vụ cụ thể của luận văn được xác định như sau:

- Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS

- Nghiên cứu và đánh giá các quy định của pháp luật hiện nay về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS

- Nghiên cứu và đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS tại TPHCM

- Làm sáng tỏ và đưa ra phương hướng, giải pháp cụ thể hoàn thiện pháp luật

về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS, nâng cao chất lượng XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS tại TPHCM

3 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề XLTSBĐ liên quan đến các TCTD để thu hồi nợ trong THADS tuy đóng vai trò rất quan trọng góp phần hỗ trợ việc thu hồi nợ của các TCTD, nhưng XLTSBĐ liên quan đến các TCTD để thu hồi nợ trong THADS ở nước ta mới chỉ được quan tâm đúng mức và bắt đầu có một số nghiên cứu quy mô trong thời gian gần đây, được thể hiện trong nhiều công trình khoa học công bố trên sách, báo, tạp chí chuyên ngành và các Luận văn Thạc sỹ, Luận án Tiến sỹ Có thể điểm tên một

số các công trình, bài viết như:

Luận văn thạc sĩ “Xử lý tài sản thế chấp NH để thu hồi nợ trong THA dân sự

từ thực tiễn TPHCM” của tác giả Từ Trung Hiếu, năm 2016, Học viện khoa học xã

hội đã đưa ra được những cơ sở lý luận về hoạt động THADS, thực trạng quy định của pháp luật về hoạt động XLTS thế chấp để thu hồi nợ trong THADS, tập trung nghiên cứu các thủ tục xử lý và thống kê được kết quả và hạn chế trong việc áp dụng các thủ tục để kê biên, và các biện pháp xử lý khác đối với TSBĐ để thu hồi

nợ cho các TCTD của cơ quan THADS tại TPHCM

Luận văn thạc sĩ “Pháp luật về xử lý tài sản thế chấp NH để thu hồi nợ thông

qua THA” của tác giả Ngô Minh Thuận, năm 2013, Trường Đại học Luật TPHCM

Luận văn này tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật về các thủ tục và biện pháp XLTS thế chấp từ các HĐTD và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật đó trong nghiệp vụ XLTS thế chấp liên quan đến hoạt động NH của cơ quan THADS Luận văn đã đánh giá được những ưu điểm cũng như bất cập tại một số quy định pháp luật điều chỉnh trong lĩnh vực này và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật vể

xử lý tài sản thế chấp NH Mặt khác, luận văn đưa ra một số thực tiễn áp dụng pháp luật làm hệ quy chiếu để rà soát tính khả thi của quy định pháp luật

Luận văn thạc sĩ “Xử lý tài sản thế chấp là quyền sử dụng đất để THA dân

sự từ thực tiễn tỉnh Bắc Giang” của Hoàng Thị Thu Trang, năm 2017, Học viện

Khoa học xã hội Đây là công trình nghiên cứu việc XLTS thế chấp nói chung của

cơ quan THADS với đối tượng TSBĐ là QSDĐ Luận văn đã nghiên cứu các quy định pháp luật cũng như thực tiễn thực thi các quy định pháp luật về XLTS thế chấp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang Luận văn đã chỉ ra những nét đặc thù trong nghiệp vụ XLTSBĐ là QSDĐ, việc áp dụng cả các quy định pháp luật chuyên ngành về đất đai trong quá trình xử lý, sự phức tạp, thay đổi hiện trạng đối với TSBĐ là QSDĐ Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất những giải pháp căn cơ và sát thực khi áp dụng quy trình XLTS thế chấp là QSDĐ của cơ quan THADS nói chung và cơ quan

THADS Bắc Giang nói riêng

Luận văn thạc sĩ “Cơ sở pháp lý để xử lý tài sản bảo đảm nhằm thu hồi nợ

cho các NH thương mại” của tác giả Vũ Thị Kim Oanh, năm 2009, Trường Đại học

Luật thành phố Hồ Chí Minh Luận văn phân tích những cơ sở pháp lý quan trọng

để XLTSBĐ nhằm thu hồi nợ cho chủ thể là NH thương mại Trong những quy định pháp luật đó có quá trình thoả thuận của TCTD với bên có TSBĐ, cơ sở pháp

lý giải quyết bằng tố tụng và có cơ sở pháp lý cho việc XLTSBĐ của cơ quan THADS Luận văn nhấn mạnh giải pháp phối hợp giải quyết giữa cơ quan THADS với các cơ quan tố tụng và các TCTD để việc thu hồi nợ xấu được diễn ra thuận lợi, thu hồi được nợ xấu cho NH thương mại

Bên cạnh những công trình là luận án, luận văn còn có khá đa dạng các công

trình nghiên cứu về XLTSBĐ liên quan đến TCTD của cơ quan THADS như: “Một

số vấn đề về cưỡng chế kê biên, XLTS của người phải THA” của tác giả Dương

Quỳnh Hoa đăng trên Tạp chí Khoa học kiểm sát số 48 năm 2021; “Một số bất cập,

hán chế khi áp dụng biện pháp bảo đảm và biện pháp cưỡng chế THA theo pháp luật về THA dân sự” của tác giả Nguyễn Thanh Tùng, Tạp chí công thương số

tháng 6, năm 2022; “ Các biện pháp TSBĐ trong thực tế cấp tín dụng” của tác giả Trần Quang Vinh, tạp chí ngân hàng, tháng 10 năm 2021, …

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên chủ yếu nghiên cứu về vấn đề XLTSBĐ liên quan đến TCTD nói chung mà chưa đi sâu dưới góc độ là một nghiệp

vụ của cơ quan THADS Có công trình bàn về XLTSBĐ của NH trong hoạt động THADS nhưng mới chỉ dừng lại ở đối tượng là tài sản thế chấp và chủ yếu tập trung khai thác nghiên cứu về thủ tục XLTS thế chấp Có công trình đi quá sâu vào thực trạng những chưa tìm ra nguyên nhân của thực trạng XLTSBĐ trong hoạt động THADS; chưa chú trọng đến những cơ sở lý luận làm nền tảng cho việc đánh giá khách quan và đầy đủ các quy định hiện nay cũng như tạo cơ sở cho những giải pháp hoàn thiện pháp luật về XLTSBĐ trong hoạt động THADS Do đó, cần phải

có nghiên cứu mang tính hệ thống và đầy đủ nhất từ cơ sở lý luận đến thực tiễn và giải pháp cho việc XLTSBĐ của cơ quan THADS có liên quan đến các TCTD

Từ đó, tác giả nhận thấy cần tiếp tục bổ sung, nghiên cứu về mặt lý luận chú trọng về những yêu cầu đặt ra đối với các quy định pháp luật về XLTSBĐ liên quan các TCTD trong hoạt động THADS; xác định các yếu tố tố ảnh hưởng đến việc thực hiện các quy định pháp luật đó; đánh giá một cách khách quan về quy định hiện nay và kết quả, hạn chế trong việc thực hiện pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS; từ đó đề ra những giải pháp thiết thực và hữu hiệu để hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này cũng như góp phần hỗ trợ tốt việc thu hồi nợ cho các TCTD trên địa bàn TPHCM

4 Câu hỏi nghiên cứu

(i) Cơ sở nào để XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS?

(ii) Các quy định pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS và thực tiễn thực hiện tại TPHCM đã đáp ứng được yêu cầu về hiệu quả thu hồi nợ của các TCTD hay chưa?

