Tiểu luận TLHTT - Những đặc điểm tâm lý của phụ nữ Việt Nam hiện nay và ý nghĩa của việc nắm vững những đặc điểm tâm lý đó trong tuyên truyền (2)

Để thực hiện được mục tiêu đã đề ra em đã thực hiện những nhiệm vụsau:- Hệ thống một số vấn đề lý luận về phụ nữ, phụ nữ Việt Nam - Tìm hiểu cơ sở hình thành tâm lý của phụ nữ Việt Nam..

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Lịch sử xã hội loài người nói chung và lịch sử Việt Nam nói riêng đãchứng minh vai trò vô cùng quan trọng của người phụ nữ Nước ta đang trongquá trình xây dựng, phát triển, hội nhập với khu vực và toàn cầu Nhu cầu xãhội, cũng như phụ nữ cũng thay đổi theo nhịp sống thời đại Thực tế này đòihỏi chúng ta phải vững vàng khoa học để tìm hiểu, giải thích những đặc điểmtâm lý của người phụ nữ hiện nay Đó chính là cơ sở cho việc lựa chọn nộidung, phương pháp và các hình thức tuyên truyền cho phù hợp và có hiệu quả

là đòi hỏi cấp thiết đối với mỗi cán bộ đảng viên, đặc biệt là những cán bộlàm công tác tuyên truyền Từ đó để tạo cơ hội cho phụ nữ vươn lên, từngbước nâng cao quyền năng của mình, đóng góp to lớn cho đất nước Là mộtsinh viên khoa Tuyên truyền em nhận thấy việc nghiên cứu những đặc điểmtâm lý của phụ nữ Việt Nam hiện nay và ý nghĩa của việc nắm vững nhữngđặc điểm tâm lý của phụ nữ Việt Nam trong hoạt động tuyên truyền là vô

cùng cần thiết Đó chính là lý do em chọn: “Những đặc điểm tâm lý của phụ

nữ Việt Nam hiện nay và ý nghĩa của việc nắm vững những đặc điểm tâm lý

đó trong tuyên truyền” làm đề tài tiểu luận của mình”.

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện được mục tiêu đã đề ra em đã thực hiện những nhiệm vụsau:

- Hệ thống một số vấn đề lý luận về phụ nữ, phụ nữ Việt Nam

- Tìm hiểu cơ sở hình thành tâm lý của phụ nữ Việt Nam

- Tìm hiểu đặc điểm tâm lý của phụ nữ Việt Nam hiện nay

- Rút ra ý nghĩa của việc nắm vững những đặc điểm tâm lý đó trongtuyên truyền

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích và tổng hợp, logic và lịch sử

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp quan sát

4 Kết cấu nội dung

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo tiểu luậngồm 3 chương 8 tiết

CHƯƠNG I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TÂM LÝ CỦA PHỤ NỮ

VIỆT NAM

1.1 Khái niệm phụ nữ

Nữ giới là một khái niệm chung để chỉ một người, một nhóm người haytoàn bộ những người trong xã hội mà một cách tự nhiên, mang những đặcđiểm giới tính được xã hội thừa nhận về khả năng mang thai và sinh nở khi cơthể họ hoàn thiện và chức năng giới tính hoạt động bình thường

Phụ nữ chỉ một, một nhóm hay tất cả nữ giới đã trưởng thành hoặcđược cho là đã trưởng thành về mặt xã hội Nó cho thấy một cái nhìn ít nhất làtrung lập, hoặc thể hiện thiện cảm, sự trân trọng nhất định từ phía người sửdụng Nó đề cập đến hoặc hướng người ta đến những mặt tốt, hoặc ít nhất làkhông xấu đến những giá trị, những đóng góp, những ảnh hưởng tích cực từnhững nữ giới này

1.2 Những cơ sở hình thành tâm lý của phụ nữ Việt Nam

1.2.1 Gia đình

Theo từ điển tiếng Việt: Gia đình là tập hợp người cùng sống chung

thành một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và dòng máu, thường gồm có vợ chồng, cha mẹ và con cái.

