Ở Việt Nam hiện nay thì vấn đề dân tộc vẫn luôn luôn được chú trọng, việc xây dựng, phát triển đất nước, với quan điểm: Bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, gắn kết giữa các dân tộc, phát huy
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
-
-BÀI TẬP LỚN MÔN: Chủ nghĩa xã hội khoa học
Đề tài: “Phân tích quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lênin
về dân tộc và giải quyết vấn đề dân tộc trong thời kỳ quá
độ lên chủ nghĩa xã hội”
Họ và tên sinh viên: Đoàn Việt Long
Mã sinh viên: 11213525
Lớp học phần: LLNL1107(222)_36
Hà Nội, tháng 3 năm 2023
Trang 2MỤC LỤC
A Lý do chọn đề tài 2
B Nội dung 3
I Cơ sở lý luận về vấn đề dân tộc 3
1 Khái niệm và đặc trưng của dân tộc 3
2 Chủ nghĩa Mác- Lênin về vấn đề dân tộc 6
2.1 Xu hướng phát triển khách quan của dân tộc 6
2.2 Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác- Lênin 7
II Sự vận dụng sáng tạo quan điểm của Lênin vào thực tiễn của cách mạng Việt Nam và liên hệ bản thân 9
Kết luận 27
Tài liệu tham khảo 29
Trang 3A Lý do ch ọn đềề tài
Khi nhắc tới khái niệm về dân tộc, V.I.Lênin đã cho rằng: Dântộc là hình thức cộng đồng người xuất hiện sau bộ lạc và là cộngđồng người gắn liền với xã hội có giai cấp, Nhà nước
Vấn đề dân tộc và cách giải quyết các vấn đề này là điều khá nhạy cảm đối với mỗi một dân tộc nói riêng và các quốc gia trong thời đại ngày nay nói chung Ở Việt Nam hiện nay thì vấn đề dân tộc vẫn luôn luôn được chú trọng, việc xây dựng, phát triển đất nước, với quan điểm: Bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, gắn kết giữa các dân tộc, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc,
Và theo V.I.Lênin, cách mạng xã hội chủ nghĩa cùng với việc xóa bỏ đi chế độ bóc lột tư bản, chấm dứt đi sự thống trị tàn ác của giai cấp tư sản đối với nhân dân, thay thế bằng dân tộc xã hội chủ nghĩa mà người lãnh đạo, làm chủ chính là giai cấp công nhân Mỗi một dân tộc đều có quyền tự quyết, duy trì quan hệ theo nguyên tắc bình đẳng
Vấn đề dân tộc và giải quyết vấn đề dân tộc là vấn đề hết sức nhạy cảm của tất cả các dân tộc và của các quốc gia trong thời đại ngày nay Ở Việt Nam, vấn đề dân tộc và giải quyết vấn đề dân tộc được Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh coi là vấn đề hết sức quan trọngtrong xây dựng, bảo vệ, phát triển đất nước, với quan điểm: Bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển giữa các dân tộc, nhằm phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Vận dụng lý luận của C.Mác, Ph.Ăngghen về vấn đề dân tộc, V.I.Lênin đã phát triển thành học thuyết quan trọng, khoa học Thực
tế cho thấy, đây một hệ thống tư tưởng, lý luận hoàn chỉnh kết hợp chặt chẽ tính khoa học và cách mạng trong học thuyết Mác - Lênin
về vấn đề dân tộc Chính vì vậy, em xin phép được lựa chọn đề tài: “Phân tích quan điểm của
Trang 4Chủ nghĩa Mác- Lênin về dân tộc và giải quyết vấn đề dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội “.