(iii) Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thu hồi nợ của các TCTD thông qua việc XLTSBĐ của cơ quan THADS tại TPHCM trong giai đoạn hiện nay?

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các quy định pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS và việc thực hiện các quy định đó của

cơ quan THADS tại TPHCM

Luận văn chỉ đề cập tới việc XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS mà không để cập tới việc XLTSBĐ của TCTD Đây là biện pháp tố tụng để XLTSBĐ mà các TCTD thường lựa chọn để thu hồi nợ có hiệu quả

- Phạm vi về không gian và thời gian

Luận văn nghiên cứu về các quy định pháp luật tại Việt Nam về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS Đánh giá thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS tại TPHCM trong giai đoạn 5 năm từ 2017 đến 2022

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể

6.1 Phương pháp luận nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh về nhà nước, pháp luật, kinh tế, xã hội; chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về hoạt động của THADS và vấn đề xử lý nợ xấu của các TCTD Trên cơ sở đó, Luận văn sử dụng các phương pháp tiếp cận giải quyết vấn

đề cụ thể như sau:

- Phương pháp tiếp cận hệ thống: cách tiếp cận này hướng đến việc đánh giá, xem xét đối tượng nghiên cứu một cách toàn diện, đặt vấn đề nghiên cứu trong mối tương quan với nhiều yếu tố, bộ phận cấu thành của cùng một hệ thống và sự tác động qua lại với các hệ thống khác

- Phương pháp tiếp cận đa ngành và liên ngành: dựa trên cách tiếp cận này, Luận văn sẽ khai thác, phân tích thông tin ở nhiều góc cạnh, phương diện của các ngành khoa học xã hội như: tâm lý học, xã hội học, kinh tế học, chính trị học, luật học so sánh… để trả lời các câu hỏi nghiên cứu; soi chiếu, luận giải, chứng minh cho các luận điểm của giả thuyết nghiên cứu

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Luận văn sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp

hệ thống, phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp luật học so sánh, đối chiếu, phương pháp thống kê, phương pháp khảo sát, phương pháp lịch sử cụ thể,

… Để hoàn thành mục đích nghiên cứu thì có sự kết hợp giữa các phương pháp trong từng phần của luận văn, phương pháp phân tích và tổng hợp là phương pháp được sử dụng nhiều nhất trong luận văn Đối với mỗi mục, mỗi chương cụ thể trong luận văn, sẽ được sử dụng phương pháp nghiên cứu chủ đạo khác nhau Cụ thể:

- Phương pháp logic, lịch sử được sử dụng chủ yếu ở chương 1 Trên cơ sở tham khảo những công trình nghiên cứu khoa học trước đó, đề tài hệ thống hóa các

lý luận dựa trên các quy định của pháp luật, giáo trình, sách chuyên khảo và bài viết được đăng trên một số báo và tạp chí chuyên ngành Từ đó, làm rõ các khái niệm, cơ sở lý luận và mở rộng hơn các vấn đề liên quan đến pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS

- Phương pháp phân tích được tác giả sử dụng trong toàn bộ 02 chương của luận văn Tại chương 1 tác giả sử dụng phương pháp này để phân tích những khái niệm, đặc điểm của XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS, những yêu cầu, trình tự, thủ tục XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS, Trong chương 2, khi nghiên cứu về thực trạng của pháp luật hiện hành XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS, thực tiễn thực hiện tại TPHCM, tác giả sử dụng phân tích các quy định pháp luật, các số liệu thống kê để

đưa ra những đánh giá khách quan, xác định những nguyên nhân của thực trạng tạo

cơ sở cho những giải pháp được đề cập ở chương 3

- Phương pháp so sánh được tác giả sử dụng để đánh giá sự đồng bộ trong các quy định có liên quan tại các văn bản cùng điều chỉnh vấn đề XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS để tìm ra những mẫu thuẫn, hạn chế cần khắc phục Phương pháp này còn được sử dụng để so sánh quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật một số nước về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS

- Phương pháp tổng hợp được sử dụng trong toàn bộ luận văn, trên cơ sở các tài liệu đã phân tích, so sánh, tác giả sử dụng phương pháp này để tổng hợp, khái quát lại những vấn đề đã nêu ra, làm cơ sở đề xuất những kiến nghị hoàn thiện pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS

- Phương pháp khảo sát được sử dụng ở chương 2 để khảo sát thực tiễn áp thực tiễn thực hiện pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS tại THHCM

- Phương pháp thống kê số liệu được sử dụng tập hợp các số liệu có liên quan đến pháp luật về XLTSBĐ liên quan đến các TCTD trong hoạt động THADS

và thực tiễn thực hiện tại TPHCM nhằm phân tích, so sánh, tổng hợp, … để tìm ra giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về nội dung đề tài

7 Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài

Ý nghĩa về mặt lý luận: Luận văn phân tích và đưa ra được những quan điểm khoa học có ý nghĩa trong việc tạo ra cơ sở lý luận làm nền tảng cho việc đánh giá thực trạng về XLTSBĐ trong hoạt động THADS Từ đó, khẳng định tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền con người trong lĩnh vực này của Đảng và Nhà nước ta trong việc quán triệt đường lối cũng như quan điểm chỉ đạo

Ý nghĩa về thực tiễn: Trên cơ sở đánh giá thực trạng pháp luật cũng như thực hiện pháp luật về XLTSBĐ của cơ quan THADS liên quan đến các TCTD, luận văn đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả trong nghiệp vụ này của cơ quan THADS Do đó, luận văn có thể là tài liệu tham khảo hữu ích trong quá trịnh xây dựng pháp luật, trong quá trình tham mưu của cơ

quan THADS nói chung và TPHCM nói riêng Ngoài ra, luận văn còn là tài liệu tham khảo trong quá trình giảng dạy và học tập những nội dung có liên quan của giảng viên và sinh viên chuyên ngành Luật

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD

Chương 2: Thực trạng pháp luật về XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD và thực tiễn thực hiện tại TPHCM

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện các quy định và nâng cao hiệu quả thực hiện các quy định về XLTSBĐ trong hoạt động THA tại TPHCM

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ CÓ LIÊN

* Khái niệm tài sản bảo đảm

- Khái niệm tài sản:

Trước khi tiếp cận với khái niệm TSBĐ cần phải làm rõ được khái niệm tài sản Tài sản là một thuật ngữ được áp dụng khá rộng rãi trong đời sống hàng ngày, các hoạt động của cá nhân và tổ chức đều ít nhiều liên quan đến tài sản Chính vì vây, tài sản cũng được tiếp cận dưới góc độ là một thuật ngữ pháp lý Theo nghĩa thông thường được thì tài sản có thể được hiểu là những thứ có giá trị, có thể quy đổi bằng tiền được trao đổi, được mua bán và tạo ra những giá trị vật chất Như vậy, tài sản được hiểu theo nghĩa mang giá trị vật chất, mang lại lợi ích đáp ứng nhu cầu của con người và do con người chiếm hữu, sử dụng và định đoạt

