Vận dụng phương pháp trò chơi nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong các chủ đề ở môn mĩ thuật lớp 1, trường TH Vạn Hưng 3

Vận dụng phương pháp trò chơi nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh trong các chủ đề ở môn mĩ thuật lớp 1, trường TH Vạn Hưng 3 Người viết sáng kiến: Nguyễn Thị Thanh Xuân – Giáo viên Mĩ Thuật I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lý do chọn đề tài : Mục tiêu của phân môn Mĩ thuật tiểu học là: Giáo dục thẩm mĩ, tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc làm quen, cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, vẻ đẹp của đời sống và của các sản phẩm mĩ thuật . Cung cấp cho học sinh những hiểu biết ban đầu về môn Mĩ thuật, hình thành và củng cố các kĩ năng cần thiết để học sinh hoàn thành các bài tập. Bồi dưỡng năng lực quan sát, phân tích, phát triển trí tuệ, phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo, góp phần hình thành nhân cách người lao động mới”. Đặc biệt với môn Mĩ thuật, được sự chỉ đạo của Phòng Giáo dục và Đào tạo Vạn Ninh , Trường Tiểu học Vạn Hưng 3 đã triển khai giảng dạy môn Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch ở các lớp từ khối 1 đến lớp 5. Điểm nổi bật của phương pháp dạy học mới môn Mĩ thuật là các em vừa học vừa chơi, luôn có cảm giác thoải mái, không bị gò bó, áp lực trong tiết học. Vậy, trong dạy học Mĩ thuật nói chung và dạy học phân môn Mĩ thuật nói riêng, chúng ta nên tổ chức hoạt động vui chơi để giảm bớt căng thẳng trong tiết học. Tôi nhận thấy dạy mĩ thuật đã khó mà dạy các em lớp 1 càng khó hơn bởi cái khó ở đây không phải là kiến thức mà là chọn phương pháp nào để giảng dạy tạo được kết quả cao nhất đó là tiền đề để các em học tốt các môn khác. Khác với các môn học khác, trò chơi rất quan trọng và cần thiết đối với học sinh trong giờ học Mĩ thuật bởi giúp cho trẻ rèn luyện trí tuệ lẫn phẩm chất cho học sinh. Vì thế phải tổ chức trò chơi sao cho hiệu quả. Trò chơi làm cho không khí lớp học sôi nổi nhưng không ồn ào, lộn xộn. Trò chơi kích thích sự tìm tòi sáng tạo của học sinh, tạo cho các em tinh thần thoải mái thích học Mĩ thuật. Trò chơi tạo cho các em tính nhanh nhẹn, thông minh đặc biệt là củng cố chắc kiến thức đã học. Đây là yếu tố quan trọng nhất trong tác dụng của trò chơi.

I Đặt vấn đề

1 Lý do chọn đề tài

Thực hiện chủ chương đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo,theo Nghị quyết 29 của Đảng với mục tiêu “chuyển mạnh quá trình giáo dục từchủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtngười học” Trong đó, Ngành giáo dục xác định việc đổi mới phương pháp dạyhọc là việc làm thiết yếu và quan trọng nhất Bởi nguyên tắc vàng trong dạy học

ở Tiểu học là: Nhẹ nhàng, thoải mái, giờ học hiệu quả, học sinh hứng thú họctập Đặc biệt với môn Mĩ thuật, được xem là môn năng khiếu khắc hẳn với tínhchất các môn như Toán, Tiếng Việt, lịch sử… Chính vì vậy, Bộ giáo dục đã ápdụng phương pháp dạy học Đan Mạch (SAEPS) vào môn Mĩ thuật bậc tiểu học

từ đó phát huy óc sáng tạo và tính thẩm mĩ góp phần phát triển năng khiếu, pháthiện tài năng và bồi dưỡng nhân tài cho thế hệ tương lai

Có thể nói ưu điểm của phương pháp dạy học mới theo dự án SAEPS làtích cực, mà ở đó học sinh chủ động, tự lực khai thác tri thức dưới sự hướng dẫncủa giáo viên Các phương pháp dạy học mới được triển khai trong dự án đãkích thích sự say mê, hứng thú trong học tập, bồi dưỡng phát triển năng lực cảmthụ thẩm mĩ, năng lực tư duy và trí tưởng tượng của học sinh Tuy nhiên vấn đề

đồ dùng phục vụ môn học giải quyết như thế nào để đáp ứng nhu cầu học tậpcủa học sinh hay hình thức tổ chức lớp học ra sao, cách thực hiện các quy trìnhsáng tạo vẫn là những băn khoăn lớn của mỗi giáo viên chuyên trách khi giảngdạy Chính từ những trăn trở này, bản thân tôi đã tiến hành nghiên cứu và thực

hiện đề tài: “Một số biện pháp dạy học môn Mĩ thuật cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học Vạn Hưng 3 theo phương pháp Đan Mạch”

