Tản viên từ phán sự lục dạy thêm 10 kntt nâng cao

Thổ công là người "làm chức Ngự sử đại phu từ đời vua Lí Nam Đế, vì chết về việc cần vương mà được phong ở đây…", còn tên tướng giặc họ Thôi là "viên tướng bại trận của Bắc triều, cái hồ

CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN

-Nguyễn

Dữ-Đề số 1: Phân tích nhân vật Ngô Tử Văn trong “Tản viên từ Phán sự lục” (Trích

“Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ.

Nguyễn Dữ là tác giả nổi tiếng của văn học trung đại Việt Nam Tên tuổi của ông

gắn liền với danh tiếng của bộ truyện "Truyền kỳ mạn lục", tác phẩm được đánh giá

là "thiên cổ kỳ bút", là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của văn trung đại Việt Nam thế kỉ XVI Tác giả thu thập những câu chuyện hoang đường, kì ảo chủ yếu trong các thời Lí, Trần, Hồ, Lê sơ và gia công, hư cấu, gọt rũa thành sáng tác văn học thực sự Tác phẩm phơi bày hiện thực xã hội đương thời, thể hiện tinh thần dân tộc, bộc lộ niềm tự hào về nhân tài, văn hóa nước Việt và khẳng định quan niệm sống

lánh đục về trong của lớp trí thức ẩn dật “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là

một tác phẩm được trích ra trong số 20 tập truyện của “Truyền kỳ mạn lục” Truyện xoay quanh nhân vật Ngô Tử Văn với tính cách dũng cảm, kiên cường, được coi là hình ảnh đại diện cho chính nghĩa luôn đứng ra đấu tranh chống lại các thế lực gian

tà, bảo vệ cuộc sống ấm no yên bình cho nhân dân, khẳng định niềm tin vào công lý, chính nghĩa luôn thắng gian tà

II THÂN BÀI

1 Khái quát

- Giới thiệu về thể loại truyền kì: Truyền kì là thể văn xuôi tự sự thời trung

đại, phản ánh hiện thực thông qua những yếu tố hoang đường kì ảo Trong đó, con người và thánh thần, ma quỷ có sự tương giao Đằng sau đó cốt lõi có thể là những vấn đề của hiện thực đời sống và tấm lòng, quan niệm, niềm tin, ước mơ, khát vọng của tác giả trước cuộc đời

- Hoàn cảnh ra đời: Nguyễn Dữ viết “Truyền kì mạn lục” vào khoảng thế kỉ

XVI, thời điểm nhà Lê suy tàn, chính quyền rơi vào tay nhà Mạc nhưng cũng chẳng được bao lâu, nội chiến liên miên, xã hội rơi vào suy thoái, khủng hoảng Trong bối cảnh xã hội ấy, nhân dân bất bình với tầng lớp thống trị, nhiều nho sĩ rơi vào tâm trạng hụt hẫng, nuối tiếc cho thời thịnh trị dưới sự cai trị của vua Lê Thánh Tông Nguyễn Dữ sáng tác bộ truyện trong khoảng thời gian ông đã cáo quan ở ẩn vừa để phản ánh tình trạng xã hội, vừa để bộc lộ quan điểm sống và tấm lòng của ông với cuộc đời

2 Ý nghĩa nội dung của tác phẩm:

- Chủ đề nổi bật của truyện là ca ngợi sự chính trực, ngay thẳng Ngô Tử Văn là tấm

gương tiêu biểu cho những người trí thức nước Việt khảng khái, cương trực, dũng cảm chống lại cái ác để trừ hại cho dân

- Nội dung cốt truyện: Truyện kể về Ngô Tử Văn và hành động đốt đền tà vì tên

tướng bại trận phương bắc họ Thôi chiếm đền và tác quái, gây hại cho dân Hồn ma tướng giặc đe dọa và kiện chàng ở Minh ty Chàng được Thổ thần chỉ cách nên đã vạch trần được tội ác của tên tướng giặc khiến hắn phải chịu trừng phạt Sau này nhờ tiến cử của Thổ thần, chàng được nhận chức phán sự ở đền Tản Viên

- Giá trị của tác phẩm:

+ “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” tuy chủ yếu nói về chuyện thần thánh

ma quỷ đầy vẻ hoang đường nhưng lại thể hiện những nội dung hiện thực rất rõ ràng Nội dung hiện thực được thể hiện ở lai lịch của nhân vật, bối cảnh thời gian và không gian của câu chuyện Chính những yếu tố này làm tăng sức thuyết phục cho câu chuyện, khiến cho câu chuyện đáng tin hơn Ngô Tử Văn có tên tuổi, quê quán rõ

ràng Thời gian, tình tiết câu chuyện cũng rất cụ thể, "Năm Giáp Ngọ, có người ở

thành Đông Quan…" đã trông thấy Tử Văn ngồi trên xe quan phán sự và "đến nay con cháu Tử Văn hãy còn, người ta truyền rằng đó là "nhà quan phán sự"" Lai lịch của viên

