Đọc hiểu 6.0 điểm Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu: Chiều sông Thương Hữu Thỉnh Đi suốt cả ngày thu Vẫn chưa về tới ngõ Dùng dằng hoa quan họ Nở tím bờ sông Thương Nước vẫn nướ
Trang 1ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ I NĂM HỌC 2022 - 2023 MÔN: NGỮ VĂN LỚP 9
Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát
đề
I Đọc hiểu (6.0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
Chiều sông Thương Hữu Thỉnh
Đi suốt cả ngày thu
Vẫn chưa về tới ngõ
Dùng dằng hoa quan họ
Nở tím bờ sông Thương
Nước vẫn nước đôi dòng
Chiều vẫn chiều lưỡi hái
Những gì sông muốn nói
Cánh buồm đang hát lên
Đám mây trên Việt Yên
Rủ bóng về Bố Hạ
Lúa cúi mình giấu quả
Ruộng bời con gió xanh
Nước màu đang chảy ngoan
Giữa lòng mương máng nổi
Mạ đã thò lá mới
Trên lớp bùn sếnh sang
Cho sắc mặt mùa màng Đất quê mình thịnh vượng Những gì ta gửi gắm Sắp vàng hoe bốn bên
Hạt phù sa rất quen Sao mà như cổ tích Mấy cô coi máy nước Mắt dài như dao cau
Ôi con sông màu nâu
Ôi con sông màu biếc Dâng cho mùa sắp gặt Bồi cho mùa phôi thai
Nắng thu đang trải đầy
Đã trăng non múi bưởi Bên cầu con nghé đợi
Cả chiều thu sang sông
(Thơ mùa thu, Vân Long, NXB Văn hóa – Thông tin, Hà Nội, 1999, tr.78-80)
Câu 1 Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 Tìm những từ ngữ, hình ảnh gợi tả bức tranh quê hương trong ba khổ thơ
đầu
Câu 3 Chỉ ra một từ Hán Việt và một từ láy có trong bài thơ
Câu 4 Xác định và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ:
Mấy cô coi máy nước Mắt dài như dao cau
Câu 5 Qua bài thơ, em cảm nhận được bức tranh quê hương hiện lên như thế
nào?
Câu 6 Nhận xét về tình cảm của tác giả đối với vùng đất sông Thương
Trang 2Câu 7 Em có đồng tình với ý kiến: Không nơi nào đẹp bằng quê hương không?
Vì sao?
II Làm văn (4.0 điểm)
Phân tích nhân vật ông Hai trong đoạn trích sau:
Ông lão ôm thằng con út lên lòng, vỗ nhè nhẹ vào lưng nó, khẽ hỏi:
- Húc kia! Thầy hỏi con nhé, con là con ai?
- Là con thầy mấy lị con u
- Thế nhà con ở đâu?
- Nhà ta ở làng Chợ Dầu
- Thế con có thích về làng Chợ Dầu không?
Thằng bé nép đầu vào ngực bố trả lời khe khẽ:
- Có
Ông lão ôm khít thằng bé vào lòng, một lúc lâu ông lại hỏi:
- À, thầy hỏi con nhé Thế con ủng hộ ai?
Thằng bé giơ tay lên, mạnh bạo và rành rọt:
- Ủng hộ Cụ Hồ Chí Minh muôn năm!
Nước mắt ông lão giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má Ông nói thủ thỉ:
- Ừ đúng rồi, ủng hộ Cụ Hồ con nhỉ.
Mấy hôm nay ru rú ở xó nhà, những lúc buồn khổ quá chẳng biết nói cùng
ai, ông lão lại thủ thỉ với con như vậy Ông nói như để ngỏ lòng mình, như để mình lại minh oan cho mình nữa
Anh em đồng chí biết cho bố con ông
Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét soi cho bố con ông
Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ dám đơn sai Chết thì chết
có bao giờ dám đơn sai Mỗi lần nói ra được đôi câu như vậy nỗi khổ trong lòng ông cũng vợi đi được đôi phần.
(Làng, Kim Lân, Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2011, tr
169-170)
……… Hết ………
HDC ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ I
NĂM HỌC 2022 - 2023 MÔN: NGỮ VĂN LỚP 9
Trang 3Phần Câu Yêu cầu Điểm
I
Về bài thơ “Chiều sông Thương”của Hữu Thỉnh 6.0
1 - HS xác định đúng thể thơ năm chữ/ngũ ngôn.
- HS làm sai hoặc không làm.
0.5
0
2 - HS chỉ ra được ít nhất 04 từ ngữ, hình ảnh gợi tả bức tranh quê
hương: hoa Quan họ nở tím bên sông Thương, nước chảy đôi dòng, chiều lưỡi hái, cánh buồm, đám mây trên Việt Yên rủ bóng
về Bố Hạ, lúa cúi mình giấu quả, ruộng bời con gió xanh
- HS chỉ ra được 3 từ ngữ, hình ảnh
- HS chỉ ra được 2 từ ngữ, hình ảnh
- HS chỉ ra được 1 từ ngữ, hình ảnh
- HS không làm hoặc xác định sai.
1.0
0.75 0.5 0.25 0
3 - HS xác định đúng:
+ 01 từ Hán Việt trong bài thơ
+ 01 từ láy trong bài thơ
- HS không làm hoặc xác định sai.