2 Lịch sử đề tài:

Chương trình Mĩ thuật lớp 3 áp dụng phương pháp Đan Mạch được phânphối theo chủ đề cụ thể gồm 9 chủ đề chia ra 35 tiết Trong đó áp dụng các quytrình như: Quy trình tạo hình 3D từ vật tìm được, quy trình vẽ biểu cảm, quytrình xây dựng cốt truyện, quy trình vẽ theo nhạc

- Dựa vào nội dung trên tôi áp dụng sáng kiến tại Trường tiểu học VạnHưng 3 trong năm học 2021- 2022

+ Thời gian bắt đầu từ tháng 9 năm 2020

+ Thời gian kết thúc tháng 7 năm 2021

3 Mục đích sáng kiến:

Giúp học sinh học tập môn Mĩ thuật tích cực, vui tươi và sôi nổi Ngoài racòn phát huy năng lực sáng tạo và nhanh nhẹn linh hoạt của học sinh, rèn luyệnđược nhiều kỹ năng cho học sinh, đặc biệt là kỹ năng sống, một sự thay đổi lớn

cả về phương pháp lẫn mục tiêu giáo dục của bộ môn Mĩ thuật

Bên cạnh đó, giáo viên cần tổ chức cho các em được đặt câu hỏi, trả lời,viết bài, vẽ tranh, làm bài tập, thảo luận, thực hành, hoạt động, trò chơi,… Qua

đó hình thành nhiều ý tưởng và hoạt động mới mẻ Đương nhiên, mọi hoạt độnghọc tập của học sinh đều do giáo viên tổ chức, yêu cầu hoặc hướng dẫn thựchiện Đối với môn Mĩ thuật những hoạt động sau sẽ giúp các em học tốt và pháttriển từng bước năng lực sáng tại

4 Nhiệm vụ và giải pháp sáng kiến:

4.1 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Như ta được biết, chương trình môn Mĩ thuật tiểu học chia ra thành 5phân môn: Vẽ tranh, vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, tập nặn tạo dáng tự do và thườngthức mĩ thuật Năm phân môn được lặp đi lặp lại trong một năm học, sự chútrọng rèn luyện cho học sinh trong tất cả các phân môn trên đx mang lại hiệuquả nhất định Tuy nhiên phương pháp cũ vẫn còn nhiều bất cập Đối với họcsinh các giờ học không gây được hứng thú mạnh mẽ mà các em thường có cảmgiác nhàm chán Học sinh làm việc đơn lẻ không có sự chia sẻ, các em ít thểhiện được mình hầu hết các bài học sinh đều chú trọng về thực hành vẽ, khôngphát huy được tính sáng tạo, cách diến đạt hạn chế khó tích hợp các môn họckhác

Đối với giáo viên các bài học lặp đi lặp lại, giáo án không có sự đổi mớivẫn có thể sử dụng, cách dạy thì cứng nhắc vì phải căn từng phút, từng bước bóhẹp trong 35 phút không khơi dậy được tiềm năng sáng tạo và trí tưởng tượngcủa trẻ

Với phương pháp mới của Đan Mạch áp dụng vào phương pháp hiện hànhhọc sinh như được giải phóng khỏi khuôn mẫu Học sinh được học mà chơi chơi

mà học Các em thoả sức sáng tạo mà không bị gò bó, không sợ mình không biết

vẽ mà được tự do sáng tạo Với 5 quy trình mới: Vẽ cùng nhau, vẽ theo nhạc, vẽbiểu cảm, xây dựng câu chuyện, tạo hình 2D 3D.

4.2 Giải pháp nghiên cứu

Tuy nhiên trong quá trình áp dụng phương pháp dạy học Đan Mạch vàomôn Mĩ thuật cũng chưa phát huy hết các năng lực phẩm chất của học sinh Chonên tôi đã áp dụng một số giải pháp cơ bản được sử dụng vào nghiên cứu đề tàibao gồm:

- Sưu tầm tài liệu có liên quan: tài liệu tập huấn

- Phương pháp vấn đáp: thực hiện theo giáo trình

- Phương pháp quan sát: cho học sinh xem thêm về hình ảnh và video

- Phương pháp thực nghiệm: dạy thí điểm ở một số lớp bằng phươngpháp mà mình đề ra

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Nghiên cứu qua các văn bản, chươngtrình, giáo trình, tài liệu sách báo về phương pháp dạy học môn Mĩ thuật

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

5 Giới hạn phạm vi sáng kiến:

Phạm vi sáng kiến tập trung chủ yếu ở học sinh lớp 3 Trường tiểu họcVạn Hưng 3

6 Điểm mới trong kết quả sáng kiến:

Trong quá trình sáng kiến đạt được kết quả có sự chuyển biến tốt hơn đó

là giáo viên có sự đầu tư kiến thức chuyên môn sâu hơn và rộng rãi liên quanđến rất nhiều môn học khác như Lịch sử, địa lí mỹ thuật… Khả năng sử dụngcông nghệ thuần thục hơn