Thổ quan và tên tướng giặc họ Thôi cũng gắn với những yếu tố thực của lịch sử Thổ công là người "làm chức Ngự sử đại phu từ đời vua Lí Nam Đế, vì chết về việc cần vương mà được phong ở đây…", còn tên tướng giặc họ Thôi là "viên tướng bại trận của Bắc triều, cái hồn bơ vơ ở Nam quốc", là viên bộ tướng của Mộc Thạnh…Sử dụng xen kẽ các yếu tố hiện thực và các yếu tố hư cấu một cách tự nhiên với giọng kể khách quan đã tạo nên sức hấp dẫn rất riêng của truyện truyền kì, đồng thời làm toát lên giá trị hiện thực của tác phẩm

+ Qua câu chuyện về Ngô Tử Văn, Nguyễn Dữ muốn phản ánh niềm tin muôn đời của người dân lao động về công lý, về việc "ở hiền gặp lành, ác giả ác báo" và về

sự chính trực, công minh, dám đứng lên bảo vệ lẽ phải của con người sẽ được đền đáp Tác phẩm vì thế thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc

2 Nhân vật Ngô Tử Văn

2.1 Giới thiệu về nhân vật

Mở đầu truyện, Nguyễn Dữ giới thiệu lai lịch Ngô Tử Văn với cách giới thiệu quen thuộc, truyền thống trong văn học cổ gồm tên, quê quán, tính tình: "Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng đất Lạng Giang Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực" Cách giới thiệu trực tiếp, ngắn gọn tạo cho người đọc ấn tượng về Ngô Tử Văn - một trí thức khẳng khái, dũng cảm Lời giới thiệu mang giọng ngợi khen, có tác dụng định hướng cho người đọc về nhân vật này, định hướng cách nhìn nhận cho người đọc về hành động hành động đốt đền tà của chàng

2.2 Cuộc đấu tranh nơi trần gian của Ngô Tử Văn

* Hành động đốt đền

- Khác với một số truyện trong đó Nguyễn Dữ trình bày lai lịch và hành trình

số phận của nhân vật từ đầu đến cuối, “Chuyện chức phán sự ở đền Tản Viên” chỉ chọn một tình huống có ý nghĩa nổi bật để bộc lộ đầy đủ tính cách nhân vật Câu chuyện giống như một màn kịch ngắn, mở màn là sự xuất hiện của ngô Từ Văn với

hành động châm lửa đốt đền thiêng Hành động đó chính là ngòi nổ cho cuộc chiến khốc liệt giữa chàng và hồn ma tên tướng giặc bại trận

- Nguyên nhân đốt đền: Theo quan niệm của dân gian, đốt đền là một chuyện động trời, là động đến thần thánh Tử Văn cũng biết điều đó nhưng chàng không sợ Vốn là một trí thức thấm nhuần đạo lý Thánh hiền, Ngô Tử Văn không thể làm ngơ trước sự việc ngang trái xảy ra trước mắt: Ngôi đền thờ Thổ Công của làng vốn linh thiêng, bỗng nhiên bị hồn ma tên tướng giặc phương Bắc họ Thôi bại trận cướp lấy Hồn ma ấy tác oai tác quái khiến dân chúng trong vùng khốn khổ Lí do Tử Văn đốt đền bởi tức giận không chịu được cảnh yêu tà tác oai tác quái hại dân Chàng đã dám đứng lên trừ yêu diệt quái giúp dân làng Phải chăng ý thức trách nhiệm cùng lương tâm của một kẻ sĩ đã không cho phép Tử Văn chỉ đứng nhìn ngay cả khi biết những hành động đó có thể làm cho chàng gặp nguy hiểm?

