Đề tài :Một số giải pháp nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản ở Nữ dân tộc Tây nguyen trên địa bàn xã N’Thôl Hạ Đề tài :Một số giải pháp nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản ở Nữ dân tộc Tây nguyen trên địa bàn xã N’Thôl Hạ Đề tài :Một số giải pháp nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản ở Nữ dân tộc Tây nguyen trên địa bàn xã N’Thôl Hạ Đề tài :Một số giải pháp nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản ở Nữ dân tộc Tây nguyen trên địa bàn xã N’Thôl Hạ Đề tài :Một số giải pháp nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản ở Nữ dân tộc Tây nguyen trên địa bàn xã N’Thôl Hạ
Trang 1I – MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Chúng tôi rất tự hào khi được là một người con của dân tộc Tây Nguyên, được sinh ra và
lớn lên trên mảnh đất xã N’Thôl Hạ Ở đây số lượng nữ dân tộc ở tuổi vị thành niên nghỉ học để
lập gia đình vẫn còn khá nhiều nhưng đây là thời kì phát triển mạnh mẽ về thể chất và trí tuệ, cũng là tuổi ham chơi, ham hiểu biết nên có thể gây ra nhiều suy nghĩ lệch lạc do không hiểu biết
và họ rất cần được sự chăm sóc của người thân, gia đình Tuy đã có chương trình tuyên truyền về vấn đề này nhưng hầu như không hoặc hiệu quả ít do đó dẫn đến việc tuổi vị thành niên dễ bị tổn thương, có thể gây ra nhiều suy nghĩ lệch lạc Đã có rất nhiều chuyện đau lòng đã xảy ra như tự
tử, mại dâm, ma túy, tảo hôn, yêu kiểu "trào lưu" Thực trạng này đã và đang trở thành mối quan tâm của gia đình, nhà trường và toàn thể xã hội, nó đang là một vấn đề rất bức xúc với nhiều người do trí tò mò của họ về giới “bên kia” Thêm vào đó, vấn đề sức khỏe sinh sản vị thành niên ở nước ta nói chung và đặc biệt ở nữ dân tộc thiểu số nói riêng là một vấn đề khá tế nhị, những quan niệm về giới tính còn mang nặng tư tưởng ấu trĩ, lạc hậu và rất dè dặt, các phương tiện truyền thông tuy phát triển phong phú và đa dạng nhưng sự tiếp nhận các thông tin
về vấn đề này rất ít do đó mà thông tin về sức khỏe sinh sản vị thành niên còn mang tính đơn lẻ, thiếu hệ thống
Đề tài liên quan đến sức khoẻ sinh sản là một đề tài mới mẻ, lạ với nhiều người, hiểu biết của mọi người trong lứa tuổi vị thành niên còn hạn chế
Từ những lý do đó nên chúng tôi quyết định chọn đề tài “MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG
CAO Ý THỨC CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN ĐỐI VỚI NỮ DÂN TỘC TÂY NGUYÊN TRÊN ĐỊA BÀN XÃ N’THÔL HẠ”.