Học sinh tự vận động phát triển tư duy tự học tự sáng tạo theo ý thíchriêng của mình (tự hoàn thành một sản phẩm mới ở nhà hay vẽ những bức tranh

có chủ đề theo ý thích để tặng người thân)

Điểm nổi bật của phương pháp dạy học này là giáo viên có thể chủ độngtheo từng nội dung tiết dạy mà kết hợp nhiều kỹ thuật trong một bài dạy Nộidung chương trình giáo dục Mĩ thuật theo phương pháp mới không theo trình tựcác bài như chương trình hiện hành, mà giáo viên căn cứ vào đó để xây dựngcác chủ đề cho phù hợp Mỗi chủ đề tạo thành một quy trình mỹ thuật tương tác

và tích hợp giữa 5 nội dung: Vẽ theo mẫu, Vẽ trang trí, Vẽ tranh, Tập nặn tạodáng, Thường thức Mỹ thuật Mỗi chủ đề sẽ lồng ghép giáo dục nhiều mục tiêu

và được thực hiện ít nhất là 2 tiết, nhiều nhất là 5 tiết hoặc cũng có thể hơn

II Giải quyết vấn đề:

1 Cơ sở lý luận của vấn đề:

Luật Giáo dục điều 24.2 đã ghi: “ Phương pháp giáo dục phổ thông phảiphát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặcđiểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,hứng thú học tập cho học sinh" Đồng thời còn nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục Tiểuhọc nhằm giúp cho học sinh những cơ sở ban đầu nhưng rất quan trọng cho sựhình thành và phát triển nhân cách một con người, chuẩn bị tốt cho các em vềcác mặt đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và lao động để học sinh tiếp tục họclên trung học hoặc đi vào cuộc sống tùy theo nhu cầu và nguyện vọng bằngnhững hình thức thích hợp” Điều này khẳng định giáo dục thẩm mĩ trongtrường Tiểu học là một nội dung có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với các mặt giáodục khác, tạo nên sự hoàn thiện trong việc phát triển nhân cách của học sinh.Chính vì vậy việc giáo dục và bồi dưỡng cho học sinh có trình độ văn hoá thẩm

mĩ phổ thông là hết sức cần thiết

2 Thực trạng của vấn đề sáng kiến

Hiện nay ở các trường Tiểu học hầu hết đã có đủ giáo viên được đào tạochuyên dạy môn Mĩ thuật Có thể nói năng lực giáo viên không còn là vấn đềphải bàn cãi Do vậy chất lượng giảng dạy luôn được giáo viên quan tâm, đầu tưđúng mức Tuy nhiên việc dạy bộ môn Mĩ thuật vẫn còn rất nhiều bất cập donhiều yếu tố khác nhau, chưa đạt được kết quả như mục tiêu giáo dục đề ra Tuyphương pháp Đan Mạch đã áp dụng khá lâu vào mĩ thuật tiểu học nhưng vẫn cònmột vài giáo viên chưua nắm rõ hết 7 quy trình bởi vì có 1 số quy trình giáo viên

chỉ được tập huấn chứ không thể áp dụng vào tiết dạy Dẫn đến giáo viên bịquên.

Ngoài ra chưa có sự thống nhất về các chủ đề hay quy trình dạy sẽ bị thayđổi, biến tấu khác đi một chút khi áp dụng xuống cá trường dạy Dẫn đến mỗitỉnh, mỗi vùng miền không giống nhau về phương pháp dạy Cho nên khi giáoviên muốn tìm hiểu kinh nghiệm hay học hỏi từ đồng nghiệp khác rất kho vìkhác nhau về chủ đề và phương pháp dạy Tôi nhận thấy tính ưu việt của dự án

là lấy học sinh làm trung tâm, đồng thời xây dựng quy trình tương tác và tíchhợp các phân môn cho từng nội dung học tập, nhưng áp dụng vào giảng dạy nhưthế nào thì hầu hết còn rất mơ hồ Khi tiến hành áp dụng, cũng như nhiều giáoviên chuyên trách khác không tránh được những khó khăn vướng mắc, lúng túngkhi thực hiện Về nội dung các chủ đề giáo viên có thể xây dựng dựa trênchương trình hiện hành nhưng khó khăn lớn là việc tổ chức các quy trình Nếuthực hiện tại lớp thì không thể tổ chức được do phải sắp xếp lại bàn ghế, trongkhi thời lượng tiết dạy chỉ có 35 phút Bên cạnh đó vẫn còn khá nhiều điểm giáoviên băn khoăn, lúng túng, không biết thực hiện như thế nào cho đúng tinh thầnđổi mới, cho đạt hiệu quả Ví dụ như:

- Khi giáo viên được dự giờ, thao giảng, hội giảng có nhất thiết phải thựchiện đầy đủ các bước như khi dạy theo phương pháp trước đây? Bởi có khi tiếtđược dự giờ là tiết thực hiện tiếp quy trình mà các em đang thực hiện

- Nếu trường có phòng chức năng để dạy Mĩ thuật thì không sao, nhưngđối với nhiều trường không có thì sắp xếp bàn ghế như thế nào để áp dụng nhưđúng phương pháp mới mà vẫn đảm bảo về mặt thời lượng 35 phút cho 1 tiết?

