Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố hà nội hiện nay tt

Lý do lựa chọn đề tài luận án Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội là yếu tố quan trọng, trực tiếp định hướng nhận thức, chỉ đạohành động thực tiễn của ho

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố

Hà Nội là yếu tố quan trọng, trực tiếp định hướng nhận thức, chỉ đạohành động thực tiễn của họ đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự.Khi mỗi thanh niên thành phố Hà Nội có ý thức thực hiện nghĩa vụquân sự đầy đủ, đúng đắn, họ sẽ tích cực, tự giác, tình nguyện, sẵnsàng tham gia và làm tròn bổn phận của mình trước Đảng, Tổ quốc

và Nhân dân, góp phần hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ quốc phòng,quân sự của thành phố Hà Nội, tạo điều kiện xây dựng và bảo vệvững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng ý thức thực hiện nghĩa vụquân sự của thanh niên Thủ đô, những năm qua, Đảng bộ, chínhquyền, các ban, ngành, đoàn thể của thành phố Hà Nội luôn quan tâmlãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiều biện pháp nhằm nâng cao ýthức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên trên địa bàn Vì vậy,nhận thức, thái độ và trách nhiệm đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân

sự của đại đa số thanh niên Thủ đô đã có nhiều chuyển biến, tiến bộ rõrệt; nhiều thanh niên đã tự nguyện viết đơn xung phong lên đườngnhập ngũ, hoàn thành tốt nghĩa vụ quân sự Tuy nhiên, so với yêu cầu,nhiệm vụ đặt ra, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niênthành phố Hà Nội vẫn còn một số tồn tại, hạn chế nhất định

Trên thực tế, vẫn còn một bộ phận thanh niên nhận thức chưađúng đắn ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực hiện nghĩa vụ quânsự; ham chơi, đua đòi; thiếu tự giác, vươn lên trong học tập, rènluyện; thờ ơ, thậm chí tìm cách trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quânsự; sa vào các tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật Bên cạnh đó, công

tác tuyên truyền, giáo dục và vận động thanh niên tham gia thực hiệnnghĩa vụ quân sự của một số chủ thể trên địa bàn thành phố Hà Nộicó thời điểm hiệu quả chưa cao; chưa phát huy được yếu tố nội lựccủa bản thân người thanh niên Thủ đô đối với việc thực hiện nghĩa vụquân sự Những hạn chế này đang là lực cản đến ý thức thực hiệnnghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội.

Đặc biệt, giai đoạn hiện nay, trước yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổquốc, xây dựng Quân đội trong tình hình mới; sự tác động từ mặt tráicủa nền kinh tế thị trường; sự chống phá của các thế lực thù địchđang đặt ra những thách thức không nhỏ đối với nhận thức, thái độ vàtrách nhiệm của thanh niên thành phố Hà Nội khi tham gia thực hiệnnghĩa vụ quân sự Thực tế này, đòi hỏi cấp uỷ đảng, chính quyền cáccấp của thành phố Hà Nội cần đặc biệt quan tâm, chăm lo xây dựngđội ngũ thanh niên Thủ đô có đủ phẩm chất và năng lực, có nhận thức,thái độ và trách nhiệm đúng đắn đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân

sự, để nghĩa vụ quân sự không còn là bắt buộc mà trở thành nhu cầu

tự thân, là niềm vinh dự, tự hào của mỗi thanh niên

Xuất phát từ những lý do trên, nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề

“Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội hiện nay” làm đề tài luận án của mình.

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Làm rõ một số vấn đề lý luận, thực trạng về ý thức thực hiệnnghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội; trên cơ sở đó, đềxuất giải pháp cơ bản nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự củathanh niên thành phố Hà Nội hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về ý thức thực hiện nghĩa vụquân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

- Khảo sát, đánh giá thực trạng ý thức thực hiện nghĩa vụ quân

sự của thanh niên thành phố Hà Nội, làm rõ nguyên nhân, xác địnhyêu cầu nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niênthành phố Hà Nội hiện nay

- Đề xuất giải pháp cơ bản nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụquân sự của thanh niên thành phố Hà Nội hiện nay

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố

Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Những vấn đề cơ bản về lý luận, thực trạng liên

quan đến ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thànhphố Hà Nội trong độ tuổi từ 17 đến 27 (tập trung vào giai đoạn:đăng ký nghĩa vụ quân sự, tham gia khám tuyển nghĩa vụ quân sựtới khi có lệnh gọi nhập ngũ), sinh ra và lớn lên trên địa bàn nộithành, thành phố Hà Nội

