Lời giải đề cương ôn tập giữa kì 1 môn ngữ văn lớp 6 bộ sách kế nối tri thức, chân trời sáng tạo và cánh diều chương trình giáo dục mới 2018

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA KỲ VĂN LỚP 6 CHƯƠNG TRÌNH MỚI 2018 BỘ KẾT NỐI TRI THỨC, CÁNH DIỀU VÀ CHÂN TRỜI SÁNG TẠO 1. VĂN BẢN Thể loại Ngôi kể Nhân vật của truyện Đặc sắc nội dung Đặc sắc nghệ thuật Truyện ký Ngôi thứ nhất Dế Mèn, dế Choắt, Chị Cốc, Anh hai Dế Mèn, Anh cả Dế Mèn, dũng sỹ Bọ Ngựa, anh Gọng Vó,Rắn Mòng,… Bằng những quan sát tinh tế, sự am hiểu về thế giới loài vật, thông qua đoạn trích, Tô Hoài đã miêu tả chú Dế Mèn có vẻ đẹp khỏe khoắn, cường tráng, tràn đầy sức sống của một chú dế mới trưởng thành. Tuy nhiên chú ta lại có tính cách kiêu căng, tự phụ, luôn coi thường khinh khỉnh những người yếu ớt như chú Dế Choắt. Chỉ vì bày trò nghịch dại trêu chị Cốc mà khiến Choắt chết thảm. Qua cái chết và lời khuyên của Dế Choắt, Mèn ta đã vô cùng ân hận và tự rút ra cho mình bài học đường đời đầu tiên. Bài học qua câu chuyện của Dế Mèn: Tính kiêu căng, tự phụ, xốc nổi không chỉ tự gây hại cho mình mà còn làm hại những người khác, bởi vậy trong cuộc sống, chúng ta cần khiêm tốn, suy nghĩ thật kĩ càng trước khi làm việc gì đó và luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác, nhất là những người yếu thế, gặp khó khăn hơn mình. Nghệ thuật miêu tả ngoại hình, tính cách nhân vật đặc sắc, sinh động. Hệ thống ngôn ngữ tự nhiên, giàu chất gợi hình gợi cảm. Truyện đồng thoại Ngôi thứ ba vì người kể giấu mình và gọi sự vật bằng tên của chúng Hoàng tử bé, con Cáo Nếu cậu muốn có một người bạn là đoạn trích nói lên ý nghĩa và cách thức chân chính để nhìn nhận một tình bạn. Câu chuyện xoanh quanh hoàng tử bé và con cáo cùng định nghĩa về cảm hóa. Từ đó nêu ra những bài học cuộc đời cho độc giả. + Tác giả đã nhân cách hóa thành công nhân vật con cáo phù hợp với thể loại truyện đồng thoại. + Nhiều ẩn dụ tinh tế. + Lối kể gần gũi, hấp dẫn. Thể thơ 5 chữ Ngôi thứ 3 Tớ, • Bài thơ Bắt nạt nêu lên vấn đề ức hiếp kẻ yếu trong đời sống. • Tác giả nêu lên quan điểm phê bình cái xấu, đứng về phía những người bị bắt nạt và khuyên nhủ mọi người không nên bắt nạt người khác. • Thể thơ 5 chữ • Kết hợp các biện pháp tu từ điệp ngữ, so sánh,… cùng lối thơ trong trẻo, tươi vui, hóm hỉnh khi nói về vấn đề nghiêm trọng. Thơ năm chữ Ngôi thứ 3 Trẻ em Bài thơ “Chuyện cổ tích về loài người” của Xuân Quỳnh thể hiện tình yêu thương, trân trọng của tác giả đối với trẻ em. Qua bài thơ tác giả muốn gửi đến thống điệp: Trẻ em là trung tâm của cuộc sống, là nguồn hạnh phúc lớn lao đối với mỗi gia đình, là tương lai của đất nước, … Bởi vậy hãy dành những gì tốt đẹp nhất cho trẻ em. + Thể thơ 5 chữ + Cách nói ngộ nghĩnh, trí tưởng tượng phong phú, độc đáo với những hình ảnh thơ kì lạ, bay bổng. + Kết hợp các biện pháp tu từ điệp ngữ, so sánh, nhân hóa, ... sinh động, hấp dẫn. + Ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, cấu trúc nói ngược làm cho bài thơ có một diện mạo riêng: ý vị hóm hỉnh, vui tươi, hồn nhiên mà vẫn đầy chất thơ.

