Gồm 5 chương: 1. TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA VÀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP. 2. CÁC DẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP. 3. VĂN HÓA DOANH NHÂN . 4. ĐẠO ĐỨC KINH DOANH . 5. VĂN HÓA TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
Trang 1VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Trang 2NỘI DUNG
Gồm 5 chương:
1 TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA VÀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP.
2 CÁC DẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP.
3 VĂN HÓA DOANH NHÂN
4 ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
5 VĂN HÓA TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
Trang 3• Giáo trình và tài liệu tham khảo :
• - Văn hóa doanh nghiệp – TS Đỗ Thị Phi Hoài – Học viện tài chính.
• - Giáo trình Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh – TS Nguyễn Mạnh Quân– Trường Đại học kinh
Trang 4CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA
VÀ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Trang 5Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
N I DUNG: ỘI DUNG:
1.Văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
2 Sự hình thành văn hóa doanh nghiệp
3 Sự thay đổi văn hóa doanh nghiệp
Trang 61 Văn hóa về văn hóa doanh nghiệp.
1.1 Khái quát về văn hóa.
* Khái niệm:
Theo nghĩa gốc từ:
Văn hóa chỉ sự vun trồng, giáo dục đào tạo và phát
triển mọi khả năng của con người
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 7- Văn là vẻ đẹp nhân tính, cái đẹp của tri thức, trí tuệ, con người.
- Hóa là đem cái văn (cái đẹp, cái tốt, cái đúng)
để cảm hóa, giáo dục và hiện thực hóa trong
thực tiễn, đời sống
Văn hóa là sự giáo hóa, vun trồng nhân cách con người, làm cho con người và cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 8Theo phạm vi nghiên cứu:
- Theo phạm vi nghiên cứu rộng:
“ Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần
mà loài người tạo ra trong quá trình lịch sử”.
“ Văn hóa là một phức thể, tổng thể các đặc trưng, diện
mạo về tinh thần, vật chất, tri thức, tình cảm, khắc
họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xĩm làng, quốc gia, xã hội ” (Unesco)
“ Văn hóa là cái cịn lại sau khi người ta đã quên đi tất cả,
là cái vẫn cịn thiếu sau khi người ta đã học tất ca’ ” (E Herriot)
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 9Theo phạm vi nghiên cứu:
- Theo Hồ Chí Minh:
“ Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích cuộc sống, loài người mới sáng tạo ra ngôn ngữ, chũ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật,
những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở
và các phương tiện, phương thức sử dụng toàn bộ
những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hòa là tổng hợp mọi phương thức sinh hoạt cùng biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu của đới sống , và đòi hỏi của sự sinh tồn”
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 10- Theo phạm vi nghiên cứu hẹp:
Văn hóa là những hoạt động và giá trị tinh thần
của con người
Văn hóa đđược xem như một ngành văn
hóa-nghệ thuật để phân biệt với các ngành kinh tế,
kỹ thuật khác
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh
nghiệp
Trang 11Theo hình th c bi u hi nức biểu hiện ểu hiện ện :
- Văn hĩa vật chất
- Văn hĩa phi vật chất
“ Văn hĩa là tồn bộ những giá trị vật chất và tinh thần mà lồi người tạo ra trong quá trình lịch sử”
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 12* Các yếu tố cấu thành văn hóa.
- Văn hóa vật chất.
Văn hóa vật chất là toàn bộ những giá trị sáng tạo
được thể hiện trong các của cải vật chất do con người tạo ra
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 13- Văn hóa tinh thần:
Là toàn bộ những hoạt động tinh thần của con
người và xã hội, bao gồm:
Trang 14+ Cấu trúc xã hội:
- Sự đối lập giữa chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể,
- Sự phân cấp trong xã hội,
- Tính đối lập nữ quyền và nam quyền,
- Thái độ đối với rủi ro
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 15* Những nét đặc trưng của văn hóa:
- Văn hóa mang tính tập quán
- Văn hóa mang tính cộng đồng
- Văn hóa mang tính dân tộc
- Văn hóa cĩ tính chủ quan
- Văn hóa cĩ tính khách quan
- Văn hóa có tính kế thừa
- Văn hóa có thể học hỏi được
- Văn hóa luôn phát triển
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 161.2 Văn hóa doanh nghiệp:
*Khái niệm:
Văn hóa doanh nghiệp là hệ thống các ý nghĩa, giá
trị, niềm tin chủ đạo, cách nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên trong doanh nghiệp cùng đồng thuận và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của từng thành viên trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh nghiệp đó
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 171.2 Văn hóa doanh nghiệp:
*Thảo luận:
Các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 18* Các mức độ văn hóa doanh nghiệp:
- Mức độ thứ nhất: Những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp.
