Thực trạng và ảnh hưởng của mất răng hàm sữa sớm đến chất lượng cuộc sống của học sinh lớp 3 trường tiểu học khương thượng đống đa hà nội

chưa cỏ nghiên cửu chi ra anh hương cua mất ràng hãm sữa sớm đối vớichất lượng cuộc sống liênquanđến sức khoe răng miệng OHRỌoL cùa trc.Mục đích: Xác định tý lệ mat rang hãm sửa sớm và đ

H ***

PHẠM THỊ THANH HƯƠNG

THỤC TRẠNG VÀ ÁNH HƯỜNG CỦA MÁT RĂNG HÀM SỦA SỚM ĐẾN CHÁT LƯỢNG cuộc SÓNG CỦA HỌC SINH LÓP 3 TRƯỜNG TIÊU HỌC KHƯƠNG THƯỢNG - ĐÓNG ĐA - HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TÓ I NGHIỆP BÁC SỶ Y KHOA

KHÓA 2017 2023

Hà Nội - 2023

*** _ _

PHẠM THỊ THANH HƯƠNG

THỤC TRẠNG VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA MÁT RĂNG HÀM SỦÀ SỚM ĐÉN CHẤT LƯỢNG cuộc SÕNG CỦA HỌC SINH LỚP 3 TRƯỜNG TIẼƯ HỌC KHƯƠNG THƯỢNG - ĐÓNG ĐA - HÀ NỘI

Ngành đảo tạo : Bâc sỹ Ráng HâmMặt

Emxin trân trọngcamơnBan giâm hiệu, PhóngQuan lý Đàotạo.TrườngĐại học Y Hà Nội; Ban lãnh đạo PhòngQuan lý Đàotạo - KH&CN- HTQT,Viện Đào tạo Ràng Hàm Mật; Ban giám hiệu Trường Tiêu học Khương Thượngđã giúp đờ vã tạo điều kiện cho cm trong quã trình học tập vànghiêncứu để cmcóthêhoãn thành đề tảinày.

Em xin bày to lòng biếtơn sâu sắc tới ThS BS Nguyễn Hà Thu giang viên Bộ môn Nha khoa tre em, Viện Đào tạo Ràng Hãm Mặt người đà tậnlinh hướng dần emthựchiện đe tài luôn giúp đỡemgiai quyết những vướng mắc trong quá trinhnghiêncửu Trong suốtquá trinh thựchiện đề tải cô luôn

lã người truyền cam hứng cho em; em dà học hòi dượcrắt nhiều điềutừcò

Em xin bây to lõngbiếtơn tói Ban Giâm hiệu, các thầycỏ.các bậc phụ huynh và dặc biệt là các em học sinh lóp 3 Trường Tiểu học KhươngThượng

dà tạo diêukiệnchoem trong suốt quá trinh thựchiện de tãi

Em xin dược bây to lòng biết lới các ihầy cô Viện Dào tạo Rủng HãmMật, Trường Đại học Y HàNội các thầy cỏ trong Hộidồng đã nhiệt tinhdạybao.gópý giúp emhoàn thành tốt khóaluận tổt nghiệp này

Cuối cùng, em xin bày to lòng biết ơn den gia dinh dà luôn lã nguồnđộng lựcchoem học tập và nghiên cửu bạn bè luôndộng viên, giúp dỡ emtrong quá trinhthựchiện đe lải

Em xin chân thành cam ơn!

Hà Nội ngày 26 tháng 5 nám 2023

Tác già khóa luận

Phạm ThịThanh Hương

Em là Phạm Thị Thanh Hương, sinh viên lóp Y6H ngành Ràng HàmMặt.TrườngĐạihọc Y HàNội.xin cam đoan:

1 Dây lã đề tài do ban thân cm trực ticp thực hiện dướisự hướng dần cuaThS.BS.Nguyen Hả Thu

2 Detài này không trũng lặpvớibấtkỳnghiên cứu nào khác đà đượccóng

bồ tại ViệtNam

3 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu làhoàn toàn chinh xảc trungthực và khách quan dựa trên số liệu thục tế thu thập dược tại Trưởng Tiều học KhươngThượng

Emxinchịu trách nhiệmhoàn toàn về nhừng số liệu và kết qua trong de tàinày

Hà Nội ngày 26 thảng 5 nãm 2023

Tác giã khóa luận

Phạm ThịThanh Hương

Bối canh: TạiViệt Nam chưa cỏ nghiên cửu chi ra anh hương cua mất ràng hãm sữa sớm đối vớichất lượng cuộc sống liênquanđến sức khoe răng miệng (OHRỌoL) cùa trc.