Vậy thực tế quá trình giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh ở trườngTiểu học Vạn Hưng 3 diễn ra như thế nào? Có đạt mục tiêu giáo dục môn họcnhư dự án hỗ trợ giáo dục Tiểu học (SAEPS) đã đề ra hay không?

Như đã nêu ở trên, dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới sẽ rèn luyệncho học sinh rất nhiều kỹ năng, phát huy được trí tưởng tượng của các em Cáchoạt động học tập trên lớp hoàn toàn do học sinh chủ động: chủ động hợp tác,chủ động tư duy sáng tạo, chủ động phân tích đánh giá Nếu dạy theo phươngpháp cũ, giáo viên chỉ cần chuẩn bị một số tranh, ảnh hoặc mẫu vật dùng chomột tiết dạy là đủ Khi lên lớp cứ theo trình tự các hoạt động ở các tiết là xong.Nhưng khi dạy theo phương pháp mới đòi hỏi giáo viên phải có kế hoạch dạyhọc xuyên suốt và liên kết giữa các tiết trong cùng một chủ đề, không tiết nàogiống tiết nào.Việc thay đổi hoàn toàn cả về nội dung chương trình lẫn phươngpháp, hình thức tổ chức lớp học cũng đã gây nhiều tranh luận giữa các giáo viênchuyên trách và các thầy cô ở Bộ về trong buổi tập huấn Nhiều ý kiến cho rằnghay thì có hay nhưng không phù hợp điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường,điều kiện kinh tế của gia đình học sinh do phải có phòng chức năng riêng, họcsinh phải chuẩn bị nhiều vật dụng để phục vụ cho việc học (mà vấn đề đồ dùnghọc tập này ở Đan Mạch là do nhà trường đầu tư, có sẵn tại lớp)

Qua thực tế giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh tiểu học, bản thânchúng tôi cũng gặp không ít khó khăn về vấn đề đồ dùng học tập này Mỗi emđược trang bị một hộp màu sáp, một vở vẽ khổ A4, 1 bịt giấy màu Nếu thựchiện quy trình Vẽ cùng nhau, Vẽ biểu cảm thì không có gì đáng bàn, nhưng còncác quy trình khác thì sao? Dây kẽm, giấy bồi, keo, các vật dụng khác thì phảilàm thế nào để có? Yêu cầu phụ huynh mua cho các em là điều còn khó hơn khiyêu cầu phụ huynh đóng các loại quỹ Lý do:phần lớn phụ huynh cho rằng Mĩthuật là môn phụ nên con em họ học được gì, học như thế nào cũng chẳng đángquan tâm Chính vì vậy, hầu hết các chủ đề đều áp dụng quy trình Vẽ cùng nhauhoặc Vẽ biểu cảm, Vẽ theo nhạc, Xây dựng cốt truyện là chính, còn các quytrình khác không thể thực hiện được vì lý do trên Mặt khác đối với học sinh lớpnhỏ, nhận thức của các em chủ yếu là nhận thức cảm tính Các em vẽ hìnhthường còn quá nhỏ, không tự tin khi thể hiện (khi vẽ biểu đạt, tạo ngân hànghình ảnh), bố cục trống trải (khi vẽ cùng nhau), tạo hình bằng đất nặn, xé dánhình chưa phong phú dẫn đến sản phẩm đạt được không đẹp mắt, khó biểu đạtnội dung chủ đề Mặt khác do chất liệu bút chì dễ tẩy xoá nên nhiều học sinhquá lạm dụng tẩy, làm cho bài vẽ bị bẩn, thường bị rách giấy, hình vẽ thiếu tựnhiên Các bài vẽ, các sản phẩm của học sinh còn mang tính sao chép, na nágiống nhau, chưa có nhiều sáng tạo hay ý tưởng đột phá Khi vẽ màu thườngđơn điệu, không có đậm nhạt, vẽ màu không gọn Trong khi có thể nói các emrất thích học Mĩ thuật, thích vẽ, thích xem tranh, thích được sáng tạo nhưng cácgiờ học vẫn đại đa số vẫn chưa thực sự thoải mái, chưa thật sự là “không giancủa sự sáng tạo” Các em vẽ thường bị gò bó, công thức, đôi khi rập khuôn, sựsuy nghĩ, tìm tòi chưa được giải phóng, hiện tượng bắt chước, lặp lại từ cách vẽhình, vẽ màu, cách tìm chủ đề cho vẫn còn chung chung Nhưng nếu giáo viênthiếu quan sát hay quản lý lớp là các em thường nói chuyện riêng, đùa giỡn,làmảnh hưởng đến lớp học bên cạnh Có thể tóm tắt một số thuận lợi và khó khănkhi áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy bộ môn Mĩ thuật cho học sinh tiểuhọc như sau:

a Thuận lợi:

* Về phía giáo viên:

- Giáo viên dạy Mĩ thuật luôn được sự quan tâm của Ngành cấp trên, đặcbiệt là Ban Giám hiệu nhà trường thường xuyên động viên, khuyến khích giáoviên áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy, luôn tạo mọi điều kiện để giáoviên an tâm công tác và thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

- Giáo viên nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, có kinh nghiệm và năng lựcchuyên môn

- Nội dung chương trình Mĩ thuật Tiểu học có một số bài không phù hợp

vì mang yếu tố đặc thù vùng miền, nhưng theo phương pháp mới thì giáo viên

có thể xây dựng kế hoạch dạy học cho phù hợp với tình hình thực tế địa phương,khả năng nhận thức của học sinh mà không quá phụ thuộc vào khuôn khổ củachương trình hiện hành

* Về phía học sinh:

- Các hoạt động của mỗi chủ đề nối tiếp liền mạch nhau, làm cho học sinhluôn cảm thấy hào hứng khi được khám phá, sáng tạo với nhiều trải nghiệm Mặtkhác, các em được thỏa thích với những sáng tạo, được trao đổi, học hỏi từ bạnrất nhiều Thông qua hoạt động mỹ thuật thực tế, học sinh tự mình làm giàu cáchbiểu đạt, phân tích, đánh giá, tự lựa chọn và nhận thức để hình thành, phát triểnnhững năng lực cá nhân Chính bản thân các em sẽ tự tin trình bày những ý kiến

cá nhân trước tập thể

- Có thể nói việc giảng dạy bộ môn Mĩ thuật tương đối nhàn nhã, học sinhrất yêu thích môn học vì là một giờ học không gò bó, không có nhiều áp lực Đóchính là một lợi thế, không phải môn học nào cũng có được

b Khó khăn:

Tuy nhiên qua quá trình áp dụng chúng tôi nhận thấy còn gặp một số khókhăn sau:

* Về phía giáo viên:

- Trang thiết bị phục vụ môn học chưa được đầu tư thoả đáng, chưa đủđáp ứng nhu cầu cho dạy - học Mĩ thuật, sách đọc thêm và các tài liệu thamkhảo rất hiếm

- Khi dạy theo phương pháp của Đan Mạch đòi hỏi giáo viên phải có kếhoạch dạy học xuyên suốt và liên kết giữa các tiết trong cùng một chủ đề Xâydựng nội dung các chủ đề như thế nào cho đảm bảm mục tiêu giáo dục và theothời khóa biểu của nhà trường Nếu chủ đề quá xa lạ hoặc quá khó sẽ không tạođược hứng thú học tập cho các em và ngược lại nếu quá dễ thì sẽ gây tâm lýnhàm chán cho học sinh Bên cạnh đó giáo viên vẫn còn lung túng nhiều trongviệc lựa chọn và vận dụng các quy trình làm sao cho phù hợp với chủ đề thì mớiđạt hiệu quả và mục tiêu giáo dục của bài học

* Về học sinh:

- Đối với học sinh Tiểu học giáo viên phải hướng dẫn vẽ từng bước chitiết có khi các em còn chưa thực hiện được huống gì là theo phương pháp mớicác em phải tự tìm ra cách thể hiện, cách vẽ, cách dựng câu chuyện thông quanhững trải nghiệm trên lớp Hơn nữa nếu là học sinh lớp nhỏ thì vấn đề này càngđáng lo ngại, bởi lẽ không phải học sinh nào cũng sẵn sàng sáng tạo khi mà bảnthân chưa hiểu, chưa nắm được cách vẽ, cách thể hiện qua các đường nét, màusắc để đạt yêu cầu bài học

3 Giải pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề

Giải pháp 1: Lập kế hoạch dạy học chi tiết, khoa học và đảm bảo đúng tinh thần đổi mới theo phương pháp Đan Mạch.

* Mục đích: Lập kế hoạch dạy chi tiết từng hoạt động giúp giáo viên chủđộng và ứng phó kịp thời, đúng đắn các tình huống sư phạm có thể xảy ra trênlớp.