B.Nội dung
I Cơ sở lý luận về vấn đề dân tộc
1 Khái niệm và đặc trưng của dân tộc
Khái niệm
Dân tộc dùng để chỉ một cộng đồng người có mối liên hệ chặtchẽ và bền vững với nhau Có sinh hoạt kinh tế chung, có văn hóađặc thù và ngôn ngữ riêng Hay để chỉ một cộng đồng người ổn địnhhợp thành nhân dân một nước, có quốc gia và vùng lãnh thổ,… Theoquan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin thì dân tộc chính là sản phẩmcủa quá trình phát triển lâu dài của lịch sử
Theo nghĩa rộng, dân tộc để chỉ quốc gia dân tộc, ví dụ nhưdân tộc Việt Nam, dân tộc ào, dân tộc Ấn Độ,… một cộng đồng người
ổn định àm thành nhân dân một nước, có ãnh thổ riêng, nền kinh tếthống nhất, ngôn ngữ chung và có ý thức về sự thống nhất của mình,gắn bó với nhau bởi quyền ợi chính trị, kinh tế, truyền thông văn hóa
và truyền thống đấu tranh chung trong suốt quá trình âu dài của ịch
sử dựng nước và giữ nước
Theo nghĩa hẹp, dân tộc à một cộng đồng người được hìnhthành trong ịch sử, iên hệ chặt chẽ với nhau, có chung ngôn ngữ, vănhóa,… Đất nước ta bao gồm 54 dân tộc, trải dài khắp mảnh đất ViệtNam như dân tộc Kinh, Tày,…Với mỗi một dân tộc thì đều có ngônngữ của riêng họ, họ có thể sử
Trang 5dụng nhiều oại tiếng nhưng việc tạo ra ngôn ngữ của riêng dân tộccũng góp phần tạo nên sự đặc trung riêng có của dân tộc đó
Và Mác- Ăngghen đã đặt nền móng cho việc giải quyết vấn đềdân tộc một cách khoa học Hình thức cộng đồng tiền dân tôc như bộ
ạc, bộ tộc, Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản dẫn đến sự ra đờicủa các dân tộc tư bản chủ nghĩa, Mác và Ăngghen nêu ên quanđiểm cơ bản có tính chất phương pháp uận để ta nhận thức rõ néthơn và giải quyết vấn đề nguồn gốc, bản chất cốt õi của dân tộc
Đặc trưng của dân tộc
Theo nghĩa rộng:
Thứ nhất, có chung một vùng ãnh thổ ổn định Và đây
cũng à yếu tố vô cùng thiêng iêng để khẳng định chủ quyền của mộtdân tộc, ãnh thổ của một quốc gia à một nơi mà các cư dân trongcùng dân tộc quốc gia đó cùng nhau sinh sống, cư trú đan xem nhau,
có mối quan hệ gần gũi, gắn bó với việc bảo vệ ãnh thổ quốc gia đó.Dưới góc độ uật pháp quốc tế, ãnh thổ quốc gia à một trong bốn yếu
tố cấu thành một quốc gia Ngày nay trong bối cảnh thế giới đangngày càng hội nhập và phát triển toàn cầu thì việc di cư àm một ượng
ớn cư dân của một quốc gia nay có thể ở nhiều quốc gia khác nhưngviệc tạo ra và giữ ại những nét văn hóa đặc trưng riêng biệt khiếncũng như một ời khẳng định về chủ quyền ãnh thổ quốc gia ãnh thổ
à yếu tố thể hiện chủ quyền sở hữu hợp
Trang 6pháp của mỗi một dân tộc trên ãnh thổ đất nước Điều đó đồng nghĩavới việc bảo vệ vùng ãnh thổ à trách nhiệm gắn chặt mật thiết với mỗidân tộc, cũng như của mỗi người dân
Thứ hai, có chung một phương thức sinh hoạt kinh tế Đây
được xem như à đặc trưng quan trọng nhất của dân tộc, vì dựa trênđặc trưng này sự gắn kết của các bộ phận, thành viên trong dân tộcđược bền chặt hơn, ổn định và thống nhất hơn Nếu thiếu đi tính cộngđồng chặt chẽ thì cộng đồng người đó chưa thể hình thành nên dântộc
Thứ ba, có chung một ngôn ngữ àm công cụ giao tiếp Mỗi một
dân tộc sẽ có những ngôn ngữ riêng để giao ưu và trò chuyện, vàcũng vì có những ngôn ngữ riêng mà tính đặc trung của mỗi dân tộc
ại càng được rõ nét Trong một ãnh thổ có thể có nhiều ngôn ngữ,nhưng bao giờ cũng có một oại ngôn ngữ chung để mọi người trongmột nước có thể nói chuyện dễ dàng, tạo sự gắn bó bền chặt hơn
Thứ tư, có chung một nền văn hóa và tâm ý Văn hóa dân tộc
được thể hiện dựa vào tâm ý, phong tục, tập quán,… tạo nên bản sắcvăn hóa riêng của từng dân tộc Văn hóa à một trong những đặctrưng rất quan trọng để iên kết cộng đồng Cá nhân hoặc nhóm ngườinào từ chối những giá trị văn hóa dân tộc thì tự mình tách biệt khỏicộng đồng dân tộc Sự giao ưu văn hóa giữa các dân tộc à điềukhông thể thiếu, nhưng tuy nhiên vẫn phải bảo tồn và phát triểnnhững nét đặc sắc của dân tộc mình