Mục đích: Xác định tý lệ mat rang hãm sửa sớm và đánh giá anh hươngcúa mat răng hàm sữa sớm đen chất lượng cuộc sổng cùa học sinh lớp 3 trườngTiếu học KhươngThượng- Đống Đa-HàNội

Phương phápnghiêncứu:Chúng tói chọntoàn bộ học sinh lớp 3 trườngTiêu học Khương Thượng - Đống Đa - Hà Nội tham gia nghiên cứu Tinh trạng mất răng hâm sừa sớm đà được ghi lại và anh hướng cùa nó đổi với OHRQoL đượcđảnhgiábangHồ sơ tácdộng sức khoe ràng miệng cuatreemrút gọn 19mục(COHIP-SF 19)

Kết qua: Tỳ lộ MRHSS ờ học sinh lớp 3 trường Tiêu học KhươngThượng - Đống Đa - Hà Nội là 21,1% MRHSS có anh hương dáng kcdenchất lượng cuộc sồng liênquanđen sức khóc rang miệng cua trê

Kết luận:Cácvấn dề bệnh lý cùarãnghàm sữa cầndượcpháthiện,chânđoán,điều trị sớm và báo tồn tối dacó thè nhảm dam bao chất lượng cuộc sổng liênquanđếnsứckhócráng miệng cua tré

Từ khóa' Mắtráng; rãng hàmsừa;chai lượng cuộc song;treem

OHRQoL Oral Health Related Qualityof Chất lượng cuộc sống liên quan

ECOHIS The Early Childhood Oral Thangđoanhhườngsứckhoe

Health Impact Scale rãng miệng ư tre nho

CPQ Child Perceptions Questionnaire Bang câuhoi về nhận thức cua

trẻemPOQL Pediatric Oral health-related Thangdo chắt lượng cuộcsống

Qualityof Life liên quan đensứckhóeràng

miệng cùa tre emSOHO-5 ScaleofOralHealth Outcomes Thangđokếtquasức khoe rang

for5-year-old children miệng chotre 5 tuồi

COH1P Child OralHealthImpact Profile Hôsơ tãc độngsứckhoe ràng

miệng cúatrêemCOH1P-SF Child OralHealthImpact 1 lồ sơ tác độngsức khoe rẳng

19 Profile-Short Form 19 miệng cùa trê em nít gọn 19 mục

CHƯƠNG1 TÒNG QUAN 3

1.1 Sự hĩnh thảnh vã pháttriênbộ ràng 3

1 1.1.Giaiđoạn sơ sinh đen2.5tuối 3

1.1.2 Giaiđoạn 2.5 den 6tuổi 4

1.1.3 Giaiđoạn6 đến 12 tuồi 6

1.1.4 Giaiđoạn sau 12 tuồi 8

1.1.5 Tóm tắtthời điềm mục ráng vinhviễnvà răng sữa 9

1.2 Chức nâng cùabộ ràng sừa: 10

1.3 Mat ráng hàmsừasớm 11

1.3.1 Các nguyên nhângày mất răng sửa sớm 12

1.3.2 Hậu qua cua MRHSS 12

1.4 MRHSSanh hườngdenchắt lượng cuộc sống cua tre 14

1.4.1 Sứckhócràngmiệngánh hường đen chấtlượng cuộc sổng 14

1.4.2 Ỷ nghĩa nghiên cứu vàlàmsàng cua việcđánh giá ánh hướngcùa SKRMlênCLCScũatrè 15