Với khía cạnh là một thuật ngữ pháp lý, BLDS năm 2015 quy định: Tài sản

bao gồm: vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản Bằng cách này, BLDS

không đưa ra khái niệm mang tính diễn giải về tài sản mà tiếp cận theo cách liệt kê những loại tài sản Theo đó, vật được hiểu là một bộ phận của thế giới vật chất mang lại lợi ích về vật chất cho con người, con người có thể chiếm hữu được thông qua việc sờ, nắn, cải tạo được, …; vật có thể hiện hữu hoặc có thể hình thành trong tương lại Tiền là một loại tài sản đặc biệt, so với vàng tiền chỉ mang giá trị danh nghĩa nhằm sử dụng trong giao dịch, trao đổi ngang giá Giấy tờ có giá là loại tài sản có giá trị được quy đổi thành tiền như cổ phiếu, séc, tín phiếu Ngoài ra, quyền tài sản được hiểu là quyền của chủ sở hữu quyền có giá trị nhưng tài sản không

hiện hữu như QSDĐ, quyền sở hữu tài sản; những quyền này được chuyển nhượng mang lại giá trị cho chủ thể quyền

- Khái niệm tài sản bảo đảm

Thuật ngữ “bảo đảm” theo cách hiểu thông thường là cam đoan rằng chắc chắn thực hiện được một vấn đề nào đó Theo Từ điển tiếng Việt (2018) định nghĩa trong

Từ điển Tiếng Việt, “bảo đảm” có nghĩa là: tạo điều kiện để chắc chắn giữ gìn

được, hoặc thực hiện được, hoặc có những gì cần thiết Theo Từ điển Luật học,

(2010) diễn giải về bảo đảm như sau:

Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm cho các quyền công dân đã được ghi trong các đạo luật phải được thực thi phải tạo điều kiện cho công dân hưởng các quyền đó Trường hợp có sự vi phạm đến các quyền của công dân thì phải áp dụng các biện pháp để loại trừ Các bộ công chức nhà nước phải chịu trách nhiệm trước pháp luật trong trường hợp họ không hành động để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

Thuật ngữ bảo đảm được sử dụng phổ biến trên rất nhiều lĩnh vực, tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý trong giao dịch dân sự thì bảo đảm chính là tạo ra các điều kiện chắc chắn việc thực hiện nghĩa vụ dân sự

Từ đó, có thể định nghĩa : “Tài sản bảo đảm là tài sản được dùng để tạo ra điều

kiện chắc chắn việc thực hiện nghĩa vụ dân sự đối với bên có quyền” Trong đó, tài

sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá, quyền tài sản

Để bảo đảm được việc thực hiện nghĩa vụ dân sự thi TSBĐ phải là tài sản thuộc quyền sở hữu (nếu TSBĐ là QSDĐ thì gọi là chủ sử dụng đất) của bên bảo đảm, đồng thời TSBĐ phải đang còn thời hạn sử dụng không có tranh chấp Nếu TSBĐ không thuộc sở hữu của bên bảo đảm thì phải có thoả thuận giữa bên nhận bảo đảm, bên bảo đảm và bên chủ sở hữu TSBĐ

Tài sản bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự nói chung và trong các hợp đồng tín dụng với các TCTD nói riêng bao gồm tài sản là động sản, bất động sản, có thể

bao gồm tài sản là bất động sản hình thành trong tương lai

* Khái niệm XLTSBĐ trong hoạt động THADS

Như đã phân tích ở trên, TSBĐ là tài sản được sử dụng nhằm bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ trong các giao dịch dân sự Khi đến hạn phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán mà bên vay (bên có TSBĐ) không thể thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ khoản nợ thì sẽ thực hiện XLTSBĐ đó nhằm bảo đảm việc thực hiện nghĩa

vụ đối với bên nhận TSBĐ Việc XLTSBĐ sẽ được thực hiện theo các phương thức

mà bên nhận TSBĐ và bên có TSBĐ thoả thuận khi phát sinh giao dịch Nếu các bên không tuân thủ các thoả thuận về việc XLTS để đảm bảo nghĩa vụ thì TSBĐ đó

sẽ được xử lý bằng con đường tố tụng Các bên có thể yêu cầu toà án giải quyết trang chấp Do đó, XLTS được hiểu là quá trình giải quyết tài sản nhằm đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ trong các giao dịch dân sự

Khi các bên không tự thoả thuận được về việc giải quyết tài sản thì sẽ tiến hành các thủ tục để Toà án giải quyết Toà án căn cứ vào thoả thuận của các bên để giải quyết theo thủ tục giải quyết vụ án dân sự theo Bộ luật tố tụng dân sự Khi bản

án, quyết định của Toà án có hiệu lực thi hành sẽ xảy ra hai trường hợp: Bên có TSBĐ và bên nhận TSBĐ tự nguyện thực hiện BA, QĐ đó hoặc các bên không chịu thi hành BA, QĐ đã có hiệu lực Đối với trường hợp thứ hai, giai đoạn này sẽ

có sự tham gia của cơ quan THADS tiến hành các thủ tục theo quy định của pháp

luật để xử lý TSBĐ đó Như vậy, “XLTSBĐ thông qua thủ tục THADS là việc cơ

quan THADS áp dụng các thủ tục theo quy định để tiến hành giải quyết tài sản bảo đảm khi một bên hoặc các bên không thực hiện BA, QĐ đã có hiệu lực của Toà án” Trong đó, theo quy định tại Điều 2 - Luật THADS năm 2022, các BA, QĐ đã

có hiệu lực của TAND bao gồm BA, QĐ đã có hiệu lực pháp luật sau 15 ngày kể từ ngày TAND cấp sơ thẩm tuyên án; BA, QĐ của TAND cấp phúc thẩm; QĐ theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, …

* Khái niệm XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD

Theo pháp luật về các TCTD, hoạt động NH của các TCTD bao gồm hoạt động nhận tiền gửi, hoạt động cho vay và hoạt động thanh toán Đối với hoạt động cho vay chính là hình thức cấp tín dụng, cho cá nhân, tổ chức sử dụng khoản tiền của mình trong thời hạn và lãi suất thoả thuận Để đảm bảo nghĩa vụ trả lại tiền vay theo đúng thoả thuận, các TCTD đưa ra các phương thức bảo đảm tiền vay thông

qua tài sản Vấn đề này sẽ bảo đảm cho các TCTD có thể thu hồi được nợ và đề phòng những rủi ro có thể phát sinh Do đó, giá trị của các TSBĐ thông thường sẽ lớn hơn số tiền mà TCTD cấp cho cá nhân, tổ chức Thông thường, không phải bao giờ các bên cũng có thể tự thoả thuận hoặc tự giải quyết mặc dù là quan hệ dân sự

mà có những trường hợp đặc biệt như việc cơ quan THADS vẫn tiến hành XLTSBĐ liên quan đến các TCTD để thi hành những BA, QĐ khác để bên có TSBĐ phải thực hiện Trong trường hợp này XLTSBĐ nếu không tự nguyện thi hành, không thoả thuận được việc THA sẽ được thực hiện thông qua các phương thức khác nhau nhằm thu hồi lại được giá trị của TSBĐ Những phương thức được thực hiện bao gồm bán, BĐG TSBĐ, thông qua các phương thức này số tiền thu được sẽ được thanh toán nghĩa vụ cho bên nhận TSBĐ

Tóm lại, việc XLTSBĐ liên quan đến TCTDC theo thủ tục THADS là quá trình các TCTD, bên có TSBĐ và cơ quan THADS phối hợp giải quyết TSBĐ bằng các phương thức khác nhau để thu hồi nợ cho các TCTD

1.1.2 Đặc điểm, vai trò của xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng

* Đặc điểm của xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động THA dân sự có liên quan đến các TCTD