Thứ năm, có chung một nhà nước ( nhà nước dân tộc) Bất kì
cá nhân, cộng đồng nào cũng đều chịu sự quản ý, điều khiển của mộtnhà nước độc ập Nhà nước à đặc trung cho thể chế chính trị củadân tộc, à đại diện cho dân tộc trong quan hệ với các dân tộc kháctrên thế giới
Theo nghĩa hẹp
Một à, Cộng dồng về ngôn ngữ Đây à đặc trưng cơ bản để
phân biệt các tộc người khác nhau và à tiêu chí uôn được các dântộc coi trọng và giữ gìn Tuy nhiên, trong quá trình
Trang 7Document continues below
Discover more from:
Chủ nghĩa xã hội khoa học
CNXH 2022
999+ documents
Go to course
Tiểu luận cnxh - NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ
NGHĨA VIỆT NAM XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC
18
Đề tài: “Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về sứ mệnh
lịch sử của giai cấp công nhân và sự vận dụng của Đảng ta…
17
Vấn đề dân chủ - bài tập cá nhân môn chủ nghĩa xã hội
khoa học
13
So sánh tôn giáo ở một nước tư bản với tôn giáo ở Việt
Nam
4
So sánh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và
tbcn
Trang 8Tiểu luận CNXHKH - sứ mệnh giai cấp công nhân và vận dụng của bản thân
23phát triển, có những tộc người không còn ngôn ngữ mẹ đẻ mà
Chủ nghĩa xã hội khoa học 100% (4) sự dụng ngon ngữ khác àm công
cụ để giao tiếp
Hai à, Cộng đồng về văn hóa Văn hóa có hai kiểu à văn hóa
vật thể và văn hóa phí vật thể, phản ánh ối sống, truyền thống, tậpquán,…Ngoài ra, ịch sử hình thành và phát triển của dân tộc cũnggắn iền mật thiết đến truyền thống văn hóa của dân tộc đó
Ba à, Ý thức tự giác tộc người Đây à tiêu chí quan trọng nhất
để phân định một tộc người và có vị trí quyết định đối với sự tồn tại,phát triển của tộc người Các tộc người uôn tự ý thức được về nguồngốc của dân tộc mình Đó à ý thức tự khẳng định về sự tồn tại củamỗi tộc người dù có những tác động àm thay đổi hay ảnh hưởng đếnmột vài vấn đề của dân tộc
2 Chủ nghĩa Mác- Lênin về vấn đề dân tộc
2.1 Xu hướng phát triển khách quan của dân tộc
Dân tộc có tính ổn định, bền vững, đảm bảo bởi nguyên tắcpháp lý cao, tôn trọng quyền tự quyết của mỗi dân tộc Lênin đã pháttriển quan điểm này thành hệ thống lý luận toàn diện và sâu sắc vềvấn đề dân tộc, làm cơ sở cho cương lĩnh, đường lối, chính sách củacác Đảng Cộng sản về vấn đề dân tộc trong thời đại đế quốc chủnghĩa, và chỉ ra hai xu hướng khách quan của sự phát triển dân tộc
và biểu hiện trong thời đại ngày nay là:
Xu hướng thứ nhất, do sự thức tỉnh, sự trưởng thành của ý
thức dân tộc mà các cộng đồng dân cư muốn tách ra để xác ập các cộng đồng dân cư độc ập Trong thực tế, xu hướng này đã biểu hiện thành phong trào đấu tranh chống áp bức dân tộc, thành ập các quốc gia dân tộc độc ập Xu hướng này phát huy tác động nổi bật trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản và vẫn còn tác động trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa
Khi các dân tộc bắt đầu có sự ý thức về quyền sống của mình, về sự độc ập thì họ muốn tách ra thành
Trang 9những dân tộc độc ập Điều này dẫn đến trong ịch sử đã có rấtnhiều cuộc đấu tranh của cá dân tộc để thoát khỏi sự áp bức vàthống trị của các nước thực dân, đế quốc Điển hình chúng ta
có thể thấy dân tộc Việt Nam đã trải qua một quãng thời gianịch sử để thoát khỏi sự thống trị của thực dân Pháp, đế quốc
Mỹ, khẳng định chủ quyền và quyền tự tôn dân tộc của chúngta
Xu hướng thứ hai, các dân tộc trong cùng quốc gia, thậm chí
các dân tộc ở nhiều quốc gia muốn iên hiệp ại với nhau Xuhướng này phát huy tác động trong giai đoạn đế quốc chủnghĩa Chính sự phát triển của ực ượng sản xuất, của khoa học