1.4.3 Mất rang hãm sĩra sớm anh hưởng den CLCS cua trê 15

1.4.4 Một sổ bangcâu hoi về chất lượng cuộc sống liênquansirekhoe ráng miệng 16

CHƯƠNG 2 DÕI TƯỢNG VÀ PHƯƠNGPHÁP NGHIÊNcủv 19

2.1 Đổitượng nghiên cứu 19

2.1.1 Tiêu chuân lụa chọn 19

2.1.2 Tiêu chuẩn loạitrừ 19

2.2 Thờigian và dịa điếm nghiên cứu 19

2.3 Phươngphápnghiêncứu 19

2.3.1 Tliiết ke nghiên cứu 19

2.4 Tiến hãnh nghiên cứu 20

2.4.1 Cácbước tiến hànhnglũên cứu 21

2.4.2 Vậtliệuvàcông cụ thuthập thông tin 21

2.4.3 Kỳ thuật thu thậpthôngtin 21

2.5 Xứ lý số liệu 27

2.6 Vẩn dề dạo dức trong nghiên cứu 27

2.7 Hạn chế và biệnpháp khắc phục 27

CHƯƠNG 3 KÉTQƯÃ 29

3.1 Đặc diem mẫu nghiên cứu 29

3.1.1 Phân bốgiới cua dối tượngnghiên cứu 29

3.1.2 Phản bốtuồicùa dối tượng nghiên cứu 29

3.1.3 Liênquangiừa tuổi vàgiới cùa đối tượng nghiên cứu 30

3.2 Thựctrạng MRHSS 31

3.2.1 Tý1ỘMRHSS 31

3.2.2 Phân bỗtýlệ MRHSS theo giới 31

3.2.3 Phân bốtỳ lộ MRHSS theotuồi 32

3.2.4 Tỷ lộ MRHSS theo vị trí rãng 33

3.2.5 Sốlượngcungráng có MRHSS 34

3.2.6 Tylệsâu răng 35

3.2.7 Phân bốty lộ MRHSS theo tinh trạng sâu ràng 36

3.3 MRHSSanh hướngđếnchấtlượng cuộc sống cua tre 37

3.3.1 DiemCOH1P-SF 19 trẽn cãc mien anh hưởng đen tre 37

3.3.2 Ty lệ và mứcdộ ánh hướng cùa MRHSSđếnCLCStre 38

3.3.3 Điểm COHIP-SF 19 trung binh trêncác mien ở nhùng tre bị anh hương do sức khoe ráng miệngtheo tinh trạng MRHSS 41

