A MỞ ĐẦU I Lý do chọn đề tài Khi bàn về quyền tự do của con người, C Mác đã đưa ra luận điểm nổi tiếng “Tự do là tất yếu được nhận thức Điều đó có nghĩa là con người cần nhận thức quy luật khách quan[.]
Trang 1A.MỞ ĐẦU I.Lý do chọn đề tài.
Khi bàn về quyền tự do của con người, C.Mác đã đưa ra luận điểm nổi tiếng: “Tự do là tất yếu được nhận thức Điều đó có nghĩa là con người cần nhận thức quy luật khách quan và hành động tôn trọng quy luật mới là tự do”
Quan điểm tự do sáng tạo đối với văn nghệ sỹ của các nhà kinh điển Mác, Lênin và của Đảng ta luôn nhất quán trải qua mọi thời kì cách mạng và
là nền tảng tư tưởng cho chính sách sáng tạo nghệ thuật của Nhà nước ta Trong lịch sử, Đảng đã lãnh đạo toàn dân giành được độc lập tự do và đã mang lại quyền tự do sáng tác chân chính cho văn nghệ sỹ Lao động tự do của nghệ sỹ không chỉ hiểu theo nghĩa thoát khỏi nhu cầu vật chất trực tiếp
mà còn thoát khỏi ách nô lệ cả về thể xác và tinh thần Nghệ sỹ sáng tạo từ sự thôi thúc của đời sống nội tâm, trong hoàn cảnh nào cũng khát khao sáng tạo
Tự do trong lựa chọn đề tài, chủ đề, trong ý đồ sáng tác, tự do lựa chọn hình thức biểu hiện, loại hình và phương pháp sáng tác
Âm nhạc là tiếng nói tình cảm sâu sắc Nó nói thẳng trực tiếp vào trái tim con người và không thể diễn tả bằng lời Nghệ thuật âm nhạc có khả năng lớn tác động đến vấn đề giáo dục tình cảm Thể hiện được những tư tưởng tiến bộ của thời đại Nó góp phần tích cực thúc đẩy xã hội phát triển.Sử dụng
âm nhạc hợp lý và đúng cách, thì món ăn tinh thần này sẽ trở thành người bạn thân thiết, trở thành nơi để chia sẽ những niềm vui, nỗi buồn, giúp con người thêm yêu cuộc sống hơn
Trong sáng tạo, sáng tác âm nhạc thể nghiệm có chỗ đứng quan trọng
Nó sản sinh ra những tác phẩm, những bài hát mang tính tiên phong, có tác dụng biến đổi, thúc đẩy phát triển Tuy nhiên, trong điều kiện cụ thể hiện nay
ở nước ta, sáng tác thể nghiệm vẫn chưa thể tách khỏi nhu cầu thực tiễn Việc
Trang 2vượt lên trước, dù chỉ của số ít, vẫn luôn cần và có ích Nhưng sẽ có ích hơn khi sự vượt lên đó không trở nên tách biệt với đời sống và trở nên lãng phí
Để tiếp tục xây dựng, phát triển nền âm nhạc Việt Nam tiên tiến, hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc và chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực nghệ thuật âm nhạc, trước hết cần tiếp tục đổi mới và nâng cao năng lực, trình độ lãnh đạo của Đảng đối với nghệ thuật; bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí, đặc trưng của nghệ thuật cho cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị, cán bộ trực tiếp chỉ đạo, quản lý lĩnh vực này Do đó,
em lựa chọn đề tài: “Sự lãnh đạo của Đảng và quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ trong lĩnh vực âm nhạc ở nước ta hiện nay”.
II Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.
Tiểu luận làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đối với sự lãnh đạo của Đảng và quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ trong lĩnh vực vực âm nhạc ở nước ta hiện nay
Từ đó, nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo của Đảng nhằm đưa ra
những giải pháp khắc phục những hạn chế trong sang tác âm nhạc để cải thiện đất nước phồn vinh, tốt đẹp
III Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu: tìm kiếm, phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại, nghiên cứu cơ sở lý luận về lĩnh vực âm nhạc và thực tiễn quyền tự do sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc, đồng thời nghiên cứu quan điểm, đường lối lãnh đạo của Đảng trong công tác sáng tác âm nhạc hiện nay
IV Kết cấu tiểu luận.
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận,Tài liệu tham khảo và Phục lục đề tài nghiên cứu của em gồm có 3 chương:
Trang 3Chương I: Khái quát về lĩnh vực âm nhạc và một số lý luận liên quan Chương II: Quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ trong lĩnh vực âm nhạc ở nước ta hiện nay
Chương III: Sự lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực vực âm nhạc ở nước
ta hiện nay
Trang 4B.NỘI DUNG Chương I: Khái quát về lĩnh vực âm nhạc và một số lý luận liên quan 1.1.Khái quát về âm nhạc.
Âm nhạc là nghệ thuật lấy âm thanh làm phương tiện biểu hiện, khắc họa cuộc sống và thể hiện tư tưởng tình cảm con người Âm nhạc có tính trừu tượng nó không thể hiện đầy đủ các chi tiết thực! Chỉ mô tả chung nhưng tạo cho ta cảm giác, hứng thú mạnh mẽ và sự liên tưởng phong phú Tình trừu tượng của âm nhạc gắn với trí tưởng tượng của con người
Nghệ thuật âm nhạc là nghệ thuật biểu hiện cảm xúc của con người với
con người và cuộc sống bằng âm thanh, là nghệ thuật diễn ra trong thời gian, nghệ thuật, nghệ thuật của thình giác Nó luôn gắn bó với con người và đòi hỏi hoạt động biểu hiện trực tiếp của con người Những đặc trưng cơ bản này khác biệt nếu so sánh với nghệ thuật văn chương, nghệ thuật tạo hình…
1.2.Khái niệm về quyền tự do sáng tạo
Tự do sáng tạo chính là quyền được thể hiện tác phẩm theo đúng ý
định, chủ đích của mình; Quyền tự do sáng tạo gắn liền với tự do truyền bá tác phẩm nghệ thuật; gắn liền với tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do phát hành, đồng thời gắn với quyền và trách nhiệm công dân Tự do sáng tạo chính
là giá trị chất lượng của tác phẩm nghệ thuật
Quyền tự so sáng tạo với nghệ sĩ luôn cần thiết như không khí và hơi thở, do đó, không nên bàn là cần có nó hay không, mà cần mổ xẻ đào sâu xem
sẽ giải quyết và đồng bộ thực hiện vấn đề tự do sáng tạo trong hoạt động âm nhạc như thế nào cho hợp lý, hiệu quả và thiết thực vì chính khát vọng sáng tạo vươn tới giá trị đỉnh cao của tác phẩm âm nhạc
Trang 51.3.Vai trò của âm nhạc.
Âm nhạc được xem như món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của con người Âm nhạc là sợi dây gắn kết giữa con người với con người, nó giúp họ giao lưu, giải sầu
Bản thân âm nhạc muôn màu muôn vẻ nên nó làm cho cuộc sống tinh thần phong phú hơn Có loại nhạc đơn thuần vui chơi giải trí, giúp ta giải tỏa những căng thẳng, muộn phiền; có loại nhạc cổ vũ khích lệ tinh thần, rất thích hợp với người chơi thể thao hoặc người lính ra trận; có loại nhạc chữa bệnh, khơi gợi ký ức trong người mất trí nhớ, xoa dịu nỗi cô đơn ở người trầm cảm, cải thiện khả năng giao tiếp cộng đồng cho người tự kỷ
Trang 6Chương II: Quyền tự do sáng tạo của nghệ sĩ trong lĩnh vực âm nhạc ở
nước ta hiện nay.
2.1 Quản lý hoạt động nghệ thuật cần tôn trọng quyền tự do sang tạo của nghệ sĩ.
Văn nghệ sĩ là đối tượng đặc biệt mà người quản lý cần quan tâm Nhóm chủ thể này bao gồm các nghệ sĩ chuyên nghiệp và không chuyên, trong đó đội ngũ văn nghệ sĩ chuyên nghiệp là nòng cốt Đặc trưng lao động của họ là mang tính sáng tạo cao và là lĩnh vực lao động mang tính tự do, đậm dấu ấn cá nhân của nghệ sỹ Do vậy, người nghệ sỹ chân chính phải có ý thức đúng về quyền tự do và nhà lãnh đạo, quản lý cần tôn trọng và tạo bầu trời tự
do cho sáng tạo của nghệ sỹ Cần nhận rõ bản chất quyền tự do sáng tác của văn nghệ sỹ nằm trong sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo và được quy định bởi trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người đối với nhân dân và đất nước
Người quản lý cần có sự hiểu biết sâu sắc về lao động nghệ thuật để có
sự nhận thức và ứng xử trân trọng đối với nghệ sỹ, Sáng tạo của nghệ sỹ xuất phát từ sự thôi thúc của đời sống nội tâm, tác phẩm nghệ thuật phản ánh cuộc sống không ngừng vận động và phát triển… Nhưng chính sự đổi mới “vượt truyền thống” có thể gây cảm giác nghệ sĩ không chấp nhận sự ổn định Các nhà quản lý cần nhận thức đặc điểm này và nhìn nghệ sĩ với con mắt bao dung
2.2.Thực trạng vấn đề tự do sáng tạo của nghệ sĩ trong lĩnh vực âm nhạc ở nước ta hiện nay.
Với một lực lượng sáng tác hùng hậu thuộc nhiều thế hệ, nhiều lứa tuổi, hầu hết có tay nghề vững vàng, luôn gắn bó với cuộc sống, gắn bó với nghề nghiệp mà mình đang theo đuổi, vẫn đang miệt mài sáng tạo không ngừng Từ khi có Nghị Quuyết Trung Ương 5 Khóa VIII (năm 1998) đã đem lại một
Trang 7luồn sinh khí mới cho các nhạc sĩ và nhiều tác phẩm có giá trị thật sự đã ra đời, với ước ao là được đem đến cho công chúng những giai điệu và tiết tấu mới từ cuộc sống sinh động, muôn màu, muôn vẻ, đang diễn ra chung quanh
ta hôm nay, góp phần đắc lực xây dựng nền tảng tinh thần cho xã hội
Nếu xem ca khúc là tác phẩm nghệ thuật thì người sáng tác chỉ chú trọng đến tình cảm của khán giả dành cho ca khúc; còn nếu tư duy ca khúc là sản phẩm hàng hóa được đóng gói, có gia công sản xuất để đem ra quảng bá, bán ở thị trường thì mới mong thu được lợi nhuận cao nhất từ ca khúc Hiện các nhạc sĩ ở Việt Nam vẫn còn đi theo hai trường phái này, chứ không hoàn toàn đồng nhất mục đích Chúng ta chỉ bắt đầu có một nền công nghiệp âm nhạc nếu chọn âm nhạc là một sản phẩm
2.2.1.Những thành tựu tự do sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc.