và công nghệ, của giao ưu kinh tế và văn hóa trong xã hội tưbản đã xuất hiện nhu cầu xóa bỏ hàng rào ngăn cách giữa cácdân tộc, tạo nên mối iên hệ quốc gia và quốc tế rộng ớn giữa
các dân tộc,thúc đẩy sự gắn kết
Và hai xu hướng khách quan này đều có xuất hiện trong giai đoạnphát triển trong xã hội ngày nay một cách vô cùng đa dạng và phongphú Xu hướng thứ nhất trong
phạm vi quốc gia thể hiện qua những sự cố gắng của từng dân tộc
để giành được quyền bình đẳng, độc ập, tự do, đặc biệt ở các quốc gia đa dân tộc đang đi ên theo định hướng chủ nghĩa xã hội Còn với phạm vi quốc tế xu hướng này đã góp phần đốc thúc các dân tộc bị thống trị mở ra các cuộc đấu tranh nhằm giải phóng dân tộc Ví dụ như sự thành công của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã giúp nước Nga khẳng định được chủ quyền, àm thay đổi vận mệnh đất nước, mang đến cho họ tự do, bình đẳng Với phạm vi quốc gia
xu hướng thứ hai biểu hiện rõ ở các yếu tố thúc đẩy các dân tộc quốcgia kết nối hòa hợp với nhau hơn trên mọi ĩnh vực đời sống xã hội Ởphạm vi quốc gia xu hướng thứ hai đã thể hiện xu hướng các dân tộcquốc gia hợp tác nhau để tạo nên những iên minh trong nhiều ĩnh vực trên toàn cầu Hiện nay chúng ta có thể thấy rõ có nhiều tổ chức thế giới như UNESCO, WHO, World Bank… hay các iên minh trong khu vực
Trang 10như ASEAN, Các khuôn khổ hợp tác trong tiểu vùng Mê Công…
Ý nghĩa: Tạo sự tự chủ, phồn vinh do những tinh hoa, những giá
trị của những dân tộc hoà nhập, bổ sung cho nhau Những giá trịtrung hoà quyện đó không xoá nhoà những đặc thù dân tộc màngược ại, nó bảo ưu, giữ gìn, phát huy những tinh hoa, bản sắc dântộc
Tuy hiện nay hai xu hướng này đang có những tác động
khá phức tạp và có mặt tiêu cực trên thế giới, như việc lợi dụngchúng vào mục đích chính trị nhằm thực hiện “diễn biến hòa bình”nhưng không thể phủ nhận được các xu hướng khách quan đã manglại cho các quốc gia những tác động tích cực không kém Hai xuhướng liên kết, ảnh hưởng, tương hỗ nhau Việc giao lưu, tiếp biếnvăn hóa là vô cùng quan trọng, nhưng việc giữ lại những nét riêngđậm đà bản sắc dân tộc cũng nên được coi trọng, để không nhận lạiđược những hậu quả không hay do có sự vi phạm vào mối quan hệbiện chứng giữa hai xu hướng khách quan trong sự phát triển quan
hệ dân tộc
2.2 Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác- Lênin
V.I.Lênin đã khái quát Cương ĩnh dân tộc như sau: “Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng, các dân tộc được quyền tự quyết, iên hiệp công nhân tất cả các dân tộc ại” Cương ĩnh mà Mác-Lênin đưa ra dựa trên cơ sở ý uận và thực tiễn Trên cơ sở ý uận này Mác đã kế thừa các quan điểm của các nhà kinh điển C.Mác và Ăngghen về mốiquan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, mối quan hệ giữa hai xu hướng của phong trào giải phóng dân tộc Và Mác-Lênin cũng
đã bổ sung và tổng kết qua thực tiễn về phong trào giải phóng dân tộc đầu thế kỉ XX hay cách mạng của Nga cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ
XX Cương ĩnh dân tộc có 3 vấn đề cốt yếu sau:
Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng:
Đây à quyền ợi thiêng iêng của các dân tộc trong mối quan hệgiữa các dân tộc Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng có nghĩa à cácdân tộc dù ớn hay nhỏ không phân biệt trình
Trang 11độ phát triển cao hay thấp đều có ý nghĩa và quyền ợi ngang nhau;không một dân tộc nào được giữ đặc quyền đặc ợi và đi áp bức bóc
ột dân tộc khác, trước uật pháp mỗi nước và uật pháp quốc tế.Trongmột quốc gia có nhiều dân tộc, quyền bình đẳng giữa các dân tộcphải được pháp uật bảo vệ và được thể hiện trong mọi ĩnh vực củađời sống xã hội, trong đó việc phấn đấu khắc phục sự chênh ệch vềtrình độ phát triển kinh tế, văn hóa do ịch sử để ại có ý nghĩa cơbản.thực hiện quyền bình đẳng giữa các dân tộc à cơ sở để thựchiện quyền dân tộc tự quyết và xây dựng mối quan hệ hợp tác, hữunghị giữa các dân tộc