Về không gian: Các quận trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhằm

làm nổi bật tính đặc thù về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanhniên thành phố Hà Nội thuộc khu vực nội thành của Thủ đô

Về thời gian: Từ năm 2016 đến nay (khi Luật Nghĩa vụ quân

sự năm 2015 có hiệu lực)

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận án dựa trên: Quan điểm triết học Mác - Lênin về mối quan

hệ biện chứng giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội, nhất là tính độc lậptương đối của ý thức xã hội; tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quanđiểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của nướcCộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về vị trí, vai trò của thanh niên,về bảo vệ Tổ quốc, về nghĩa vụ quân sự

Cơ sở thực tiễn

Luận án sử dụng các tư liệu, số liệu, đánh giá trong các chỉ thị,nghị quyết, báo cáo tổng kết công tác tuyển quân, công tác quốcphòng, quân sự địa phương, công tác thanh niên của các cơ quan cóliên quan thuộc thành phố Hà Nội và kết quả điều tra, khảo sát thựctrạng ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên ở các quậntrên địa bàn thành phố Hà Nội

Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biệnchứng và duy vật lịch sử, luận án sử dụng tổng hợp các phương phápnghiên cứu của khoa học chuyên ngành và liên ngành, như: Lịch sử

và lôgic; tổng hợp và phân tích; khái quát hóa; hệ thống hóa; so sánh;điều tra xã hội học; thu thập và xử lý thông tin

5 Những đóng góp mới của luận án

Đưa ra quan niệm và luận giải những nhân tố cơ bản quy địnhý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội Đề xuất một số giải pháp cơ bản nâng cao ý thức thực hiệnnghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án

Ngoài ra, luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trongcông tác nghiên cứu, giảng dạy tại các Học viện, nhà trường trongQuân đội

7 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Mở đầu, 4 chương (9 tiết), kết luận, danh mụccác công trình khoa học của tác giả đã công bố liên quan đến luận án,danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tài luận án

1.1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến vấn đề lý luận về ý thức thực hiện

nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

Nguyễn Vĩnh Thắng (2008), “Một số vấn đề chủ yếu trong xâydựng ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa cho nhân dân

và lực lượng vũ trang thời kỳ mới”; Trương Thành Trung (2008),

“Bước đầu tiếp cận ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở con

người Việt Nam trong thời kỳ mới”; Nguyễn Quang Điển (2009), Giáo dục ý thức công dân cho thế hệ trẻ ở thành phố Hồ Chí Minh; Nguyễn

Bá Dương (2009), “Ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa củangười dân Việt Nam hiện nay - một số vấn đề cần quan tâm”; Vũ

Dũng (2009), Ý thức cộng đồng, ý thức dân tộc và ý thức quốc gia; Lê Minh Vụ (2009), Xây dựng ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới; Bạch Hoàng Khánh (2014), Vai trò của gia đình, dòng họ đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên hiện nay; Hà Sơn Thái (2017), Ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay; Nguyễn Lương Ngọc (2020), Ý thức công dân với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay; Lê Văn Kiều (2022), Nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền biển, đảo của hạ sĩ quan, binh sĩ ở Quân chủng Hải quân hiện nay.

1.1.2 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến thực trạng ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

Phạm Khắc Chương (2003), Rèn luyện đạo đức và ý thức công dân; Nguyễn Thành Đô (2003), “Mấy suy nghĩ về nâng cao

chất lượng công tác tuyển quân hiện nay”; Phạm Thị Ngọc Trầm(2006), “Nhà nước pháp quyền, xã hội dân sự với vấn đề quyền và

nghĩa vụ công dân”; Nguyễn Văn Chuộng (2009), “Phát triển ý thứcbảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa cho học viên đào tạo sĩ

quan dự bị ở nhà trường quân đội”; Đặng Cảnh Khanh (2010), Tuổi trẻ Thăng Long - Hà Nội - những nét đẹp truyền thống và hiện đại;

Nguyễn Đắc Vinh (2014), “Phát huy vai trò của thanh niên trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay”; Đào Tuấn Anh (2016),