Thứ nhất, việc XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD

có đối tượng TSBĐ đa dạng, chịu sự điều chỉnh của nhiều ngành luật TSBĐ trong các hợp đồng cấp tín dụng của TCTD có thể là nhà ở, QSDĐ, tài sản hình thành trong tương lai, Xuất phát từ đặc điểm này dẫn đến việc XLTSBĐ theo thủ tục THADS cũng sẽ gặp nhiều khó khăn cũng như chịu sự điều chỉnh của đa dạng các văn bản quy phạm pháp luật Dưới góc độ là một nghiệp vụ của THADS, cơ quan THADS phải tuân thủ thủ tục quy định tại Luật THADS; với quy trình BĐG thì tuân thủ pháp luật về BĐG tài sản; với đặc thù của một loại TSBĐ như bất động sản lại phải căn cứ Luật đất đai, Luật nhà ở; ; TSBĐ liên quan đến hoạt động của các TCTD thì phải tuân thủ Luật các TCTD

Thứ hai, việc XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD

có sự tham gia của đa dạng chủ thể Nếu như bên có TSBĐ và bên nhận TSBĐ tuân

thủ thực hiện các thoả thuận đã được ghi nhận tại HĐTD thì chủ thể tham gia chỉ giới hạn là bên có TSBĐ và bên nhận TSBĐ Tuy nhiên, khi áp dụng phương thức XLTSBĐ thông qua THADS thì trong quá trình giải quyết còn có cơ quan VKSND, TAND Các TCTD, bên có TSBĐ, cơ quan THADS và các tổ chức thẩm định giá,

tổ chức đấu giá,

Thứ ba, việc XLTSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD

đòi hỏi nghiệp vụ cao của đội ngũ CHV Đối với việc XLTSBĐ liên quan đến các TCTD do có TSBĐ đa dạng vì vậy trong quá trình xử lý, đội ngũ CHV đòi hỏi phải

có kỹ năng cao trong việc áp dụng pháp luật để xác minh hiện trạng tài sản, kịp thời kiến nghị nếu gặp khó khăn cũng như phải nhạy bén trong việc phối hợp với các TCTD và các cơ quan có liên quan để một mặt thu hồi được nợ cho các TCTD nhưng mặt khác cũng phải bảo đảm các quyền và nghĩa vụ có liên quan đối với bên

và Nhà nước (Hoàng Mạnh Cường, 2018, tr 32)

Với địa vị pháp lý là một trong các cơ quan của hệ thống tư pháp, cơ quan THA dân sự sẽ giải quyết có hiệu quả hơn trong việc bảo đảm nghĩa vụ trả nợ của bên vay trong các HĐTD thông qua TSBĐ Bằng các phương thức giải quyết được nhà nước trao quyền sẽ giúp việc XLTSBĐ được diễn ra nhanh chóng, đảm bảo quyền lợi của bên nhận bảo đảm và mang tính cưỡng chế bắt buộc nghĩa vụ của bên

có TSBĐ

1.1.3 Nguyên tắc xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân

sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng

Nguyên tắc xử lý TSBĐ trong hoạt động THADS có liên quan đến các TCTD phải tuân thủ nguyên tắc chung về xử lý TSBĐ nói chung và trong hoạt động THADS nói riêng trên tinh thần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, tôn trọng quyền con người, quyền công dân, không có sự phân biệt đối xử giữa một bên là cá nhân, tổ chức vay tín dụng và một bên là TCTD cấp tín dụng Các bên trong quan hệ pháp luật này phải được bình đẳng và giải quyết theo đúng quy định của pháp luật

Theo đó, Nghị định số 99/2022/NĐ-CP về đăng ký biện pháp bảo đảm quy định phải tôn trọng sự thảo thuận của các bên trong quá trình XLTSBĐ trước khi tiến hành các bước như BĐG TSBĐ; việc XLTSBĐ phải được tiến hành công khai, minh mạch, đúng pháp luật; tôn trọng các thảo thuận về xử lý TSBĐ

Bên cạnh những nguyên tắc đó thì đối với việc XLTSBĐ của cơ quan THADS liên quan đến hoạt động tín dụng còn phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc tôn trọng sự thỏa thuận của các bên:

Mặc dù, giai đoạn cơ quan THADS tiến hành XLTSBĐ liên quan đến các TCTD là giai đoạn sau khi đã có phán quyết bằng BA, QĐ đã có hiệu lực pháp luật của TAND Tuy nhiên, tại giai đoạn này, bên có TSBĐ và bên nhận TSBĐ vẫn được phép thoả thuận về thứ tự, cách thức xử lý nhưng không được trái với pháp luật và đạo đức xã hội Bản chất của các giao dịch bảo đảm là giao dịch dân sự mà nguyên tắc chủ đạo trong BLDS là bình đẳng, thoả thuận do đó nguyên tắc này cũng được áp dụng tại giai đoạn THADS Và việc thoả thuận đó được ưu tiên sử dụng trước khi cơ quan THADS áp dụng các biện pháp XLTSBĐ khác Luật THADS năm 2022 quy định về nguyên tắc thoả thuận phải đảm bảo được sự thống nhất về thời gian, địa điểm, nội dung thoả thuận “Cơ quan THADS sẽ áp dụng các BPBĐ, BPCC để THA nếu TCTD, bên có TSBĐ không thực hiện theo các nội dung mà các bên đã thoả thuận” (Từ Trung Hiếu, 2016) Nguyên tắc thỏa thuận trong XLTSBĐ theo Luật THADS thường được áp dụng trong giai đoạn sau:

+ Thỏa thuận về xác định giá trị tài sản TCTD và bên có TSBĐ thoả thuận về giá trị của TSBĐ và thảo thuận về việc chọn tổ chức để xác định giá trị tài sản Trên

cơ sở đó, cơ quan THADS căn cứ để THA cho các bên

+ Thỏa thuận giao tài sản cấn trừ nợ Việc thoả thuận giao tài sản để cấn trừ

nợ trong việc XLTSBĐ giữa các TCTD và bên có TSBĐ là việc chuyển giao quyền

sở hữu, quyền sử dụng TSBĐ từ bên có TSBĐ cho các TCTD nhằm trừ vào khoản vay của bên có TSBĐ Việc giao TSBĐ thường được thoả thuận khi các bên đã thống nhất được giá trị của tài sản thông qua tự định giá hoặc thông qua tổ chức định giá

+ Thỏa thuận về BĐG Thoả thuận này sẽ bao gồm việc thoả thuận trước tiên

là lựa chọn tổ chức BĐG TSBĐ, quy trình, thủ tục, thời gian tiến hành BĐG TSBĐ Đây là thoả thuận mang tính pháp lý cao do đó đòi hỏi sự chặt chẽ trong quá trình thoả thuận vì vậy phải được lập thành văn bản ghi nhận những nội dung như lựa chọn tổ chức BĐG TSBĐ, quy trình, thủ tục, thời gian tiến hành BĐG TSBĐ Các bên thỏa thuận thống nhất lựa chọn tổ chức BĐG tài sản, cách thức, hình thức, thời gian, địa điểm, … tổ chức BĐG Đặc biệt, đây chính là một dạng thoả thuận trong THADS nên biên bản ghi nhận sự thoả thuận của các bên phải tuân thủ các quy định về làm chứng, có thể lựa chọn UBND cấp xã xác nhận hoặc do CHV xác nhận Nguyên tắc thoả thuận về BĐG tài sản phải tuân thủ pháp luật, không vi phạm về mặt đạo đức Nếu thoả thuận vi phạm vào những điều cấm của pháp luật

và chuẩn mực đạo đức thì không được chấp nhận

- Nguyên tắc bảo đảm quyền của các TCTD và bên có TSBĐ

Trong quan hệ pháp luật liên quan đến XLTSBĐ của TCTD thì quyền được thu hồi nợ của TCTD đồng thời sẽ là nghĩa vụ thanh toán nợ của bên có TSBĐ Vì thế, việc XLTSBĐ trong các HĐTD cần phải hài hoà, tôn trọng lợi ích của cả các TCTD và bên có TSBĐ Một mặt, tôn trọng quyền được thu hồi nợ của TCTD, một mặt phải bảo đảm được quyền sở hữu TSBĐ của bên có TSBĐ Luật THADS năm