Trên thực tế, gia đình là tế bào của xã hội, bao gồm những người sốngchung dưới một mái nhà, ăn chung một bếp, có lợi ích kinh tế chung và cótrách nhiệm với nhau trong cuộc sống Gia đình vừa là nơi đáp ứng nhu cầuriêng tư vừa thực hiện chức năng phát triển nòi giống và là trường học đầutiên hình thành, phát triển nhân cách con người Chính vì vậy, gia đình cũngchính là cơ sở cho sự hình thành tâm lý của con người nói chung và phụ nữnói riêng từ khi là một đứa trẻ đến hết cuộc đời

Khi được sống trong một gia đình hạnh phúc các thành viên trong giađình sẽ có điều kiện để hình thành tâm lý và nhân cách tốt hơn Điều đó thểhiện rõ từ khi còn là một đứa trẻ.Khi được sống trong gia đình hạnh phúc, đứatrẻ sẽ ổn định về mặt cảm xúc, trẻ sống trong một gia đình vui vẻ, hạnh phúc,được đối xử trong tình yêu thương và tôn trọng Điều này dạy trẻ biết hợp tác,

dễ kết nối với xã hội và dễ dàng ứng phó với những khó khăn, thử thách cóthể thích nghi được với nhiều cách sống, biết yêu thương và tử tế với ngườikhác và là tiền đề của mọi thành công sau này

Hay một người phụ nữ trưởng thành, được sống trong một “tế bào tốt”

sẽ là cơ sở để họ cảm thấy hạnh phúc, yêu đời, tâm lý thoải mái, hình thànhnhân cách và phẩm chất tốt

Tuy nhiên trong xã hội không phải gia đình nào cũng là “tế bào tốt” Rất nhiều gia đình ở Việt Nam còn cổ hủ, trọng nam khinh nữ, gia đình cótình trạng bạo lực, gia đình bất hòa, gia đình không hạnh phúc Khiến chokhông khí gia đình trở nên nặng nề, ngột ngạt, chính điều này đã ảnh hưởngđến việc hình thành những tâm lý không tốt đối với tất cả thành viên trong giađình

Có gia đình bố mẹ ly hôn, có con ngoài giá thú, một trong hai ngườichết dẫn đến việc con cái bị bỏ rơi, thiếu sự dạy dỗ và tình thương của cha

mẹ, không được dạy dỗ và chăm sóc chu đáo trẻ sẽ có tâm lý lệch lạc, tự dongang bướng, bất cần Chúng dễ dàng phạm tội khi bị rủ rê, lôi kéo Có nhữnggia đình bố mẹ thiếu hiểu biết hoặc không kiềm chế được nên đã coi việcđánh đập hoặc dùng nhục hình với trẻ như là quyền của họ Khi trẻ có lỗi, cha

mẹ đã buồn bực, lo lắng và trút đòn roi lên đầu con cái

Nhiều đứa trẻ bị bạo hành đã nghĩ gia đình không còn yêu thương, chechắn và bảo vệ mình nữa Chính cách xử sự này của bố mẹ đã khiến trẻ bịkhủng hoảng về tâm lý, tự ti, khó hòa nhập, trẻ trở lên hung hãn, lì lợm, xalánh mọi người và căm ghét gia đình Trong hoàn cảnh đó trẻ dễ bị kẻ xấu lôi

kéo, lợi dụng, khống chế thực hiện những hành vi trái pháp luật Con hư cònbởi cách dạy Sự quá nuông chiều, thỏa mãn mọi nhu cầu của con cái, thóiquen đòi gì được nấy.