2 Mục tiêu, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu đề tài
2.1 Mục tiêu
Mục tiêu 1: Tìm hiểu nhận thức của nữ dân tộc tây nguyên với vấn đề chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên
Mục tiêu 2: Trên cơ sở lí luận và khảo sát thực tiễn, đề xuất các biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục sức khỏe sinh sản ở nữ vị thành niên dân tộc tây nguyên
2.2 Nhiệm vụ
Nhiệm vụ của mục tiêu 1: Làm rõ kiến thức, thái độ, hành vi liên quan đến vấn đề chăm sóc sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên ở nữ dân tộc tây nguyên Phân tích các yếu tố tác động đến sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên ở nữ dân tộc thiểu số
Nhiệm vụ của mục tiêu 2 : Đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên ở nữ dân tộc thiểu số
2.3 Phạm vi nghiên cứu:
Thời gian tiến hành điều tra và phân tích: Từ tháng 11/2015
Không gian: Trường THPT Hoàng Hoa Thám, Trường THCS N’Thôl Hạ, xã N’ Thôl Hạ, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng
Phạm vi nội dung: + Điều tra thực trạng vấn đề chăm sóc sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên
ở nữ dân tộc tây nguyên
+ Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản cho nữ học sinh dân tộc tây nguyên
3 Ý nghĩa của nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết, thái độ, hành vi của mọi người, đặc biệt nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe sinh sản tuổi vị thành niên ở nữ dân tộc tây nguyên Góp phần tạo
ra một thế hệ trẻ phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần
II CƠ SỞ LÍ THUYẾT
Một số khái niệm cơ bản
Vị thành niên: Trong cuộc đời của mỗi con người (cả nam và nữ) tuổi dậy thì được coi
là giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất về thể chất cũng như quá trình tích lũy kiến thức, kinh
Trang 2nghiệm xã hội, định hình nhân cách, khả năng hòa nhập cộng đồng.Giai đoạn này được thừa nhận là giai đoạn chuyển tiếp giữa trẻ con và người lớn, giữa tuổi ấu thơ và tuổi trưởng thành
“VTN là một giai đoạn trong quá trình phát triển của con người với đặc điểm lớn nhất là sự tăng trưởng nhanh chóng để đạt tới sự trưởng thành về cơ thể, sự tích lũy kiến thức, kinh nghiệm xã hội, định hình nhân cách để có thể nhận lãnh trách nhiệm xã hội” Thuật ngữ Adolescent (VTN) được đưa vào năm 1904 theo đề xuất của nhà tâm lý học G.Stanlay Hal, dùng để chỉ quan niệm đồng nghĩa với tuổi đang lớn hoặc tuổi đang trưởng thành Theo từ điển Tiếng Việt(NXB KHXH – HN, 1997) thì “VTN là những người chưa đến tuổi trưởng thành để chịu trách nhiệm về những hành động của mình” Theo tổ chức Y tế thế giới (WTO), VTN là những người trong độ tuổi từ
10 đến 19 tuổi
Sức khỏe sinh sản: “Sức khỏe sinh sản (SKSS) là trạng thái khỏe mạnh về thể chất, tinh
thần và hòa hợp xã hội về tất cả các phương diện liên quan đến hệ thống sinh sản trong suốt các giai đoạn của cuộc đời Chăm sóc SKSS là một tập hợp các phương pháp, kỹ thuật và dịch vụ nhằm giúp cho con người có tình trạng SKSS khỏe mạnh thông qua việc phòng chống và giải quyết những vấn đề liên quan đến SKSS Điều này cũng bao gồm cả sức khỏe tình dục với mục đích nâng cao chất lượng cuộc sống và mối quan hệ giữa con người với con người mà không chỉ dừng lại ở chăm sóc y tế và tư vấn một cách đơn thuần cho việc sinh sản và những nhiễm trùng qua đường tình dục”
Sức khỏe sinh sản vị thành niên: là những nọi dung về sức khỏe sinh sản liên quan,