2022 quy định việc tôn trọng quyền của các TCTD như việc tôn trọng sự thỏa thuận của các bên, được quyền nhận lại TSBĐ để cấn trừ nợ, được ưu tiên thanh toán sau khi XLTS đã đăng ký giao dịch bảo đảm Thực hiện được nguyên tắc này sẽ góp

phần tạo ra sự bình đẳng giữa các bên, không bên nào là bên yếu thế Việc không tuân thủ nguyên tắc này dẫn đến hệ luỵ trong thị trường tài chính, không điều chỉnh được quan hệ cung cầu Theo Hoàng Thị Thu Trang, (2017; tr.47): Việc tối đa quyền lợi cho bên cấp tín dụng, hạn chế quyền của bên vay trong việc xử lý TSBĐ

sẽ vi phạm nguyên tắc bình đẳng, thoả thuận của BLDS nói chung, Luật THADS nói riêng

1.2 Điều chỉnh của pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng

1.2.1 Các biện pháp xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng

Như đã đề cập ở phần trên, các TCTD có thể tự mình XLTSBĐ để thu hồi nợ theo những điều khoản tại hợp đồng nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí Tuy nhiên, phần lớn khi XLTSBĐ sẽ xảy ra nhiều mâu thuẫn khiến hai bên không đi đến được thoả thuận nên phải xử lý bằng tố tụng hay nói cách khác yêu cầu hoặc khởi kiện ra TAND Cơ quan THADS là cơ quan thực hiện thi hành BA, QĐ có hiệu lực đó khi

có yêu cầu của việc THA Việc XLTSBĐ trong hoạt động THADS được quy định tại Luật THADS và các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Để thực hiện được mục tiêu đó, cơ quan THADS sẽ tiến hành các biện pháp nhằm xử lý được tài sản và thu hồi được nợ cho NH thông qua TSBĐ đó

Trước hết là biện pháp kê biên tài sản Biện pháp kê biên TSBĐ được thực hiện để giữ nguyên hiện trạng TSBĐ, tránh hành vi tẩu tán, thay đổi hiện trạng Đối với biện pháp này được quy định rõ bởi các điều kiện để CQTHADS tiến hành BPCC kê biên Điều kiện đặt ra là bên TCTD và bên có TSBĐ không tự nguyện thực hiện THA hoặc đã hết thời hạn tự nguyện THA Việc kê biên và định giá tài sản được kê biên sẽ được tiến hành theo thủ tục pháp luật THADS

Sau đó, TSBĐ được kê biên sẽ tiến hành BĐG hoặc bán không qua đấu giá Với biện pháp này, việc BĐG hoặc bán tài sản không qua đấu giá sẽ được thực hiện theo pháp luật THADS và các văn bản pháp luật liên quan đến việc BĐG tài sản, các văn bản điều chỉnh TSBĐ là BĐS

1.2.2 Các thủ tục xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân

Thủ tục XLTSBĐ liên quan đến TCTD theo quy định của pháp luật THADS

là việc kê biên XLTSBĐ để thu hồi nợ cho các TCTD Vì vây, trước khi tiến hành thủ tục kê biên XLTSBĐ, cơ quan THADS phải đảm bảo tuân thủ đúng các điều kiện, các bước để tiến hành Các điều kiện cũng như các bước tiến hành như: thụ lý đơn yêu cầu THA, ban hành QĐ THA, thông báo về THA Thủ tục XLTSBĐ của các TCTD bao gồm những thủ tục chung của THA nhưng cũng có một số quy định riêng có liên quan đến giao dịch bảo đảm tại Luật THADS cụ thể như sau:

- Đối với một số loại TSBĐ có đăng ký thì CHV phải có nghĩa vụ yêu cầu cơ quan đăng ký, quản lý TSBĐ đó cũng cấp những thông tin có liên quan đề TSBĐ, giao dịch đã đăng ký trước khi tiến hành kê biên TSBĐ Đây là khâu rất quan trọng trong việc xác minh hiện trạng của TSBĐ Đồng thời, sau khi tiến hành kê biên, CHV phải có nghĩa vụ thông báo cho cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm đó biết về việc cơ quan THADS đã tiến hành kê biên TSBĐ đó

- Sau khi tiến hành kê biên TSBĐ, việc XLTSBĐ theo thủ tục THADS được thực hiện theo sự thoả thuận của các TCTD và bên có TSBĐ Nếu các bên không tiến hành thoả thuận được về giá trị tài sản và phương thức cấn trừ nợ hoặc chuyển giao tài sản, thì cơ quan THADS sẽ tiến hành BĐG TSBĐ để thu hồi nợ.Việc XLTSBĐ theo pháp luật THADS có thể tiến hành theo thoả thuận giữa TCTD và bên có TSBĐ, nếu thoả thuận không đạt được sẽ tiến hành các bước để tổ chức THA bao gồm xác định giá và BĐG TSBĐ Như đã phân tích ở phần nguyên tắc, TCTD và bên có TSBĐ được quyền thoả thuận một số nội dung liên quan đến việc

xử lý TSBĐ miễn là những nội dung thoả thuận đó không được trái với pháp luật

và đạo đức xã hội Các bên được quyền thoả thuận về việc xác định tài sản hoặc lựa

chọ tổ chức định giá, từ đó tạo ra cơ sở để THAD Ngoài ra, TCTD và bên có TSBĐ có thể thoả thuận trong việc chuyển nhượng tài sản để THA, cấn trừ nợ trong HĐTD thông qua việc chuyển nhượng tài sản trên cơ sở thoả thuận giá trị tài sản Đến giai đoạn BĐG TSBĐ, TCTD và bên có TSBĐ được quyền lựa chọn tổ chức BĐG

Trong trường hợp các bên không đi đến được sự thống nhất trong các thoả thuận, cơ quan THADS sẽ căn cứ vào các quy định của pháp luật THADS tiến hành việc kê biên, xác định giá trị TSBĐ, uỷ quyền BĐG, giảm giá TSBĐ, thanh toán tiền THA thu được từ BĐG Nhìn chung, thủ tục XLTSBĐ liên quan đến các TCTD theo pháp luật THADS bên cạnh việc tuân thủ những thủ tục chung của THA thì vẫn có những nét riêng biệt thể hiện rõ nguyên tắc bình đẳng giữa TCTD và bên có TSBĐ nhằm thu hồi được nợ cho các TCTD nhưng vẫn bảo đảm được quyền của bên có TSBĐ

