Tiểu luận - Đặc điểm tâm lý đội ngũ trí thức ý nghĩa với hoạt động tuyên truyền Việt Nam hiện nay

MỞ ĐẦU 1 Lý do lựa chọn đề tài Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, nhờ có đường lối lãnh đạo đúng đắn và sự ủng hộ nhiệt tình của quần chúng nhân dân mà đất nước ta đã đạt được nhiều thàn[.]

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài:

Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, nhờ có đường lốilãnh đạo đúng đắn và sự ủng hộ nhiệt tình của quần chúng nhân dân mà đấtnước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực củađời sống xã hội Kinh tế tăng trưởng và phát triển với tốc độ cao, chính trị -

xã hội ổn định, các vấn đề về văn hóa - giáo dục, quốc phòng an ninh đượcgiữ vững từ đó tạo điều kiện để thúc đẩy nhanh công cuộc công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Bên cạnh những thành tựu to lớn đã đạt được, đất nước ta cũng đốimặt với những khó khăn, thách thức từ tình hình biến động của thế giới.Những năm gần đây, xung đột, bất ổn diễn ra ở nhiều nơi; chủ nghĩa khủng

bố đang trở thành mối đe dọa nguy hiểm đến an ninh, an toàn của các nướctrong đó có Việt Nam, các thế lực thù địch tiếp tục theo đuổi âm mưu thựchiện chiến lược “Diễn biến hòa bình”, thúc đẩy quá trình “tự diễn biến”, “tựchuyển hóa” trong nội bộ làm cho Đảng ta suy yếu dẫn đến sụp đổ từ bêntrong, lợi dụng những sơ hở, thiếu xót của ta trong quá trình quản lý đấtnước, chúng tiến hành các hoạt động tuyên truyền vu cáo, xuyên tạc đườnglối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước Ngoài ra, các thế lực phản động trong vàngoài nước còn tích cực tuyên truyền những luận điệu xấu, phản cách mạnggây tâm lý hoang mang cho quần chúng nhân dân

Trước sự bành trướng ngang ngược của chủ nghĩa bá quyền nước lớn,chủ quyền quốc gia bị đe dọa nghiêm trọng, trí thức một mặt phải củng cốhơn nữa các luận cứ lịch sử, chứng minh chủ quyền lãnh thổ của dân tộc,mặt khác, trong quá trình đấu tranh lâu dài để bảo vệ quyền chủ quyền vàquyền tài phán hiện nay trên biển, người trí thức còn có những tiếng nói cần

thiết, những hoạt động thiết thực, kêu gọi cộng đồng quốc tế bảo vệ chủquyền và quyền chủ quyền của Việt Nam Tiếng nói của trí thức có vai tròcảnh tỉnh, định hướng to lớn trong việc bảo vệ chủ quyền trên cơ sở tôntrọng luật pháp quốc tế, dựa trên những căn cứ lịch sử xác đáng Vai trò đóđược thực hiện trước hết từ đội ngũ trí thức khoa học xã hội và nhân văn

Do vậy, đội ngũ trí thức với công tác tuyên truyền có vai trò to lớntrong sự nghiệp cách mạng cũng như trong quá trình bảo vệ và phát triển đấtnước Công tác tuyên truyền của Đảng góp phần xứng đáng vào mọi thắnglợi cảu Việt Nam cả trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng

xã hội chủ nghĩa

Xuất phát từ những lý luận và thực tiễn nêu trên, trong quá trình họctập và nghiên cứu môn học Tâm lý học tuyên truyền em nhận thấy đội ngũ tríthức ở Việt Nam đóng vai trò quan trọng công tác tuyên truyền chống lạinhững luận điệu sai trái, những âm mưu chống phá Đảng, chống phá nhànước của các thế lực thù địch đồng thời có vai trò quan trọng trong quá trìnhxây dựng và phát triển đất nước Từ đó em lựa chọn đề tài “Đặc điểm tâm lýcủa đội ngũ trí thức và ý nghĩa của nó với hoạt động tuyên truyền ở Việt Namhiện nay” làm đề tài tiểu luận kết thúc môn học của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài:

- Mục đích: Trên cơ sở những vấn đề lý luận chung về đặc điểm tâm lýđội ngũ trí thức và ý nghĩa của nắm bắt tâm lý đội ngũ trí thức trong hoạtđộng tuyên truyền Từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm

- Nhiệm vụ: Để đạt được mục đích nêu trên đề tài có nhiệm vụ kháiquát những vấn đề chung về đội ngũ trí thức Việt Nam hiện nay, ý nghĩa củanắm bắt tâm lý gắn với hoạt động tuyên truyền và nghiên cứu thực tiễn

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở vận dụng những phương phápluận của chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng

về tâm lý đội ngũ trí trong tuyên truyền Từ đó khái quát vấn đề, liên hệ ápdụng với đặc điểm tâm lý đội ngũ trí thức và ý nghĩa của nó với hoạt độngtuyên truyền

Ngoài ra, học viên còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học

cụ thể như: Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, liệt kê, phươngpháp tổng kết…

4 Ý nghĩa của đề tài:

Việc nghiên cứu giúp cho sinh viên nâng cao nhận thức lý luận cũngnhư thực tiễn về đặc điểm tâm lý của đội ngũ trí thức và hiểu được tầm quantrọng của việc hiểu rõ được ý nghĩa của nó với hoạt tuyên truyền để đạtđược hiệu quả cao, phục vụ cho quá trình công tác sau khi tốt nghiệp Đồngthơi hy vọng đề tài sẽ góp phần giúp cho những người cán bộ hoạt độngtrong lĩnh vực chính trị có thêm nhiều kinh nghiệm trong quá trình tuyêntruyền

Chương 2: Đặc điểm tâm lý đội ngũ trí thức Việt Nam hiện nay

Chương 3: Ý nghĩa của việc nắm vững đặc điểm tâm lý trí thức ViệtNam trong hoạt động tuyên truyền hiện nay

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC TRONG HOẠT ĐỘNG

TUYÊN TRUYỀN Ở VIỆT NAM.

1.1: Những khái niệm chung:

1.1.1 Khái niệm Tuyên truyền

Theo nghĩa rộng: Tuyên truyền là hoạt động có mục đích của một chủ

thể nhằm truyền bá những tri thức, giá trị tinh thần, tư tưởng đó thành nhậnthức, niềm tin, tình cảm, cổ vũ đối tượng hành động theo những định hướng

do chủ thể tuyên truyền đặt ra Cùng với công tác lý luận, công tác tuyêntruyền và công tác cổ động là ba bộ phận hợp thành công tác tư tưởng

Tuyên truyền là phổ biến, giải thích một tư tưởng, một học thuyết,một quan điểm nào đó nhằm hình thành, củng cố ở đối tượng tuyên truyềnmột thế giới quan, nhân sinh quan, một lý tưởng, một lối sống… thông qua

đó mà ảnh hưởng tới thái độ và tính tích cực của con người trong thực tiễn

xã hội

Nói theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tuyên truyền là: “đem một việc gì nóicho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm Nếu không đạt được mục đích đó

là tuyên truyền thất bại”

Hình thức tuyên truyền rất đa dạng, nhưng tập trung vào mấy loạihình sau đây:

Tuyên truyền miệng

Đây là hình thức tuyên truyền đặc biệt quan trọng, nhất là ở cơ sở,được thực hiện chủ yếu bởi đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, thôngqua các hình thức giao tiếp trực tiếp, như nói chuyện thời sự, tọa đàm, hộithảo, kể chuyện gương người tốt, việc tốt…

+Tuyên truyền thông qua các ấn phẩm viết, như sách, báo (báo in, báođiện tử), bản tin, khẩu hiệu, biểu ngữ, truyền đơn, tờ gấp…

+Tuyên truyền qua nghe nhìn, như phát thanh, truyền hình, phim ảnh,triểm lãm, tham quan…, trong đó vai trò của truyền hình ngày càng trở nênquan trọng do tính phổ cập, nhanh chóng và rộng rãi trong toàn xã hội

+ Tuyên truyền bằng các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thông quacác hoạt động của ngành văn hóa, nghệ thuật…

+ Tuyên truyền tổng hợp, kết hợp cổ động, tuyên truyền miệng, phimảnh, thơ ca, hò, vè… (tuyên truyền lồng ghép)…

1.1.2: Đội ngũ trí thức:

Trí thức là tập đoàn người gồm những người làm nghề lao động trí óc.Giới trí thức bao gồm kỹ sư, kỹ thuật viên, thầy thuốc, luật sư, nghệ sĩ, thầygiáo và người làm công tác khoa học, một bộ phận lớn viên chức” (Từ điểntriết học)

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiêu chí đầu tiên của người trí thức làngười đó phải có trình độ cử nhân “Một người học xong đại học có thể gọi là

có trí thức” nhưng điều này chưa đủ, mà “muốn thành một người trí thứchoàn toàn, thì phải đem cái trí thức đó áp dụng vào thực tế”

Đảng ta quan niệm rằng “Trí thức là những người lao động trí óc, cótrình độ học vấn cao về lĩnh vực chuyên môn nhất định, có năng lực tư duyđộc lập, sáng tạo, truyền bá và làm giàu tri thức, tạo ra những sản phẩm tinhthần và vật chất có giá trị đối với xã hội”

1.2: Vai trò của đội ngũ trí thức Việt Nam trong giai đoạn hiện nay:

“Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí thịnh thì đất nước mạnh

và càng lớn lao, nguyên khí suy thì thế nước yếu mà càng xuống thấp”

Chuyển động của mỗi đất nước phụ thuộc lớn vào trí tuệ và bản lĩnh củatầng lớp trí thức Để hướng tới một nền kinh tế phát triển, một xã hội dânchủ, văn minh và tích lũy được những giá trị tốt đẹp cho cuộc sống thì việcđào tạo, sử dụng nhân tài cho việc chấn hưng đất nước cần được coi là mộttrong những nhân tố tích cực nhất Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam, trí thức Việt Nam luôn sát cánh cùng giai cấp công nhân, giai cấp nôngdân và nhân dân lao động cả nước đoàn kết, phấn đấu, cống hiến tài năng vàtrí tuệ, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.

Ngày ngay, trí thức không chỉ dừng lại ở vai trò phê bình xã hội mà cònthực hiện tư vấn, phản biện, giám định đối với chủ trương, đường lối, chínhsách, chương trình, dự án, đề án phát triển KT - XH, GD&ĐT, KH&CN, môitrường… Các trí thức khoa học tự nhiên và công nghệ phản biện chính sách

từ khía cạnh kỹ thuật - kinh tế, các trí thức khoa học xã hội và nhân văn phảnbiện từ góc độ xã hội - nhân văn Bằng những hiểu biết trong lĩnh vực chuyênmôn của mình, trí thức cung cấp những thông tin, tư liệu, các ý kiến phântích, đánh giá về tính khả thi, sự phù hợp của nội dung đề án, chương trìnhphát triển kinh tế, văn hóa, xã hội đối với các mục tiêu và các điều kiện ràngbuộc ban đầu hoặc thực trạng đề ra trong quá trình thực hiện đề án, chươngtrình đó Bằng những trải nghiệm trong lĩnh vực chuyên môn, các trí thức sẽtheo dõi quá trình thực hiện đề án, chương trình phát triển kinh tế, văn hóa,

xã hội, đưa ra các ý kiến phân tích, đánh giá và kiến nghị kịp thời về tổ chứcthực hiện, mục tiêu, nội dung hoặc chất lượng đề án Khi trí thức thực hiệnnhững vai trò đó thì đồng thời trí thức là những người cố vấn khoa học đángtin cậy của chính quyền, của xã hội Đặc biệt với trí thức khoa học xã hội vànhân văn, sự tham vấn tích cực của họ trong việc điều hành và xây dựng một

xã hội phát triển toàn diện là rất cần thiết

Đội ngũ trí thức nước ta hiện nay có vai trò quyết định trong nghiêncứu, ứng dụng, chuyển giao KH&CN, giúp đẩy nhanh sự nghiệp CNH, HĐHđất nước, góp phần quyết định thành công sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc Hội nhập, phát triển trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ KH&CN, đểnền kinh tế không bị tụt hậu, tiếp nhận nhanh chóng các thành tựu KH&CNmới nhất là con đường tất yếu của chúng ta hiện nay.

CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIÊM TÂM LÝ ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC VIỆT NAM

Là một tầng lớp xã hội đặc thù trong xã hội, trí thức Việt Nam khôngchỉ mang những đặc điểm tâm lý chung của dân tộc, của nhóm xã hội trong

xã hội Việt Nam mà còn có một số đặc điểm tâm lý riêng phản ánh hoạt độngđặc thù của tầng lớp này

2.1 Nhận thức của trí thức Việt Nam:

Nói đến trí thức là nói đến những người có hiểu biết, có năng lực trítuệ, là nói đến những người lao động tinh thần Bàn về trí thức của ViệtNam, trước hết phải nói đến những tư tưởng của họ

Tư tưởng của trí thức là kết tinh lâu bền của ý thức quốc gia, của tưtưởng dân tộc, là sự kế thừa và phát triển những giá trị tinh thần tốt đẹp củadân tộc qua các thế hệ và giai đoạn lịch sử Những tư tưởng cơ bản của tríthức Việt Nam trong thời kỳ lịch sử có thể khái quát như sau:

2.1.1: Tư tưởng “ thái bình thịnh trị ”:

Trí thức trong xã hội phong kiến luôn thể hiện tư tưởng thái bình thịnhtrị” với tinh thần trang trọng, thiết tha trong mọi triều đại phong kiến Đó là ýthức về quốc gia, dân tộc Đó không chỉ là khát vọng của trí thức đối với quốcgia mà còn thể hiện trách nhiệm của họ đối với vận mệnh dân tộc

Tư tưởng về đất nước độc lập, tự do, dân giàu, nước mạnh cũng thểhiện rất rõ trong thế giới quan của trí thức Việt Nam ngày nay Đất nước cóhòa bình, kinh tế có phát triển thì đội ngũ trí thức mới có điều kiện làm việc,cống hiến

Trong những năm chiến tranh, hàng nghìn trí thức của chúng ta thamgia vào cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc Trong công cuộc đổi mớiđất nước, trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước hiên nay,

trí thức là một trong những lực lượng tham gia tích cực và đóng góp quantrọng nhất.

Ðội ngũ trí thức đã đóng góp tích cực vào xây dựng những luận cứkhoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Ðảng vàNhà nước, góp phần làm sáng tỏ con đường phát triển của đất nước và giảiđáp những vấn đề mới phát sinh trong sự nghiệp đổi mới; trực tiếp đào tạonguồn nhân lực, nâng cao dân trí và bồi dưỡng nhân tài; sáng tạo nhữngcông trình có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật, nhiều sản phẩm chất lượngcao, có sức cạnh tranh; từng bước nâng cao trình độ khoa học và công nghệcủa đất nước, vươn lên tiếp cận với trình độ của khu vực và thế giới

2.1.2 Tư tưởng về danh và thực:

Người trí thức trong xã hội xưa, cũng như người trí thức ngày nay luôn

ý thức một điều làm sao cho thực xứng đáng với danh, mọi hành động, kếtquả hoạt động thực tiễn phải xứng với học vấn, danh dự cảu mình, cái danhbằng cái thực, danh để hưởng đến thực Có danh mà thực thì danh càng rạng

rỡ, có danh mà không có thực thì chỉ là hư danh và bị người đời mỉa mai

Trong bối cảnh phát triển nền kinh tế tri thức hiện nay, người trí thứccàng phải biến các tri thức, hiểu biết của mình thành những kết quả thực tếtrong cuộc sống Phục vụ xã hội và nhân dân, đem lại lợi ích xã hội thiết thực.Hành động thực tiễn đã trở thành phương châm sống của người trí thứcngày nay Như vậy, người trí thức luôn ý thức là hành động thực tiễn củamình phải xứng với cái danh mà mình có để người đời kính phục

Đội ngũ trí thức là lực lượng đi đầu trong lĩnh vực kinh tế Với tư cách

là một nguồn lực phát triển xã hội, trí thức là bộ phận cơ bản trong nguồnnhân lực chất lượng cao, là lực lượng sản xuất trực tiếp quyết định việc nângcao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế của quá trình sản xuất vật chất

Sự dịch chuyển mạnh mẽ nền kinh tế thế giới theo xu hướng tri thức hóađang đặt yêu cầu cấp bách với nguồn nhân lực chất lượng cao Nền kinh tếnước nhà chỉ có thể cất cánh nếu xây dựng và phát huy được nguồn lực cơbản nhất này Trí thức cùng với đội ngũ doanh nhân, các nhà quản lý và độingũ công nhân trình độ cao là bốn bộ phận cấu thành, trong đó, trí thức là

bộ phận có vị trí trung tâm, giữ vai trò quyết định đến chất lượng và xu thếvận động của nguồn nhân lực chất lượng cao Trong thời đại giá trị của hànghóa được quy định bởi hàm lượng “chất xám” kết tinh bên trong, việc ứngdụng các thành tựu KH&CN mới nhất với trình độ tay nghề cao của người laođộng, sự góp mặt của trí thức với tư cách là người quản lý, thực hiện đổi mớidây chuyền sản xuất là yếu tố cần thiết để nâng cao năng suất lao động vàhiệu quả kinh tế cho mọi quá trình sản xuất vật chất

2.1.3 Tư tưởng về hiền tài và chiêu hiền đãi sĩ:

Nhiều trí thức trong các giai đoạn lịch sử đều cho rằng “ khí vận quốc

gia quan hệ với nhân tài”, phải bồi dưỡng nhân tài, nhân tài nhiều thì sẽ đemlại thái bình thịnh trị Chính vì vậy, tôn trọng trí thức, tôn trọng nhân tài là kếlớn trăm năm, chân hưng đất nước

Tư tưởng trọng hiền tài đã có ở Việt Nam từ rất sớm, nó đã trở thànhtruyền thống tư tưởng của dân tộc ta “Chiều hiền đãi sĩ” trở thành mộtchính sách xuyên suốt qua các giai đoạn lịch sử của dân tộc Dùng người tài

là một công việc hệ trọng, thiêng liêng, vì quyền lợi tối cao của đất nước

2.1.4 Tư tưởng lấy dân làm gốc:

Nhiều trí thức tiêu biểu đã đề xuất tư tưởng: dân là gốc của nước Đây

là tư tưởng quan trọng của trí thức Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử NguyễnTrãi khẳng định: “ Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” ( Bình Ngô đại cáo) Trong

các bộ luật Hồng Đức, Chính Hòa, Cảnh Trị đều đưa ra quan điểm: phải hếtlòng với dân, dạy dân công bằng, liêm chính, hết lòng thương yêu dân…

Có thể nói, tư tưởng coi “ dân là gốc của nước” đã trở thành vấn đề cơbản trong trí thức, hành động của người trí thức

Ngày nay, tư tưởng lấy dân làm gốc không chỉ thể hiện trong suy nghĩcủa trí thức mà đã trở thành một chủ trương, chính sách quan trọng củaĐảng và Nhà nước ta Chúng ta đang xây dựng một Nhà nước pháp quyềncủa dân, do dân và vì dân Trong sự nghiệp này, trí thức là những người thammưu đắc lực do Đảng và Nhà nước, đi đầu trong việc thực hiện đường lối củaĐảng

Bên cạnh những tư tưởng tích cực, cơ bản của trí thức Việt Nam đãphân tích ở trên, trí thức của chúng ta không phải không có những biểu hiệnhạn chế về mặt nhận thức

Thứ nhất, sinh ra trong một nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, trí thức Việt

Nam cũng bị ảnh hưởng không nhỏ của tư tưởng tiểu nông, manh mún Tưtưởng này đã hạn chế tính sáng tạo, tầm nhìn xa, trông trộng của trí thức,nhất là những trí thức đống vai trò tham mưu, hoạch định chính sách của đấtnước, thì hậu quả của sự ảnh hưởng tiêu cực này lại càng lớn

Thứ hai, trong giai đoạn hiện nay, sự tác động của nền kinh tế thị

trường, của lối sống phương Tây, một bộ phận nhỏ của trí thức Việt Namchạy theo sự quyến rũ của đồng tiền, chạy theo lối sống thực dung Một sốtrực tiếp hoặc gián tiếp, tiếp tay cho những người làm hàng giả, thương mạihóa những giá trị tinh thần cao quý, trong nghiên cứu khoa học chạy theo sốlượng lớn hơn chất lượng, nặng về hình thức hơn chiều sâu Một số ít tríthức đã làm ảnh hưởng xấu đến nhân cách đẹp đẽ của người thầy Trong bốicảnh thế giới có nhiều biến động, có những trí thức đánh mất niềm tin vào

chủ nghĩa xã hội chân chính, hướng đến phương Tây, xem phương Tây làmẫu mực trong mọi lĩnh vực, dao động về lý tưởng sống.

Khi nói đến nhận thức của trí thức Việt Nam, chúng ta không chỉ nóiđến tư tưởng của họ mà cần nói đến đặc điểm hoạt động trí tuệ của họ

Khác với hoạt động của một số nhóm xã hội khác, hoạt động của tầnglớp trí thức chủ yếu là hoạt động tinh thần, hoạt động mang tính sáng tạocao Chính vì vậy, trong nhận thức của trí thức luôn đòi hỏi một tư duy líluận, tư duy logic cao – tức là một tư duy khoa học Tư duy này thể hiện ởchỗ, nhận thức mọi vấn đề phải mang tính biện chứng, nhìn vấn đề trong sựvận động và phát triển, phải bám sát thực tiễn cuộc sống để giải quyết, cũngnhư dự báo các vấn đề

Tư duy khoa học đi đôi với tác phong công nghiệp ( trong hoạch địnhchính sách, trong hành động) Để có tác phong khoa học, công nghiệp, tríthức cần từ bỏ lối sống tùy tiện, thiếu kỹ thuật của nền kinh tế tiểu nông, lốisống này rất xa lạ với nhân cách của trí thức mới

Việc xóa bỏ tư duy tiểu nông – là một công việc rất khó khăn và khôngthể giải quyết trong ngày một, ngày hai, nó đòi hỏi sự nỗ lực, cố gắng rất lớncủa mỗi trí thức, đáp ứng được yêu cầu của cuộc cách mạng khoa học – kĩthuật hiện đại, đòi hỏi của công cuộc đổi mới đất nước

Để có một nhận thức khoa học, đáp ứng được yêu cầu của đất nướchiện nay, người trí thức phải được đào tạo bài bản, có hệ thống Mặt khác,việc tự đào tạo cũng là một vấn đề rất quan trọng của trí thức, giúp cho họkhông tụt hậu so với thời đại Thực tế cho thấy nhiều nhà khoa học, văn nghệ

sĩ nổi tiếng, thành đạt, hầu như đều bằng con đường tự đào tạo và nỗ lực cánhân