- Diễn biến:

+ Trước khi đốt đền, chàng đã chuẩn bị kĩ lưỡng: "tắm gội sạch sẽ, khấn trời" Điều đó cho thấy đây là hành động được chuẩn bị kỹ càng, có chủ đích, cẩn trọng, không phải bộc phát Tử Văn hành động một cách cẩn trọng, xuất phát từ một ý thức

rõ ràng, muốn lấy lòng trong sạch, muốn lấy thái độ chân thành của mình để được trời đồng tình, ủng hộ

+ Hành động công khai, quyết liệt, vô cùng dũng cảm: "châm lửa đốt đền" + Sau khi đốt đền, mọi người đều lắc đầu lè lưỡi, chỉ có chàng vẫn ngất ngưởng tự nhiên, "vung tay không cần gì cả" bởi chàng tin vào việc chính nghĩa mình làm Ngô Tử Văn hiện lên là một trí thức cương trực, là hình ảnh của kẻ sĩ vì dân

=>Hành động đốt đền xuất phát từ muốn diệt trừ yêu ma, trừ hại cho dân, từ lòng tự tin vào chính nghĩa của Ngô Tử Văn, chứng tỏ cốt cách khảng khái của kẻ sĩ

* Cuộc gặp gỡ với hồn ma tên tướng Bách hộ họ Thôi:

- Sự cương trực, khảng khái của Ngô Tử Văn còn bộc lộ rõ qua thái độ của chàng với hồn ma tên tướng giặc Tướng giặc khi sống là kẻ xâm lược nước ta, tàn hại dân ta, khi chết rồi vẫn quen thói ỷ mạnh hiếp yếu, cướp nơi trú ngụ của thổ thần nước Việt, lại còn gian trá bày trò đút lót rồi tác yêu tác quái với nhân dân trong vùng Hắn bị Tử Văn đốt đền là đáng đời nhưng lại hiện hình, xảo quyệt làm như mình là kẻ bị hại, dùng tà phép khiến cho chàng bị sốt nóng sốt rét, đầu lảo đảo Hồn

ma tướng giặc buông lời mắng mỏ, đe dọa, quyết kiện Tử Văn xuống tận Diêm Vương

- Trước sự ngang ngược trắng trợn, quyền phép đáng sợ của hồn ma tướng giặc, Ngô Tử Văn vẫn điềm nhiên, không hề run sợ mà tự tin, không coi những lời đe dọa ra gì, thậm chí chẳng thèm tiếp lời hồn ma tướng giặc Hành động "vẫn cứ ngồi ngất ngưởng tự nhiên" của Tử Văn trước lời đe dọa của tướng giặc không phải là hành động bất cẩn của kẻ liều mà là hành động tự tin của người nắm được chính nghĩa trong tay Thái độ ấy thể hiện một khí phách cứng cỏi, một niềm tin mạnh mẽ vào chính nghĩa, sự đúng đắn trong hành động của Ngô Tử Văn

* Cuộc gặp gỡ với Thổ thần:

- Tuyên chiến với một kẻ thù đầy sức mạnh hiểm ác, lúc đầu Tử Văn "đơn thân độc mã", nhưng chàng tin vào việc làm và sức mạnh chính nghĩa của mình và vì Tử Văn dũng cảm, trừ hại cho dân nên thổ thần đã phù trợ giúp đỡ chàng

+ Sau khi tên tướng "phất áo bỏ đi", một ông già dáng bộ giản dị, thái độ khiêm nhường, cung kính, coi trọng, bày tỏ sự cảm ơn với Tử Văn Đó đúng là vẻ ngoài của một thổ thần dân tộc

+ Thổ thần kể lại mọi việc cho Tử Văn nghe, giúp chàng thấy rõ sự xảo trá, tác quái của tên tướng giặc và cho biết ông phải cam chịu, chấp nhận, không dám đấu tranh vì những đền miếu gần quanh đều bị nó mua chuộc: "Ô, đấy là viên tướng bại trận của Bắc triều, cái hồn bơ vơ ở Nam quốc, tranh chiếm miếu đền của tôi, giả mạo

họ tên của tôi, quen dùng chước dối lừa, thích làm trò thảm ngược Thượng Đế bị nó bưng bít, hạ dân bị nó quấy rấy, phàm những việc hưng yêu tác quái đều tự nó cả, chứ có phải tôi đâu! Gần đây vì tôi thiếu sự đề phòng, bị nó đánh đuổi nên phải đến nương tựa ở đền Tản Viên đã vài năm nay." Như thế là Tử Văn đã hiểu rõ được nội tình, càng có thêm quyết tâm chống lại cái ác

+ Chàng trách Thổ Công nhu nhược, không dám kiện hắn trước Diêm Vương

và Thượng Đế, mà lại chấp nhận từ bỏ chức vị, đi lánh nạn ở nơi khác Lời trách như động đúng vào nỗi khổ tâm của Thổ công: "Rễ ác mọc lan, khó lòng lay động Tôi đã định thưa kiện, nhưng mà có nhiều nỗi ngăn trở: Những miếu gần quanh, vì tham của đút, đều bênh vực cho nó cả Tôi chỉ giữ được một chút lòng thành, nhưng không làm thế nào để thông đạt được lên trên, cho nên đành tạm ẩn nhẫn mà ngồi xó một nơi”