Các dân tộc được quyền tự quyết:
Quyền các dân tộc tự quyết à quyền àm chủ của mỗi dân tộcđối với vận mệnh của dân tộc mình, quyền quyết định chế độ chính trị
- xã hội và con đường phát triển của dân tộc mình Quyền tự quyếtbao gồm quyền tự do độc ập về chính trị tách ra thành ập ra mộtquốc gia dân tộc độc ập vì ợi ích của các dân tộc và cũng bao gồmquyền tự nguyện iên hiệp với dân tộc khác trên cơ sở bình đẳng cùngvới ợi ích để có đủ sức mạnh chống nguy cơ xâm ược từ bên ngoài,giữ vững độc ập chủ quyền và có thêm những điều kiện thuận ợi cho
sự phát triển quốc gia - dân tộc Ngoài ra cần phải tiếp tục tiến hành
và ủng hộ các phong trào dân tộc hiện đại, tiến bộ, đấu tranh chốngnhững âm mưu ợi dụng vào quyền tự quyết, tự do của dân tộc đểgây bất hòa cho dân tộc
Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc:
Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc à tư tưởng cơ bản trongcương ĩnh dân tộc của các đảng cộng sản: nó phản ánh bản chấtquốc tế của phong trào công nhân, phản ánh sự thống nhất trong sựnghiệp giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp Nó đảm bảo chophong trào dân tộc có đủ sức mạnh để giành thắng ợi iên hiệp côngnhân tất cả các dân tộc quy định mục tiêu hướng tới;quy định đường
ối, phương pháp xem xét cách giải quyết quyền dân tộc tự quyết,quyền bình đẳng dân tộc Đồng thời nó à yếu tố sức mạnh đảm bảocho giai
Trang 12cấp công nhân và các dân tộc bị áp bức chiến thắng kẻ thù của mình.Đoàn kết, iên hiệp công nhân các dân tộc à cơ sở vững chắc để đoànkết các tầng ớp nhân dân ao động rộng rãi thuộc các dân tộc trongcuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc vì độc ập dân tộc và tiến bộ
xã hội Vì vậy, nội dung iên hiệp công nhân các dân tộc đóng vai tròiên kết cả ba nội dung của cương ĩnh thành một chỉnh thể Đoàn kếtgiai cấp công nhân các dân tộc à sự thể hiện thực tế tinh thần yêunước mà thời đại ngày nay đã trở thành một sức mạnh vô cùng to ớn.Nội dung đó phù hợp với tinh thần quốc tế chân chính đang ên tiếngkêu gọi các dân tộc, quốc gia xích ại gần nhau
Qua ba nội dung trong cương ĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác Lênin ta thấy được những cơ sở ý uận chính à tiền đề cũng như nềntảng để Đảng và nhà nước ta đưa vào thực tiễn, thực hiện nhữngchính sách dân tộc trong con đường giải quyết các vấn đề dân tộc
-II.Sự vận dụng sáng tạo quan điểm của Lênin vào thực tiễn của cách mạng Việt Nam và liên hệ bản thân
Tư tưởng lý luận Mác - Lênin về vấn đề dân tộc đã được vậndụng vào nước ta thông qua Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sảnViệt Nam (Đảng là do Người sáng lập và rèn luyện) Tư tưởng chỉđạo và phương pháp luận cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi tiếpthu và vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung và lý luận Mác -Lênin về vấn đề dân tộc nói riêng là kết hợp tinh thần kiên định vớiphát triển sáng tạo Người đến với chủ nghĩa Mác - Lênin bắt đầu từđọc và thấm nhuần nội dung cốt lõi của V.I.Lênin trong Bản “Sơ thảolần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa”
Chủ tịch Hồ Chí Minh uôn kiên định với ập trường Mác - ênin vềmối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp: Vấn đề dân tộcuôn gắn bó với vấn đề giai cấp và phải được xem xét, giải quyết trên
ập trường của giai cấp công nhân
Trang 13Đồng thời, xuất phát từ tình hình thực tế nước ta, Người cũng nhấnmạnh tính độc ập tương đối, vị trí, vai trò vô cùng quan trọng của vấn