Bên cạnh sự nuông chiều, cha mẹ bao bọc mọi việc khiến trẻ hìnhthành tính ỷ lại, dựa dẫm, sống ích kỷ, lười nhác, không ý thức về tráchnhiệm, quen được phục vụ, hưởng thụ Đến một lúc nào đó, khi gia đìnhkhông thỏa mãn được hoặc không có điều kiện phục vụ thì con cái trở nên bấtmãn, thậm chí thù ghét bố mẹ, chúng thường bỏ nhà đi bụi, tụ tập với bạn bè

hư Nhiều trẻ trộm cắp tài sản của chính bố mẹ mình hoặc của người khác đểthỏa mãn những nhu cầu không chính đáng như đua đòi ăn diện, đánh bạc, hútchích…

Gia đình là cơ sở hình thành tâm lý đối với phụ nữ ngay cả khi họ đãtrưởng thành Nhiều người phụ nữ sống trong cảnh bạo lực tâm lý cũng sẽluôn nặng nề, lo âu, sợ hãi, thậm chí bị trầm cảm Nhiều phụ nữ trút giận sự

ấm ức đó lên con cái, lên những người xung quanh thậm chí là tìm đến cáichết

Có thể nói, tâm lý của con người nói chung và người phụ nữ nói riêngđều được hình thành trên cơ sở gia đình Bởi vậy, gia đình là môi trường sốnghết sức quan trọng Mỗi gia đình luôn là một tế bào của xã hội Cũng như Bác

Hồ đã từng nói: “Gia đình tốt thì xã hội mới tốt” Chính vì vậy mỗi chúng taphải có trách nhiệm với gia đình nhỏ của mình, tạo dựng gia đình hạnh phúc,góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp

1.2.2 Quan niệm xã hội về vị trí, vai trò của người phụ nữ

Quan niệm xã hội về vị ví, vai trò của người phụ nữ qua từng thời kỳ làkhác nhau Chúng ta có thể thấy rõ nhất ở 3 thời kỳ: Thời kỳ phong kiến, thời

kỳ kháng chiến và hiện đại để làm rõ vấn đề này

Thứ nhất, thời kỳ phong kiến

Trong thời kì phong kiến, vị trí vai trò của người phụ nữ vô cùng thấpkém Họ thường bị gạt ra lề cuộc sống thiết yếu nhưng chặt đầy tính gia

phong cổ hủ Bị dồn nén vào khuôn khổ chật hẹp của đời sống gia đình: "Tại

gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử" (ở nhà theo cha Lấy chồng

theo chồng, chồng chết theo con trai) Khi lấy chồng, người con gái phải họchành để gánh vác nhiều công việc chính trong gia đình Họ học không phải đểthi cử, tiến thân, mà để chuẩn bị cho cuộc sống mới bên nhà chồng Phần lớnphụ nữ Việt Nam thời xưa không được coi trọng, không có được những địa vịxứng đáng trong gia đình, xã hội, phải chịu nhiều sự áp đặt, bất công, tưtưởng trọng nam khinh nữ, là hình bóng sau lưng người chồng và không có cơhội để phát triển Chính vì vậy, vị trí của họ chỉ gói gọn trong gia đình vàkhông có cơ hội được thể hiện mình trong đời sống xã hội Chính vì bị bóbuộc bởi quan niệm xã hội, nên người phụ nữ Việt cũng hình thành tâm lý tự

ti, ngại giao tiếp, chính học cũng cho rằng, phụ nữ chỉ là người tề gia nội trợ,

mà không được tham gia các hoạt động xã hội

Thứ 2, Thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ:

Ở thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Mỹ cứu nước, xã hội lại có nhữngquan niệm khác về người phụ nữ Phụ nữ Việt Nam thời kháng chiến chốngPháp, chống Mỹ cứu nước cống hiến rất nhiều và mọi mặt cho nền độc lập,thống nhất dân tộc Từ các cuộc chiến tranh đó đã sản sinh ra những phụ nữđảm đang, bất khuất, để lại danh tiếng cho các đời sau như: Nguyễn Thị MinhKhai, Võ Thị Sáu, Hoàng Ngân, Mạc Thị Bưởi, Nguyễn Thị Chiên, NguyễnThị Lét, Tạ Thị Kiều, Kan Lịch, Lê Thị Hồng Gấm, Nguyễn Thị Định,Nguyễn Thị Bình, Nhất Chi Mai, Nguyễn Thị Út ( Út Tịch) Họ là nhữngcon người gan dạ không quản ngày đêm và bom đạn, vừa lao động sản xuất,