=> Quả là tài tình! Nguyễn Dữ đã mượn chuyện hoang đường của thế giới thần thánh, ma quỷ để phơi bày thực trạng xã hội phong kiến thối nát đương thời Bọn quan lại tham lam, nhũng nhiễu ngang nhiên vơ vét, đục khoét, ăn hối lộ, bao che kẻ

ác, dung túng cho kẻ xấu lộng hành, gây ra bao nỗi oan ức, khổ sở cho dân lành

- Câu hỏi của Tử Văn với Thổ Công: "Hắn có thực là tay hung hãn có thể gieo

vạ cho tôi không?" không phải là câu hỏi của kẻ hoang mang lo sợ mà là câu hỏi của người muốn "biết địch biết ta" để giành lấy thắng lợi Điều đó cho thấy, Tử Văn có được sự trợ giúp của Thổ thần, nhưng với một người bị đánh đuổi khỏi nơi ở của mình, không dám đấu tranh, "phải đến nương tựa đền Tản Viên", "phải tạm ẩn nhẫn

mà ngồi xó một nơi" thì Thổ thần cũng có phần đáng trách Có thể nói ở đây, Nguyễn

Dữ không chỉ phê phán, đấu tranh với lớp quan lại tham lam mà còn ít nhiều phê phán tầng lớp quan lại yếu đuối, nhu nhược không dám đấu tranh cho lẽ phải

- Sau đó, Thổ thần còn bày cách cho Tử Văn tâu kiện với Diêm vương và cách đối phó với tên tướng giặc Điều đó cũng cho thấy, câu chuyện phát triển hết sức logic và khẳng định những người làm việc chính nghĩa thì luôn được hỗ trợ, giúp sức

2.3 Cuộc đấu tranh giành công lý ở Minh ty

- Tính cách kiên định chính nghĩa của Ngô Soạn còn thể hiện rõ trong quá trình chàng bị lôi xuống địa phủ Cảnh địa phủ rùng rợn với quỷ sứ hung ác, con sông đầy gió tanh sóng xám, hơi lạnh thấu xương, hàng vạn quỷ dạ xoa nanh ác Tử Văn bị bọn quỷ sai lôi đi rất nhanh, bị phán xét lạnh lùng là kẻ “tội sâu ác nặng, không được

liệt vào hàng khoan giảm”, bị kết thêm tội ngoan cố bướng bỉnh nhưng chàng chẳng

hề run sợ, không hề nhụt chí, một mực kêu oan, đòi phải được phán xét công khai, minh bạch

- Trong phiên xét xử ở Minh ty, Diêm vương quát mắng Tử Văn và bênh vực hồn ma và hồn ma tướng giặc ra sức giảo biện Tử Văn đã đấu tranh vạch tội tên tướng giặc bằng những lí lẽ cứng cỏi, bằng chứng không thể chối cãi, giọng điệu rất đanh thép vững vàng Chàng đã bảo vệ lẽ phải mà bất chấp tính mạng của mình, không chịu khuất phục trước uy quyền, kiên quyết đấu tranh cho công lý và lẽ phải đến cùng Kết quả, chàng đã chiến thắng hồn ma gian tà của tên tướng giặc, bảo toàn được sự sống của mình Hồn ma tướng giặc xảo trá bị trừng trị đích đáng bị lồng sắt chụp vào đầu, nhét khẩu gỗ vào miệng và bị đày xuống ngục Cửu U Còn ngôi mộ của hắn thì tự dưng thấy bị bật tung lên, hài cốt tan tành ra như cám vậy Thật đáng đời cho kẻ xâm lược đã chết rồi mà vẫn không thôi gây tội ác Hơn nữa, chiến thắng của Tử Văn còn làm sáng tỏ nỗi oan khuất, phục hồi chức vị cho thổ thần nước Việt, giải trừ tai họa cho nhân dân

2.4 Ngô Tử Văn nhận chức phán sự đền Tản Viên

- Thổ thần tới cảm tạ Ngô Tử Văn đã giúp đỡ mình, đồng thời ông đã xin Đức Thánh Tản cho chàng giữ chân Phán sự tại đền Tản Viên và khuyên chàng nên nhận lời ngay "không nên trùng trình" Quan phán sự là chức quan xử án, là người thực thi công lý, là phần thưởng cao quý, xứng đáng cho người chính trực như Ngô Tử Văn

Tử Văn đã nhận lời và "thu xếp việc nhà rồi không bệnh mà mất" Cuộc gặp gỡ với người quen ở cuối truyện vào lúc sáng sớm đã xác thực việc Tử Văn trở thành quan phán sự Đây chính là phần thưởng to lớn dành cho Ngô Tử Văn vì hành động trượng nghĩa, ý chí gan dạ, khẳng khái của mình Và hơn nữa đó còn là niềm ước vọng của nhân dân về một vị quan thanh liêm, chính trực, ước mơ về công bằng công lý Chức quan phán sự là phần thưởng cho Ngô Tử Văn hơn nữa còn có ý nghĩa khích lệ mọi người dũng cảm chống lại cái xấu, cái ác, bảo vệ công lý Lời truyền đến đời con cháu "nhà quan Phán sự" đã khẳng định thêm rằng một vị quan tốt sẽ được muôn dân yêu kính

3 Hồn ma tướng giặc họ Thôi

Ngược lại với sự cương trực, ngay thẳng của Tử Văn là sự gian trá, giảo hoạt của viên Bách hộ họ Thôi Vốn là một tên tướng giặc bại trận bỏ thân nơi đất khách, hắn trở thành một hồn ma lưu vong, không người cúng tế Nhưng ngay cả khi chết đi rồi thì bản chất xâm lược, tham lam, quỷ quyệt, hung ác của hắn vẫn không hề mất đi Hắn cướp ngôi đền của Thổ thần, tác oai tác quái làm hại dân lành nếu không cúng tế cho hắn Khi bị Tử Văn đốt đền, hắn còn trịnh thượng đến dọa nạt, dùng lời lẽ đạo Nho kẻ sĩ để buộc tội Thấy Tử Văn không hề run sợ, hắn còn tìm đến tận Diêm Vương để nhờ trừng trị Đây đích xác là một kẻ vừa ăn cướp vừa la làng Khi có nguy

cơ bị bại lộ thì hắn lấp liếm, ra vẻ từ bi độ lượng nhưng nhờ có Diêm Vương phán xét, kẻ gian trá như hắn đã bị trừng trị thích đáng Nếu như Tử Văn là một hàn sĩ áo vải đại diện cho chính nghĩa và tinh thần đấu tranh vì lẽ phải thì hồn ma tên tướng

giặc chính là đại diện cho kẻ xâm lược gian ác, xảo quyệt Xây dựng hai nhân vật này, tác giả đã thể hiện tinh thần chính nghĩa của con người Việt Nam, đồng thời vạch trần và tố cáo bản chất xấu xa, bất lương của bọn cướp nước Người chính trực

dù chết vẫn chính trực, kẻ tiểu nhân thì về cõi tào địa phủ cũng vẫn xảo trá, đê tiện

Trong Chuyện chức phán sự đền Tản Viên, tác giả đã vạch trần bộ mặt gian tà của không ít kẻ đương quyền “quen dùng chước dối lừa, thích làm trò thảm ngược” Ngòi bút của Nguyễn Dữ không chỉ lên án một số quan lại mà còn tố cáo mạnh mẽ hiện thực “rễ ác mọc lan, khó lòng lay động” mà bênh vực cho kẻ gian tà Trong câu nói buột miệng của Tử Văn “Sao mà nhiều thần quá vậy?” cũng cho ta thấy một hiện thực của xã hội phong kiến lúc bấy giờ: xã hội có quá nhiều kẻ hữu danh vô thực, lợi dụng địa vị, quyền thế làm điều bất chính Kết thúc có hậu của câu chuyện thể hiện đúng truyền thống nhân đạo của dân ta: chính nghĩa nhất định thắng gian tà

4 Lời bình cuối truyện

- Lời bình ở cuối truyện cũng hàm chứa ý nghĩa sâu xa về khí tiết của kẻ sĩ chân chính: "Than ôi! Người ta thường nói: "Cứng quá thì gãy" Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của Trời Sao lại đoán trước là sẽ gãy mà đổi cứng ra mềm? Ngô Tử Văn là một chàng áo vải mà dám đốt đền tà, chống lại yêu

ma, làm một việc hơn cả thần và người Bởi thế được nổi tiếng và được giữ chức vị ở Minh ti, thật là xứng đáng Vậy kẻ sĩ không nên kiêng sợ sự cứng cỏi."