* Biện pháp thực hiện: Khi dạy học dưới bất cứ phương pháp nào đều yêucầu giáo viên phải lập được kế hoạch dạy học hoàn chỉnh Đó không chỉ là đơnthuần thực hiện cho đúng nhiệm vụ khi lên lớp mà nó còn thể hiện tinh thầntrách nhiệm của mỗi giáo viên đối với học sinh Có thể nói việc lập kế hoạchgiảng dạy tốt là đã thành công một nửa của quá trình dạy học Giáo viên làngười điều khiển quá trình và tạo điều kiện cho học sinh phát triển tư duy bằngcác câu hỏi mở và khuyến khích các em chia sẻ những kinh nghiệm sẵn có củamình Điều này tạo ra nền tảng cần thiết để giúp các em kiến tạo được quy trìnhhọc tập của mình bằng cách liên hệ những điều đã biết với những điều sẽ học.Khi lập kế hoạch giáo viên phải căn cứ vào tình hình thực tế của lớp để điềuchỉnh, thay đổi cho phù hợp và sát với khả năng tiếp thu của học sinh Kế hoạchcho từng hoạt động hoặc cho toàn bộ quy trình theo phương pháp Đan Mạch cóthể ngắn, dài và kết nối, liên kết, xâu chuỗi các hoạt động quy trình với nhau, kếtthúc hoạt động này sẽ là mở đầu cho hoạt động tiếp theo Cụ thể khi xây dựng

kế hoạch dạy học theo phương pháp mới, giáo viên cần phải chú ý tới:

- Mục tiêu bài học: Mỗi bài học, tiết học đều có mục tiêu chung là hướngtới hình thành cho học sinh phát huy khả năng tưởng tượng, sáng tạo và nănglực diễn đạt bằng lời nói, học sinh tưởng tượng và sáng tạo được một câuchuyện bằng ngôn ngữ mĩ thuật Tuy nhiên, giáo viên vẫn cần xác định rõ mụctiêu cụ thể của bài học đó là học sinh hiểu được gì? Thực hiện như thế nào vàlàm được gì?

- Nội dung chủ đề: Nội dung các chủ đề phải vừa sức học sinh, phù hợpvới tâm lý lứa tuổi của các em

- Điều kiện tiên quyết: Đó là những yêu cầu thiết yếu để quá tình giảngdạy có hiệu quả, bao gồm: Tạo điều kiện để học sinh học qua nhiều kênh; chú ýkhả năng, phong cách học của từng học sinh; kết hợp kiến thức của bản thân họcsinh và chiến lược học tập;xây dựng môi trường học tập thân thiện, truyền cảmhứng cho các em

- Môi trường học tập: Học tại lớp, môi trường học tập thoải mái sẽ hỗ trợrất nhiều cho quá trình dạy và học

- Quá trình học: Mỗi quá trình học là một sâu chuỗi các hoạt động diễn ra

- Đáng giá: Đánh giá từng giai đoạn và đánh giá cả quá trình thực hiện.Môn Mĩ thuật là môn dành thời gian chủ yếu cho học sinh thực hành, dovậy giáo viên cần thiết kế tổ chức các hoạt động trải nghiệm phong phú, đa dạngnhưng không quá dài, mất nhiều thời gian Tuyệt đối không đưa ra tranh vẽ, sảnphẩm làm mẫu để học sinh quan sát trước khi thực hành mà phải để học sinh chủđộng tích cực tìm hiểu và tham gia vào quá trình tranh luận, thảo luận, bàn bạckhi làm việc cùng các bạn Để thực hiện việc lập kế hoạch dạy học chi tiết, khoa

học và đảm bảo đúng tinh thần đổi mới theo phương pháp của Đan Mạch, giáoviên cần tiến hành như sau:

a Dự kiến các hoạt động dạy-học diễn ra theo trình tự hợp lý và nối tiếp nhau.

Mỗi tiết dạy, mỗi giai đoạn của một quy trình đều có những hoạt động vàmục tiêu giáo dục khác nhau, do đó đòi hỏi giáo viên phải xây dựng và đề ranhững nội dung công việc cụ thể, hình thức học tập, cách thực hiện

b Dự kiến cách giới thiệu bài phong phú, đa dạng để lôi cuốn học sinh tham gia tích cực vào tiết học.

Nhiều giáo viên quan niệm: Giới thiệu chỉ cần ngắn gọn, cứ nêu ngay tênbài là xong mà chưa chú ý nhiều đến tác dụng giáo dục của việc này Nếu làmphép thử nghiệm để so sánh giữa hai hình thức giới thiệu bài trực tiếp và giớithiệu bài gián tiếp sẽ thấy rõ ngay hiệu quả như thế nào

Ví dụ khi giới thiệu chủ đề Con vật quen thuộc:

- Hiệu quả: học sinh nắm được tên bài học, biết được những con vật nào

là vật nuôi, không khí lớp học sinh động, học sinh thích thú khi được tham giatrò chơi Vậy nên giáo viên cần chú ý giới thiệu bài thông qua nhiều hình thứcnhư: thông qua trò chơi, kể một câu chuyện nhỏ, một tình huống hay đóng vai,tạo dáng, trải nghiệm thực tế vừa tạo hứng thú học tập cho học sinh vừa cungcấp kiện thức một cách dễ hiểu nhất Chính vì vậy khi giới thiệu bài, giáo viênnên tạo không khí phấn khởi cho giờ học, thu hút sự chú ý, gây tâm lý chờ đón,hồi hộp cho học sinh, không nên “đi ngay” vào nội dung

c Xây dựng các nội dung giúp học sinh trải nghiệm.