tương ứng với lứa tuổi vị thành niên, đó là tình trạng khỏe mạnh của vị thành niên về thể chất, tinh thần và xã hội trong mọi vấn đề liên quân đến hệ thống sinh sản, chức năng và quá trình hoạt động của nó
Trong thời gian gần đây, những nội dung của sức khỏe sinh sản đã được nhiều cấp, nhiều ngành quan tâm Cụ thể vấn đề sức khỏe sinh sản đã từng bước trở thành nội dung quan trọng của hầu hết các hoạt động dân số Giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên giúp củng cố và mở rộng những hiểu biết về các vấn đề của Sức khỏe sinh sản cho tuổi vị thành niên, đồng thời tạo thời cơ thuận lợi để bồi dưỡng thái độ đúng đắn, rèn luyện các kỹ năng sống tích cực, biết cách phòng tránh được những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra
Nhưng trên thực tế, không phải vị thành niên nào cũng lĩnh hội kiến thức và làm tốt điều này Đặc biệt là các em học sinh nữ người dân tộc thiểu số Trên địa bàn xã N’ Thôn Hạ, huyện Đức Trọng, số học sinh nữ dân tộc tuổi vị thành niên chiếm khá nhiều Tuy nhiên công tác phổ biến kiến thức để nâng cao hiểu biết của các em về sức khỏe sinh sản còn nhiều hạn chế Hiểu biết và nhận thức của các em về sức khỏe sinh sản còn nhiều thiếu sót Bên cạnh đó, do tập quán
và truyền thống đã áp dụng các kinh nghiệm sai trái vào cuộc sống Những điều trên đã và đang
để lại hậu quả nặng nề như: Yêu và kết hôn sớm, thâm chí một số bỏ học giữa chừng để lập gia đình; Chăm sóc sức khỏe không hợp lý gây một số bệnh lý đặc biệt là bệnh phụ khoa; Nhóm bệnh lây qua đường tình dục lây lan nhanh chóng; Mang thai ngoài ý muốn;
Từ những hậu quả nặng nề như đã nêu trên, các cấp các ngành cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình trạng trên Chúng tôi cũng mạnh dạn đưa ra một số giải pháp nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe vị thành niên của học sinh dân tộc thiểu số nhằm mục đích:
Nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên Có hiểu biết đúng đắn
về sức khỏe sinh sản vị thành niên Học sinh khắc sâu những kiến thức về tình bạn, tình bạn khác giới ở tuổi vị thành niên Trang bị cho học sinh những kiến thức về yếu tố ảnh hưởng tới sức khoẻ vị thành niên, hậu quả của các bệnh lây truyền qua đường tình dục Có thái độ đúng đắn trong quan hệ tình bạn, tình bạn khác giới để không ảnh hưởng tới cuộc sống gia đình; biết tôn trọng và yêu quý mọi người trong gia đình
III PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU:
1 Phương pháp nghiên cứu:
+ Khảo sát bằng phiếu
+ Phỏng vấn thêm một vàì học sinh ở lứa tuổi vị thành niên
+ Phương pháp xử lí số liệu: thống kê
Trang 32 Thiết kế nghiên cứu:
=> Phiếu điều tra (phụ lục 1)
Phụ lục 1: PHIẾU KHẢO SÁT
PHIẾU KHẢO SÁT VỀ Ý THỨC CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SẢN VỊ THÀNH NIÊN
Ở NỮ HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN XÃ N' THÔL HẠ
Bạn bao nhiêu tuổi?: ……….; Dân tộc:……
Học sinh trường:………
(Lưu ý: có thể chọn nhiều đáp án hoặc bổ sung ý cho câu trả lời)
Câu 1: Theo bạn dưới góc độ sinh lý học, tuổi dậy thì là
A thời kỳ trưởng thành sinh dục B là một giai đoạn trong đời của con người
C một giai đoạn khó phân biệt được trong đời cá thể.D Là thời kỳ trưởng thành nhất của con nguời
Câu 2: Theo bạn ở tuổi vị thành niên thường có những thay đổi gì về mặt tâm lí?
c trưởng thành hơn nhiều, có thể tự lập được
d Ý kiến khác………
Câu 3: Theo bạn trong những dấu hiệu sau đây, dấu hiệu nào thể hiện bạn gái đã bước vào tuổi dậy thì chính thức.