- Phân tích: Lời bình của Nguyễn Dữ ở cuối truyện đã thể hiện lòng cảm phục

và thái độ ngợi ca với những kẻ sĩ như Ngô Tử Văn Ngô Tử Văn một kẻ sĩ nước Vỉệt

là người đã luôn giữ cho mình sự cứng cỏi để vượt qua mọi thế lực phi nghĩa Cũng

từ nhân vật này, người đọc có thể thấy Nguyễn Dữ rất đề cao sự cứng cỏi trong nhân cách kẻ sĩ Theo ông, kẻ sĩ ở đời là người có học, là người có chí, ít nhất phải hành xử cho đúng, không nên sợ "cứng quá thì gãy" mà chỉ sợ không thể cứng được Lời bình

kết thúc câu chuyện “Vậy kẻ sĩ, không nên kiêng sợ sự cứng cỏi”cùng với hình tượng

Ngô Tử Văn như một lời kêu gọi, một lời động viên, cổ vũ thôi thúc người trí thức hành động quyết liệt để công bằng, chính nghĩa sẽ tồn tại vĩnh hằng, vĩnh cửu ở mọi thời đại Bởi lẽ, chỉ có cứng cỏi, kiên quyết trong hành động thì ta mới có thể bảo vệ được bản thân mình và làm nên nghiệp lớn Hơn nữa, Nguyễn Dữ còn cho rằng kẻ sĩ cứng cỏi có gãy không còn do trời Vì vậy, nên kẻ sĩ không nên đổi cứng ra mềm

- Phản đề: Nhưng trong thực tế đời sống, con người ở đời đâu phải ai cũng đủ sức mạnh, đủ cứng cỏi để đối mặt với dòng đời trắng đen lẫn lộn Không ít người gió chiều nào theo chiều ấy, chỉ vì cái lợi mà đánh mất đi cốt cách Cứ sợ "cứng quá thì gãy" thì làm gì cũng rụt rè, e ngại, cũng lo sợ đủ đường Cũng không ít người chưa làm đã sợ là sẽ không đạt kết quả, làm sẽ hại mình Mang tư tưởng sống kiểu như vậy thì việc lớn không thành, ngược lại con người càng dễ trở nên hèn nhát, sợ hãi sự đời

mà thôi Chẳng dám cứng cỏi trong hành động của bản thân thì khó mà có thể giúp đời, giúp người được chứ chưa nói tới làm việc to lớn, vĩ đại

- Mở rộng: Ở bất cứ thời đại nào, người trí thức đều có vai trò rất lớn trong xây dựng đất nước, xây dựng xã hội phồn vinh, thịnh vượng, tốt đẹp Trước những vấn đề

hệ trọng của con người, cộng đồng, xã hội, người trí thức cần có quan điểm, lập trường và sự cứng cỏi Tuy nhiên, trong bối cảnh mới hiện nay, người trí thức phải biết linh hoạt, khi cứng khi mềm để đạt được mục tiêu thuận lợi và hiệu quả cao nhất, phải biết chiến đấu vì lẽ phải nhưng không gây tổn hại cho bản thân và xã hội

4 ĐÁNH GIÁ CHUNG

4.1 Đặc sắc nghệ thuật:

- Bằng trí tưởng tượng phong phú và bằng một bút pháp linh hoạt, tác giả

‘Truyền kỳ mạn lục’’ đưa người đọc vào một thế giới huyền bí vừa có người, vừa có thần, vừa hư, vừa ảo Nhưng xuyên qua các lớp mù linh ảo, ly kỳ được thêu dệt ra một cách tài giỏi ấy vẫn hiện rõ một thế giới thật của cuộc đời mà ở đó nhan nhản những kẻ có quyền thế độc ác, đồi bại Kết hợp giữa yếu tố ly kì, kì ảo với tự sự, mượn sự kì ảo để nói về hiện thực và ước vọng của con người nên tác phẩm mang tính thời đại và có giá trị sâu sắc

- Ngoài ra, cốt truyện li kì, giàu kịch tính được sắp xếp hợp lí; nghệ thuật kể chuyện đạt đến một trình độ mới, mang tính logic cao, có cao trào, tình tiết lôi cuốn; giọng văn tự nhiên, chân thành, giản dị cũng khẳng định tài năng nghệ thuật của Nguyễn Dữ

4.2 Nội dung

- Giá trị của Truyền kì mạn lục là ở nội dung hiện thực sâu sắc và cảm hứng ca ngợi những giá trị đạo đức truyền thống Những con người có bản tính tốt đẹp như

Vũ Thị Thiết, như Ngô Tử Văn đều được trở về sống ở thế giới thần thánh, họ đã được thưởng xứng đáng cho phẩm cách tốt đẹp của mình Tập truyện đã thể hiện một niềm tin mãnh liệt của nhân dân lao động xưa, niềm tin vào chân lí bất diệt của sự sống "ở hiền gặp lành"

- Nhìn sâu hơn vào câu chuyện, dường như Nguyễn Dữ đang muốn gửi gắm ước nguyện về một anh hùng của chính nghĩa sẽ đứng lên bảo vệ cho đất nước, nhân dân như cách mà Tử Văn đã bảo vệ dân làng trước sự xâm chiếm của tên tướng giặc phương Bắc Phải yêu quý, và gắn bó với quê hương biết chừng nào, phải xót xa và đau đớn trước nỗi đau dân nước biết chừng nào, những hành động của Tử Văn mới quyết liệt và dữ dội đến thế! Đó là sự chiến đấu đến cùng, là sự tự tôn dân tộc, là sự quyết tâm sắt đá khó lòng lay chuyển Chính bởi vậy, chiến thắng của Tử Văn lại càng có ý nghĩa hơn, nó sẽ khơi dậy tinh thần yêu nước, yêu công bình và sẵn sàng xả thân vì chính nghĩa của những người trí thức

Đề số 2: Phân tích truyện“Tản viên từ Phán sự lục” (Trích “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ.