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA KỲ VĂN LỚP 6 CHƯƠNG TRÌNH MỚI 2018 BỘ KẾT NỐI

TRI THỨC, CÁNH DIỀU VÀ CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

1 VĂN BẢN

S

T

T

Tên

tác

phẩm

Tác giả

Xuất xứ

Phư ơng thức biểu đạt

Thể loại Ngôi kể

Nhân vật của truyện

Đặc sắc nội dung Đặc sắc nghệ thuật

1 Bài

học

đường

đời

đầu

tiên

Tô Hoà i

Trích

“ Dế mèn phiêu lưu ký”

Tự sự

Tru yện ký

Ngôi thứ nhất

Dế Mèn,

dế Choắt, Chị Cốc, Anh hai

Dế Mèn, Anh cả Dế Mèn, dũng sỹ

Bọ Ngựa, anh Gọng Vó,Rắn

- Bằng những quan sát tinh tế, sự

am hiểu về thế giới loài vật, thông qua đoạn trích, Tô Hoài đã miêu

tả chú Dế Mèn có vẻ đẹp khỏe khoắn, cường tráng, tràn đầy sức sống của một chú dế mới trưởng thành Tuy nhiên chú ta lại có tính cách kiêu căng, tự phụ, luôn coi thường khinh khỉnh những người yếu ớt như chú Dế Choắt Chỉ vì bày trò nghịch dại trêu chị Cốc mà

- Nghệ thuật miêu tả ngoại hình, tính cách nhân vật đặc sắc, sinh động

- Hệ thống ngôn ngữ tự nhiên, giàu chất gợi hình gợi cảm

Mòng,… khiến Choắt chết thảm Qua cái

chết và lời khuyên của Dế Choắt, Mèn ta đã vô cùng ân hận và tự rút ra cho mình bài học đường đời đầu tiên

- Bài học qua câu chuyện của Dế Mèn: Tính kiêu căng, tự phụ, xốc nổi không chỉ tự gây hại cho mình

mà còn làm hại những người khác, bởi vậy trong cuộc sống, chúng ta cần khiêm tốn, suy nghĩ thật kĩ càng trước khi làm việc gì

đó và luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác, nhất là những người yếu thế, gặp khó khăn hơn mình

2 Nếu

cậu

muốn

có một

người

bạn

Ăng -Toa

n

Đơ Xan

Trích

“ Hoàn

g Tử Bé”

Tự sự

Tru yện đồn

g thoạ i

Ngôi thứ ba

vì người

kể giấu mình và

Hoàng tử

bé, con Cáo

Nếu cậu muốn có một người bạn là đoạn trích nói lên ý nghĩa

và cách thức chân chính để nhìn nhận một tình bạn Câu chuyện xoanh quanh hoàng tử bé và con cáo cùng định nghĩa về "cảm

+ Tác giả đã nhân cách hóa thành công nhân vật con cáo phù hợp với thể loại truyện đồng thoại + Nhiều ẩn dụ tinh tế + Lối kể gần gũi, hấp

h-Tơ Ê- Xu- Pe-Ri

gọi sự vật bằng tên của chúng

hóa" Từ đó nêu ra những bài học cuộc đời cho độc giả

dẫn

3 Bắt

Nạt

Ngu yễn Thế Hoà

ng Lin h

Ra vườn nhặt nắng

Tự

sự + Biểu cảm

Thể thơ

5 chữ

Ngôi thứ 3

Tớ,  Bài thơ Bắt nạt nêu lên vấn

đề ức hiếp kẻ yếu trong đời sống

 Tác giả nêu lên quan điểm phê bình cái xấu, đứng về phía những người bị bắt nạt

và khuyên nhủ mọi người không nên bắt nạt người khác

 Thể thơ 5 chữ

 Kết hợp các biện pháp tu từ điệp ngữ, so sánh,… cùng lối thơ trong trẻo, tươi vui, hóm hỉnh khi nói về vấn