Câu 4: Ở lứa tuổi vị thành niên, chỉ cần người yêu ở bên cạnh là đủ
Câu 5: Bạn nhận thức về vẻ ngoài của bản thân ở tuổi vị thành niên như thế nào?
a Chải chuốt cho đẹp hơn, điệu hơn b Không có gì thay đổi c Không quan tâm
d Hay đố kỵ
Câu 6: Theo bạn khi nói về tuổi vị thành niên, bạn thích nói về vấn đề gì?
d Ý kiến khác ………
Câu 7: Bạn thích làm gì khi biết mình "đã lớn"?
c Học, không quan tâm đến những vấn đề xung quanh
d Ý kiến khác ………
Câu 8: Bạn có được kiến thức về sức khỏe vị thành niên từ đâu?
a sách, báo, internet, bạn bè, người thân, thầy cô b nguồn tài liệu của người lạ mặt
c tự bản thân mình biết
d Ý kiến khác ………
Câu 9: Ở tuổi vị thành niên, khi biết bản thân có nhiều biến đổi trong cơ thể, khi đó bạn thường có suy nghĩ và làm gì?
a Hoang mang b Nghĩ rằng mình bị bệnh c Lo lắng d đó là sự thay đổi bình
thường
Câu 10: Tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày chắc chắn chúng ta sẽ không mắc bệnh truyền nhiễm.
Câu 11: Để bảo vệ sức khỏe của mình trong những ngày hành kinh, bạn thường làm gì?
a ăn uống điều độ, vệ sinh sạch sẽ b Nghỉ học ở nhà làm việc nhẹ nhàng
c Thay băng vệ sinh 2 lần/ngày
d Làm việc nhiều hơn bình thường để thải lượng máu thừa ra ngoài
Câu 12: Bạn có thường xuyên trao đổi với bạn bè về vấn đề chăm sóc sức khỏe sinh sản vị
thành niên không?
Trang 4Câu 13: Theo bạn tình bạn khác giới là gì?
a tình cảm gắn bó giữa 2 hay nhiều người b tình cảm đẹp
Câu 14: Bạn đã, đang yêu chưa?
Câu 15:Một vài dân tộc thiểu số có phong tục lạc hậu, đặc biệt là tảo hôn,bạn tán thành không,vì sao?
a có, vì đó là phong tục đẹp của dân tộc thiểu số
b không, vì nó ảnh hưởng đến đời sống sau này
Câu 16: Có ý kiến cho rằng: "tảo hôn chỉ là kết hôn sớm và nó quá bình thường vì sau này
ai cũng sẽ kết hôn.", bạn tán thành không?
a tán thành b không tán thành
Ý kiến khác:
Câu 17: Có tồn tại tình yêu chân chính ở tuổi vị thành niên không? Vì sao?
a có, vì lúc này chúng ta đã đủ lớn rồi b không, vì lúc đó suy nghĩ chưa chín chắn
Ý kiến khác:
Câu 18: "Yêu sớm", nếu được cho phép thì bạn có muốn không?
Ý kiến khác:
Câu 19: Khi yêu ở lứa tuổi vị thành niên, bạn có nên và muốn được một lần quan hệ tình dục với người mình yêu để biết nhiều hơn về người yêu không?
Câu 20: Bạn không muốn quan hệ tình dục nhưng người yêu lại muốn, bạn sẽ làm gì?
Ý kiến khác:
Câu 21: Quan hệ tình dục ở tuổi vị thành niên có thể dẫn đến điều gì sau đây?
1 lần c Sẽ giữ được người mình yêu mãi mãi d Đó là điều bình thường của giới trẻ hiện nay
Câu 22: Nếu có thai ở tuổi vị thành niên, bạn sẽ làm gì?
a Tự mình nạo, phá thai ở cơ sở y tế tư nhân cho an toàn, bí mật
b Quyết định nghỉ học, sinh và nuôi con bình thường vì ở tuổi vị thành niên đã đủ mọi điều kiện
để làm điều đó
e Ý kiến khác:
Câu 23: Theo bạn để đảm bảo sức khỏe của sản phụ sau khi sinh con không nên làm gì?
a Làm việc ngay sau khi sinh để thuận lợi cho việc phục hồi sức khỏe
b Nghỉ ngơi 1 ngày là đủ
c Vệ sinh thân thể sản phụ trong 1 tháng đầu để sau này không sợ nước
d Nghỉ ngơi, ăn uống điều độ
Câu 24: Theo bạn, sau khi sinh sản phụ cần ăn uống như thế nào?