- Mức độ thứ hai: Những giá trị được tuyên bố (chiến lược, mục tiêu, triết lý của doanh nghiệp).
- Mức độ thứ ba: Những quan niệm chung (niềm tin, nhận thức, suy nghĩ, tình cảm … có tính vô thức, mặc nhiên được công nhận trong doanh nghiệp).
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 19* Tác động của VHDN đối với sự phát triển của doanh
nghiệp:
- Tác động tích cực của VHDN:
+ VHDN tạo nên phong thái của doanh nghiệp, giúp phân
biệt DN này với DN khác.
+ VHDN tạo nên lực hướng tâm cho toàn DN.
+ VHDN khích lệ quá trình đổi mới và sáng tạo.
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 202 Sự hình thành văn hóa doanh nghiệp:
2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành VHDN:
- Văn hóa dân tộc
- Người lãnh đạo
- Những giá trị tích lũy
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 21- Văn hố dân tộc :
+ Văn hố doanh nghiệp là một nền tiểu văn hố nằm trong
văn hĩa dân tộc.
+ Tập họp một nhĩm hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận, mỗi
cá nhân ở những vùng miền khác nhau ảnh hưởng lẫn nhau.
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 22- Người lãnh đạo:
+ Là người sáng tạo ra các biểu tượng, các ý thức hệ,
ngơn ngữ, niềm tin, nghi lễ,
+ Tư tưởng, tính cách người lãnh đạo sẽ được phản chiếu lên văn hĩa doanh nghiệp.
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 23- Những giá trị tích lũy:
+ Những kinh nghiệm tập thể của DN.
+ Những giá trị học hỏi từ các DN khác.
+ Những giá trị văn hóa được tiếp nhận trong quá trình giao lưu với nền văn hóa khác.
+ Những giá trị do một hay nhiều thành viên mới mang lại + Những xu hướng hoặc trào lưu xã hội.
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 242.2 Các giai đoạn hình thành VHDN:
- Giai đoạn non trẻ:
+ Nền tảng hình thành VHDN phụ thuộc vào nhà sáng lập và những quan niệm chung của họ
+ Nếu như DN thành công, nền tảng này sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển, trở thành một lợi thế, thành nét nổi bật, riêng biệt của doanh nghiệp và là cơ sở để gắn kết các thành viên vào một thể thống nhất
+ Trong giai đoạn này, DN tập trung tạo ra những giá trị văn hóa khác biệt so với các đối thủ
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 25- Giai đoạn giữa:
+ Khi người sáng lập không còn giữ vai trò thống trị hoặc đã chuyển giao quyền lực cho ít nhất 2 thế hệ
+ Sự thay đổi chỉ thực sự cần thiết khi những yếu tố từng giúp DN thành công đã trở nên lỗi thời do thay đổi của môi trường bên ngoài và quan trọng hơn là môi trường bên trong
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 26- Giai đoạn chín muồi và nguy cơ suy thoái:
+ Trong giai đoạn này DN không tiếp tục tăng trưởng do thị trường bảo hòa hoặc sản phẩm trở nên lỗi thời
+ Sự chín muồi phản ánh mối quan hệ qua lại giữa sản phẩm của DN với những cơ hội và hạn chế của môi trường
+ Những yếu tố VHDN lỗi thời cũng có tác dụng tiêu cực đến các DN
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 273 Sự thay đổi VHDN.
3.1 Quá trình thay đổi VHDN.
Khi những mâu thuẩn tồn tại trong DN đủ lớn để tạo ra sự đấu tranh, VHDN cần phải có sự thay đổi
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 29* Củng cố những thay đổi:
+ Khi đã tạo ra những thay đổi về VHDN, DN cần củng cố lại hệ thống hành vi, quan niệm chung mới và tạo ra những thông tin tích cực
+ Những quan niệm chung mới sẽ ngày càng ăn sâu vào nhận thức của các thành viên cho đến khi lại xuất hiện thông tin tiêu cực
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 303.2 Một số cách thức thay đổi VHDN:
- Thay đổi nhỏ ở mức độ tổng thể và chi tiết
- Thay đổi tự giác
- Tạo ra sự thay đổi nhờ nhân rộng điển hình
- Thay đổi nhờ phát huy một cách có trật tự những nền tiểu văn hóa tiêu biểu
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 31- Thay đổi thông qua phát triển DN.