đề nghiêm trọng

n cổ

tích về

loài

người

Xuâ

n Quỳ nh

Lời

du trên Mặt đất

Biểu cảm kết hợp

tự sự

Th

ơ năm chữ

Ngôi thứ 3

Trẻ em Bài thơ “Chuyện cổ tích về loài

người” của Xuân Quỳnh thể hiện tình yêu thương, trân trọng của tác giả đối với trẻ em Qua bài thơ tác giả muốn gửi đến thống điệp: Trẻ

+ Thể thơ 5 chữ + Cách nói ngộ nghĩnh, trí tưởng tượng phong phú, độc đáo với những hình ảnh thơ kì lạ, bay

em là trung tâm của cuộc sống, là nguồn hạnh phúc lớn lao đối với mỗi gia đình, là tương lai của đất nước, … Bởi vậy hãy dành những

gì tốt đẹp nhất cho trẻ em

bổng

+ Kết hợp các biện pháp

tu từ điệp ngữ, so sánh, nhân hóa, sinh động, hấp dẫn

+ Ngôn ngữ cô đọng, ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, cấu trúc nói ngược làm cho bài thơ có một diện mạo riêng: ý vị hóm hỉnh, vui tươi, hồn nhiên

mà vẫn đầy chất thơ

5 Mây

và

sóng

Ra- bin- đra-nát Ta-go

Mây

và sóng

” đượ

c viết bằng tiếng

biểu cảm

Thơ văn xuô i

Ngôi kể thứ 3

Có em ,

có mây ,

có trăng ,

có mẹ

- Thông qua cuộc trò chuyện của

em bé với mẹ, bài thơ Mây và sóng của Ta-go ngợi ca tình mẫu

tử thiêng liêng sâu sắc

- Bài thơ chứa đựng những triết lí giản dị nhưng đúng đắn về hạnh

- Sử dụng hình ảnh mang giàu chất trữ tình mang ý nghĩa biểu tượng

- Kết cấu bài thơ như một câu chuyện kể tạo

ấn tượng thú vị với hình

Ben-gan,

in trong tập thơ

“Si-su”

(Trẻ thơ),

phúc trong cuộc đời thức đối thoại lồng trong

lời kể của em bé

- Nghệ thuật đối lập, ẩn

dụ, nhân hóa…

6 Bức

tranh

của

em gái

tôi

Tạ Duy Anh

“Bức tranh của

em gái tôi”

là truyệ

n ngắn đoạt

- Tự sự kết hợp miêu

tả và biểu cảm -Tron

g đó

truy

ện ngắ n

Ngôi thứ nhất, xưng tôi

hai anh

em Kiều Phương

Qua câu chuyện về người anh và

cô em gái có tài năng hội họa, truyện “Bức tranh của em gái tôi”

cho thấy: Tình cảm trong sáng, hồn nhiên và lòng nhân hậu của người em gái đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình

- Ngôi kể thứ nhất tự nhiên, chân thật

- Nghệ thuật miêu tả tâm

lí nhân vật tinh tế, sắc sảo

giải Nhì trong cuộc thi viết

“Tươ

ng lai vẫy gọi”

của báo Thiế

n niên tiền phon g

PTB Đ chính

là tự sự

7 Cô Bé

bán

Diêm

An- đéc-xen

Đoạn trích

Cô

Tự

sự kết

truy

ện ngắ

Theo ngôi kể thứ 3

Cô bé bán diêm

- Tình cảnh đáng thương của cô

bé bán diêm nghèo khổ, qua đó thể hiện niềm xót thương, đồng

- Trí tưởng tượng bay bổng

- Đan xen yếu tố thật và

bé bán diêm

trích trong tác phẩm

Cô

bé bán diêm

hợp miêu

tả và biểu cảm

n được kẻ

bằng lời của người

kể chuyện

cảm của tác giả với những con người bất hạnh

mộng tưởng

- Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm

8 Gió

lạnh

đầu

mùa

Thạ

ch La m

Tríc

h trong tập truyệ

n ngắn

“Gió lạnh đầu

Tự

sự kết hợp miêu

tả và biểu cảm

Tru yện ngắ

n

Ngôi thứ ba

Sơn, Chị Lan, Mẹ Sơn, Hiên

và những đứa trẻ,

Mẹ Hiên

+ Gió lạnh đầu mùa thể hiện tình

thương giữa con người với nhau trong hoàn cảnh khổ cực, khắc nghiệt

+ Nghệ thuật tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm tinh tế cùng các thủ pháp đối lập, miêu tả tâm