Câu 25: Sau quan hệ tình dục một thời gian, bạn nhận ra mình bị bệnh truyền nhiễm, bạn
sẽ làm gì?
Cảm ơn các bạn đã trả lời những câu hỏi!
Trang 5=> Tiến hành khảo sát
Phát ra 165 phiếu khảo sát các nữ dân tộc Tây Nguyên, gồm136 học sinh dân tộc Tây Nguyên ở các khối lớp 8,9,10,11,12 tại các trường THPT, THCS trên địa bàn xã N’Thôl Hạ:: THPT Hoàng Hoa Thám, THCS N’Thôl Hạ và 29 học sinh dân tộc thiểu số đã nghỉ học tại xã N’ Thôl Hạ Các đối tượng được khảo sát đều tự nguyện trả lời tất cả các câu hỏi trong phiếu khảo sát Ngoài ra, nhóm thực hiện còn đưa ra một số câu hỏi phỏng vấn liên quan đến đề tài này cho các bạn Thời gian tiến hành khảo sát: Từ ngày 20/11/2015 đến 10/12/2015, sau đó thu phiếu
và phân tích số liệu
Phụ lục 2: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ VÀ NHẬN XÉT RIÊNG
(Lưu ý:
số phiếu phát ra.
Câu 1: Theo bạn dưới góc độ sinh lý học, tuổi dậy thì là
Học sinh còn đi học:
Thời kỳ trưởng thành sinh
Là một giai đoạn trong đời
Một giai đoạn khó phân biệt
Là thời kỳ trưởng thành
Học sinh không còn đi học :
Thời kỳ trưởng thành sinh
Là một giai đoạn trong đời
Một giai đoạn khó phân biệt
Là thời kỳ trưởng thành
=> Ở tuổi dậy thì, đó là thời điểm mà cơ quan sinh dục phát triển, đó cũng là thời kì trưởng thành của con người (chuyển từ thời kì ta còn là trẻ nhỏ sang ngườ lớn), qua số liệu có thể nhận ra đa phần các bạn trả lời đúng
Câu 2: Theo bạn ở tuổi vị thành niên thường có những thay đổi gì về mặt tâm lí?
Học sinh còn đi học:
Thích làm người lớn, ít nói,
Trang 6Không vâng theo lời của
Trưởng thành hơn nhiều, có
Học sinh không còn đi học:
Thích làm người lớn, ít nói,
Không vâng theo lời của
Trưởng thành hơn nhiều, có
=> Phần lớn các bạn đã nhận thức được mình trưởng thành nhiều hơn, biết lo nghĩ nhiều hơn và
có khả năng tự lập được
Câu 3: Theo bạn trong những dấu hiệu sau đây, dấu hiệu nào thể hiện bạn gái đã bước vào tuổi dậy thì chính thức.
Học sinh còn đi học:
Ngực phát triển, hông nở
Học sinh không còn đi học :
Ngực phát triển, hông nở
=> Các bạn đã nhận ra thay đổi quan trọng của bản thân (có kinh nguyệt lần đầu)
Câu 4: Ở lứa tuổi vị thành niên, chỉ cần người yêu ở bên cạnh là đủ
Học sinh còn đi học :
Học sinh không còn đi học:
Trang 7Số lượng (HS) Tỉ lệ (%)
=> Hầu như câu này các ý kiến trả lời đúng cùng với ý kiến cần có người thân bên cạnh Tuy nhiên vẫn có ý kiến đi ngược lại và hoàn toàn sai
Câu 5: Bạn nhận thức về vẻ ngoài của bản thân ở tuổi vị thành niên như thế nào?
Học sinh còn đi học :
Chải chuốt cho đẹp hơn,
Học sinh không còn đi học
Chải chuốt cho đẹp hơn,
=> Về vẻ bề ngoài, nửa số lượng biết rằng tuổi đậy thì khiến ta thay đổi rõ rệt, số khác lại không
hoặc không quan tâm, có thể do hoàn cảnh của các bạn hoặc do tâm lí riêng Đối với những bạn đã nghỉ học việc nhận thức về sự thay đổi bản thân chưa thật đầy đủ
Câu 6: Theo bạn khi nói về tuổi vị thành niên, bạn thích nói về vấn đề gì?