0.5
0.25 0.25 0
4 - HS xác định đúng biện pháp tu từ và nêu đúng tác dụng:
+ Biện pháp tu từ so sánh qua hình ảnh: mắt dài như dao cau
+ Tác dụng: làm nổi bật vẻ đẹp của những cô thôn nữ mộc mạc, giản dị; làm cho câu thơ giàu sức gợi hình, gợi cảm Qua đó, câu thơ thể sự yêu mến, sự trân trọng của tác giả trước vẻ đẹp của con người lao động
- HS xác định đúng biện pháp tu từ, dấu hiệu của biện pháp tu từ và nêu tác dụng nhưng chưa đủ ý hoặc xác định đúng biện pháp tu từ nhưng không nêu được dấu hiệu của biện pháp tu từ và nêu đầy
đủ tác dụng
- HS chỉ xác định biện pháp tu từ và dấu hiệu của biện pháp tu từ
- HS chỉ xác định biện pháp tu từ
- HS làm sai hoặc không làm.
1.0
0.5 0.5
0.75
0.5 0.25 0
5 - HS nêu được cảm nhận về bức tranh quê hương: Bức tranh thiên
nhiên chiều thu ở một vùng quê quan họ đẹp thơ mộng, duyên dáng, hữu tình; cảnh vật thanh bình, yên ả; vùng quê trù phú, ấm no;…
- HS có nêu được đặc điểm bức tranh quê hương nhưng diễn đạt chưa mạch lạc, cảm nhận chưa thật phong phú, sâu sắc
- HS không làm hoặc xác định sai
1.0
0.25-0.75 0
6 - Học sinh nhận xét được tình cảm của tác giả với vùng đất sông
Thương: Đó là tình cảm yêu mến vùng quê thơ mộng, hữu tình;
trân trọng vẻ đẹp của cảnh vật, con người quê hương; tự hào, biết
ơn vùng đất quê hương, vùng đất sông Thương…
- Học sinh nêu được những tình cảm của tác giả nhưng diễn đạt
1.0
0.75
Trang 4không mạch lạc.
- Học sinh nêu không đầy đủ những tình cảm của tác giả, diễn đạt không mạch lạc
- HS không làm hoặc làm sai
0.5
0
7 - HS bày tỏ được quan điểm của mình và lí giải hợp lí:
+ Đồng tình hoặc không đồng tình
+ Lí giải hợp lí
- HS bày tỏ được quan điểm nhưng lí giải chưa đầy đủ ý
- HS bày tỏ được quan điểm nhưng không lí giải được
- HS không làm hoặc làm sai.
1.0
0.25 0.75 0.75 0.25 0
a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận: Có đủ Mở bài, Thân bài, Kết bài Mở bài giới thiệu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề.
0.25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Tình yêu làng, yêu nước
của nhân vật ông Hai trong đoạn truyện
0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận:
Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí
lẽ và dẫn chứng Học sinh có thể triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng về cơ bản, cần nêu được cảm nhận của cá nhân về tình yêu làng, yêu nước của nhân vật ông Hai qua đoạn truyện Có thể triển khai theo hướng sau:
* Về nội dung:
- Tình yêu làng quê, đất nước của ông Hai trong đoạn trích được thể hiện qua những câu ông hỏi con:
+ Thế nhà con ở đâu?
+ Thế con có thích về làng Chợ Dầu không?
+ À, thầy hỏi con nhé Thế con ủng hộ ai?
- Tình yêu làng quê, đất nước của ông được thể hiện qua những giọt nước mắt và lời khẳng định của ông:
+ Nước mắt ông lão giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má Ông nói thủ thỉ:
+ Ừ đúng rồi, ủng hộ Cụ Hồ con nhỉ.
- Tình yêu làng quê, đất nước của ông được thể hiện qua những lời độc thoại nội tâm:
+ Anh em đồng chí biết cho bố con ông
+ Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét soi cho bố con ông
+ Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ dám đơn sai.
Chết thì chết có bao giờ dám đơn sai.
* Về nghệ thuật:
+ Ngôn ngữ giản dị, tự nhiên, mang tính khẩu ngữ và cá thể hóa
+ Ngôn ngữ độc thoại lồng trong đối thoại
+ Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế
…
2.5
1.5
0.5
Trang 5* Đánh giá:
Đoạn trích miêu tả chân thực tình yêu làng quê, đất nước của nhân vật ông Hai Tình cảm ấy khiến người đọc xúc động…Tình cảm của ông Hai cũng là tình cảm của biết bao người nông dân Việt Nam trong buổi đầu kháng chiến chống Pháp…
0.5
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, suy nghĩ mới mẻ, sâu sắc
về vấn đề nghị luận
0.5
e Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ
nghĩa tiếng Việt
0.5
Lưu ý khi chấm bài:
Do đặc trưng của môn Ngữ văn, bài làm của học sinh cần được đánh giá tổng quát, tránh đếm ý cho điểm một cách máy móc, linh hoạt trong việc vận dụng Hướng dẫn chấm Việc chi tiết hóa điểm số các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi phần và được thống nhất trong Hội đồng chấm.
Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đã nêu ở mỗi câu, đồng thời diễn đạt lưu loát, có cảm xúc.
Khuyến khích những bài viết có tính sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong đáp án nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ…