- Bởi vậy, vốn dĩ cảnh từ biệt của hai nhân vật vốn là cảnh riêng tư, thể hiện tình cảm cá nhân nhưng tác giả không đặt trong không gian căn nhà yên ấm mà lại đặt trong không gian cộng đ
Trang 1HÉC-TO TỪ BIỆT ĂNG-ĐRÔ-MÁC
- Trích “I-li-át”của Hô-me-rơ
-Đề số 1: Phân tích nhân vật Héc-to trong “Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác” (Trích
“I-li-át”) của Hô-me-rơ
I MỞ BÀI
Văn học từ bao đời nay, là bản trường ca hát về những mảnh đất xa xôi ngoài chân trời, nơi mà những vẻ đẹp và lí tưởng con người luôn hướng đến Con người sáng tác ra văn chương để vẽ về những vẻ đẹp của đời sống, nơi con người thực sự thăng hoa và được tôn vinh trong chính bức tranh nghệ thuật mà họ tạo nên Sử thi “I-li-át” của
Hô-me-rơ ra đời từ thời cổ đại đã là minh chứng cho điều đó Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác là đoạn trích từ câu thơ 370 đến 496, khúc ca VI trong sử thi l-li-át Được coi là một trong
những cảnh ấn tượng nhất trong sử thi l-li-át và trong lịch sử văn học nhân loại Nhà nghiên cứu văn hoá Hy Lạp cổ đại M Ga-xpa-rốp khẳng định: “… sự tương phản bi thảm cùa bầu không khí chiến tranh hung hiểm với cuộc sống gla đình êm ấm” trong đoạn trích này đã tạo nên ấn tượng sâu sắc trong lòng nhiều thế hệ độc giả Từ trang sử thi của Hô-me-rơ, cảnh Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác đã khơi nguồn cảm hứng bất tận cho sáng tác nghệ thuật thời sau
II THÂN BÀI
1 Khái quát
a Sử thi
- Sử thi (anh hùng ca) là thể loại tự sự dài, dung lượng đồ sộ, ra đời vào thời cổ đại Cốt
truyện của sử thi xoay quanh những biến cố trọng đại liên quan đến vận mệnh của toàn thể cộng đồng như chiến tranh hay công cuộc chinh phục thiên nhiên để ổn định và mở rộng địa bàn cư trú
- Nhân vật sử thi là người anh hùng đại diện cho sức mạnh, phẩm chất lí tường và khát vọng chung của cộng đồng Không gian sử thi kì vĩ, cao rộng, mang tính cộng đồng, có thể bao quát cả thế giới thần linh và con người Thời gian sử thi là quá khứ thiêng liêng, thuộc về một thời đại xa xưa được cộng đồng ngưỡng vọng
- Lời kể trong sử thi thành kính, trang trọng; nhịp điệu chậm rãi; trần thuật tỉ mỉ, lặp đi lặp lại những từ ngữ khắc hoạ đặc điểm cố định của nhân vật, sự vật, thường xuyên sử dụng thủ pháp so sánh trùng điệp Lời người kể chuyện và cả lời nhân vật nhiều khi mang tính khoa trương, cường điệu
- Sử thi không chỉ lưu dấu những biến cố quan trọng trong lịch sử của một cộng đồng, mà còn phản ánh diện mạo đời sống tinh thần, hệ giá trị, niềm tin của cộng đồng ấy Nhiều chủ đề trong sử thi vẫn còn có ý nghĩa lớn đối với nhân loại Những tác phẩm sử thi như như Ma-ha-bha-ra-ta, Ra-ma-ya-na (Ấn Độ); l-li-át, Ô-đi-xê (Hy Lạp); Đăm Săn (Việt
Trang 2Nam); vẫn tiếp tục khơi nguồn cảm hứng cho nhiều sáng tạo thuộc nhiều loại hình nghệ thuật đời sau
b Sử thi “I-li-át”
- Được cho là ra đời từ thế kỉ thứ VIII trước Công nguyên Đây là thiên sử thi đồ
sộ gồm 15.693 câu thơ, chia làm 24 khúc ca, kề về những sự kiện diễn ra trong 51 ngày, năm thứ mười cuộc chiến tranh cùa những người Hy Lạp tấn công thành Tơ-roa ờ vùng tây bắc bán đảo Tiểu Á, cuộc chiến tranh được xác định là đã diễn ra vào khoảng thế kỉ XII trước Công nguyên Với cốt truyện được huyền thoại hoá, l-li-át ngợi ca vẻ đẹp lí tưởng cùa con người trong chiến tranh Bên cạnh nhân vật người anh hùng là người phụ
nữ mẫu mực của thời đại
3 Nhân vật người anh hùng Héc-to
a Vẻ đẹp ngoại hình
- Héc-to được miêu tả qua những chi tiết ngoại hình như: Là chàng trai bóng loáng khiên đồng, mũ trụ đồng thau sáng loáng, ánh đồng sáng lóa, cái ngù bờm ngựa cong cong…
=> Thuộc mẫu người anh hùng chiến trận lẫy lừng, can trường nhất trong số các chàng trai của thành Tơ-roa
b Xuất hiện trong biến cố lớn của cộng đồng
- Sử thi thường phản ánh những sự kiện, biến cố lớn liên quan đến vận mệnh cộng đồng Chiến tranh là chính một trong những biến cố trọng đại thường gặp trong các tác phẩm sử thi Nhân vật sử thi là những người anh hùng kết tinh từ vẻ đẹp, sức mạnh của cộng đồng luôn xuất hiện trong những biến cố lớn ấy
- Biến cố lớn khiến Héc-to phải từ biệt Ăng-đrô-mác: Cuộc giao chiến giữa quân Hy Lạp
và quân Tơ-roa tiếp tục bước sang năm thứ 10 không phân thắng bại Quân Hy Lạp nhất thời giành thế áp đảo Biến cố này buộc Héc-to phải lựa chọn giữa một bên là ở lại thành Tơ-roa để giữ an toàn cho bản thân hay mở cổng thành nghênh chiến với kẻ thù để thực hiện bổn phận và bảo vệ danh dự Cuộc từ biệt với Ăng-đrô-mac đã thể hiện rõ sự lựa chọn và phẩm chất của người anh hùng Hec-to
- Hô-me-rơ, tác giả của “Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác” là một thiên tài trong việc
tạo dựng những câu chuyện Biến cố trong câu chuyện này được ông xây dựng rất tài tình Đó là việc khi người vợ Ăng-đrô-mác muốn Héc-to từ bỏ trận chiến hiện tại để về với gia đình Tuy nhiên, Héc-to lại không muốn bỏ cuộc Bởi chàng hướng đến ước mơ được làm anh hùng, không hổ thẹn với những người anh em và phu nhân của họ Vậy là câu chuyện diễn ra trong khung cảnh chia tay của hai vợ chồng Người vợ thì hết lòng khuyên can, người chồng lại kiêu hãnh lấy ước mơ làm mục đích
- Bởi vậy, vốn dĩ cảnh từ biệt của hai nhân vật vốn là cảnh riêng tư, thể hiện tình cảm cá nhân nhưng tác giả không đặt trong không gian căn nhà yên ấm mà lại đặt trong không gian cộng đồng, Những không gian tòa tháp, thành lũy, phố xá thành Tơ-roa, cổng Xkê,
Trang 3… đều là những không gian rộng lớn, kì vĩ trong đời sống của cộng đồng cư dân thời cổ đại được miêu tả bằng những tính từ lớn lao, hùng vĩ, đồ sộ với dãy phố thành Tơ-roa xây dựng khang trang, phố xá thành Tơ-roa rộng lớn, thành Te-bơ cổng lớn tường cao, đô thị đẹp đẽ, xứ Pla-cốt đại ngàn
=> Thể hiện đặc trưng thể loại sử thi: Không gian sử thi kì vĩ, hoành tráng, mang tính cộng đồng, có thể bao quát cả thế giới thần linh và con người Không gian này không chỉ
để nhân vật sử thi thể hiện sức mạnh phi thường mà còn làm nên vẻ đẹp trong tình cảm riêng tư của con người
c Phẩm chất
* Có lòng tự tôn và ý chí của người anh hùng
- Lòng tự tôn và ý chí của người anh hùng không cho phép chàng làm kẻ hèn mọn, nhát gan đứng ngoài cuộc chiến Chàng chính là một người có trách nhiệm, kiên cường và có lòng tự tôn cùng sự kiêu hãnh, chàng không thể ích kỷ, thỏa mãn cái lợi ích cá nhân để bỏ mặc đồng đội, bỏ mặc những người dân người anh em tin tưởng mình
- Héc-to không muốn phải hổ thẹn với những chiến binh và những người phụ nữ thành Tơ-roa, muốn giành vinh quang cho bản thân nên mở cổng thành nghênh chiến với quân
Hy Lạp
* Là người anh hùng có ý thức trách nhiệm với cộng đồng
Dù Ăng-đrô-mác tha thiết ngăn cản những chàng vẫn nhất quyết dấn thân Bởi vì chàng muốn chiến đấu vì thành Tơ-roa, nỗi thống khổ sẽ tới của những thần dân thành Tơ-roa làm trái tim tan vỡ
=> Lựa chọn mở cổng thành nghênh chiến với quân Hy Lạp của Héc-to là một sự dũng cảm, thể hiện lý tưởng của người anh hùng trong hoàn cảnh phải lựa chọn giữa gia đình
và dân tộc Hành động này còn cho thấy tính cách quả cảm, cương trực và quyết đoán của chàng, là đại diện cho hình tượng người anh hùng cổ đại Cho thấy người anh hùng trong
sử thi luôn gắn chặt với mảnh đất quê hương của họ, sự sống và cái chết, vinh quang hay đau khổ đều gắn với sự thịnh suy, tồn vong của thành lũy, pháo đài là những không gian thiêng liêng mà họ sẵn sàng hi sinh để bảo vệ
* Có tình yêu thương, trìu mến với gia đình
- Héc-to là người chồng, người cha hồn hậu, yêu thương Tình cảm đó khiến chàng trở về
từ biệt vợ con trước khi dấn thân vào chiến trận khốc liệt
- Trái tim chàng tan vỡ khi nghĩ đến nỗi thống khổ của cha mẹ, của đàn em trai và nỗi thống khổ của Ăng-đrô-mác Ăng-đrô-mác sẽ không còn tự do, phải làm nô lệ, phải nghe những lời ô nhục mà đáng lẽ ra Héc-to có thể cứu nàng khỏi kiếp tôi đời nếu chiến đấu tới cùng
- Tình cảm của Hec-to với đứa con thơ còn được thể hiện rõ qua các chi tiết:
+ Trông thấy con thơ, người cha mỉm cười
+ Muốn ôm con trai nhưng thằng bé lại khóc ré lên vì sợ, chàng tháo mũ và bồng con, thơm nó, nâng nó lên đu đưa
Trang 4+ Chàng cầu cho con trai những điều tốt đẹp nhất, cầu cho nó trở thành một chàng trai cũng được như cha
- Tình cảm với người vợ yêu thương cũng được thể hiện:
+ Trái tim chàng sẽ tan vỡ nếu người vợ yêu quý bị bắt làm nô lệ, bị nghe những lời ô nhục
+ Chia tay vợ, lòng chàng nhói buốt, Héc-to lưu luyến nhìn vợ con, không nỡ rời đi nhưng cũng vì họ mà chàng phải lên đường
- Trong đoạn trích, bên cạnh lời người kể chuyện có thể thấy lời nói của Héc-to góp phần quan trọng trong việc thể hiện rõ phẩm chất của nhân vật Ý thức của Héc-to về số phận
và bổn phận được thể hiện qua những câu nói:
+ Vì đã sinh ra trên mặt đất này, chẳng một ai, dù quả cảm hay rụt rè, có thể chạy trốn được số phận
+ Chiến tranh là bổn phận của mỗi người đàn ông sinh ra tại thành I-li-ông này, nhất là ta + Nếu ở lại đây, như kẻ hèn nhát, đứng nhìn từ xa, tránh không xung trận sẽ hổ thẹn với những người chiến binh và những người phụ nữ thành Tơ-roa
+ Từ lâu đã học cách luôn ở tuyến đầu, can trường chiến đấu, giành vinh quang cho phụ thân và bản thân…
=> Vấn đề nhân sinh được đặt ra hơn hết ở đây là việc hi sinh hạnh phúc gia đình để nghĩ tới hạnh phúc an nguy của cả một dân tộc, người anh hùng đã biết đặt tình cảm cá nhân lồng trong tình cảm lớn đối với dân tộc, hi sinh mình để cứu đỗi lại sự bình yên cho mọi người, cho những người tin tưởng chàng và cả những người chàng yêu quý
4 Đánh giá chung
a Nghệ thuật
- Các nhân vật được khắc họa qua những từ ngữ lặp đi lặp lại nhằm nhấn mạnh đặc điểm đặc trưng, tạo nên dấu ấn riêng của mỗi nhân vật trong văn bản, tạo nên kiểu nhân vật điển hình trong thể loại sử thi
- Văn bản xây dựng nhân vật người anh hùng Héc-to theo đúng motip của người anh hùng trong sử thi
- Ngôn từ, giọng văn rành mạch, kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả và biểu cảm, tự sự
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế
b Nội dung
- Qua nhân vật Héc-to – kiểu nhân vật điển hình cho người anh hùng Hy Lạp thời cổ đại,
có thể nhận thấy người anh hùng thời kì này thường mang những phẩm chất:
+ Dũng cảm, có lý tưởng chiến đấu và luôn sẵn sàng xông pha chiến trận vì thành bang + Kiên cường, không chịu thua, coi trọng danh dự, có lòng tự tôn, kiêu hãnh dân tộc + Phân biệt rạch ròi giữa tình cảm gia đình, vợ chồng, bằng hữu cá nhân và lợi ích của dân tộc, biết cân bằng những mối quan hệ xung quanh Biết hi sinh tình riêng vì nghĩa lớn
Trang 5- Thông qua cuộc từ biệt giữa Héc-to và Ăng-đrô-mác, đoạn trích đã nêu lên vấn đề về việc hi sinh hạnh phúc gia đình để nghĩ tới hạnh phúc, an nguy cả dân tộc, đặt tình cảm
cá nhân lồng trong tình cảm lớn của người anh hùng Ngoài ra còn có các vấn đề khác như tình cảm vợ chồng, tình mẫu tử, lý tưởng sống,…
III KẾT LUẬN
- Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác” không chỉ là một câu chuyện, mà còn là một
cảnh tượng khiến người đọc ấn tượng sâu sắc, cho thấy chiến tranh chính là một con quái vật đe dọa mạng sống của con người Chiến tranh có thể cướp đi hạnh phúc của những gia đình, phá vỡ sự bình yên cuộc sống của người dân.Trích đoạn
sử thi này đã đem lại cho người đọc nhiều cung bậc cảm xúc, đắm chìm trong một khung cảnh bi tráng Đoạn trích sẽ được lưu truyền và càng làm nhiều người hơn biết được về sự hung hiểm chiến tranh mang lại, giúp con người biết trân trọng và bảo vệ hòa bình
- Đoạn trích còn gợi ra bài học về việc phải lựa chọn giữa việc thực hiện bổn phận với cộng đồng và gia đình của mỗi cá nhân Trong xã hội hiện nay, việc chỉ sống cho mình mà quên đi những lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội, sống ích kỉ đang ngày càng phổ biến Vẫn có những bạn trẻ sống không có lý tưởng, hoài bão nên đoạn trích đến nay vẫn còn rất nhiều ý nghĩa
Đề số 2: Phân tích nhân vật Ăng-đrô-mác trong “Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác” (Trích
“I-li-át”) của Hô-me-rơ
I MỞ BÀI
II THÂN BÀI
1 Khái quát: Tk
- Sử thi
- Sử thi “I-li-át”
2 Nhân vật Ăng-đrô-mác
a Vẻ đẹp ngoại hình và xuất thân cao quý:
- Vẻ đẹp bên ngoài của Ăng-đrô-mác được miêu tả qua các chi tiết: cánh tay trắng ngần, xống áo thướt tha, trang phục diễm lệ, bầu ngực thơm tho… toát lên vẻ cao quý của một công chúa con vị vua đại thống lĩnh thành Te-bơ
b Vẻ đẹp phẩm chất:
* Nàng là người phụ nữ, người vợ, người mẹ hiền thục, cao quý, dịu hiền.
- Khi chiến trận xảy ra nàng cùng con thơ với cô hầu gái đứng trên tháp canh nức nở, lòng đắng cay chan chứa nỗi buồn, người như mất trí, vừa đi vừa chạy lên thành, đầu không ngoảnh lại
Trang 6- Khi nhìn thấy chồng nhào tới đón chàng, “nước mắt đầm đìa”, “xiết chặt tay Héc-to”,
“nức nở”
- Khi biết chống sắp ra chiến trận, Ăng-đrô-mác đã ngăn cản vì rất yêu thương phu quân của mình, không muốn chàng phải mạo hiểm, bị sát hại, không muốn “trẻ thơ phải mồ côi, vợ hiền thành góa phụ” Trong lòng nàng, nàng đã coi Héc-to là người thân kính yêu duy nhất của mình, không chỉ là chồng mà còn là cha, là mẹ, là chỗ dựa lớn nhất của nàng
- Khi Héc-to ra đi, Ăng-đrô-mác vừa đau lòng vừa không nỡ xa chồng, nàng bế con và lưu luyến từ biệt chồng với “hàng lệ tuôn rơi, chốc chốc lại ngoái nhìn qua bóng hình phu quân yêu quý”
* Khát khao và trân quý hạnh phúc gia đình:
- Ăng-đrô-mác cũng như biết bao người phụ nữ khác, luôn khát khao, trân quý hạnh phúc gia đình không muốn rời xa người chồng nàng thương yêu, trân quý của nàng với chồng được thể hiện rõ qua lời nói:
Ăng-đrô-mác đã mất đi những người thân yêu của mình bởi A-khin, bởi chiến trận Hơn ai hết, Héc-to là người thân yêu nhất của nàng Ăng-đrô-mác không muốn Héc-to ra trận vì không muốn chàng phải mạo hiểm, bị sát hại, không muốn con thơ thành đứa trẻ
mồ côi cha, mà bản thân mình cũng trở thành góa phụ Nàng tha thiết khuyên can chồng
“Lòng can đảm của chàng sẽ hủy hoại chàng… thiếp nguyện xuống hồ sâu còn hơn để mất chàng Chàng bỏ thiếp lại một mình, còn gì thiết tha trên cõi đời này nữa”
Trong lòng nàng, nàng đã coi Héc-to là người thân kính yêu duy nhất của mình, không chỉ là chồng mà còn là cha, là mẹ, là anh chỗ dựa lớn nhất của nàng nên rất sợ mất
đi Héc-to.“Héc to chàng hỡi, giờ đây với thiếp, chàng là cha và cả mẹ kính yêu; chàng là
cả anh trai duy nhất, là đức lang cao quý của thiếp” “Xin chàng hãy rủ lòng thương thiếp
và con mà đừng ra trận…đừng để trẻ thơ phải mồ côi, vợ hiền thành góa phụ”…lời nói như đau tận tâm can, nàng giờ chẳng còn ai, chỉ còn người chồng mà mình hằng ngày yêu thương nhưng người chồng ấy đến nay cũng đang gặp phải nguy hiểm Đây là những thời cầu xin chân thành thốt ra từ một người phụ nữ yêu chồng thương con rất tha thiết với gia đình và luôn khát khao hạnh phúc Đến đây là nhìn thấy một Ăng-đrô-mác – người phụ
nữ cảm tính thiên về cảm xúc đôi khi lo lắng đến mất đi lí trí nhưng đó cũng chính là tính cách chung của những người phụ nữ có chồng đi chinh chiến trong sử thi
* Ăng-đrô-mác cũng là một người phụ nữ có ý thức về bổn phận