đề dân tộc Năm 1941, khi từ nước ngoài trở về nước để trực tiếpãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đã phân tích sâu sắc tìnhhình trong nước và chỉ rõ: “Lúc này quyền ợi dân tộc giải phóng caohơn hết Chúng ta phải đoàn kết ại đánh đổ bọn đế quốc và bọn việtgian đặng cứu giống nòi ra khỏi nước sôi ửa nóng” Nhìn nhận vấn
đề dân tộc “cao hơn hết thảy” à hoàn toàn đúng đắn, chẳng nhữngphản ánh đúng mâu thuẫn của xã hội ta úc đó, mà còn vì nếu khônggiành được độc ập cho dân tộc thì công cuộc cải tạo xã hội cũ, xâydựng xã hội mới theo con đường xã hội chủ nghĩa nhằm giải phónggiai cấp công nhân và nhân dân ao động, giải phóng toàn xã hội chỉ ànhững mong muốn viển vông Phát triển tư tưởng trên đây trên cơ sởtổng kết thực tiễn cách mạng nước ta và cách mạng thế giới, Hồ ChíMinh khẳng định “Không có gì quý hơn độc ập tự do” Điều đó đã trởthành chân ý ớn của thời đại
Ngay từ năm 1946, trong thư gửi Đại hội các dân tộc thiểu số ở
miền Nam tại Pleiku, Hồ Chí Minh đã viết: “Ngày nay nước Việt Nam
à nước chung của chúng ta giang sơn và Chính phủ à giang sơn và chính phủ chung của chúng ta Vậy nên tất cả dân tộc chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ để giữ gìn nước non ta, để ủng hộ Chính phủ ta Chúng ta phải thương yêu nhau, phải kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhau để mưu cầu hạnh phúc chung của chúng ta và con cháu chúng
ta Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng òng đoàn kết của chúng
ta không bao giờ giảm bớt” Đoạn trích trên thể hiện những nội dung
cốt õi của tư tưởng Hồ Chí Minh về giải quyết mối quan hệ giữa cácdân tộc ở nước ta Theo đó, bình đẳng dân tộc được Người nhấnmạnh đầu tiên Các dân tộc bình đẳng về quyền ợi trong đó quyền ợitối cao à cùng nhau àm chủ đất nước Đoàn kết để đấu tranh chống
kẻ thù, giữ vững nền độc ập của Tổ quốc, để xây dựng xã hội mới àmcho mọi người các dân tộc được ấm no, hạnh phúc Nội dung thứ bađược Người nhấn mạnh, đó à “các dân tộc phải giúp đỡ nhau”
Trang 14Đây à sự giúp đỡ nhau trên tinh thần bình đẳng, có đi có ại, trong đódân tộc đa số và các dân tộc thiểu số có điều kiện phát triển cao hơn
có trách nhiệm và vinh dự giúp đỡ các dân tộc thiểu số có hoàn cảnhkhó khăn và hiện đang còn ở trình độ ạc hậu để cùng tiến ên phíatrước Đó à sự giúp đỡ chân thành, vô tư không giống sự ban ơn
Tư tưởng Hồ Chí Minh à nền tảng trực tiếp để Đảng và Nhànước ta xây dựng đường ối, chính sách dân tộc trong các thời kỳcách mạng ở nước ta cũng như ãnh đạo, tổ chức thực hiện chínhsách đó Tư tưởng ý uận Mác - ênin về vấn đề dân tộc ở nước tatrong giai đoạn hiện nay, thể hiện trên các nội dung sau:
Một à, “phải tự vươn ên thành giai cấp dân tộc, phải tự mình trở thành dân tộc tuy hoàn toàn không phải theo cái nghĩa như giai cấp
tư sản hiểu” Nội dung này không chỉ có ý nghĩa khẳng định rằng sau
khi giành được chính quyền, giai cấp vô sản (thông qua đội tiềnphong à Đảng Cộng sản) trở thành người đại biểu chân chính vàchính thức của dân tộc mà còn chỉ ra rằng giai cấp vô sản, nhất à độitiền phong của nó phải “hóa thân” vào dân tộc, trở thành hiện thâncủa dân tộc trong suốt tiến trình ãnh đạo toàn dân tộc cải tạo xã hội
cũ xây dựng xã hội mới ần sửa đổi điều ệ Đảng gần đây nhất, Đảng
ta khẳng định: “Đảng Cộng sản Việt Nam à đội tiền phong của giaicấp công nhân, đồng thời à đội tiền phong của nhân dân ao động vàcủa dân tộc Việt Nam ” Trên cấp độ hệ tư tưởng, trước đây Đảng takhẳng định nền tảng tư tưởng của Đảng à chủ nghĩa Mác - ênin, ngay
từ Đại hội ần thứ IX, Đảng chính thức tuyên bố nền tảng tư tưởngcủa Đảng à chủ nghĩa Mác - ênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Hồ ChíMinh à chiếc cầu nối vĩ đại giữa chủ nghĩa Mác - ênin và tinh hoa vănhóa dân tộc Việt Nam
Theo tinh thần đó, phải àm sao để quan điểm Mác - ênin và tưtưởng Hồ Chí Minh về quan hệ giữa vấn đề giai cấp và vấn đề dântộc được quán triệt trong mọi ĩnh vực hoạt động của xã hội ta Chẳnghạn, chúng ta đang xây dựng nền văn
