Hoàn thiện công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc ủy ban nhân dân quận liên chiểu, thành phố đà nẵng

Vì vậy, công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc Ủy ban nhân dân UBND quận là nội dung quan trọng nhằm bảo đảm mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về tài c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

TRẦN THỊ NGUYÊN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN CHI THƯỜNG XUYÊN TẠI CÁC ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC UBND QUẬN LIÊN CHIỂU,

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 8 34 03 01

Đà Nẵng - Năm 2023

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hoàng Tùng

Phản biện 1: TS Nguyễn Thị Xuân Linh

Phản biện 2: TS Trương Thùy Vân

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà

Nẵng vào ngày 08 tháng 10 năm 2023

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay, Nhà nước quản lý nền kinh tế bằng cả công cụ hành chính và công cụ kinh tế với sự can thiệp chủ yếu dưới hình thức gián tiếp của Nhà nước Tuy nhiên, trực tiếp hay gián tiếp; quy mô can thiệp lớn hay nhỏ thì vai trò chỉ đạo, điều hành, điều tiết của Nhà nước đối với nền kinh tế luôn chiếm vị trí quan trọng nhằm huy động nguồn lực tài chính đảm bảo các nhu cầu chi tiêu của các ngành, lĩnh vực và hoạt động của bộ máy nhà nước; kích thích tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội, góp phần ổn định thị trường giá cả, chống lạm phát, thúc đẩy tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế

Lập dự toán chi thường xuyên NSNN là giai đoạn tạo cơ sở, tiền đề cho các giai đoạn tiếp theo của quá trình quản lý chi thường xuyên NSNN Nhằm tạo ra khuôn khổ tài chính đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và sự phát triển kinh tế xã hội (KT-XH), đồng thời tạo căn cứ cho việc điều hành chi thường xuyên NSNN một cách hợp

lý, khoa học và hiệu quả Vì vậy, công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc Ủy ban nhân dân (UBND) quận là nội dung quan trọng nhằm bảo đảm mục tiêu nâng cao hiệu quả quản

lý Nhà nước về tài chính ngân sách tại các cơ quan, đơn vị của chính quyền địa phương cấp quận

Trong thời gian qua, công tác lập dự toán chi thường xuyên NSNN tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu đã đáp ứng các yêu cầu, mục tiêu cơ bản theo quy định của Luật Ngân sách năm

2015 cũng như góp phần tích cực vào việc thúc đẩy phát triển kinh

tế, đảm bảo an sinh xã hội của toàn quận Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại

một số hạn chế, bất cập: phát sinh điều chỉnh bổ, sung dự toán nhiều lần trong năm gây khó khăn cho công tác quản lý ngân sách, dự toán lập toán chưa sát thực tế nên vẫn tồn tại cơ chế “xin - cho” Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi chọn đề tài “Hoàn thiện công tác lập

dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng” làm Luận văn của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa lý luận cơ bản trong công tác lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp quận và phân tích, đánh giá thực trạng công tác lập dự toán chi thường xuyên NSNN tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng trong năm 2022 Qua đó, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán chi thường xuyên NSNN tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu những nội dung liên quan đến công tác lập

dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước của các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu, trong đó sử dụng

số liệu minh họa sử dụng tại các phòng chuyên môn, các UBND phường trực thuộc UBND quận, các cở giáo dục công lập thuộc phòng GD-ĐT; số liệu minh hoạ sử dụng chủ yếu trong năm 2022

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tại UBND các phường

và các phòng chuyên môn của UBND quận, các báo cáo của UBND

quận, phòng tài TC-KH quận và văn bản tài liệu có liên quan

Phương pháp phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu để xác định các đặc trưng trong công tác lập dự toán chi thường xuyên thông qua các chỉ tiêu về quy mô, cơ cấu

Số liệu sử dụng minh họa trong luận văn là một số điển hình tại Phòng Kinh tế, Phòng GD-ĐT, trường TH Ngô Sỹ Liên, UBND phường Hòa Khánh Bắc Việc sử dụng các đơn vị này đảm bảo tính điển hình vì bản chất của công tác lập dự toán chi thường xuyên NSNN là giống nhau giữa các phòng, giữa các trường học, giữa các phường