vừa sẵn sàng cho chiến tranh Tinh thần của họ là "Ruộng rẫy như chiến

trường, cuốc cày như vũ khí", gồm có hàng vạn nữ nông dân và công nhân "tay

cày, tay súng", "tay búa, tay súng" làm nên một hậu phương vững chắc, trên

ruộng đồng, công trường, nhà máy, xí nghiệp, hầm mỏ

Người phụ nữ bước ra từ các cuộc chiến tranh giải phóng của dân tộc,được nhân dân và nhà nước Việt Nam tôn vinh là những nữ anh hùng vànhững bà mẹ Việt Nam anh hùng được Chủ tịch Hồ Chí Minh trao tặng 8 chữvàng "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang"

Chính vì do sự thay đổi của xã hội nên người phụ nữ ở thời kỳ khángchiến cứu nước không chỉ ở trong nhà chăm lo chồng con mà còn tham giakháng chiến Tâm lý của họ lúc ấy chỉ là một lòng căm thù giặc, tập trung sảnxuất, hết mình chiến đấu

Thứ 3, Thời kỳ hiện đại:

Khi đất nước bước vào kỷ nguyên hội nhập với thế giới, trong côngcuộc xây dựng đất nước trên con đường công nghiệp hóa - hiện đại hóa hiệnnay, phụ nữ Việt Nam có vai trò quan trọng, là động lực thúc đẩy sự phát triểnchung của xã hội Họ không chỉ có vai trò "đối nội" trong khuôn khổ gia đình,

mà còn tài cán với các trọng trách "đối ngoại" Là một sự nghiệp không cònchỉ dành cho nam giới Họ phải khẳng định giá trị, khả năng bằng sự nghiệp

và tính vươn lên của bản thân Khát vọng với sự nghiệp không đơn giản chỉnhư thoát khỏi vòng cương tỏa từ khuôn khổ gia đình Hơn thế nữa họ khẳngđịnh vị thế như là những người đứng đầu tập đoàn, công ty doanh nghiệp,thậm chí là những lãnh đạo trong các tổ chức của chính phủ Nhiều người phụ

nữ khẳng định được vị trí của bản thân như: Bà Nguyễn Thị Phương tổng giám đốc của hãng hàng không VietJet Air, bà là một trong 50 lãnh đạo

Thảo-và doanh nhân tiêu biểu toàn cầu; chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân,

bà Mai Kiều Liên, Tổng giám đốc Vinamilk…

Có thể nói quan niệm xã hội về vị trí, vai trò của người phụ nữ Việtnam qua từng thời kỳ là khác nhau, nó ảnh hưởng sâu sắc tới việc hình thànhtâm lý của người phụ nữ và cũng chính là cơ sở hình thành tâm lý của người

phụ nữ Việt Nam Chính vì quan niệm xã hội thay đổi: cởi mở, hiện đại hơnnên tâm lý của người phụ nữ hiện đại cũng cởi mở hơn, tự tin hơn và cơ hội

để người phụ nữ khẳng định vai trò của mình đối với xã hội ngày càng rộngmở

Ngày nay tuy chưa phải đã hết những định kiến, nghi ngại, thậm chí là

kỳ thị, nhưng xét toàn diện, thì người quan sát trong và ngoài Việt Nam đều

có sự thống nhất nhận xét về phụ nữ Việt Nam, cả về số lượng và chất lượngđóng góp đã gìn giữ và phát huy được vai trò đối với thực tiễn phát triển xãhội trên mọi lĩnh

1.2.3 Sự phát triển giới tính

Sự phát triển giới tính cũng là một cơ sở hình thành tâm lý của phụ nữnói chung và phụ nữ Việt Nam nói riêng Đó cũng chính là cơ sở tạo nên sựkhác biệt giữa tâm lý phụ nữ và tâm lý đàn ông

Về nhận thức, Phụ nữ thường hướng về trực giác và thực tế - coi lời

nói là quan trọng Ngược lại nam giới lại thiên về lý luận, phân tích – coi việclàm quan trọng hơn lời nói