Trang 15hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc; nhưng cũng rất cần àm chotiến trình phát triển kinh tế ở nước ta được triển khai trên cơ sở pháthuy tối đa những tiềm năng kinh tế của đất nước, những kinh nghiệmtruyền thống của dân tộc, để trở thành một chủ thể kinh tế độc ậpmang đặc trưng dân tộc hòa nhập vào môi trường kinh tế thế giới.Trong đổi mới bộ máy nhà nước, cần quan tâm đến công việc cảicách hành chính, cần quan tâm thích đáng đến việc kế thừa và pháthuy mọi giá trị truyền thống của khoa học và nghệ thuật “trị quốc” củacha ông ta Trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng, song song vớinội dung giáo dục, rèn uyện về ập trường, ý thức giai cấp công nhânphải quan tâm đầy đủ đến nội dung giáo dục, rèn uyện về chủ nghĩayêu nước Ở nước ta, ý thức xã hội chủ nghĩa vừa à kết quả của sựphát triển ý thức giai cấp đến độ chín muồi, vừa à kết quả của sựphát triển ý thức dân tộc, tinh thần yêu nước đến độ thuần thục Côngviệc cải cách giáo dục căn bản, toàn diện hiện nay phải àm sao tiếpthu được những tri thức giáo dục hiện đại của thế giới, nhưng trướchết phải kế thừa được những tinh hoa của nền giáo dục dân tộc cóhàng ngàn năm ịch sử.
Hai à, V.I.Lênin đã phát hiện hai xu hướng khách quan của sựphát triển dân tộc Hiện nay cần xem xét biểu hiện của hai xu hướng
đó trong bối cảnh toàn cầu hóa và tìm cho được giải pháp phát huynhững thuận ợi cho sự phát triển đất nước
Xem xét dưới góc độ của vấn đề dân tộc, nét bao quát của giaiđoạn ịch sử hiện nay so với giai đoạn của V.I.Lênin à toàn cầu hóadiễn ra với nhịp độ ngày càng tăng gây nên những tác động vừa tíchcực vừa tiêu cực Toàn cầu hóa gây nên tác động àm thu hẹp quyền
ực, phạm vi, hiệu quả hoạt động của các nhà nước dân tộc, quốc gia,quá trình này gây nên tác động tiêu cực đối với nền độc ập và chủquyền của dân tộc, quốc gia Trong ĩnh vực tinh thần toàn cầu hóa cóthể tác động như à sự đồng hóa cưỡng bức về văn hóa, àm mất bảnsắc độc đáo của nền văn hóa dân tộc, quốc gia, đồng thời
Trang 16tạo điều kiện cho sự quốc tế hóa cả những hiện tượng phản văn hóa như các tệ nạn xã hội, mất an ninh trật tự…
Ở nước ta cần vận dụng giải pháp tổng thể cho vấn đề này à:Đảng và Nhà nước ta thực hiện chính sách mở cửa để hội nhập vàodòng vận động chung của nhân oại đang tiến ên phía trước, đồngthời có phương sách hữu hiệu giữ gìn, phát huy bản sắc của dân tộc,quốc gia, ấy nó àm nền tảng để giữ vững độc ập, chủ quyền, tránhnguy cơ bị đồng hóa do các thế ực ợi dụng xu hướng toàn cầu hóagây nên Cần tìm cách thức hữu hiệu để phổ cập nhận thức đó trongtoàn dân
Ba à, từ vận dụng ý uận của ênin trong vấn đề dân tộc, giảiphóng dân tộc và tư tưởng chiến ược đại đoàn kết, Đảng ta và Chủtịch Hồ Chí Minh đã xác định đúng vị trí và tầm quan trọng của vấn đềdân tộc thiểu số ở nước ta, chỉ ra một số nội dung cần vận dụng trongthời kỳ mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế
Trong vấn đề dân tộc, quan điểm của Đảng, Nhà nước và Chủtịch Hồ Chí Minh à chúng ta cần nhận thức đúng và khơi dậy nhữngtiềm năng to ớn ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số và miền núi đểphát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, àm cơ sở vững chắc thực hiệnbình đẳng, tôn trọng, đoàn kết, giúp nhau cùng phát triển Trong đóchỉ ra 5 điểm ớn về xây dựng văn hóa dân tộc như sau:
(1) Xây dựng tâm ý: Tinh thần độc ập tự cường
(2) Xây dựng uân ý: Biết hy sinh mình, àm ợi cho quần
Trang 17Trong vấn đề dân tộc, Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ ChíMinh thể hiện quan điểm sâu sắc về vấn đề cán bộ vùng dân tộc thiểu