Rõ ràng, cách mạng công nghiệp 4.0 đã có tác động rất lớn đối với nhạc Việt hiện tại, cách làm nhạc, cách làm bản phối, thu âm của các nhạc sĩ đã khác rất nhiều so với hơn 10 năm trước, họ tự do sáng tạo theo suy nghĩ của mình và theo quy định của pháp lý
Thời đại kỹ thuật số đã đến quá nhanh, đó là những trào lưu, thể loại
âm nhạc mới, cách quản lý, khai thác sản phẩm âm nhạc cũng như nghệ sĩ, hiện đã khác rất nhiều so với trước đây Những hội thảo, tọa đàm từ các festival, lễ hội âm nhạc như thế này với sự tham dự của nhiều nghệ sĩ, nhà sản xuất âm nhạc thế giới là rất cần thiết cho các nghệ sĩ Việt Nam, để có cơ hội học hỏi, trao đổi kinh nghiệm mà hòa nhập với quốc tế
Điển hình như trong thời dịch Covid-19 phức tạp hiện nay: bằng trách nhiệm công dân, ý thức, đạo đức nghề nghiệp của những người sáng tác âm nhạc chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp, nhiều tác giả đã “xuất thần” cho ra đời những ca khúc nhằm động viên toàn dân, toàn xã hội bình tĩnh, tin tưởng vào chủ trương của Đảng, Nhà nước, ủng hộ các biện pháp quyết liệt
Trang 8của Chính phủ, của các cấp, thực hiện nghiêm túc, tự giác các hướng dẫn của ngành chức năng
Với hình thức âm nhạc giản dị, cấu trúc chặt chẽ, ca từ ngắn gọn, dễ thuộc, dễ nhớ, dễ hát, có tính phổ cập, các ca khúc mới sáng tác về chủ đề chống dịch bệnh đã nhanh chóng lan tỏa, làm ấm lòng, củng cố niềm tin, không chủ quan đối với mọi người, động viên tinh thần quả cảm của các
“chiến sỹ áo trắng”, tạo sự đồng thuận trong xã hội, được các tầng lớp nhân dân hưởng ứng
Có thể nhắc đến các ca khúc: Ghen Covy của Khắc Hưng; Đánh giặc Corona của Lê Thống Nhất; Đôi mắt nCov của Sa Huỳnh; Việt Nam ơi đánh bay Covit của Bùi Quang Minh (Minh Beta); Ngủ một chút đi anh của Tô Văn; Bài ca những trái tim hồng của Nguyễn Phi Hùng; Người mẹ áo trắng của Lê Xuân Bắc và Huyền Trang; Cười lên Việt Nam của Nguyễn Thanh Bình; Chung tay diệt ngay Côvit, Vì bạn, vì tôi của Vĩnh Hoàng…
Có thể nói, trước những khó khăn, hiểm nguy đe dọa đến cộng đồng, dân tộc, văn nghệ sỹ nước nhà tiếp tục khẳng định sứ mệnh chính trị, chức năng nhân văn của văn học, nghệ thuật cách mạng Họ luôn đồng hành với dân tộc, lăn mình vào cuộc sống để bằng những sáng tạo của mình, từ trái tim nhạy cảm của mình làm cho cuộc sống thêm tin yêu, hạnh phúc
2.2.2.Một số những hạn chế còn tồn tại.
Bên cạnh những ưu điểm, nghệ sĩ cũng có các nhược điểm không tránh khỏi như: Sự đam mê, sáng tạo không ngừng khiến nghệ sĩ có thể mất cân bằng, khó chấp nhận sự ổn định tương đối Người quản lý không thấy vấn đề này có thể nhìn nhận nghệ sĩ là những người không chịu nghe, hoặc “ bướng binh ”, như vậy là chưa hiểu thấu đáo đặc trưng lao động ở lĩnh vực này
Sự bộc trực, thẳng thắn trong tính cách và nhìn nhận vấn đề của nghệ sĩ
là điều tốt, song đôi khi dẫn đến sự phản ánh lầm lẫn giữa hiện tượng và bản
Trang 9chất của sự việc Điều này dẫn đến hiệu ứng xã hội không tốt, số ít công chúng có thể nhìn nhận các hiện tượng xã hội bằng con mắt lệch lạc
Năng lực trực giác có khả năng giúp nghệ sĩ phát hiện vấn đề, phát triển
tư duy hình tượng, óc liên tưởng nhanh, độc đáo Song trí tưởng tượng phong phú vượt khỏi những điều kiện cho phép lại trở thành ảo tưởng, thiếu thực tế
Nghệ sĩ có trái tim nhân hậu, đa cảm Nhưng, tình cảm lớn phải là sự kết hợp giữa tình cảm chân chính với lý tưởng lớn lao Tính đa cảm ở mặt trái của nó có thể dẫn đến buông thả trong lối sống
Môi trường âm nhạc ở nước ta đang mất cân đối, quá nhiều bất cập trong giáo dục đại chúng và đào tạo chuyên nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp tới mặt bằng dân trí và nuôi dưỡng tài năng trẻ Môi trường âm nhạc bị ô nhiễm
có tác động tai hại tới thẩm mỹ âm nhạc của giới trẻ mà dư luận cho rằng bị
"ngộ độc" âm nhạc
Âm nhạc phản ánh cuộc sống với những thông điệp, những cái hay, cái đẹp một cách tinh tế nhất, âm nhạc là phương tiện giáo dục, hoàn thiện nhân cách và nuôi dưỡng tâm hồn con người Vậy mà đang tràn lan những ca khúc truyền đạt tới người nghe những suy nghĩ nông cạn, tư tưởng bồng bột và điều đáng lo ngại là bộ phận thính giả đông đảo giới trẻ lại thích thú
2.3.Vai trò của tự do sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc.
Sự sáng tạo của âm nhạc thay đổi tùy theo bối cảnh văn hóa và xã hội
Âm nhạc thay đổi từ các sáng tác thính phòng được tổ chức chặt chẽ (cả trong sáng tác lẫn trình diễn), đến hình thức âm nhạc ngẫu hứng với các hình thức aleatoric Âm nhạc có thể được chia thành các thể loại và thể loại con, mặc dù các phân chia và các mối quan hệ phân chia giữa các thể loại âm nhạc thường rất nhỏ, đôi khi phụ thuộc vào sở thích cá nhân, và gây nhiều tranh cãi
Trong nghệ thuật, âm nhạc có thể được phân loại như một nghệ thuật biểu diễn, một nghệ thuật tinh vi, và nghệ thuật thính giác Nó cũng có thể
Trang 10được phân chia thành âm nhạc nghệ thuật và âm nhạc dân gian Giữa âm nhạc
và toán học có mối liên hệ khá chặt chẽ Âm nhạc có thể được chơi và nghe trực tiếp, có thể là một phần của một tác phẩm sân khấu hay phim ảnh, hoặc
có thể được ghi lại
Âm nhạc có ảnh hưởng đến đời sống con người Các nghiên cứu đã chỉ
ra, âm nhạc, đặc biệt là nhạc giao hưởn có tác dụng tốt, kích thích sự phát triển trí não Do đó người ta khuyên cho trẻ nghe nhạc để phát triển trí tuệ của chúng
Trước đây, nhất là trong thời đại La Mã, các chiến binh trước khi ra trận thường được nghe các khúc nhạc mạnh mẽ mang tích chất cổ vũ, khích lệ
để họ lấy được tinh thần chiến đấu dũng cảm Khi giao tranh, để cổ vũ cho tinh thần binh sĩ người ta cũng thường đánh trống, khua chiêng một cách dồn dập để các chiến binh xông lên
Trong chiến tranh, âm nhạc được biết đến như một sức mạnh tinh thần cho đồng đội: "tiếng hát át tiếng bom" Chỉ trong giây lát, âm nhạc có thể làm cho con người chuyển đổi từ trạng thái này sang trạng thái khác, ví dụ như vui, buồn, phấn chấn Người ta cũng cho rằng âm nhạc làm dịu tinh thần Một liệu pháp chữa bệnh được áp dụng kết hợp cho các bệnh nhân tâm thần là dùng âm nhạc làm giảm các cơn phấn khích, đưa người bệnh vào trạng thái buồn ngủ
Gần đây nhất, trong tình hình cả nước chung tay chống dịch Covid-19 hiện nay, âm nhạc có sức mạnh tinh thần mang nguồn năng lượng tích cực để
có thể vượt qua phong ba bão tố Những ngày tháng “chống dịch như chống giặc” đầy căng thẳng dù cho là quốc gia gần nơi bùng phát dịch nhất
Điển hình như Học viện Báo chí và Tuyên truyền: Để tiếp tục chung tay vững vàng phòng, chống dịch Covid 19 cùng với cả nước các Thầy (Cô) giảng dạy tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã dựa trên sáng tác của một bài hát đã sáng tạo ra bài hát mới là “ AJC thời cô vy” cùng tiếp sức động lực
Trang 11cho các sinh viên của mình và lan tỏa thông điệp tích cực đến với mội người bằng hình thức chia sẻ video cac nhạc trên mạng xã hội