5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Luận văn tổng hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận về công tác lập dự toán chi thường xuyên và đánh giá thực trạng công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu nhằm tìm ra những hạn chế tồn tại Đồng thời, đề xuất những giải pháp khoa học có ý nghĩa thực tế nhằm nâng cao chất lượng công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị hình chính nhà nước trong thời gian tới

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Trong thời gian qua, đã có nhiều nghiên cứu, bài viết đề cập đến công tác lập dự toán NSNN nói chung cũng như lập dự toán chi thường xuyên nói riêng Với nhiều cách tiếp cận khác nhau các tác giả đã nghiên cứu và đề xuất những giải pháp nhằm giúp cho công tác lập dự toán ngân sách đạt hiệu quả Tuy nhiên, các nghiên cứu vẫn chưa đi sâu phân tích nội dung, quy trình, phương pháp của công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Tính đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu sâu về công tác lập dư toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực

thuộc UBND quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng

Vì vậy, thông qua nghiên cứu này, tác giả muốn đi sâu tìm hiểu và nghiên cứu kỹ hơn về thực trạng công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng Để từ đó đề xuất một số giải pháp phù hợp với thực tế và có tính khả thi để nâng cao chất lựợng và hoàn thiện công tác lập dự toán chi thường xuyên tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới

Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại các đơn vị trực thuộc UBND quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẬP DỰ TOÁN CHI THƯỜNG XUYÊN

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.1 TỔNG QUAN LẬP DỰ TOÁN CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN TRONG ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước

a Dự toán ngân sách

Quá trình điều hành, quản lý của một cơ quan, tổ chức dù là một đơn vị hành chính nhà nước hay một doanh nghiệp luôn tuân theo một số nguyên tắc nhất định Thông thường quá trình điều hành, quản lý sẽ bắt đầu từ việc hoạch định chiến lược đến tổ Trong nền tài chính công hoạch định được biểu hiện là công tác lập dự toán NSNN

Có nhiều định nghĩa khác nhau về dự toán:

“Dự toán là việc ước tính toàn bộ thu nhập, chi phí của doanh nghiệp trong một thời kỳ để đạt được một mục tiêu nhất định”

(Trương Bá Thanh và cộng sự, 2008)

“Dự toán là sự tính toán, dự kiến một cách toàn diện mục tiêu đồng thời chỉ rõ cách thức huy động và sử dụng các nguồn lực để thực hiện mục tiêu trên Dự toán là tập hợp các chỉ tiêu được biểu diễn một cách có hệ thống dưới dạng số lượng và giá trị” (Phạm

Văn Dược, 2007)

Dựa vào các tiêu thức phân loại mà dự toán ngân sách được chia thành các loại dự toán khác nhau như: dự toán ngắn hạn và dự toán dài hạn; dự toán hoạt động và dự toán tài chính; dự toán cố định

và dự toán linh hoạt; dự toán từ gốc và dự toán cuốn chiếu

b Chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Theo Khoản 14 Điều 3 Luật NSNN số 83/2015/QH13 ngày

25/6/2015 của Quốc hội quy định: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện

“Chi thường xuyên là nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, hỗ trợ hoạt động của các tổ chức khác và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh” theo Luật ngân sách

số 83/2015/QH13 ngày 25 tháng 6 năm 2015 của Quốc hội

Chi thường xuyên NSNN mang những đặc trưng cơ bản:

- Chi thường xuyên NSNN mang tính ổn định cao:

- Chi thường xuyên NSNN có hiệu lực tác động trong một khoảng thời gian ngắn và mang tính chất tiêu dùng xã hội

- Chi thường xuyên có phạm vi và mức độ gắn bó chặt chẽ với

cơ cấu tổ chức của bộ máy nhà nước và sự lựa chọn của nhà nước trong việc cung ứng hàng hóa công cộng