1.2.3 Thẩm quyền xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân

sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng

Hiện nay, liên quan đến thẩm quyền thi hành các BA, QĐ của Toà án là cơ quan THA của Bộ tư pháp và cơ quan THA của Bộ quốc phòng Xuất phát từ bản chất của những giao dịch bảo đảm trong các giao dich dân sự thì việc XLTSBĐ nói chung, XLTSBĐ liên quan đến HĐTD nói riêng sẽ thuộc thẩm quyền của cơ quan THADS của Bộ tư pháp Về tổ chức của cơ quan THADS được sắp xếp theo ngành dọc, ở Trung ương là Tổng cục THADS chịu trách nhiệm quản lý nhà nước trong hoạt động THADS Tuy nhiên, trực tiếp tổ chức hoạt động THADS đối với các vụ việc cụ thể thuộc về Cục THA cấp tỉnh và chi cục THA cấp huyện Thẩm quyền tổ chức THA của cơ quan THA cấp tỉnh và cơ quan THA cấp huyện được xác định tuỳ thuộc vào BA, QĐ của Toà án Chi cục THADS cấp huyện được tổ chức thi hành các quyết định, bản án TAND cấp huyện nơi cơ quan THADS có trụ sở và do cơ quan THA ủy thác Cục THADS cấp tỉnh có thẩm quyền thi hành các BA, QĐ do TAND cấp tỉnh nơi cục THADS có trụ sở và do cơ quan THA khác ủy thác,

Do đó, thẩm quyền XLTSBĐ có liên quan đến TCTD của cơ quan THADS cũng được xác định theo những thẩm quyền trên Cụ thể, đối với những BA, QĐ có

liên quan đến TSBĐ giữa TCTD và bên có TSBĐ do Toà án cấp hành chính nào xét

xử thì thẩm quyền tổ chức THA thuộc về cơ quan THADS cấp đó trừ một số trường hợp do cơ quan THADS khác uỷ thác Tương ứng với các trình tự, thủ tục XLTSBĐ của các TCTD theo pháp luật THADS thì thẩm quyền xử lý TSBĐ của các TCTD theo pháp luật THADS bao gồm các thẩm quyền như: thụ lý, ban hành

QĐ về THA và XLTSBĐ Trước hết, khi TCTD hoặc bên có TSBĐ có đơn yêu cầu bên kia thi hành BA, QĐ của Toà án với nội dung yêu cầu thực hiện BA, QĐ để TCTD có thể thu hồi được nợ thông qua TSBĐ, cơ quan THADS sẽ ra QĐ THA Tuy nhiên, không phải bất cứ vụ việc nào cơ quan THADS đều phải tiến hành XLTSBĐ có thể các bên vẫn tự thảo thuận và tự nguyện THA mà không cần sự tham gia của cơ quan THADS Nhà nước khuyến khích các bên thực hiện thoả thuận ngay cả trong giai đoạn THA bởi thể hiện rõ bản chất của các giao dịch dân

sự Nếu như bên có TSBĐ không thi hành BA, QĐ, không tự nguyện THA thì cơ quan THADS sẽ có thẩm quyền cưỡng chế kê biên XLTS Thông thường, các TCTD rất cần sự can thiệp của cơ quan tố tụng và cơ quan tư pháp bởi các cơ quan này được bảo đảm thực hiện bằng sức mạnh cưỡng chế của nhà nước nên hiệu quả thu hồi sẽ cao hơn, bên có nghĩa vụ có trách nhiệm tuân thủ việc thanh toán khoản vay hơn Nhưng như đã phân tích ở trên, cơ quan THADS mặc dù mang sức mạnh cưỡng chế của nhà nước nhưng vẫn ưu tiên sự thảo thuận cho các đương sự ngay trong các giai đoạn tổ chức THA Hiện nay, bên cạnh cơ quan THADS, thẩm quyền THADS không chỉ bó hẹp ở cơ quan tư pháp mà đã được xã hội hoá hoạt động tổ chức THADS trong việc xử lý TSBĐ đó là tổ chức Thừa phát lại Theo khoản 4 - Điều 3 - Nghị đinh 08/2020/NĐ-CP ngày 08/01/2020 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của thừa phát lại thì công việc của thừa phát lại được làm bao gồm: Xác minh điều kiện THA theo yêu cầu của đương sự và người có quyền lợi nghĩa vụ; tổ chức thi hành các BA, QĐ của Toà án theo yêu cầu của đương sự Tuy nhiên, với địa vị pháp lý của mình, cơ quan THADS vẫn là cơ quan chủ đạo trong việc tổ chức thi hành các BA, QĐ của Toà án nói chung trong đó có XLTSBĐ của các TCTD

1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng

1.3.1 Yếu tố chính trị

Yếu tố chính trị bao gồm: chế độ chính trị; hoạt động của tổ chức chính trị, tổ

chức chính trị - xã hội; tổ chức, vận hành quyền lực Nhà nước, … Đối với vấn đề

XLTSBĐ trong công tác THADS liên quan đến các TCTD thì yếu tố chính trị ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của việc xử lý Với một chế độ chính trị dân chủ thì việc bảo đảm QCN trong đó có bảo đảm quyền của bên nhận bảo đảm sẽ được đề cao Từ đó, nâng cao được trách nhiệm trong quá trình XLTSBĐ của cơ quan

THADS

Mặt khác, các chủ trương của Đảng, Nhà nước cụ thể là chủ trương cải cách công tác tư pháp hay công tác phối hợp giữa các TCTD với các cơ quan tư pháp trong đó có có cơ quan THADS về xử lý nợ xấu, … cũng ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề nghiên cứu này Theo đó, nếu như công tác xử lý nợ xấu được Đảng, nhà nước quan tâm chỉ đạo sát sao thì quyền của các TCTD về thu hồi nợ được bảo đảm cũng như công tác THADS sẽ đạt được hiệu quả cao hơn Đây chính là những điều kiện quan trọng để Nhà nước cụ thể hóa vào chính sách pháp luật nhằm bảo đảm quyền cho các TCTD, nâng cao ý thức tuân thủ hợp đồng của bên có TSBĐ và

hành lang pháp lý đủ mạnh cho đội ngũ cán bộ thực hiện công tác THADS

Một yếu tố chính trị hết sức quan trọng ảnh hưởng đến việc thực hiện XLTSBĐ chính là tổ chức và vận hành quyền lực Nhà nước Cách thức sắp xếp, tổ chức, hoạt động của bộ máy Nhà nước cụ thể là cơ quan THADS một cách hợp lý, không chồng chéo về chức năng nhiệm vụ sẽ góp phần tạo ra hiệu quả thu hồi nợ cho các TCTD

1.3.2 Yếu tố pháp lý

Điều kiện pháp lý tạo cơ sở pháp lý để bảo đảm quyền của TCTD, quyền thực thi nhiệm vụ của cơ quan THADS trong XLTSBĐ Với đặc trưng của pháp luật là tính bắt buộc chung, tính cưỡng chế được bảo đảm bởi quyền lực nhà nước sẽ tạo ra

những quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể trong việc thực thi

Điều kiện pháp lý đầu tiên để bảo đảm quyền của các bên trong quá trình XLTSBĐ liên quan đến các TCTD đó chính là ghi nhận quyền của TCTD và thẩm quyền của cơ quan THADS trong việc XLTSBĐ Việc ghi nhận này được thể chế hóa tại các văn bản quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành Chính vì vậy, điều kiện pháp lý được đánh giá là điều kiện tiên quyết của bảo đảm tính hiệu quả của công tác XLTSBĐ trong công tác THADS liên quan đến các TCTD Để có được những điều kiện pháp lý tốt nhất bảo đảm tính hiệu quả đó cần phải đạt yêu cầu về nguyên tắc và nội dung của các quy định pháp luật:

- Về nguyên tắc, xây dựng các quy định pháp luật về XLTSBĐ của cơ quan THADS liên quan đến TCTD phải tạo ra các quy định pháp luật với những quyền

và nghĩa vụ đối với các chủ thể có liên quan một cách đồng bộ, khả thi đồng thời thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật Việc ghi nhận quyền cũng phải đảm bảo tính khả thi, có khả năng áp dụng và áp dụng có hiệu quả trong việc bảo đảm quyền, tránh tình trạng chồng chéo hoặc có những cách hiểu khác nhau về quy định pháp luật Ngoài ra, vấn đề này phải được quy định tại Hiến pháp, Luật với mục

tiêu là để được bảo vệ bằng sức mạnh pháp lý cao nhất

- Về nội dung, các quy định pháp luật về XLTSBĐ của cơ quan THADS liên quan đến TCTD phải đầy đủ, chi tiết Theo đó, việc ghi nhận phải bao gồm các quyền của chủ thể, các biện pháp XLTS, trình tự thủ tục XLTSBĐ Đồng thời, phải quy định được cơ chế giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật về XLTSBĐ của cơ quan THADS liên quan đến TCTD, giúp hạn chế đến mức tối thiểu các vi phạm ảnh hưởng

đến việc thụ hưởng quyền của chủ thể quyền

1.3.2 Yếu tố trình độ chuyên môn, văn hoá, nhận thức

Khi môi trường chính trị và pháp lý tạo ra những thuận lợi cũng như môi trường để cán bộ cơ quan THADS thực hiện các quyền của mình trong quá trình xử

lý TSBĐ thì yếu tố trình độ chuyên môn của đội ngũ này là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hiệu quả Trình độ chuyên môn thể hiện thông qua việc nắm bắt các thủ tục, hồ sơ cũng như khả năng vận dụng linh hoạt trong các tình huống xảy ra Ngoài trình độ chuyên môn về nghiệp vụ, trong quá trình giải quyết xử lý còn phụ

thuộc vào việc nắm bắt được những yếu tố và điều kiện có liên quan của bên có TSBĐ

Công tác XLTSBĐ của cơ quan THADS còn chịu sự tác động rất lớn của văn hoá và nhận thức của các bên tham gia quan hệ Thông thường, khi bên có TSBĐ không chịu thực hiện nghĩa vụ thì thường có nghĩa vụ chống đối Do đó, việc nắm bắt những yếu tố này là rất cần thiết

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Việc XLTSBĐ liên quan đến các TCTD theo thủ tục THADS là quá trình cơ

quan THADS bằng nghiệp vu của mình giải quyết TSBĐ để thu hồi nợ cho TCTD Đây là thủ tục XLTSBĐ thông qua con đường tố tụng sau khi có phàn quyết bằng

BA, QĐ có hiệu lực của Toà án Với TSBĐ đa dạng nên quá trình giải quyết TSBĐ chịu sự điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau đòi hỏi CHV phải có đủ kiến thức về chuyên môn và nghiệp vụ Việc XLTSBĐ phải được tiến hành theo quy trình chặt chẽ mà chủ đạo là Luật THADS nhưng vẫn tôn trọng sự thoả thuận của các bên ngay trong quá trình giải quyết của cơ quan THADS Việc XLTSBĐ liên quan đến TCTD còn chịu sự ảnh hưởng từ các yếu tố chính trị, kinh tế, pháp lý và nhận thức của các chủ thể tham gia quan hệ Chính những cơ sở này tạo ra sự đánh giá đầy đủ và khách quan về thực trạng pháp luật cũng như thực hiện pháp luật

THADS về XLTSBĐ liên quan đến hoạt động NH của các TCTD

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ TÀI SẢN BẢO ĐẢM TRONG HOẠT ĐỘNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CÁC TỔ CHỨC TÍN DỤNG VÀ THỰC TIỄN

THỰC HIỆN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.1 Thực trạng pháp luật về xử lý tài sản bảo đảm trong hoat động thi hành án dân sự có liên quan đến các tổ chức tín dụng ở Việt Nam hiện nay 2.1.1 Thực trạng pháp luật về các biện pháp xử lý tài sản bảo đảm trong hoạt động thi hành án dân sự liên quan đến các tổ chức tín dụng

Bên cạnh việc các TCTD tự giải quyết việc XLTSBĐ để thu hồi nợ thì trong một số trường hợp, việc thu hồi nợ sẽ thông qua cơ quan THADS trên cơ sở BA,

QĐ của Toà án Pháp luật về THA dân sự hiện nay đã có quy định về các biện pháp

tổ chức THA nói chung áp dụng cho việc XLTSBĐ liên quan đến các TCTD

- Quy định về kê biên TSBĐ

Tại Khoản 3 - Điều 71 - Luật THADS năm 2022 quy định, một trong những biện pháp cưỡng chế THA đó là thực hiện kê biên và XLTS của người phải THA Trong trường TSBĐ do người thứ ba nắm giữ cũng thực hiện biện pháp kê biên và XLTSBĐ đó Điều kiện để cơ quan THADS tiến hành biện pháp kê biên, XLTS là sau thời hạn 10 ngày kể từ ngày hết thời gian tự nguyện THA được quy định tại Khoản 1 - Điều 45 - Luật THADS, người có TSBĐ có đủ điều kiện để THA nhưng không tự nguyện THA mà trong BA, QĐ của TAND có phán quyết về phải XLTSBĐ để thu hồi nợ

Trước khi tiến hành kê biên, XLTSBĐ, cơ quan THADS phải ra QĐ THA theo đúng tiến trình quy định đối tổ chức thi hành bản án, quyết định của TAND Bên cạnh đó, đối với thi hành BA, QĐ của TAND trong đó có nội dung XLTSBĐ thì quyết định THA phải thể hiện rõ những nội dung của XLTSBĐ

Về việc thông báo về kê biên TSBĐ, cơ quan THADS sẽ tiến hành thông báo cho chính quyền địa phương cụ thể là chính quyền cấp xã nơi có TSBĐ về nhưng

nội dung có liên quan đến việc kê biên như thời gian, địa điểm, tài sản dược kê biên Hoạt động này sẽ được thực hiện trước khi kê biên ít nhất là ba ngày Tuy nhiên, cơ quan THADS không cần tiến hành thông báo trước thời gian đó trong trường hợp khẩn cấp nhằm ngăn chặn hiện tượng tẩu tán tài sản của bên phải THA Trong trường hợp, người phải THA không có mặt thì được quyền uỷ quyền cho cá nhân, tổ chức khác thay mặt thực hiện các quyền và nghĩa vụ trong thông báo kê biên TSBĐ Nếu như cả người phải THA, người được người phải THA uỷ quyền cũng vắng mặt thì cơ quan THADS vẫn tiến hành biện pháp cưỡng chế kê biên, có người làm chứng kê biên và lập thành văn bản Nếu không có người làm chứng thì CHV vẫn thực hiện thủ tục nhưng ghi rõ tất cả nội dung liên quan đến sự vắng mặt của đương sự và sự vụ không có người làm chứng

Tại biên bản kê biên TSBĐ phải có đầy đủ cả thời gian kê biên, thông tin của CHV, người có quyền nghĩa vụ liên quan đến kê biên TSBĐ, đương sự, người làm chứng nếu có, diễn biến của việc kê biên; hiện trạng tài sản Biên bản được CHV lập phải có chữ ký đầy đủ của dương sự, người làm chứng, người được uỷ quyền, đại diện chính quyền địa phương, CHV