“Thái Bình thực hiện tốt công tác tuyển chọn, gọi công dân nhậpngũ”; Tô An (2017), “Đóng góp của thanh niên Thủ đô trong cuộckháng chiến chống Mỹ”; Phạm Tuấn Long (2021), “Quận HoànKiếm với công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ”; Trần ThịPhương Hoa (2022) “Quận Cầu Giấy tăng cường lãnh đạo, chỉ đạonâng cao chất lượng công tác tuyển quân”

1.1.3 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến giải pháp nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

Đinh Quốc Triệu (2008), “Về giáo dục ý thức bảo vệ Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa cho thanh niên hiện nay”; Phạm VănNhuận (2009), “Đổi mới phương thức xây dựng ý thức bảo vệ Tổ quốcxã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới”; Lê Minh Vụ, Nguyễn Bá Dương

(2011), Xây dựng ý thức bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa cho người dân Việt Nam định hướng và giải pháp; Võ Văn Thưởng (2011), “Phát

huy vai trò xung kích của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc thời kỳ mới”; Nguyễn Đình Bắc (2016), Tuổi trẻ quân đội phát huy chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong thời kỳ mới; Bùi Trọng

Quỳnh (2016), “Nâng cao chất lượng công tác tuyển chọn và gọi côngdân nhập ngũ trên địa bàn Thủ đô”; Lê Quang Chính (2017), “Nâng

cao hiệu quả thực hiện Luật Nghĩa vụ quân sự”; Phạm Công Thưởng

(2019), Phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa của hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay; Nguyễn

Văn Thật (2022), “Phát huy vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc”; Vũ Thị Thu Trang (2022), “Nâng cao ý thứcchính trị cho thanh niên quân đội trong giai đoạn hiện nay”

1.2 Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu

1.2.1 Giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan đối với đề tài luận án

Một là, giá trị về mặt lý luận

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã đề cập một cách khá

phong phú, toàn diện dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, từ triếthọc, chính trị học, luật học, khoa học lịch sử,… về những vấn đề lýluận cơ bản liên quan đến ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanhniên thành phố Hà Nội, như ý thức bảo vệ Tổ quốc, quan niệm, cấutrúc, quá trình hình thành, phát triển, nhân tố cơ bản quy định ý thứcbảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nói chung, việc thực hiệnquyền, nghĩa vụ của công dân đối với Tổ quốc nói riêng Qua đó, giúpnghiên cứu sinh hiểu rõ hơn các góc độ tiếp cận về thực hiện nghĩa vụcủa công dân đối với Tổ quốc, về ý thức bảo vệ Tổ quốc, thực hiệnnghĩa vụ quân sự, làm cơ sở cho việc tiếp cận, triển khai, luận giảinhững vấn đề lý luận cơ bản về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự củathanh niên thành phố Hà Nội theo hướng nghiên cứu của mình

Hai là, giá trị về mặt thực trạng

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã đánh giá theo nhữngphương pháp, góc độ, mức độ khác nhau về thực trạng ý thức bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nói chung, việc thực hiện nghĩa vụcủa công dân đối với Tổ quốc nói riêng trên cả hai mặt, ưu điểm vàhạn chế Bên cạnh những ưu điểm là cơ bản, các công trình nghiêncứu cũng đã chỉ ra những hạn chế đối với ý thức bảo vệ Tổ quốc ViệtNam xã hội chủ nghĩa nói chung, việc thực hiện quyền, nghĩa vụ củacông dân đối với Tổ quốc nói riêng, được biểu hiện cả trong nhậnthức, thái độ và trách nhiệm của họ; nhất là sự nhận thức chưa đầy

đủ, sự thiếu tự giác, cố gắng của họ trong thực hiện nghĩa vụ của bảnthân trước Đảng, Tổ quốc và Nhân dân

Ba là, giá trị về mặt giải pháp

Những giải pháp ở các công trình khoa học đã tổng quan, vớinhững góc độ tiếp cận và phương pháp nghiên cứu khác nhau liênquan đến ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nóichung, việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của công dân đối với Tổquốc nói riêng đã gợi mở cho tác giả luận án cách tiếp cận, triểnkhai và xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ, có cơ sở lý luận vàthực tiễn, phản ánh những vấn đề có tính quy luật, gắn với thựctrạng ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên Việt Namnói chung, thanh niên thành phố Hà Nội nói riêng