Học sinh còn đi học :
Học sinh không còn đi học :
Trang 8Giới tính, tình yêu 11 39.29
=> Khi trưởng thành, giao tiếp cũng thay đổi Qua bản sô liệu trên, ta thấy do tâm lí mỗi
người khác nhau nên ý kiến khác nhau, thường thì các bạn sẽ muốn tìm hiểu về giới tính, tình yêu, hoặc tâm lí nhạy cảm mà các bạn có thể muốn kín đáo, hay chỉ nói về học tập hoặc tìm hiểu nhiều hơn về thế giới bên ngoài
Câu 7: Bạn thích làm gì khi biết mình "đã lớn"?
Học sinh còn đi học :
Tìm hiểu nhiều hơn về sinh
Học, không quan tâm đến
Học sinh không còn đi học :
Tìm hiểu nhiều hơn về sinh
Học, không quan tâm đến
=> Như ở câu trên, do tâm lí khác nhau nên suy nghĩ, hành động khác nhau, nhưng phần lớn
là tìm hiểu nhiều hơn về giới tính hay học tập chăm chỉ để người thân vui lòng khi biết rằng mình lớn rồi, không cần lo nghĩ nhiều như trước đây nữa
Câu 8: Bạn có được kiến thức về sức khỏe vị thành niên từ đâu?
Học sinh còn đi học :
sách, báo, internet, bạn bè,
nguồn tài liệu của người lạ
Trang 9Học sinh không còn đi học :
sách, báo, internet, bạn bè,
nguồn tài liệu của người lạ
=> Theo bảng số liệu, nguồn tin mà các bạn tìm hiểu về bản thân rất đáng tin cậy, một số phần nhỏ thì cho là mình tự biết nhưng có lẽ nguồn tin vẫn theo phần lớn
Câu 9: Ở tuổi vị thành niên, khi biết bản thân có nhiều biến đổi trong cơ thể, khi đó bạn thường có suy nghĩ và làm gì?
Học sinh còn đi học :
Đó là sự thay đổi bình
Học sinh không còn đi học :
Đó là sự thay đổi bình
=> Suy nghĩ của các bạn có lẽ đa phần đã trưởng thành nhưng có lẽ trước đây cũng có những
suy nghĩ khác như lo lắng, hoang mang
Câu 10: Tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày chắc chắn chúng ta sẽ không mắc bệnh truyền nhiễm.
Học sinh còn đi học :
Trang 10Sai 42 30,88
Học sinh không còn đi học :
=> Phần lớn ở câu hỏi này các bạn trả lời chưa đúng vì mặc dù tắm rửa nhưng không bảo vệ
bản thân thì chúng ta vẫn co nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm
Câu 11: Để bảo vệ sức khỏe của mình trong những ngày hành kinh, bạn thường làm gì?
Học sinh còn đi học :
ăn uống điều độ, vệ sinh
Nghỉ học ở nhà làm việc
Thay băng vệ sinh 2
Làm việc nhiều hơn bình
thường để thải lượng máu
thừa ra ngoài
Học sinh không còn đi học :
ăn uống điều độ, vệ sinh
Nghỉ học ở nhà làm việc
Thay băng vệ sinh 2
Làm việc nhiều hơn bình
thường để thải lượng máu
thừa ra ngoài
=> Hầu như ai cũng đã biết tự chăm sóc và bảo vệ bản thân trong những ngày hành kinh, truy
nhiên một sô ít lại không chú trọng hoặc có thể là hiểu sai
Câu 12: Bạn có thường xuyên trao đổi với bạn bè về vấn đề chăm sóc sức khỏe sinh sản vị
thành niên không?
Học sinh còn đi học :