Khi gặp chồng và nghe chồng nói về việc ra chiến trận, nàng khóc nức nở Bởi trong quá khứ, chiến tranh cũng đã cướp đi người thân của nàng Nàng lo sợ cho chồng mình khi ra chiến trận, coi chồng là trụ cột và hết mực trung thành Vậy nên, nàng mới lo lắng và hết lời can ngăn đến vậy Nhưng sau khi nghe được tâm nguyện và hiểu được vai trò, sứ mệnh của chồng, nàng đã ủng hộ Héc-to Tuy rằng không nỡ, nhưng nàng vẫn cố gắng ôm con, từ biệt và chúc phúc chồng mình
Trang 7Trong tột cùng đau khổ nàng chấp nhận để chồng lên đường, nàng không quên trách nhiệm với thành Tơ-roa và dân chúng
=> Tác giả đã diễn tả rất tinh tế diễn biến tâm lí của Ăng-đrô-mác Ngoài ra, những lời nói và hành động cũng cho thấy Ăng-đrô-mác là một người phụ nữ yêu chồng, thương con, rất tha thiết với gia đình luôn khao khát hạnh phúc và có ý thức trách nhiệm với cộng đồng Từ đây, ta có thể thấy mẫu hình người phụ nữ lí tưởng và ý thức cộng đồng của người Hy lạp cổ đại
3 Đánh giá chung
a Nghệ thuật
- Các nhân vật được khắc họa qua những từ ngữ lặp đi lặp lại nhằm nhấn mạnh đặc điểm đặc trưng, tạo nên dấu ấn riêng của mỗi nhân vật trong văn bản, tạo nên kiểu nhân vật điển hình trong thể loại sử thi
- Văn bản xây dựng nhân vật Ăng-đrô-mác theo đúng motip của người phụ nữ tiêu biểu của thời đại
- Ngôn từ, giọng văn rành mạch, kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả và biểu cảm, tự sự
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế
2 Nội dung
- Thông qua cuộc từ biệt giữa Héc-to và Ăng-đrô-mac, đoạn trích đã nêu lên vấn đề về việc hi sinh hạnh phúc gia đình để nghĩ tới hạnh phúc, an nguy cả dân tộc, đặt tình cảm
cá nhân lồng trong tình cảm lớn của người anh hùng Ngoài ra còn có các vấn đề khác như tình cảm vợ chồng, tình mẫu tử, lý tưởng sống,…
- Trong xã hội hiện nay, việc chỉ sống cho mình mà quên đi những lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội, sống ích kỉ đang ngày càng phổ biến Vẫn có những bạn trẻ sống không có lý tưởng, hoài bão nên đoạn trích đến nay vẫn còn rất nhiều ý nghĩa
III KẾT LUẬN
Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác” không chỉ là một câu chuyện, mà còn là một
cảnh tượng khiến người đọc ấn tượng sâu sắc, cho thấy chiến tranh chính là một con quái vật đe dọa mạng sống của con người Chiến tranh có thể cướp đi hạnh phúc của những gia đình, phá vỡ sự bình yên cuộc sống của người dân.Trích đoạn
sử thi này đã đem lại cho người đọc nhiều cung bậc cảm xúc, đắm chìm trong một khung cảnh bi tráng Đoạn trích sẽ được lưu truyền và càng làm nhiều người hơn biết được về sự hung hiểm chiến tranh mang lại, giúp con người biết trân trọng và bảo vệ hòa bình
Trang 8Nhận bản đầy đủ, chi tiết, sửa được tham gia nhóm
Giáo án miễn phí Ngữ Văn THCS - THPT Sách mới
https://www.facebook.com/groups/giaoanmienphinguvan https://www.facebook.com/giaoannguvan/