Theo đó, để nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanhniên thành phố Hà Nội hiện nay, phải bắt đầu từ việc nâng cao chấtlượng công tác tuyên truyền, giáo dục và vận động thanh niên; đặc biệt

là vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp của thànhphố Hà Nội; sự tham gia vào cuộc của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chứcchính trị - xã hội, nhà trường, gia đình trong chăm lo giáo dục, bồidưỡng và rèn luyện thanh niên Cùng với đó, cần chú trọng phát huy vai

trò của điều kiện kinh tế - xã hội, giá trị truyền thống lịch sử - văn hoácủa của Thủ đô Hà Nội và phát huy nhân tố chủ quan của bản thân ngườithanh niên thành phố Hà Nội trong thực hiện nghĩa vụ quân sự hiện nay.Đây là cơ sở, tiền đề quan trọng để nghiên cứu sinh có thể tham khảo, kếthừa và tiếp tục đi sâu nghiên cứu, đề xuất các giải pháp cơ bản, hệthống, có tính khả thi nhằm nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sựcủa thanh niên thành phố Hà Nội hiện nay.

1.2.2 Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu

Về lý luận, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự là một khái niệm

tuy chưa có nhà khoa học nào đầu tư nghiên cứu, song, những vấn đềliên quan trực tiếp như ý thức bảo vệ Tổ quốc, việc thực hiện quyền,nghĩa vụ của công dân đối với Tổ quốc đã được tiếp cận, luận giải ởnhiều góc, phạm vi nghiên cứu khác nhau Chính vì vậy, trên cơ sởnhững vấn đề có liên quan trực tiếp, việc nghiên cứu, khái quát, đưa raquan niệm về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự nói chung và ý thứcthực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội nói riêngtheo góc độ chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịchsử; đồng thời, luận giải, chỉ ra tính đặc thù của thanh niên thành phố HàNội, làm rõ sự khác biệt về đặc điểm giữa thanh niên thành phố Hà Nội

so với đặc điểm của thanh niên ở các địa phương khác trong cả nước;tập trung luận giải, làm rõ những nhân tố cơ bản quy định ý thức thựchiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội là vấn đề lý luận

cơ bản mà luận án phải tiếp tục nghiên cứu và giải quyết

Về thực trạng, thời gian qua, ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam

xã hội chủ nghĩa, việc thực hiện nghĩa vụ của công dân đối với Tổ quốcnói chung, thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

nói riêng đã có sự phát triển; nhận thức, thái độ, trách nhiệm của thanhniên về nghĩa vụ đối với Tổ quốc, về thực hiện nghĩa vụ quân sự từngbước được nâng lên, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Bên cạnh những ưu điểm

là cơ bản, việc thực hiện nghĩa vụ đối với Tổ quốc của công dân ViệtNam nói chung, của thanh niên thành phố Hà Nội nói riêng vẫn còn bộc

lộ một số tồn tại, hạn chế nhất định Khảo sát thực trạng để có những tưliệu, căn cứ nhằm đánh giá khách quan, toàn diện về ý thức thực hiệnnghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội hiện nay là nhiệm vụcó ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là cơ sở để nhận diện những tồn tại,vướng mắc trong thực tiễn; từ đó, xác định yêu cầu, đề xuất các giảipháp cơ bản nhằm nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanhniên thành phố Hà Nội hiện nay

Về giải pháp, kết quả tổng quan cho thấy, hệ thống giải pháp

các tác giả đã đề xuất, tuy khá đa dạng, phong phú, nhưng, nhìnchung, đa phần các giải pháp đều mang ý nghĩa nhằm nâng cao ýthức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nói chung, việc thựchiện quyền, nghĩa vụ của công dân đối với Tổ quốc nói riêng theo cáchtiếp cận của những ngành khoa học khác nhau Tuy nhiên, tiếp cận theogóc độ chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịchsử để đưa ra hệ thống giải pháp cơ bản nhằm nâng cao ý thức thực hiệnnghĩa vụ quân sự của thanh niên ở một địa bàn cụ thể là thành phố HàNội, cho tới thời điểm hiện tại vẫn chưa có công trình khoa học nào tậptrung nghiên cứu một cách chuyên sâu và mang tính hệ thống

Chính vì vậy, trên cơ sở khung lý luận và thực trạng đã phân tích,luận giải, việc đề xuất hệ thống giải pháp cơ bản mang tính toàn diện,

đồng bộ và khả thi theo góc độ chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biệnchứng và duy vật lịch sử để nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sựcủa thanh niên thành phố Hà Nội hiện nay, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụxây dựng và phát triển thành phố Hà Nội văn minh, giàu đẹp, góp phầnxây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trongtình hình mới là vấn đề mà luận án cần tập trung nghiên cứu.