- Cơ quan Nhà nước quyết định việc lựa chọn phạm vi và mức

độ cung ứng các hàng hóa, dịch vụ công sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi và mức độ chi thường xuyên của NSNN

c Dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước NSNN

Điều 4, Thông tư 77/2017/TT-BTC ngày của Bộ Tài chính về hướng dẫn chế độ kế toán ngân sách quy định “Đối tượng của kế toán ngân sách gồm công tác lập dự toán và tình hình phân bổ dự toán kinh phí các cấp” Theo Điều 7 Thông tư này cũng nêu rõ nhiệm

vụ của kế toán NSNN: “Thu thập, ghi chép, xử lý và quản lý dữ liệu tập trung trong toàn hệ thống về tình hình quản lý, dự toán chi ngân sách các cấp; Tình hình thực hiện thu, chi NSNN các cấp,…” Vì

vậy, có thể khẳng định công tác lập dự toán không chỉ cần thiết trong các doanh nghiệp mà còn trong các cơ quan, đơn vị, tổ chức hành chính công

- Cơ sở để chính quyền địa phương các cấp tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội thông qua việc phân bổ nguồn lực tài chính ở địa phương

- Cơ sở để các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách thực hiện chi tiêu theo kế hoạch đã xây dựng để thực hiện nhiệm vụ đã được phân công, phụ trách

- Cơ sở để quyết toán ngân sách ở các cấp chính quyền địa phương

- Cơ sở để đánh giá việc thực hiện dự toán; qua đó đề xuất, bổ sung hoặc khắc phục các hạn chế trong công tác lập dự toán NSNN của đơn vị cho năm ngân sách kế tiếp

1.1.3 Đặc điểm công tác lập dự toán chi thường xuyên

- Được tiến hành lập mỗi năm vào trước năm chấp hành ngân sách, thông thường bắt đầu cuối tháng 5 và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm

- Cho phép phân biệt giữa hoạt động lập dự toán NSNN với hoạt động chấp hành dự toán và hoạt động quyết toán NSNN

- Là giai đoạn thể hiện rõ nhất sự tập trung quyền lực của Quốc hội, HĐND

- Dấu hiệu để phân biệt giữa giai đoạn lập dự toán NSNN và giai đoạn khác trong quá trình NSNN

- Thể hiện quyền lực của NSNN thuộc về nhân dân

- Nhiều chủ thể tham gia, song có sự phân định rõ ràng về quyền hạn, trách nhiệm do pháp luật quy định

- Theo quy trình, thủ tục quy định và được luật hóa

1.2 LẬP DỰ TOÁN CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN TRONG ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC CẤP QUẬN

1.2.1 Yêu cầu của công tác lập dự toán chi thường xuyên NSNN trong đơn vị trực thuộc cấp quận

- Lập trên cơ sở nhiệm vụ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao phê duyệt; chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định

- Dự toán được lập phải bảo đảm tính minh bạch, khả thi và toàn diện

- Lập dự toán chi thường xuyên NSNN phải đảm bảo trên cơ

sở đầy đủ các quan điểm của chính sách tài chính công, các quy định của pháp luật trong từng thời kỳ, giai đoạn

- Lập dự toán chi thường xuyên NSNN phải gắn chỉ tiêu kế hoạch với kết quả đầu ra từ các khoản chi tiêu

- Lập dự toán chi thường xuyên NSNN phải xác định rõ trách nhiệm và quyền hạn của từng cơ quan, đơn vị, địa phương, tổ chức,

cá nhân trong việc thực hiện nhiệm vụ được đặt ra trong dự toán

1.2.2 Căn cứ lập dự toán chi thường xuyên trong đơn vị trực thuộc cấp quận

- Nhiệm vụ phát kinh tế, an sinh xã hội, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội của từng địa phương

- Nghị quyết của HĐND thành phố, HĐND quận về xây dựng

kế hoạch, định hướng phát triển KT-XH và dự toán ngân sách năm sau; Kế hoạch tài chính 05 năm, kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm của cơ quan, đơn vị

- Quy định về phân cấp nhiệm vụ chi NSNN giữa các cấp chính quyền địa phương, các cơ quan, đơn vị được giao lĩnh vực phụ trách

- Quy định về chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách và mức phân bổ; mức bổ sung cân đối

- Số kiểm tra dự toán chi NSNN được cơ quan tài chính cấp trên thông báo cho các đơn vị có liên quan

- Tình hình thực hiện dự toán chi thường xuyên NSNN năm trước và dự ước kết quả thực hiện trong năm hiện hành