Trong khi thực hiện nghiệp vụ kê biên cần lưu ý những đối tượng TSBĐ sau: (i) TSBĐ là QSDĐ hoặc những TSBĐ phải đăng ký quyền sở hữu hoặc đăng

ký giao dịch bảo đảm thì phải có thông tin về TSBĐ đó như hiện trạng, thời hạn sử dụng đất, … từ cơ quan đăng ký, quản lý TSBĐ đó và sau khi kê biên, CHV phải

có nghĩa vụ thông báo việc kê biên tài sản đó cho cơ quan đăng ký và quản lý về đất đai theo quy định tại Khoản 1 – Điều 178 – Luật THADS năm 2022

(ii) TSBĐ là nhà ở: Việc kê biên TSBĐ là nhà ở những nhà ở đó là nơi ở duy nhất của bên có TSBĐ thì thủ tục này được thực hiện khi đương sự không có tài sản nào khác hoặc có tài sản khác những không đủ để thực hiện nghĩa vụ

Tuy nhiên, nhà ở trong nhiều trường hợp gắn với QSDĐ nên nếu kê biên nhà

ở thì đồng thời kê biên QSDĐ Tuy nhiên, nếu chủ sử dụng đất không đồng ý thì chỉ được kê biên nhà ở Đồng thời, chỉ kê biên nhà ở nếu việc tách rời không ảnh hưởng tới giá trị bảo đảm việc THA

(iv) TSBĐ là các tài sản có đăng ký khác như phương tiện giao thông Trong trường hợp này, người có TSBĐ hoặc người đang sử dụng tài sản phải giao lại giấy chứng nhận sở hữu tài sản đó cho CHV Sau khi tiến hành kê biên tài sản đó, CHV

có thể thu giữ hoặc giao cho người có TSBĐ đó sử dụng những không được thực hiện các giao dịch dân sự khác liên quan đến TSBĐ đó CHV khi giao TSBĐ đó cho đương sự hoặc người đang quản lý tiếp tục sử dụng phải cấp biên bản thu giữ TSBĐ đồng thời yêu cầu cơ quan có liên quan quản lý việc cấm thực hiện các giao dịch dân sự liên quan đến tài sản như cầm cố, chuyển nhương, …

- Quy định về định giá tài sản kê biên

Định giá tài sản kê biên trong XLTSBĐ nói chung và TSBĐ liên quan đến các TCTD nói riêng là căn cứ quan trọng để thực hiện BĐG TSBĐ thu hồi nợ cho TCTD Theo quy định tại Điều 98 - Luật THADS năm 2022 thì việc định giá tài sản kê biên nếu như bên TCTD và bên có TSBĐ thống nhất được giá của TSBĐ thì

sẽ được CHV lập biên bản về sự thoả thuận và ngược lại, nếu bên TCTD và bên có TSBĐ không thống nhất được về giá của TSBĐ thì tổ chức thẩm định giá sẽ được CHV lựa chọn để tiến hành thẩm định giá của TSBĐ Tổ chức thẩm định giá được CHV lựa chọn để ký hợp đồng dịch vụ về thẩm định giá phải là tổ chức đóng trên địa bàn cấp tỉnh nơi có TSBĐ kê biên Nghiệp vụ này được CHV thực hiện khi các thoả thuận của đương sự không đi đến thống nhất từ khâu tự xác định giá hay khâu lựa chọn tổ chức thẩm định giá Việc lựa chọn tổ chức thẩm định giá được CHV thực hiện trong vòng năm ngày làm việc kể từ khi TSBĐ được kê biên Nếu CHV không lựa chọn được tổ chức thẩm định giá hoặc tổ chức thẩm định giá TSBĐ không thực hiện ký hợp đồng dịch vụ với CHV thì CHV sẽ tiến hành định giá TSBĐ

Việc định giá tài sản kê biên không phải được thực hiện duy nhất một lần để lấy giá đó làm giá khởi điểm thưc hiện bán hoặc BĐG TSBĐ mà trong một số trường hợp, để đảm bảo tính chính xác, bảo vệ quyền lợi của các bên, việc định giá tài sản kê biện được kiểm tra chặt chẽ trong các khâu từ thoả thuận đến việc CHV thực hiện nhiệm vụ của mình ở giai đoạn nay Do, đó, tại Điều 99 – Luật THADS năm 2022 quy định như sau:

Trong quá trình thực hiện các thủ tục liên quan đến định giá tài sản kê biên quy định tại Điều 98 – Luật THADS ví dụ như lỗi không cho các bên TCTD hay bên có TSBĐ được tiến hành thoả thuận với nhau trong việc đinh được giá TSBĐ

kê biêncủa CHV; tổ chức lựa chọn định giá không thực hiện đúng yêu cầu và đầy

đủ dẫn đến sai lệch trong quá trình định giá, tổ chức đó có thể không còn có tư cách pháp nhân do lỗi xác minh của CHV, … Hoặc nếu một trong các bên TCTD, người

có TSBĐ có yêu cầu phải giám định lại thì việc định giá lại TSBĐ sẽ được diễn ra Việc định giá lại TSBĐ để có cơ sở tạo ra giá ban đầu cho BĐG thì bên yêu cầu phải thực hiện chi phí giám định lại kết quả định giá TSBĐ Khi tiến hành định giá lại tài sản kê biên, thủ tục được thực hiện như lần định giá đầu tiên Sau đó, kết quả định giá thẩm định lại chính là giá khởi điểm của BĐG

- Quy định về giao tài sản để THA

Trong trường hợp TSBĐ đã được kê biên và định giá nếu bên TCTD và bên

có TSBĐ thoả thuận thống nhất TCTD nhận tài sản đã kê biên để trừ vào số tiền được THA thì CHV phải có nghĩa vụ lập biên bản để ghi nhận thoả thuận đó Quy định này được ghi nhận tại Điều 100 – Luật THADS sửa đổi, bổ sung năm

2022 Theo quy định này thì người được nhận TSBĐ đó chỉ được nhận tài sản trong khi có sự thoả thuận với những người được THA khác, đồng thời phải thanh toán lại cho những người THA đó số tiền tương ứng mà họ đưởng hưởng theo tỷ lệ

- Quy định về bán TSBĐ đã kê biên

TSBĐ được định giá kê biên mà các bên không có thoả thuận về nhận TSBĐ

để khấu trừ giá trị THA nhằm thu hồi nợ cho TCTD thì sẽ tiến hành bán theo các hình thức BĐG và bán không qua thủ tục đấu giá Quy định về bán hoặc BĐG sẽ phụ thuộc vào giá của TSBĐ, pháp luận công nhận sự thoả thuận của TCTD với người có TSBĐ trong việc lựa chọn tổ chức BĐG thực hiện

Quy định này thể hiện sự tôn trọng, bình đẳng giữa các bên trong quá trình thực hiện XLTSBĐ theo BA, QĐ của toà án Việc thảo thuận này được ghi nhận tại Điều 101 – Luật THADS năm 2022 căn cứ vào giá trị của TSBĐ được xác định theo đối tượng của TSBĐ đó Quy định này tạo ra cơ sở pháp lý chặt chẽ và thủ tục minh bạch để các bên có thể thực hiện được yêu cầu XLTSBĐ của mình Theo quy