Tiểu luận - Đặc điểm tâm lý của đội ngũ trí thức và ý nghĩa của nó đến công tác tuyên truyền ở Việt Nam hiện nay

PHẦN MỞ ĐẦU 1 Lý do lựa chọn đề tài Đội ngũ trí thức là một lực lượng rất quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước trong mọi chế độ, điều đó đã được chứng minh rất rõ qua các thời kì lịc[.]

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Đội ngũ trí thức là một lực lượng rất quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước trong mọi chế độ, điều đó đã được chứng minh rất rõ qua các thời kì lịch sử của các dân tộc trên thế giới Và đối với đội ngũ trí thức ở Việt Nam cũng vậy, họ đã cống hiến và góp rất nhiều công sức vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước ta Bởi vì họ là những người có kiến thức sâu rộng, luôn tìm tòi và sáng tạo ra những cái mới để phát triển bản thân, để cải thiện cuộc sống cho họ cũng như là cho đất nước, họ là những người tiếp cận thường xuyên với những công trình khoa học, những thành tựu của nhân loại Chính vì vậy khi ta hiểu rõ được những đặc điểm của họ về mọi mặt ta có thể sử dụng được triệt để sức mạnh của họ trong công cuộc phát triển đất nước Thế nên là em quyết định chọn đề tài “Đặc điểm tâm lý của đội ngũ trí thức và ý nghĩa của nó đến công tác tuyên truyền ở Việt Nam hiện nay” để có thể hiểu rõ hơn về tầng lớp này cũng như là để đưa ra một số giải pháp để nâng cao chất lượng đội ngũ trí thức ở nước ta hiện nay

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nhằm phân tích rõ được đặc điểm tâm lý của đội ngũ trí thức Việt Nam hiện nay và từ đó chỉ ra được ý nghĩa của việc nắm vững được những đặc điểm đó trong hoạt động tuyên truyền

2.2 Nhiệm vụ

- Nêu được ra những đặc điểm tâm lý của đội ngũ trí thức Việt Nam hiện nay

- Rút ra được những ý nghĩa của nó trong công tác tuyên truyền

- Tìm ra một số giải pháp để phát triển đội ngũ trí thức hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

- Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chủ chương và chính sách pháp luật của Đảng

và Nhà nước

- Ngoài những phương pháp chung thì đề tài nghiên cứu còn sử dụng 1

số phương pháp : phân tích – tổng hợp, tra cứu tài liệu, logic,…

4 Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận thì phần nội dung có kết cấu làm 2 chương

CHƯƠNG I MỘT SỐ ĐẮC ĐIỂM TÂM LÝ CƠ BẢN CỦA ĐỘI NGŨ

TRí THỨC.

Đội ngũ trí thức là một tầng lớp đặc thù trong xã hội của mọi kiểu xã hội từ trước đến nay, đội ngũ trí thức của Việt Nam cũng vậy Vì vậy mà đội ngũ trí thức của Việt Nam có mang những đặc điểm tâm lý cơ bản của dân tộc Việt Nam, của các tầng lớp khác trong xã hội Nhưng đội ngũ trí thức cũng có những đặc điểm tâm lý riêng của mình để phản ánh hoạt động đặc thù của tầng lớp này

1 Một số đặc điểm về nhận thức của trí thức Việt Nam

Khi nói đến trí thức là nói đến những người có hiểu biết, có năng lực trí tuệ, có sự tư duy logic và hiệu quả Và để bàn về đặc điểm tâm lý của tri thức Việt Nam thì trước hết chúng ta phải nói đến những tư tưởng của họ Tư tưởng của đội ngũ tri thức là sự kết tinh của ý thức quốc gia, tư tưởng dân tộc,

là sự kế thừa có chọn lọc và phát huy cũng như phát triển những giá trị tinh thần và nhận thức tốt đẹp của dân tộc qua nhiều thời kì và qua nhiều thế hệ

1.1 Tư tưởng thái bình thịnh trị

- Từ xa xưa thì tri thức Việt Nam luôn mang tư tưởng thái bình thịnh trị với tinh thần trang trọng và thiết tha Đó là ý thức về quốc gia, dân tộc Và

tư tưởng đó không chỉ là khát vọng của tri thức đối với quốc gia, dân tộc mà còn là trách nhiệm của họ đối với vận mệnh của dân tộc Chính vì thế mà tầng lớp tri thức nước ta luôn cố gắng học tập, tìm tòi để cải thiện cuộc sống của mọi người sao cho thật ấm no và hạnh phúc Có như thế thì đất nước mới không có loạn lác hay đấu tranh nhau Khi nhân dân có cuộc sống ấm no hạnh phúc thì việc cai trị thiên hạ sẽ dễ dàng hơn do được sự ủng hộ của nhân dân,

từ đó chỉ cần phải đề phòng đối với các nước có ý đồ xâm lược nước ta Và khi cuộc sống nhân dân ấm no, việc cai trị dễ dàng và không có chiến tranh thì tầng lớp tri thức mới có điều kiện tốt nhất để họ phát triển bản thân Nắm

được tư tưởng đó mà nhiều đời vua nước ta thời xưa đã rất coi trọng việc tìm

và chiêu mộ hiền tài để phục vụ cho đất nước để có được một đất nước thái bình thịnh vượng

- Trong những năm chiến tranh, hàng ngàn tri thức đã tham gia vào cuộc kháng chiến thần thành của dân tộc ta Những tri thức tìm tòi học hỏi từ

để tìm ra con đường để giải phóng cho dân tộc Tìm tòi ra những cách đánh

để có thể chiến thắng của kẻ thù giành lại độc lập tự do cho dân tộc Sáng tạo

ra những cách cải tạo vũ khí để có thể chiến đấu với kẻ thù Họ dốc toàn sức lực để có thể giành lại độc lập cho đất nước ta Bởi vì họ biết khi giành được độc lập, hòa bình thì học mới có cơ hội và điều kiện để phát triển bản thân cũng như là cống hiến cho đất nước

- Tư tưởng về đất nước độc lập tự do, dân giàu nước mạnh vẫn thể hiện rất rõ trong thế giới quan của trí thức Việt Nam trong thời bình hiện nay Đất nước có hòa bình, kinh tế có phảt triển thì tri thức mới có điều kiện làm việc để phát triển bản thân cũng như cống hiến cho đất nước Bằng chứng là đội ngũ trí thức hiện nay chúng ta đang cố gắng hoàn thiện mình hàng và trau dồi thêm nhiều kiến thức khoa học hiện đại mới, những thành tựu khoa học mới trên thế giớ để biến đổi áp dụng sao cho phù hợp với đất nước mình để phát triển kinh tế cũng như đời sống của nhân dân được nâng lên

- Trong công cuộc đổi mới đất nước, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay thì đội ngũ trí thức chính là một trong những lực lượng tham gia tích cực nhất và quan trọng nhất Bởi vì học là những người

có hiểu biết, họ tiếp thu được những thành tựu khoa học của thế giới để áp dụng vào đất nước ta, họ cũng là những người tiếp xúc với kiến thức nhất và biết cách biến đổi để cho phù hợp với điều kiện ở Việt Nam Họ sáng tạo những hình thức sản xuất mới hay những cỗ máy mới để tham gia vào sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước

- Người trí thức trong xã hội xưa cũng như người tri thức trong xã hội ngày nay luôn ý thức một điều làm sao cho thực xứng với danh, mọi hành động, kết quả hoạt động thực tiễn phải phù hợp và xứng với học vấn, danh dự của mình, cái danh bằng cái thực, danh để hướng đến thực Họ luôn nghĩ làm sao để cho cái danh đúng với những gì mà mình có và làm được trong thực tế

và ngược lại khi mình được mang cái danh này ở trên người thì mình sẽ phải làm gì để cho đúng với cái danh ý Sao cho cái danh tri thức tương xứng với những gì mình làm được cũng như là những tri thức mà mình có và họ phải có trách nhiệm đối với cái danh mà mình mang Có danh mà có thực thì danh sẽ càng rực rỡ, còn có danh mà không có thực thì chỉ là hư danh và bị người đời mỉa mai Khi có danh là trí thức mà những việc họ làm trong đời sống thực tiễn đúng với các danh ý thì họ sẽ được mọi người ca ngợi, mọi người sẽ biết đến họ và ghi nhớ những gì họ đã làm Còn nếu mà mang cho mình cái danh

mà trong cuộc sống không làm được gì hay là kiến thức không đủ đáp ứng thì danh đó chỉ là hão huyền và sẽ bị mọi người cười chê và mia mai coi đó chỉ là cái danh tự phong cho mình mà chả có ý nghĩa gì

- Trong bối cảnh phát triển hiện nay thì người trí thức càng đề cao cái thực, họ cố gắng biến cái tri thức và hiểu biết của mình thành những kết quả thực tế nhất trong cuộc sống để phục vụ xã hội và nhân dân trong nước cũng như bản thân họ Hành động thực tiễn đã trở thành phương châm sống của đội ngũ tri thức ngày nay, những người tri thức luôn ý thức được là hành động thực tiễn của mình phải xứng với cái danh tri thức mà mình đang mang để được người đời kính nể

1.3 Tư tưởng hiền tài và chiêu mộ

- Các tri thức trong các giai đoạn lịch sử đều cho rằng “khí vận quốc gia quan hệ với hiền tài”, họ cho rằng quốc gia có tồn tại và phát triển thì phải gắn liền với việc chiêu mộ và bồi dưỡng hiền tài, nhân tài Vì họ là những người có học và biết suy đoán để phục vụ cho quốc gia nhất, họ biết nhiều

kiến thức và biết cách sáng tạo và làm sao để cho phù hợp với đất nước nhất,

họ biết cái gì là phù hợp và tốt nhất cho đất nước và thực hiện chúng Chính

vì vậy, việc tôn trọng tri thức, tông trọng nhân tài là kế lớn trăm năm, chấn hưng và phát triển đất nước

- Tư tưởng trọng hiền tài đã có ở Việt nam từ rất sớm, nó đã trở thành truyền thống tư tưởng của dân tộc ta qua bao nhiêu giai đoạn lịch sử của dân tộc ta Việc chiêu mộ người tài đã trở thành một chính sách xuyên suốt qua các giai đoạn lịch sử của dân tộc ta Việc dùng người tài là một công việc hệ trọng, thiêng liêng vì quyền lợi tối cao của dân tộc

1.4 Tư tưởng lấy dân làm gốc

- Nhiều tri thức tiêu biểu ở nước ta đã đề xuất tư tưởng: dân là gốc của đất nước, đây là tư tưởng quan trọng của tri thức Việt Nam qua các thời kì lịch sử Có thể nói tư tưởng “dân là gốc của nước” đã trở thành vấn đề cơ bản trong tri thức và hành động của người tri thức Trong bối cảnh ngày nay, tư tưởng lấy dân làm gốc không chỉ thể hiện trong suy nghĩ của tri thức mà đã trở thành một chủ trương, chính sách phát triển đất nước của Đảng và Nhà nước ta Chúng ta xây dựng một Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân và trong sự nghiệp này thì tri thức chính là những người tham mưu cho Đảng và Nhà nước cũng như là những người đi đầu trong việc thực hiện đường lối, chính sách này của Đảng

- Bên cạnh những tư tưởng tích cực, cơ bản của tri thức Việt Nam thì tri thức của ta cũng có những hạn chế về mặt nhận thức nhất định

+ Thứ nhất, do tri thức nước ta sinh ra trong một nền sản xuất nhỏ và lạc hậu nên tri thức nước ta cũng bị ảnh hưởng bởi tư tưởng tiểu nông Tư tưởng này đã hạn chế sự sáng tạo, tầm nhìn xa trông rộng của tri thức mà tri thức lại là những người tham mưu cho các chính sách của đất mà lại không có tầm nhìn xa trông rộng thì hậu quả của nó đối với đất nước rất là lớn

+ Thứ hai, trong giai đoạn hiện nay, sự tác động của nền kinh tế thị trường, lối sông phương Tây đã khiến cho một bộ phận nhỏ của tri thức Việt Nam chạy theo sự quyến rũ của đồng tiền, chạy theo lối sông thực dụng Một

số người trực tiếp hoặc gián tiếp tiếp tay cho việc làm hàng giả để kiếm lợi nhuận cao, trong khoa học thì chạy theo số lượng hơn số lượng, coi trọng hình thức hơn là chiều sâu Một sô tri thức đã làm xấu đi hình ảnh đẹp đẽ của người thầy, những người nuôi dưỡng những mồi non tri thức của đất nước sau này Trong xã hội biến đông có nhiều người tri thức đã đánh mất đi niềm tin vào chủ nghĩa xã hội chân chính, hướng đến phương Tây và coi phương Tây

là mẫu mực trong mọi lĩnh vực

2 Một số đặc điểm về tình cảm của trí thức Việt Nam

- Qua quá trình hình thành lịch sử của dân tộc, trí thức Việt Nam trên mọi miền đất nước luôn có tình cảm đằm thắm với quê hương và đất nước

Đó là lòng yêu nước, yêu dân tộc thiết tha và sâu sắc Chất trí tuệ sâu sắc trong họ đã làm cho tình cảm của người tri thức vừa đậm đà vừa rộng lớn lại

có chiều sâu Trí thức Việt Nam ở thời đại nào cũng vậy, họ lúc nào cũng là người tự trọng về lý tưởng của mình, yêu lẽ phải và căm ghét áp bức xã hội và

sự hạ thấp nhân phẩm con người Vì vậy mà trí thức Việt Nam bao lâu nay họ vẫn luôn suy nghĩ và sáng tạo để làm sao cho xã hội được công bằng và không còn các tệ nạn khiến cuộc sống con người bị lầm than và áp bức Họ là những người có lòng tự trọng về lí tưởng của mình cũng như là quyết tâm với cái lí tưởng đó đến cùng

- Tri thức Việt Nam là những người gắn bó sâu sắc với quê hương làng xã Tình cảm quê hương, làng xã luôn hiện diện trong tư tưởng và hành động của tri thức, nó như một thứ tình cảm quan trọng nhất Văn hóa của thành thị cũng không ảnh hưởng lớn đến tư tưởng và lối sống của những người tri thức Do điều kiện lịch sử và vai trò to lớn của làng xã trong đời sống văn hóa của dân tộc mà lối sống của tri thức mang tính lưỡng diện, vừa

có màu sắc của khoa học mà vừa có màu sắc thế tục Luôn hướng về cội nguồn, gắn bó với truyền thống là một nét trong đời sống tình cảm của tri thức Việt Nam

- Tình cảm của tri thức Việt Nam còn giàu tính cộng đồng và tính nhân văn Điều này được thể hiện rõ trong việc đối nhân xử thế, ở phong hóa thuần hậu, ở đức tính khoan dung và vui vẻ Tính nhân văn ở người Việt Nam thể hiện qua cái tình cái nghĩa Nếu như ở phương Tây cái lý được nhấn mạnh trước xong mới đến cái tình thì ở phương Đông nói chung hay Việt Nam nói riêng thì coi trọng cái tình trước rồi mới đến cái lý Tình cảm cộng đồng là một biểu hiện cơ bản của tư tưởng nhân nghĩa của người tri thức Việt Nam Nói đến tình cảm của tri thức Việt Nam là phải nói đến khao khát vươn đến cái “chân, thiện, mỹ” Khao khát được tham ra vào việc xây dựng chủ nghĩa

xã hội là nguyện vọng của tri thức Việt Nam về cái chân, thiện, mỹ Tuy nhiên bên cạnh những cảm xúc tích cực và tâm trạng tích cực thì ở tri thức Việt Nam vẫn còn những lo lắng và suy tư về cuộc sống

- Một số điều băn khoăn đầu tiên của tri thức Việt Nam đó là:

+ Vấn đề về thu nhập, theo một số cuộc điều tra về các tri thức ở Việt Nam thì mức thu nhập của họ không đủ để trang trải cho chi tiêu của cuộc sống, điều đó khiến cho họ phải làm thêm các công việc khác để có thể lo cho cuộc sống của bản thân mình Điều này đặt ra một vấn đề đáng lo ngại đó là việc các tri thức có tay nghè không vào các cơ quan của nhà nước mà làm cho các doanh nghiệp tư nhân hay các cơ quan nước ngoài do có được thu nhập cao hơn, đặc biệt là các tri thức trẻ mới tốt nghiệp Đối với các tri thức trẻ thì vấn đề thu nhập lại càng khó khăn hơn do thâm niên làm việc chưa lâu, họ cũng chưa được tham gia vào các công việc quan trọng mà các nhà tuyển dụng lại yêu cầu có kinh nghiệm cao Điều này đặt ra một vấn đề nữa của xã hội đó là vấn đề việc làm cho tri thức trẻ mới tốt nghiệp và ra trường

+ Việc băn khoăn nữa của các tri thức đó là về những tiêu cực trong đời sống xã hội, tình trạng tham nhũng cửa quyền khá phổ biến, tình trạng mất an ninh trật tự và việc phạm pháp cũng như các tệ nạn xã hội có xu hướng gia tăng, tình trạng thiếu công bằng hay mất dân chủ ở các cơ quan không còn là hiện tượng các biệt ở các địa phương…

3 Một số đặc điểm về nhân cách của trí thức Việt Nam

- Người trí thức trong xã hội xưa hướng đến tư tưởng: tu nhân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ Đạo đức của người tri thức xưa là không dối trên lừa dưới, không được tự dối mình Người trí thức luôn hướng đến sự hiểu biết, đến cái tâm sáng để phụng sự dân tộc Trong xã hội xưa lí tưởng mà người trí thức nào cũng hướng đến đó là có được lượng kiến thức dồi dào và phong phú

để từ đó họ có thể tham gia vào công việc cai trị đất nước và làm cho đất nước

ổn định cũng như phát triển đất nước ngày càng thịnh vượng Đạo đức của người trí thức xưa không cho phép họ được lừa dối người trên cũng như là không được tự dối lòng mình Với họ việc lừa dối và lật lọng là việc của kẻ tiểu nhân mà người trí thức thì không được phạm phải điều đó Đặc biệt người trí thức thời xưa đặt sự trung thành với bề trên lên hàng đầu, chỉ cần bề trên ra lệnh thì họ sẽ làm theo mà không phản kháng

- Trong bối cảnh hiện nay, do sự thay đổi liên tục của xã hội nên người trí thức cần có những phẩm chất mới, những yêu cầu mới về nhân cách và đạo đức, đó là:

+ Về chính trị tư tưởng, người trí thức có lí tưởng xã hội chủ nghĩa, có hoài bão thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa và đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp này Có tinh thần yêu quê hương đất nước, có tinh thần tự cường dân tộc chính đáng và luôn tin tưởng vào đường lối và chính sách của Đảng và Nhà nước

+ Về tự hoàn thiện bản thân, người trí thức cần nêu cao lòng tự trọng và

sự tự tin của bản thân – tin vào khẳn năng của chính bản thân mình, tin vào sự

phát triển của đất nước Tự lập là phẩm chất của người trí thức, không ỷ lại vào người khác, hoạt động trong trí tuệ và sáng tạo mang đậm dấu ấn các nhân nên tính tự lập trong mỗi người trí thức là rất cần thiết Trong lối sống là giản dị, tiết kiệm không được sống và sinh hoạt một cách lãng phí Người trí thức cũng cần phải trung thực với mọi người và với chính bản thân mình Đặc biệt là phải yêu lao động và sáng tạo, luôn luôn lao động để tạo ra thành quả chứ không được lười nhác trong việc lao động

+ Đối với công việc của mình thì người trí thức phải có trách nhiệm cao, làm việc phải tôn trọng pháp luật, tôn trọng lẽ phải và phải liêm khiết trong công việc Khi làm việc thì đội ngũ tri thức phải dồn hết sức và chất sám của mình vào công việc để đạt được hiệu quả cao nhất Họ cũng là những người am hiểu pháp luật nhất nên họ biết hậu quả nếu làm việc phạm pháp

Từ đó họ cống hiến hết mình cho vận mệnh và sự phát triển của đất nước Những khía cạnh đạo đức này thể hiện trong nhận thức, chất lượng và hiệu quả hoạt động của cá nhân đối với công việc chuyên môn của mình

+ Đối với môi trường ( tự nhiên xã hội ), người trí thức phải là người đi đầu trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường tự nhiên Bởi vì họ

là những người hiểu biết rõ được tầm quan trọng của tài nguyên thiên nhiên đối với môi trường sống ở đất nước ta cũng như đối với việc phát triển kinh tế nước ta Họ biết được việc làm sao để khai thác có hiệu quả những tài nguyên thiên nhiên đó mà không khiến nó bị cạn kiệt nhanh chóng cũng như biến mất hoàn toàn ở nước ta Người trí thức phải là người đi đầu trong xây dựng nền dân chủ, bình đẳng và hòa bình Bởi vì họ có lượng kiến thức dồi dào về dân chủ về bình đẳng và các bộ luật trên thế giới về dân chủ để xây dựng nền dân chủ ở nước ta sao cho phù hợp với đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước Người trí thức cũng là người đóng vai trò quan trọng trong công việc bảo vệ, phát huy những truyền thống, di sản văn hóa của dân tộc và nhân loại Bởi vì họ hiểu được tầm quan trọng của di sản văn hóa, của những giá trị