Học sinh thích học thông qua các họat động nên giáo viên không nên sửdụng hình thức thuyết giảng mà nên dạy học tích cực, dạy học tương tác, lýthuyết gắn với thực hành Học sinh được nói, được làm và vận dụng ngay thì sẽ

dễ dàng tiếp thu kiến thức và nhớ lâu bền Trong giáo dục mĩ thuật, học sinhđược phát triển không ngừng và có sự khác biệt ở mỗi em về khả năng quan sát,trí tưởng tượng, trí nhớ, cách thức thể hiện con người, con vật, đồ vật về hìnhdáng, đặc điểm, cấu trúc, tỉ lệ Học sinh được kích thích thông qua các khả năngcủa bản thân cũng như trải nghiệm với người khác như: những thành viên tronggia đình, bạn bè và thậm chí những người mới quen biết, với con vật yêu thích,

đồ vật thân quen Học sinh bị ảnh hưởng thông qua tiếp xúc với sự vật, hiệntượng xung quanh thông qua các kênh thông tin như: ti vi, tạp chí, sách vở,truyện tranh, quảng cáo, internet và các tác phẩm điêu khắc công cộng Dần dầnhọc sinh nhận biết được những cách thức thể hiện hình ảnh con người khác nhau

về hình dáng, cấu trúc, tỉ lệ như: phác họa con người, biểu cảm của nhân vật,biểu tượng người khái quát Do đó việc để học sinh trải nghiệm rất quan trọng,tùy theo từng chủ đề mà giáo viên lựa chọn các hoạt động cho phù hợp giúp họcsinh nhớ lại kiến thức, những kỷ niệm và tưởng tượng, đồng thời cho các em cơhội chia sẻ những gì các em đã biết khi trình bày về sở thích, mối quan tâm, mơước hay ý tưởng Qua quá trình này học sinh sẽ có được những kiến thức thực tế

để gợi mở cách nhìn nhận, cảm giác, sự tò mò, trí nhớ, trí tưởng tượng và pháttriển sức sáng tạo và biểu đạt thông qua việc được nghe kể chuyện, chia sẻnhững trải nghiệm của bản thân về chủ đề liên quan, xem tranh ảnh, hoặc tổchức các trò chơi phù hợp với từng lớp học

Ví dụ: Ở chủ đề Con vật quen thuộc, màu sắc, đặc điểm nổi bật ) Haychủ đề Em tự giới thiệu giáo viên tổ chức cho học sinh tạo dáng sẽ thấy ngayhiệu quả bất ngờ Vì tạo dáng gây hứng thú học tập, giúp cho học sinh nâng caohiểu biết về những tình huống sự kiện từ đời sống hàng ngày của các em Họcsinh tự tạo lại các dáng hoạt động từ những tình huống trong hoạt động chơi,làm việc hoặc học tập Các em dễ dàng nắm bắt được hình dáng, tư thế củangười khi hoạt động để vẽ

d Tổ chức hình thức học tập theo quy trình hiệu quả nhất.

Mỗi quy trình theo phương pháp Đan mạch đều có mục tiêu giáo dục khácnhau để giúp học sinh có thể phát triển khả năng tự học Khi lựa chọn quy trìnhcần chú ý sắp xếp trình tự các bước sao cho có sự kết hợp hài hoà giữa phươngpháp, nội dung và hình thức tổ chức lớp học Vì nếu lựa chọn quy trình khôngphù hợp sẽ dẫn đến tình trạng học sinh học tập chán nản, thiếu ý tưởng sáng tạo

Ví dụ: nếu là chủ đề con vật thì chỉ nên vận dụng quy trình tạo hình 3D (nặn)hoặc Vẽ cùng nhau, còn quy trình Tạo hình từ vật tìm được là không thể thựchiện được

* Kết quả sau khi áp dụng giải pháp: Giáo viên không còn lúng túng

khi lên lớp, các hoạt động diễn ra theo trình tự một cách khoa học và gắn kết vớinhau Học sinh dễ tiếp thu bài hơn, hiệu quả sáng tạo tăng lên rõ rệt

MỘT SỐ SẢN PHẨM VẼ VÀ NẶN VỀ CHỦ ĐỀ CON VẬT QUEN THUỘC

Giải pháp 2: Xây dựng các chủ đề học tập có nội dung gần gũi, quen thuộc và phù hợp với khả năng nhận thức của các em.

* Mục đích: Giúp học có thể khám phá, suy nghĩ, thể hiện về các trảinghiệm, quan điểm, cảm xúc và khả năng tưởng tượng của bản thân

* Biện pháp thực hiện: Theo phương pháp mới thì giáo viên được chủđộng xây dựng kế hoạch, nội dung giảng dạy trên cơ sở căn cứ vào chương trìnhhiện hành và khả năng nhận thức của học sinh Chính vì vậy, nếu giáo viên đề ranội dung quá khó (khó ở cách thể hiện, khó hiểu đối với học sinh) thì hiệu quảsáng tạo của các em sẽ không cao Do đó để xây dựng các chủ đề cho phù hợpvới lứa tuổi học sinh lớp 3, phù hợp với khả năng của các em, trước hết giáoviên cần nghiên cứu nội dung, chương trình Mĩ thuật hiện hành, xây dựng kếhoạch dạy học Mĩ thuật theo phương pháp của Đan Mạch Đồng thời tham khảoTài liệu tập huấn phương pháp dạy học Mĩ thuật mới để xây dựng các chủ đềcho đảm bảo mục tiêu giáo dục của môn học Đây là tài liệu được biên soạn với

sự giúp đỡ tận tình, tâm huyết của Giáo sư anne kirsten Fugl - Trường Đại họcsealand, vương quốc Đan Mạch, và sự tham gia nhiệt tình của các giảng viên mĩthuật Trường Đại học sư phạm Nghệ thuật Trung ương và một số Giáo viên ởcác trường Tiểu học tham gia thí điểm Tài liệu này sẽ giúp cho các giáo viên Mĩthuật Tiểu học có thể vận dụng linh hoạt phương pháp dạy học mới vào thực tiễnmột cách hiệu quả Tuy nhiên tùy điều kiện vật chất của nhà trường, khả năng

chuẩn bị đồ dùng học tập của học sinh mà giáo viên có thể bỏ bớt, thay vào chủ

đề khác hoặc xây dựng số lượng tiết dạy theo từng chủ đề cho phù hợp Chẳnghạn chủ đề Lễ hội quê em với phạm vi quá rộng, khó giải thích cho học sinh thìgiáo viên có thể điều chỉnh thành các chủ đề như Ngày tết quê em Nói chung,khi lựa chọn các chủ đề giáo viên cần quan tâm đến sở thích, tâm lý lứa tuổi, khảnăng nhận thức của học sinh để có những nội dung học tập sinh động và hiệuquả nhất

Bên cạnh đó, cần xây dựng kế hoạch giảng dạy linh hoạt và có sự tích hợphài hòa các quy trình dạy - học mĩ thuật mới sao cho phù hợp với đối tượng họcsinh lớp 3 cũng như điều kiện thực tế tại địa phương, xác định rõ thời gian, sốtiết, quy trình thực hiện, mục tiêu giáo dục của từng chủ đề ngay từ đầu nămhọc Cần lưu ý lựa chọn thứ tự các chủ đề phải đi từ dễ tới khó, từ đơn giản đếnsinh động để học sinh dễ tiếp thu

* Kết quả sau khi áp dụng: Học sinh rất thích thú khi được làm việc với

một chủ đề liên quan đến kinh nghiệm sẵn có của bản thân và những gì các em

đã biết Lớp học sinh động với những tranh luận từ thực tế, sản phẩm đa dạng vàphong phú

Giải pháp 3: Vận dụng linh hoạt 7 quy trình Mĩ thuật mới phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh và điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường.

* Mục đích: Tạo cơ hội cho học sinh thích học và học thực sự dựa trênnhững gì các em đã biết, những gì liên quan đế sở thích của các em

* Biện pháp thực hiện: Bảy quy trình mĩ thuật theo phương pháp mới baogồm:

1 Quy trình Vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện

2 Quy trình Vẽ biểu cảm

3 Quy trình Trang trí và vẽ tranh qua âm nhạc

4 Quy trình Xây dựng cốt truyện

5 Quy trình Tạo hình từ dây thép và vật tìm được

6 Quy trình Điêu khắc – Nghệ thuật tạo hình không gian

7 Quy trình Tạo hình con rối và biểu diễn nghệ thuật

Giáo viên tạo hứng thú cho học sinh bằng cách lập nên các quy trình dạy học mĩ thuật tích hợp, linh hoạt theo chủ đề liên quan đến kinh nghiệm cá nhân,tâm lý lứa tuổi và kiến thức của học sinh Tùy điều kiện cơ sở vật chất mà giáoviên tổ chức các hoạt động học tập vận dụng linh hoạt 7 quy trình Mĩ thuật mới.Khi thực hiện tích hợp các quy trình dạy - học giáo viên cần chú ý:

Xây dựng dựa trên những gì học sinh đã biết, và những gì liên quan đến

sở thích, mối quan tâm của các em