I MỞ BÀI

- Tham khảo đề 1

II THÂN BÀI

1 Khái quát

- Giới thiệu về thể loại truyền kì: Tk đề 1

- Hoàn cảnh ra đời: Tk đề 1

- Nội dung của tác phẩm: Tk đề 1

2 Cách mở truyện

- Mở đầu là lời giới thiệu của người kể chuyện về quê quán, tính cách nhân vật Lời

kể này đã giúp người đọc hình dung một cách khái quát và khách quan về nhân vật Ngô Tử Văn ngay từ đầu tác phẩm, giúp người đọc có định hướng để nhận thức nhân vật Đây là cách mở đầu trực tiếp, ngắn gọn theo phương pháp truyền thống của văn học trung đại, chưa thoát khỏi lối kể dân gian và ít hấp dẫn

3 Không gian, thời gian nghệ thuật

- Không gian: Không gian đa tầng, đa diện gồm cả cõi âm và cõi trần, cõi thực và cõi

mơ Nhân vật Ngô Tử Văn có thể đi về giữa các không gian này Không gian nghệ thuật có tính đa tầng khiến cho câu chuyện vữa có tính thần bí vừa có tính chân thực,

có sức hấp dẫn và ám ảnh người đọc

- Thời gian: Thời gian trong tác phẩm có thời gian của các sự kiện Ví dụ khi kể sự

kiện tên hồn ma tên tướng giặc tác giả có nhắc đến quãng thời gian cụ thể: “Cuối đời nhà Hồ” và miêu tả hắn xuất hiện ngay sau khi Tử Văn đốt đền Sự xuất hiện của Thổ thần được đánh dấu bằng thời gian “Chiều tối” Sự kiện bị bắt đến Minh ti gắn với thời gian “đến đêm” bệnh nặng hai con quỷ sử đến bắt đi” Khi về Tử Văn biết mình chết hai ngày Quãng thời gian “một tháng sau” Thổ thần xuất hiện đề nghị Tử Văn nhận chức quan phán sự…Thời gian sự kiện này cho thấy diễn biến câu chuyện lúc mau lúc chậm, thời gian liên tiếp thường để thể hiện tình tiết gay cấn, kịch tính

Mặt khác, thời gian trong truyện còn được thể hiện qua việc sắp xếp thời gian của tác giả Trong “Chuyện chức phán sự đền tản Viên” thời gian truyện được sắp xếp theo chiều tuyến tính, tức là kể chuyện theo trình tự thời gian từ trước đến sau, sự kiện diễn ra trước thì kể trước

4 Nhân vật Ngô Tử Văn

a Giới thiệu nhân vật Ngô Tử Văn

- Lai lịch: Tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang, là một trí thức nước Việt

- Tính cách: Khảng khái, nóng nảy, thấy gian tà là không chịu được, vùng Bắc người

ta vẫn khen là một người cương trực

b Phẩm chất của Ngô Tử Văn được thể hiện trong các sự kiện chính của truyện:

* Ngô Tử Văn đốt đền tà

- Nguyên nhân đốt đền: Do tức giận trước sự hưng yêu, tác oai tác quái, làm hại dân của hồn ma tên tướng giặc

- Mục đích: Để hồn ma tướng giặc không có chỗ trú ẩn, trừ khử cho dân một mối họa

và bài trừ thói mê tín, dị đoan

- Hành động và thái độ: Cẩn trọng, công khai, đàng hoàng, quyết liệt

- Hậu quả của hành động đốt đền:

+ Tử Văn bị “sốt nóng sốt rét”