Kết luận chương 1

Với phương pháp tiếp cận tổng quan tình hình nghiên cứu liênquan đến đề tài luận án, dưới góc độ tiếp cận và phạm vi nghiên cứukhác nhau, các nhà khoa học đã làm rõ được một số vấn đề cơ bản liênquan đến ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nói chung,việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của công dân đối với Tổ quốc nói riêng;đã luận giải một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, từ đó làm sáng tỏ nhiềuvấn đề liên quan đến những nội dung cơ bản về ý thức thực hiện nghĩa

vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

Tổng quan các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tàiluận án, giúp nghiên cứu sinh bổ sung kiến thức nền tảng, có cách nhìntoàn diện, sâu sắc về những vấn đề lý luận, thực trạng và giải pháp liênquan đến ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố

Hà Nội Đây là nguồn tài liệu có giá trị giúp nghiên cứu sinh có thểtham khảo, kế thừa, tiếp tục phát triển, làm sâu sắc thêm vấn đề nghiêncứu dưới góc độ chuyên ngành triết học Qua đó, luận án xác định,cần tiếp tục nghiên cứu, khái quát, đưa ra quan niệm ý thức thựchiện nghĩa vụ quân sự, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanhniên thành phố Hà Nội; luận giải, làm rõ đặc điểm, những nhân tốquy định ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thànhphố Hà Nội; đánh giá đúng thực trạng, xác định yêu cầu; đề xuất hệ

thống giải pháp cơ bản nhằm nâng cao ý thức thực hiện nghĩa vụquân sự của thanh niên thành phố Hà Nội hiện nay.

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ Ý THỨC THỰC HIỆN NGHĨA VỤ QUÂN SỰ CỦA THANH NIÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Quan niệm về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự và ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

2.1.1 Quan niệm về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự

Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự là tổng hoà các yếu tố nhận thức, thái độ và trách nhiệm, phản ánh thực tiễn hoạt động thực thi pháp luật về nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục vụ trong Quân đội nhân dân dưới những hình thức khác nhau, góp phần bảo vệ Tổ quốc ở từng giai đoạn lịch sử - xã hội nhất định

Về bản chất, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự là kết quả của sự

phản ánh thực tiễn thực hiện nghĩa vụ quân sự của công dân ở các nhànước khác nhau trong từng giai đoạn lịch sử Sự phản ánh đó luôn chịu

sự chi phối bởi lăng kính chủ quan của các chủ thể (các nhà nước, giaicấp, dân tộc khác nhau và ở từng con người khác nhau, trong từng thờiđiểm lịch sử khác nhau; đặc biệt về mặt lợi ích)

Về cấu trúc, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự là tổng hoà các yếu tố nhận thức, thái độ và trách nhiệm của công dân đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự Nhận thức, thái độ và trách nhiệm

là các yếu tố cơ bản cấu thành ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự, cácyếu tố này luôn có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại, ảnhhưởng, ràng buộc lẫn nhau, quy định sự hình thành, phát triển ý thứcthực hiện nghĩa vụ quân sự của công dân

Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự thể hiện ở một số nội dung

cơ bản, đó là:

thức, thái độ và trách nhiệm của công dân đối với hoạt động đặc biệt của xã hội - hoạt động quân sự

Thứ hai, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự thể hiện nhận thức, thái độ và trách nhiệm của công dân về một bổn phận cao cả - tham gia quân đội

Thứ ba, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự thể hiện nhận thức, thái

độ và trách nhiệm của công dân trong việc thực thi pháp luật về nghĩa vụ

đối với Tổ quốc chịu sự chế ước bởi bản chất của Nhà nước

Thứ tư, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự là một hình thái biểu hiện

đặc thù của ý thức xã hội, có mối quan hệ biện chứng với các hình thái ýthức xã hội khác, nhất là ý thức chính trị, ý thức pháp luật và ý thức đạo đức

2.1.2 Quan niệm về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội

Thanh niên thành phố Hà Nội là một bộ phận của thanh niênViệt Nam, bao gồm những công dân sinh ra và lớn lên trên địa bànthành phố Hà Nội Căn cứ vào phạm vi nghiên cứu của luận án, chỉtập trung vào đối tượng thanh niên thuộc khu vực nội thành của thànhphố Hà Nội (12 quận) Theo đó, bên cạnh những nét chung của thanhniên Việt Nam, như: tuổi đời còn trẻ, năng động, nhiệt huyết, dámnghĩ, dám làm, dám chấp nhận mạo hiểm, giàu ước mơ hoài bão lớn,thích cái mới…; trong suốt chiều dài lịch sử, thanh niên thành phố HàNội còn có một số đặc điểm nổi bật, đó là:

Thứ nhất, thanh niên thành phố Hà Nội là lực lượng đa dạng về thành phần xuất thân.