lí xuất sắc

mùa” , xuất bản năm

1937

2 TIẾNG VIỆT

BIỆN

PHÁP

TU TỪ

KHÁI NIỆM BIỆN PHÁP TU

TỪ

"So sánh là biện pháp dùng để đối chiếu hai sự vật, hiện tượng với nhau Trong đó các sự vật, hiện tượng này mặc dù khác nhau về tính chất nhưng lại có nét tương đồng ở cùng một khía cạnh nào đó

Tối như mực, Đen như gỗ mun, Nhát như thỏ đế, Chậm như sên

Phép so sánh có rất nhiều tác dụng trong câu Trước hế, so sánh làm tăng thêm sức gợi hình, gợi cảm trong diễn đạt Thay

vì miêu tả sự vật sự việc theo một các thông thường, ta có thể dùng phép so sánh để làm cho câu văn trở nên sinh động và

hấp dẫn hơn

Ngoài ra, phép so sánh còn có tác dụng nhấn mạnh, làm nổi bật lên ý cần diễn đạt Từ đó, làm cho người đọc, người nghe tập trung hơn vào lời văn, câu nói của tác giả hơn Bên cạnh

đó, so sánh cũng nêu bật lên một đặc điểm, khía cạnh bất kì

của sự vật, hiện tượng

Bản chất của so sánh là việc đối chiếu hai đối tượng có nét tương đồng với nhau Do đó, phép so sánh sẽ giúp cho người nghe hoặc người đọc dễ dàng liên tưởng và hình dung ra các

sự vật, sự việc để dễ nắm bắt và hiểu được ý nghĩa của cả câu

văn

2 Ẩn dụ Ẩn dụ là gọi tên

sự vật, hiện tượng

Về thăm nhà Bác Làng Sen

– Trong các tác phẩm văn học, ca dao, thơ thường sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ Biện pháp tu từ ẩn dụ có tác dụng giúp

này bằng tên sự

vật, hiện tượng

khác có nét tương

đồng với nó nhằm

tăng sức gợi hình,

gợi cảm cho sự

diễn đạt

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng

=> Thắp: ẩn dụ ám chỉ hoa râm bụt đang

nở hoa

=> Thắp và nở đều có điểm chung về cách

thức

Ăn quả nhớ kẻ trồng

cây

=> Kẻ trồng cây đó là những con người lao động, ám chỉ những người tạo ra thành quả lao động

Ví dụ:

Người Cha mái tóc

bạc

tăng sức biểu cảm cho câu văn/câu thơ Ẩn dụ giàu hình ảnh

và có tính hàm súc cao giúp người đọc người nghe hấp dẫn và

bị lôi cuốn

 Giúp cho câu văn, câu thơ có thêm sức biểu cảm

 Giúp câu văn, câu thơ trở nên ngắn gọn hàm súc hơn

nhưng lại giàu hình ảnh hơn

 Khiến cho cách diễn đạt lôi cuốn người đọc/người nghe

hơn

Đốt lửa cho anh nằm

=> Người cha: ẩn dụ nói đến Bác Hồ

=> Người cha và Bác

Hồ đều có điểm chung về phẩm chất

Đơn vị kiến

thức

Từ đơn Từ đơn là từ có một âm tiết/một tiếng tạo thành Thành phần cấu

tạo ra từ đơn có nghĩa cụ thể

Ví dụ về từ đơn: xa, nhớ, yêu, đường, xe, nhà…

Từ phức Từ phức là từ do hai hoặc nhiều tiếng tạo nên Hiểu một cách đơn

giản, từ phức chính là từ ghép Ghép từ các tiếng giống nhau hoặc khác nhau tạo thành một từ có nghĩa Khái niệm từ phức là gì chỉ đơn giản như trên