1.2.3 Phương pháp lập dự toán chi thường xuyên NSNN trong đơn vị trực thuộc cấp quận

a Phương pháp tiếp cận từ trên xuống

Phương pháp tiếp cận từ trên xuống là phương pháp mà các chỉ tiêu chi (từng khoản mục chi), định mức chi được định ra từ đơn

vị cấp trên truyền xuống các cấp trung gian Sau đó các cấp quản lý cấp trung gian sẽ chuyển xuống cho cấp cơ sở để đề ra các kế hoạch trong việc tổ chức thực hiện các hoạt động của từng lĩnh vực, từng

bộ phận với định mức đã quy định

b Phương pháp tiếp cận từ dưới lên

Lập dự toán theo phương pháp tiếp cận từ dưới lên là phương pháp mà cấp đơn vị cơ sở căn cứ vào các nhu cầu, khả năng nguồn lực của mình để tiến hành lập dự toán dựa trên các chỉ tiêu, kế hoạch, nhiệm vụ chi của đơn vị mình, sau đó trình lên cấp trên quản lý trực tiếp Đơn vị cấp trên kết hợp tầm nhìn tổng quát về hoạt động của cả

tổ chức với mục tiêu ngắn hạn cũng như chiến lược dài hạn tổng thể của địa phương để xét duyệt dự toán

1.2.4 Quy trình lập dự toán chi thường xuyên trong đơn vị trực thuộc cấp quận

Lập dự toán chi thường xuyên NSNN là một phần của việc lập

dự toán NSNN Vì vậy quy trình lập dự toán NSNN nói chung và chi thường xuyên NSNN nói riêng là như nhau Cụ thể 3 giai đoạn theo

sơ đồ sau:

a Giai đoạn 1: Hướng dẫn lập dự toán chi thường xuyên NSNN và thông báo số kiểm tra dự toán hàng năm

- Trước 15/5, Thủ tướng Chính phủ sẽ ban hành các quy định

về xây dựng kế hoạch tổng thể phát triển KT-XH và dự toán NSNN cho kế hoạch Bộ Tài chính ban hành các thông tư hướng dẫn lập dự toán ngân sách; HĐND các tỉnh, thành phố ban hành Nghị quyết kế hoạch phát triển KT-XH của địa phương và các tiêu chí, định mức

dự toán NSNN cho từng cấp chính quyền địa phường; UBND thành

phố tổ chức hướng dẫn, thông báo số kiểm tra về dự toán ngân sách nhà nước cho đơn vị trực thuộc và UBND quận thông qua các cơ quan tài chính các cấp

- Trên cơ sở hướng dẫn của cấp trên UBND cấp quận ban hành văn bản hướng dẫn các đơn vị, phòng chuyên môn, UBND các phường lập dự toán NSNN năm sau tuân thủ các nội dung, thời gian

và yêu cầu lập dự toán chi thường xuyên NSNN theo quy định của thành phố Đồng thời thông báo số kiểm tra chi thường xuyên NSNN đến từng cơ quan, đơn vị trực thuộc quận và UBND các phường thông qua phòng TC-KH

- Các đơn vị, phòng chuyên môn vừa là đơn vị sử dụng dự toán, đồng thời cũng là đơn vị giao dự toán NSNN cho các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc có trách nhiệm hướng dẫn các các đơn vị

sự nghiệp công lập trực thuộc lập toán cho năm sau trên cơ sở các văn bản hướng dẫn của cơ quan nhà nước cấp trên

b Giai đoạn 2: Lập và tổng hợp dự toán chi thường xuyên NSNN

Lập dự toán chi thường xuyên NSNN: Các đơn vị trực thuộc UBND cấp quận tiến hành lập dự toán về UBND quận thông qua phòng TC-KH trước ngày 20/7 hàng năm cụ thể như sau:

- Các đơn vị trực thuộc UBND quận sử dụng dự toán NSNN quận có trách nhiệm lập dự toán chi thường xuyên NSNN của đơn vị mình, gửi Phòng TC-KH quận tổng hợp

- Cơ sở giáo dục công lập gồm các trường mầm non, tiểu học, THCS lập dự toán chi thường xuyên NSNN của trường gửi Phòng GD&ĐT tổng hợp gửi Phòng TC-KH quận

- UBND phường xây dựng dự toán chi thường xuyên NSNN của phường gửi Phòng TC-KH quận tổng hợp