- Thay đổi nhờ áp dụng công nghệ mới
- Thay đổi nhờ thay thế các vị trí trong DN
- Thay đổi do các vụ Scandal và việc phá vỡ các huyền thoại, biểu tượng
Tổng quan về văn hóa và văn hóa doanh nghiệp
Trang 32Chöông 2
DOANH NGHIEÄP
Trang 33Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
NỘI DUNG:
1 Các biểu hiện của VHDN.
2 Cách phân loại VHDN theo quan điểm của các nhà
nghiên cứu.
3 Nhận dạng VHDN.
Trang 341 Các biểu hiện của VHDN.
1.1 Các biểu hiện trực quan của VHDN:
- Đặc điểm kiến trúc
- Nghi lễ
- Giai thoại
- Biểu tượng
- Ngôn ngữ
- Ấn phẩm điển hình
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 35* Đặc điểm kiến trúc:
- Kiến trúc ngoại thất: gây ấn tượng đối với mọi
người về sự khác biệt, thành công và sức mạnh
- Thiết kế nội thất công sở: tạo ấn tượng thân quen,
thiện chí, hấp dẫn
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 36* Nghi lễ:
- Khai mạc, giới thiệu thành viên mới, chức vụ mới, lễ
ra mắt
- Lễ phát phần thưởng
- Sinh hoạt văn hóa, chuyên môn, khoa học
- Lễ hội, liên hoan, Tết
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 37• * Giai thoại:
• Các mẫu chuyện có tác dụng duy trì sức sống cho
các giá trị ban đầu của tổ chức và giúp thống nhất về nhận thức của tất cả mọi thành viên
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 38* Biểu tượng:
Logo là biểu trưng đơn giản nhưng lại có ý nghĩa rất
lớn nên được tổ chức doanh nghiệp rất chú trọng
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 39* Ngôn ngữ, khẩu ngữ:
- Những câu chữ đặc biệt, khẩu hiệu, ví von, ẩn dụ
hay một sắc thái ngôn từ để truyền tải một ý nghĩa cụ thể đền nhân viên và những người xung quanh
- Khẩu hiệu: là hình thức dễ nhập tâm, là cách diễn đạt cô đọng nhất của triết lý hoạt động, kinh doanh của tổ chức
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 40* Ấn phẩm điển hình:
Là những tư liệu chính thức có thể giúp những người xung quanh có thể nhận thấy rõ hơn về cấu trúc văn hóa của một tổ chức: báo cáo thường niên, brochure, tài liệu giới thiệu về tổ chức, sổ vàng truyền thống, ấn phẩm định kỳ, tài liệu giới thiệu sản phẩm, các tài liệu, hồ sơ hướng dẫn sử dụng, bảo hành…
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 411.2 Các biểu hiện phi trực quan của VHDN:
- Lý tưởng
- Giá trị, niềm tin, thái độ
- Lịch sử phát triển và truyền thống văn hóa
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 42* Lý tưởng:
- Mối quan hệ mang tính nhân văn đối với môi trường
- Bản chất của sự thực và lẽ phải
- Bản chất con người
- Bản chất hành vi con người
- Bản chất mối quan hệ con người
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 43* Giá trị, niềm tin và thái độ:
- Giá trị: là khái niệm liên quan đến chuẩn mực đạo đức và cho biết con người cho rằng họ cần phải làm gì
- Niềm tin: là khái niệm đề cập đến việc mọi người cho rằng thế nào là đúng, thế nào là sai
- Thái độ: là chất gắn kết niềm tin với giá trị thông qua tình cảm
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 44* Lịch sử phát triển và truyền thống văn hóa:
Những truyền thống, tập quán, nhân tố văn hóa đã định hình và xuất hiện trong lịch sử vừa là chổ dựa, nhưng cũng có thể trở thành những “rào cản tâm lý” không thể vượt qua trong việc xây dựng và phát triển những đặc trưng văn hóa mới
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 45• 2 Cách phân loại VHDN theo quan điểm của các nhà nghiên cứu.
• - Tất cả các cách phân loại đều có giá trị bởi chúng cung cấp một cách nhìn bao quát hơn về những hình thức tổ chức khác nhau có thể xuất hiện và được áp dụng trong thực tế
• - Các cách phân loại VHDN khác nhau về cách tiếp cận và mức độ phức tạp
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 462.1 Phân loại VHDN của Harison:
- Văn hóa quyền lực
- Văn hóa vai trò
- Văn hóa công việc
- Văn hóa cá nhân
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 47• 2.2 Các dạng VHDN của Deal và Kennedy:
• - Văn hóa nam nhi
• - Văn hóa làm ra làm, chơi ra chơi
• - Văn hóa phó thác
• - Văn hóa quy trình
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 482.3 Các dạng VHDN của Quinn và McGrath:
- Văn hóa kinh tế hay văn hóa thị trường
- Văn hóa triết lý hay văn hóa đặc thù
- Văn hóa đồng thuận hay văn hóa phường hội
- Văn hóa thứ bậc
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 492.4 Các mô hình VHDN của Scholz:
- Văn hóa tiến triển
- Văn hóa nội sinh và văn hóa ngoại sinh
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 502.5 Các dạng VHDN của Daft:
- Văn hóa thích ứng
- Văn hóa sứ mệnh
- Văn hóa hòa nhập
- Văn hóa nhất quán
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 512.6 Các dạng VHDN của Sethia và Klinow:
- Văn hóa thờ ơ
- Văn hóa chu đáo
- Văn hóa thử thách
- Văn hóa hiệp lực
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 523 Nhận dạng VHDN.
3.1 Theo sự phân cấp quyền lực:
- Mô hình văn hóa nguyên tắc
- Mô hình văn hóa quyền hạn
- Mô hình văn hóa đồng đội
- Mô hình văn hóa sáng tạo
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 533.2 Phân theo cơ cấu và định hướng về con người và nhiệm vụ:
- Văn hóa gia đình
- Văn hóa tháp Eiffel
- Văn hóa theo kiểu tên lửa được định hướng
- Văn hóa lò ấp trứng
- Văn hóa lò ấp trứng
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 543.3 Phân theo mối quan tâm đến nhân tố con người và thành tích:
- Văn hóa kiểu lãnh đạm
- Văn hóa kiểu chăm sóc
- Văn hóa kiểu đòi hỏi nhiều
- Văn hóa hợp nhất
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 553.4 Phân theo vai trò nhà lãnh đạo:
- Văn hóa quyền lực
- Văn hóa gương mẫu
- Văn hóa nhiệm vụ
- Văn hóa chấp nhận rủi ro
- Văn hóa đề cao vai trò cá nhân
- Văn hóa đề cao vai trò tập thể
Các Dạng Văn Hóa Doanh Nghiệp
Trang 56Chöông 3
Trang 57Văn Hóa Doanh Nhân
NỘI DUNG:
1 Doanh nhân và văn hóa doanh nhân.
2 Những lý luận cơ bản về văn hóa doanh nhân.
3 Hệ thống tiêu chuẩn đánh giá văn hóa doanh
nhân.
Trang 581 Doanh nhân và văn hóa doanh nhân.
1.1 Một số khái niệm liên quan đến doanh nhân:
* Thương nhân:
- Thương là thương nghiệp và mua bán hàng hóa
- Nhân là người
Thương nhân là người mua bán hàng hóa.
Văn Hóa Doanh Nhân
Trang 60* Nhà quản lý:
Là người thực hiện chức năng quản lý, mà trong
kinh doanh là nhà quản trị doanh nghiệp, là người chịu trách nhiệm điều hành công việc của doanh nghiệp một cách có mục tiêu, tổ chức và phương pháp
Văn Hóa Doanh Nhân
Trang 61* Giám đốc doanh nghiệp:
Là chủ sở hữu doanh nghiệp hoặc là người được chủ sở hữu doanh nghiệp ủy quyền, là người hoạch định quản lý điều hành một doanh nghiệp và chịu trách nhiệm về các quyết định của mình cho dù doanh nghiệp này thuộc loại hình sở hữu như thế nào
Văn Hóa Doanh Nhân
Trang 62* Chủ doanh nghiệp:
Là người tổ chức được một doanh nghiệp bằng
nguồn lực của người đó, hoặc bằng nguồn lực huy động hoặc cả hai và tham gia quản trị khai thác nguồn lực trực tiếp hay gián tiếp
Văn Hóa Doanh Nhân
Trang 631.2 Doanh nhân:
Doanh nhân là người làm kinh doanh, là chủ thể lãnh đạo, chịu trách nhiệm và đại diện cho doanh nghiệp trước xã hội và pháp luật Doanh nhân có thể là chủ một doanh nghiệp, là người sở hữu và điều hành, Chủ tịch công ty, Giám đốc công ty hoặc là cả hai
Văn Hóa Doanh Nhân
Trang 64• * Vai trò của doanh nhân trong sự phát triển kinh tế:
• - Doanh nhân là lực lượng chủ yếu làm ra của cải vật chất và giải quyết công ăn chuyện làm cho xã hội, góp phần tích cực vào quá trình chuyển biến nền kinh tế
• - Doanh nhân là người kết hợp và sử dụng các nguồn lực tối ưu nhất
Văn Hóa Doanh Nhân