Thứ hai, thanh niên thành phố Hà Nội luôn mang trong mình niềm kiêu hãnh, tự hào là lực lượng xung kích, đi đầu, làm gương trong các phong trào hành động cách mạng cho thanh niên cả nước, nhất là thực hiện nghĩa vụ quân sự.

có trình độ học vấn, năng động, sáng tạo; tuy nhiên tính

cố kết cộng đồng chưa cao.

Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố

Hà Nội là một hình thức biểu hiện ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên Việt Nam, phản ánh và thể hiện tập trung ở nhận thức, thái độ và trách nhiệm của thanh niên Thủ đô trong giai đoạn đăng ký, khám tuyển nghĩa vụ quân sự, chấp hành lệnh gọi nhập ngũ theo quy định của pháp luật Việt Nam ở từng giai đoạn lịch sử

Từ quan niệm, có thể thấy ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự củathanh niên thành phố Hà Nội thể hiện trên một số nội dung cơ bản, đó là:

Thứ nhất, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội vừa mang đầy đủ những điểm chung về ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên Việt Nam, vừa mang những dấu ấn riêng của thanh niên trên địa bàn Thủ đô Hà Nội.

Là sự phản ánh hoạt động thực hiện nghĩa vụ quân sự của một

bộ phận thanh niên Việt Nam Vì vậy, giống như ý thức thực hiệnnghĩa vụ quân sự của thanh niên Việt Nam, ý thức thực hiện nghĩa vụquân sự của thanh niên thành phố Hà Nội được hình thành, phát triển,gắn với lịch sử hình thành, phát triển của dân tộc Việt Nam, nhất làquá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc

Ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên Việt Nam nóichung, thanh niên thành phố Hà Nội nói riêng luôn gắn liền và phục vụlợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể dân tộcViệt Nam; gắn liền với chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; là sự thểhiện đường lối, quan điểm chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam, chínhsách, pháp luật của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Namtrong tiến trình lịch sử Chính vì vậy, nó luôn có những điểm chung,

mang tính phổ biến, như: Đó là niềm vinh dự, tự hào, là hoạt động tự nguyện, tự giác và vô điều kiện của mỗi thanh niên.

đô cùng những đặc điểm của thanh niên thành phố Hà Nội đưa đến vàquy định, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố

Hà Nội còn thể hiện ở những đặc điểm nổi bật, như: Tính thường trực, tính đi đầu và tính kiểu mẫu

Thứ hai, ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự của thanh niên thành phố Hà Nội là tổng hoà c ác yếu tố nhận thức, thái độ và trách nhiệm của thanh niên Thủ

đô đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Một là, nhận thức của thanh niên thành phố Hà Nội đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự Đây là yếu tố cốt lõi, giữ

vai trò nền tảng cấu thành ý thức thực hiện nghĩa vụ quân sự củathanh niên thành phố Hà Nội Nhận thức của thanh niên thành phố

Hà Nội đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự là quá trình học tập,nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi… của thanh niên Thủ đô về ý nghĩa,tầm quan trọng của việc thực hiện nghĩa vụ quân sự; về những nộidung cơ bản của thực hiện nghĩa vụ quân sự; về khả năng, sứcmạnh chiến đấu của Quân đội; về truyền thống dựng nước và giữnước của dân tộc, của Thủ đô Hà Nội; về đối tác, đối tượng, âmmưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch đối với cách mạng ViệtNam

Hai là, thái độ của thanh niên thành phố Hà Nội đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự Đây là yếu tố quan trọng, là sự

thống nhất hữu cơ giữa nhận thức với tình cảm và niềm tin của thanhniên thành phố Hà Nội đối với việc thực hiện nghĩa vụ quân sự; là yếu

tố, mà thông qua nó, trách nhiệm trong thực hiện nghĩa vụ quân sự củathanh niên được biểu hiện Thái độ của thanh niên thành phố Hà Nội đốivới việc thực hiện nghĩa vụ quân sự biểu hiện ở sự tin tưởng của thanh