Ví dụ: Trong tình yêu, người phụ nữ thường thích lãng mạn, những lờinói ngọt ngào nhưng đàn ông thường rất ngại khi phải nói những lời “cócánh” và bị cho là khô khan Đây cũng là một trong những nguyên nhân gâybất hòa trong quan hệ nam nữ

Nam có khuynh hướng xử lý tốt hơn ở bán cầu não trái trong khi nữgiới thường xử lý đồng đều ở cả hai bán cầu Điều này giải thích vì sao namgiới mạnh hơn với các hoạt động xảy ra ở bán cầu não trái và họ giải quyếtmọi vấn đề nhanh gọn, dứt khoát ở tầm “vĩ mô” trong khi phụ nữ đi sâu vàochi tiết, dây dưa” và chủ động cảm xúc của mình hơn trong giao tiếp

Ví dụ: Khi lái xe ô tô, nam giới có khả năng phối hợp chuyển động tay,

mắt, quay góc và giữ tốc độ ổn định tốt hơn so với nữ giới Đồng thời, khi gặp

tình huống bất ngờ, nguy hiểm, họ cũng thường xử lý nhanh chóng và dứtkhoát hơn.

Trong khi trình bày một vấn đề, phụ nữ thường nói một cách chi tiết, cụthể trong khi đàn ông thường chú trọng đến nội dung chính, khái quát, ngắngọn nhất Vì vậy, ta thường cảm thấy phụ nữ có vẻ nói nhiều hơn đàn ông

Hai khu vực trên não phụ trách ngôn ngữ ở nam hẹp hơn so với nữ Đó

là đáp án cho câu hỏi vì sao phụ nữ thường tỏ ra là chuyên gia trong việc sửdụng từ ngữ Thêm vào đó, nam thường tư duy, xử lý ngôn ngữ chỉ bằng báncầu não trái trong khi nữ có khả năng giải quyết tốt ở cả hai bán cầu

Ví dụ: Khi học một ngôn ngữ mới, nữ giới thường là người thể hiện tốthơn nam giới Nữ giới thường sử dụng cả hai bán cầu não trong việc mã hóa

và nhớ Trong khi nam giới chỉ xử lí bằng bán cầu não trái nên họ cần thêmlời nhắc của giáo viên chẳng hạn như chú ý các từ vựng hay lắng nghe

Xúc cảm, tình cảm: phụ nữ không che giấu cảm tình hay cảm xúc,

thường biểu lộ ra một cách dễ dàng

Ví dụ: Trong cuộc cãi vã, nam giới thường nóng tính, dễ mất kiểm soáttrong lời nói và hành động Tuy nhiên, khi sự việc kết thúc, họ sẽ rất mauquên Ngược lại, phụ nữ có phần điềm tĩnh hơn nhưng cảm xúc tiêu cực lạikéo dài hơn, tuy nhiên khi sự việc kết thúc, họ thường để bụng, và hay nhắclại chuyện đã qua

Khả năng biểu cảm và nhạy cảm thì nữ giới biểu cảm hơn nam giới

Ví dụ: khi gặp một tình huống đau buồn, đột ngột (như mất ngườithân), người phụ nữ thường bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ và công khai hơn namgiới (khóc, kêu gào, ngất xỉu….) Trong khi đó, người đàn ông thường tỏ rabình tĩnh, trầm lặng, cố gắng kìm nén Họ thường chỉ bộc lộ ở một góc khuất,không ai nhìn thấy

Ở phụ nữ, hệ thống limbic (limbic system) trong não lớn hơn so vớinam giới, cho phép phái nữ có khả năng vượt trội trong việc biểu lộ, dự đoáncảm xúc của người khác Đó cũng là lý do vì sao phụ nữ có xu hướng làngười chăm sóc con cái, trẻ em trong gia đình Ngược lại, hệ thống limbic lớncũng có rất nhiều nhược điểm Điển hình là việc gia tăng mức độ trầm cảmcủa nữ giới, đặc biệt trong thời kỳ thay đổi nội tiết tố nữ trong chu kỳ kinhnguyệt và sau khi sinh con.