-Ví dụ về từ phức: Vui vẻ, xinh xắn, câu lạc bộ, vô tuyến truyền hình…

Từ láy Từ láy được biết đến là một dạng đặc biệt của từ phức, chúng được

cấu tạo bởi 2 tiếng trở lên và thường có điệp vần nhau ở đâm đầu,

âm cuối, vần hay cả âm đầu và âm cuối (hay được hiểu nguyên âm hoặc phụ âm được láy giống nhau hoặc chỉ 1 phần nguyên âm và phụ

âm láy như nhau) Đặc biệt, khác với từ ghép đa phần các từ cấu

Ví dụ về từ láy: Lấp lánh, long lanh,

xanh xanh, ào ào, thăm thẳm… mênh mông, miên man, xinh xắn, ngơ ngác, mếu máo

thành đều có nghĩa, từ láy thường chỉ có 1 từ có nghĩa hoặc không có

từ nào có nghĩa khi đứng một mình

Từ ghép Từ ghép là những từ được cấu tạo bằng cách ghép những tiếng lại

với nhau, các tiếng được ghép có quan hệ với nhau về nghĩa

Quần áo => quần, áo đều mang nghĩa về trang phục, ăn mặc

Bông hoa => bông, hoa đều có nghĩa về loài thực vật

Hoa hồng là một từ ghép chính phụ

Trong đó, "hoa" là âm tiết chính còn

"hồng" là âm tiết phụ

3 Viết một trải nghiệm đáng nhớ của em

Tuần trước, em đã có một chuyến du lịch rất vui vẻ Đó là phần thưởng mà bố đã dành cho em khi đạt được thành tích học tập tốt vào cuối học kì I Đây là lần đầu tiên em được đi đến biển chơi

Đúng năm giờ sáng, xe xuất phát từ Hà Nội Khoảng đến gần trưa thì xe đã đến nơi Đây là chuyến du lịch do công ty bố tổ chức

Mẹ phải đi công tác nên không thể đi cùng hai bố con Em cảm thấy khá buồn Nhưng trong đoàn cũng có rất nhiều bạn nhỏ Vì vậy,

em đã làm quen được với rất nhiều người bạn mới Ở trên xe, chúng em trò chuyện rất vui vẻ Tất cả đều cảm thấy vô cùng thích thú

vì sau một hành trình dài cuối cùng cũng đến Sầm Sơn Sau khi đến khách sạn nhận phòng và cất đồ đạc Mọi người cùng nhau đi ăn trưa, rồi nghỉ ngơi

Buổi chiều, mọi người trong đoàn cùng đi tắm biển Thật kì diệu! Em đang đứng trước một bài biển rộng mênh mông Nước biển xanh và trong Đứng gần biển em có thể nhìn thấy từng đợt sóng đánh vào bờ Nhìn ra xa phía chân trời, bầu trời và biển như hòa vào làm một Gió biển lồng lộng, cùng với tiếng sóng vỗ nghe thật vui tai

Bờ biển lúc này thật đông người Tiếng nói cười rộn vang khắp cả không gian Người lớn thích thú bơi lội dưới nước Trẻ em thì nghịch cát, xây thành những tòa lâu đài tuyệt đẹp Sau đó, chúng em còn xuống tắm biển nữa Nước biển mát lạnh khiến em cảm thấy vô cùng dễ chịu Sau đó, bố còn tranh thủ kiểm tra em bài tập Bố đã dạy em học bơi từ tháng trước Kết quả, em đã hoàn thành xuất sắc bài tập Sau khi tắm biển xong, mọi người cùng nhau đi ăn đồ hải sản nướng Các món ăn đều rất ngon và mang đậm hương

vị của biển

Chuyến du lịch ba ngày hai đêm đã kết thúc Nhưng em cảm thấy vô cùng hạnh phúc vì đã có những trải nghiệm vô cùng thú vị ở đây Em mong sẽ có thêm nhiều chuyến du lịch như vậy