+ Bị hồn ma tên tướng giặc mắng mỏ, đe dọa

+ Bị chết xuống âm ti gặp diêm vương

* Ngô Tử Văn đối mặt với hồn ma tướng giặc họ Thôi

Cương cường, coi thường lời đe dọa, sẵn sàng đối đầu với kẻ ác Điềm nhiên không khiếp sợ trước những lời đe dọa của tên hung thần => Tử Văn là người bản lĩnh, gan

dạ, tự tin vào việc làm chính nghĩa

* Cuộc gặp gỡ của Ngô Tử Văn với Thổ thần

+ Kinh ngạc khi gặp thổ công

+ Khi hiểu rõ nội tình, quyết tâm diệt trừ kẻ ác

* Ngô Tử Văn đấu tranh giành công lí ở Minh ti

- Không sợ trước cảnh gió tanh, sóng xám, bọn quỷ Dạ Xoa nanh ác đáng sợ nơi cõi

âm Thái độ cứng cỏi, bất khuất trước Diêm Vương đầy quyền lực

c Ý nghĩa chiến thắng của Ngô Tử Văn

- Chiến thắng của NTV đã giải trừ được tai họa, đem lại an lành cho dân Diệt trừ tận gốc thế lực xâm lược tàn ác, làm sáng tỏ nỗi oan khuất và phục hồi danh vị cho Thổ thần nước Việt

- Khẳng định niềm tin chính nhất định thắng tà Việc Tử Văn nhận chức phán sự là phần thưởng cao quý, xứng đáng cho người chính trực, khích lệ mọi người dũng cảm chống lại cái xấu, cái ác, bảo vệ công lý

- Thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ, sự đấu tranh triệt để với cái xấu, cái ác để bảo

vệ dân bảo vệ chính nghĩa

5 Kết cấu, cốt truyện

- Xây dựng kết cấu chặt chẽ, cốt truyện giàu kịch tính với các sự kiện:

+ Phần trình bày (mở đầu): giới thiệu nhân vật (tên, quê quán, tính cách, phẩm chất) + Khai đoạn (thắt nút): hành động đốt đền tà của Tử Văn

+ Phát triển: Tử Văn lên cơn sốt, gặp tên tướng giặc và Thổ thần, bị bắt xuống âm phủ trị tội

+ Đỉnh điểm (cao trào): Cuộc đấu tranh ở Minh ti

+ Kết thúc (mở nút): tên tướng giặc bị trị tội, Tử Văn được ban thưởng và nhận chức Phán sự đền Tản Viên

Các sự kiện được trình bày theo thứ tự thời gian Sử dụng kiểu kết thúc có hậu, ở hiền gặp lành, ác giả ác báo của văn học dân gian

6 Ngôn ngữ kể chuyện

- Người kể chuyện là người đứng ra kể lại câu chuyện Người kể chuyện do nhà văn tạo ra để thay mình thực hiện hành vi kể chuyện Người kể chuyện có thể được kể bằng ngôi thứ ba, ngôi thứ hai hoặc ngôi thứ nhất Trong tác phẩm “Tản Viên từ phán

sự lục” có kết hợp ngôn ngữ người kể chuyện và lời nhân vật Người kể chuyện thuộc ngôi thứ ba giấu mình, không trực tiếp tham gia vào câu chuyện, nhưng biết rõ câu chuyện và kể lại, đánh giá khách quan về nhân vật và diễn biến của câu chuyện

- Lời nhân vật là các cuộc đối thoại giữa các nhân vật với nhau như lời Ngô Tử Văn, Thổ thần, lời hồn ma tướng giặc, Diêm vương… Lời nhân vật không chỉ góp phần góp phần thúc đẩy câu chuyện mà còn thể hiện rõ hơn tính cách nhân vật

7 Yếu tố hoang đường, kì ảo và tính hiện thực

“Tản Viên từ Phán sự lục” có sử dụng rất nhiều chi tiết hoang đường kì ảo như chuyện hồn ma tướng giặc, các nhân vật Diêm vương, quỷ sứ, người chết sống lại, đi

về giữa cõi trần và cõi âm… các chi tiết hoang đường kì ảo làm câu chuyện trở nên li

kì, hấp dẫn

- Tuy nhiên, tác phẩm cũng mang giá trị hiện thực sâu sắc khi mượn câu chuyện có nhiều chi tiết hoang đường kì ảo để phản ánh hiện thực xã hội Hơn nữa, câu chuyện lại có vẻ như "người thực, việc thực" bởi cách dẫn người, dẫn việc cụ thể đến cả họ tên, quê quán, thời gian, địa điểm xảy ra sự việc: "Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang", "Năm Giáp Ngọ, có người ở thành Đông Quan vốn quen biết với Tử Văn"

8 Lời bình cuối truyện: Tk đề 1

III KẾT LUẬN:

Tk đề 1 phần đánh giá chung

Nhận bản đầy đủ, chi tiết, sửa được tham gia nhóm

Giáo án miễn phí Ngữ Văn THCS - THPT Sách mới

https://www.facebook.com/groups/giaoanmienphinguvan

https://www.facebook.com/giaoannguvan/