Hành vi:

Xét về bản chất, có quan niệm rằng “đàn ông hung hăng hơn” còn phụ

nữ lại có tính nhẫn nhịn và dịu dàng hơn Khi phản ứng với stress, nam giới

có khuynh hướng bùng nổ dữ dội hơn trong khi phụ nữ thì nhẹ nhàng và điềmtĩnh hơn Nguyên nhân xuất phát từ hormone trong cơ thể Hormone oxytocin,

có tác dụng làm khoan khoái, dễ chịu, xoa dịu cảm xúc… sẽ phóng thíchtrong quá trình chúng ta bị stress Tuy nhiên, hormone estrogen ở nữ cókhuynh hướng sẵn sàng tiếp nhận oxytocin và giúp nó phát huy tác dụng cònhormone testosterone của nam lại tăng cao trong quá trình xảy ra stress, lấn ápoxytocin, làm giảm bớt tác dụng của oxytocin

Nữ giới có khả năng đảm nhiệm nhiều công việc một lúc tốt hơn hẳn sovới nam giới Trước mỗi tình huống, nhiệm vụ, nam giới tiếp cận vấn đề bằngcách định hướng các công việc phải làm theo thứ tự lần lượt Trong khi đó,phụ nữ có thể xử lý nhiều công đoạn của một nhiệm vụ hoặc nhiều công việccùng một lúc…

Có thể nói, sự phát triển giới tính chính là một trong những cơ sở quantrọng trong việc hình thành tâm lý của phụ nữ Việt Nam Một sự phát triểngiới tính bình thường sẽ góp phần hình thành tâm lý bình thường ở phụ nữ.Tuy nhiên, trong một số trường hợp, sự phát triển giới tính có thể không bìnhthường như: giới tính thứ 3, người có bệnh lý thần kinh… nó cũng ảnh hưởng

tới sự hình thành tâm lý phụ nữ Tùy từng trường hợp mà sự hình thành tâm

lý phụ nữ sẽ khác nhau

CHƯƠNG II: NHỮNG ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ CỦA PHỤ NỮ

VIỆT NAM HIỆN NAY

Do đặc điểm về giới tính, về tính chất lao động và vai trò của ngườiphụ nữ trong gia đình, xã hội cho nên bên cạnh những tâm lý chung của ngườiViệt Nam, tâm lý của người phụ nữ Việt vẫn có những đặc điểm riêng cần lưu

ý trong công tác tuyên truyền Những đặc điểm ấy biểu hiện trong hoạt độngnhận thức, tình cảm và trong nhân cách của người phụ nữ Việt Nam

2.1 Đặc điểm nhận thức

Đặc điểm tâm lý cơ bản của người phụ nữ Việt Nam chính là nhậnthức Bàn về nhận thức của người phụ nữ Việt Nam, các nhà nghiên cứu nhậnxét: trình độ nhận thức của phụ nữ nói chung còn thấp hơn nam giới Trình độnhận thức của phụ nữ chịu sự chi phối của nhiều yếu tố như: trình độ pháttriển văn hóa – xã hội; và chính nhận thức của phụ nữ về nghĩa vụ, vị trí củamình đối với gia đình và toàn xã hội

Nhận thức có vai trò rất quan trọng trong hoạt động và trong cuộc sốngcủa người phụ nữ; đó là cơ sở quan trọng cho thái độ và hành vi Nhận thứcthấp, nhận thức sai sẽ là nguyên nhân đầu tiên dẫn đến sai lầm trong hànhđộng

Người phụ nữ dưới xã hội phong kiến xưa thường bị gạt ra lề cuộc sốngthiết yếu nhưng chặt đầy tính gia phong cổ hủ Bị dồn nén vào khuôn khổ chật

hẹp của đời sống gia đình: "Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử"

(ở nhà theo cha Lấy chồng theo chồng, chồng chết theo con trai) Khi lấychồng, người con gái phải học hành để gánh vác nhiều công việc chính tronggia đình Họ học không phải để thi cử, tiến thân, mà để chuẩn bị cho cuộcsống mới bên nhà chồng Phần lớn phụ nữ Việt Nam thời xưa không được coitrọng, không có được những địa vị xứng đáng trong gia đình, xã hội, phải chịu