số và miền núi nhằm thực hiện các dân tộc đoàn kết, tôn trọng, bìnhđẳng, giúp nhau cùng phát triển Trong công tác xây dựng Đảng cũngnhư trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, Hồ ChíMinh đặc biệt quan tâm đến vấn đề cán bộ Người khẳng định: “Cán
bộ à tiền vốn của đoàn thể”, “Cán bộ à cái gốc của mọi công việc”,
“Cán bộ quyết định mọi việc” Từ những uận điểm ấy, có thể thấy rõcán bộ à một trong những vấn đề có ý nghĩa chiến ược, quyết định
sự thành bại của cách mạng nói chung và của việc thực hiện chiếnược đại đoàn kết, bình đẳng, tôn trọng giúp nhau cùng phát triển
Trong giải quyết vấn đề dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầuĐảng thường xuyên đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo cán bộ vànhất à cán bộ dân tộc thiểu số “Cán bộ à cái gốc của mọi công việc”,thì “Huấn uyện cán bộ à công việc gốc của Đảng” Việc đó khôngđược àm qua oa, đại khái Đó à công việc mà Đảng phải bỏ nhiềucông sức, phải được tiến hành “chu đáo, công phu” “Đảng phải nuôidạy cán bộ, như người àm vườn vun trồng những cây cối quý báu”.Giống cây có tốt, có quý đến mấy nhưng nếu không được vun trồng,chăm sóc cẩn thận thì cũng không tránh khỏi sâu bệnh, rất dễ bị cằncỗi, không thể phát triển, không thể đơm hoa kết trái
Trong suốt quá trình thực hiện đường ối đổi mới đất nước,Đảng Cộng sản Việt Nam đã có nhiều chủ trương cụ thể về vấn đềdân tộc, giải quyết tốt vấn đề dân tộc thiểu số và miền núi Đảng cũng
đã chỉ ra những thực trạng yếu kém, khuyết điểm và tồn tại ở vùngdân tộc thiểu số và miền núi và xác định một số quan điểm sau đây:
- Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc à vấn đề chiến ược cơbản, âu dài, đồng thời cũng à vấn đề cấp bách hiện nay của cáchmạng Việt Nam
- Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, tôn trọng,đoàn kết, giúp nhau cùng phát triển, cùng nhau phấn
Trang 18đấu thực hiện thắng ợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đấtnước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, kiênquyết đấu tranh với mọi âm mưu chia rẽ dân tộc.
- Phát triển toàn diện chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và anninh quốc phòng trên địa bàn vùng dân tộc thiểu số và miền núi; gắntăng trưởng kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội, thực hiện tốtchính sách dân tộc; quan tâm phát triển, bồi dưỡng nguồn nhân ực;chăm o xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số; giữ gìn và phát huynhững giá trị, bản sắc văn hoá truyền thống các dân tộc thiểu sốtrong sự nghiệp phát triển chung của cộng đồng dân tộc Việt Namthống nhất
- Ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế - xã hội các vùng dân tộcthiểu số và miền núi, trước hết, tập trung vào phát triển giao thông và
cơ sở hạ tầng, xóa đói, giảm nghèo; khai thác có hiệu quả tiềm năng,thế mạnh của từng vùng, đi đôi với bảo vệ bền vững môi trường sinhthái; phát huy nội ực, tinh thần tự ực, tự cường của đồng bào các dântộc, đồng thời tăng cường sự quan tâm hỗ trợ của Trung ương và sựgiúp đỡ của các địa phương trong cả nước
- Công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc à nhiệm vụcủa toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của các cấp, các ngành, củatoàn bộ hệ thống chính trị
Đảng và Nhà nước ta đã có sự đầu tư thích đáng cho sự pháttriển kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng và môi trường ởvùng dân tộc thiểu số và miền núi từng bước phát triển mạnh mẽ
Thực trạng việc giải quyềếtvấếnđềềdấn tộc
Quá trình đất nước chuyển mình, vấn đề dân tộc đã được Nhànước ta chú trọng giải quyết và vì thế cũng thu về được những kếtquả đáng tuyên dương trên mọi phương diện của xã hội, từ kinh tế,chính trị đến văn hóa- xã hội, hay quốc phòng- an ninh Tuy nhiên, thìkhông phải ở đâu vấn đề này cũng được giải quyết triệt để mà vẫncòn nhiều hạn chế Vì