3.3.5 Điểm COHIP-SF 19theo một sổ yếutố 43

CHƯƠNG 4 BẢN LƯẶN 44

4.1 Đặc diem đối tượng nghiên cứu 44

4.1.1 Giới tinh cùadốitượngnghiên cứu 44

4.1.2 Tuồi cùa dổi tượngnghiên cửu 44

4.2 Thực frạng mắt ràng hàm sừa sớm 45

4.2.1 Tỹ1ỘMRHSS 45

4.2.2 Phân bố MRHSS theo vị tri ráng và sổ lượngcung ráng 47

4.2.3 Tỳ lệ sâu ràng vàphânbồtỳlệ MRHSS theo tinh trạng sâu rang 48

4.3 MRHSSanh hướngđếnchất lượng cuộc sống cua tre 49

KÉTLUẬN 54

KIÊN NGHỊ 55

PHỤ LỤC

Bang1.1 Thài diem mọc ráng sừa và răng vĩnh viền 9

Bang 2.1 Cácbiến sổ nghiên cứu 19Bang 2.2 Câuhoi phong vấntre 25Bang 3.1 Phân bó giới của đỗi tượng nghiên cứu 29Bang 3.2 Phân bố tuồi cùa đối tượng ngỉủêncứu 29Bang 3.3 Liên quangiừatuổi và giởi cua đối tirợng nghiên cứu 30Bang 3.4 Phân bồtỳ lộ MRHSStheogiới 31Bang 3.5 Phàn bốtýlệMRHSStheotuổi 32Báng 3.6 Phân bốtỳ lộ MRHSStheotinhtrạng sâu ráng 36Bang 3.7 Diem COHIP-SF 19trêncác mien anh hưởng đen tre 37Bang 3.8 DiêmCOHIP-SF 19 trung binh trên các mien ờ những trẻ bị ánh hướng (losứcBang 3.9 Diêm COHIP-SF 19 trung binh trên nhùng trê bị anh hướngdo sức khóe răngBang 3.10 Điểm COHIP-SF 19 theo một số yếutố 43Bâng 4.1 So sánh kct quá với một sổnghiên cứu về tìnhtrạngMRHSS 46Bàng 4.2 Sosánhkếtquàvớinghiêncứu cùa Monte-Santo và cs 48

Bleu đồ 3.1 Ty lộ trc có mất ràng hàm sửa sớm 31

Biêu đồ 3.2 Tylệ mất ráng hàmsữasớmtheo vị tri rảng 33Biêu đồ3.3 Phân bố ty lệ MRHSS theosỗlượngcung ráng có MRHSS 34Biêu đồ 3.4 Týlệ sâu rủng 35Bicu đồ 3.5 Tý lộ và mứcđộ ánh hưởng cua MRI1SSđền CLCS tre trênmien SúckhoeBiểu dồ 3.6 Ty lộ vàmứcdộ aiih hường cua MRHSSđến CLCS tre trênmiền SúckhoeBiểu dồ 3.7 Tylệvãmửcđộ ánh hướng cùa MR11SS đền CLCS tre trên mien Sức khoe

Hĩnh 1.1 Hình anhbộ rang sừa 5

Hĩnh 1.2 Hình anh trong miệngcuamấtrủnghãmsửa thứ nhấtsớm 12Hiiúi 1.3 Sự thiếu khoang mọc ràng hãmnho thứ nhấthãmtrên do mất ràng hàm sừa thi

ĐẬT VÁN ĐÈ

Bộ ráng sữa bắt đầu mọckhi trê khoáng6 tháng tuổi và tồn tạisuốt thờithơ Âu cua trc Ráng sữa cónhiều vai trò quan trọng như: lieu hóa phát âm.thắm mỷ kích chích sự phát triền cùa cung hâm giữ khoang cho rủng vĩnhviẻn Tuynhiên,hiểubiết và tháiđộquan tâm cua cha mẹden bộ ràng sừacua tre còn chưa tốt1; có tới40%các bậc cha mọ chưa sần sàngdànhthờigian

vã tiên bạc dê diêutrị những ráng sửa bị tônthương bỡi họcam thâydiêu đó

lã không cần thiết vinhững chiếc ráng này sè thay.2 Những ráng tôn thương không dượcdiều trịsètiếntriểnnặng thêm và dần đenviệc nhò răng sừasớm;diêunày có anh hương không tôl đen sự pháttriển và tâmsinh lý cua tre

Ớ nước la.tý lệ sâu ràng sữa ờ tre em rất cao việcdiều trị và báo tồn ràng sừa còn chưa dược quan tâm dứng mức Theo diet! tra sức khóc rángmiệng toànquổcnăm 2019 cùa Trịnh Dinh Hai và cộng sự (cs) tý lệ sâuràngsữa ớnhómtuồi 6-8 tuổi là rất cao (86.4%), trung binh mỗi trê có 6.21 răng bị sâu ly lệ ràng dượcdiềutrị thấp? Theo Nguyền Hà Thuvảcs tý lệsâurángtrên tre4-6 tuổi tại một sổ trườngmam non ớHà Nội lã 60.1 %.4 Ráng sừa bị sâu không dượcdiềuirị sẽ dần tới viêm túy biênchứngnha chu răng vờ lớn

vả cuốicùng là nhốrăng sừa sớm

Tý lệ mai ráng sừasớm ớ ire em ViệtNamcôn cao, đặcbiệt lã mất râng hàm sửa sớm Theo một nghiên cứu của Đào Thị Hầng Nga tý lệ mất rànghàm sừa sớm trên nhóm dối tượngtre9-10 tuồi dược nghiên cứu là 29,5%/ Theo Tran Thị An Huy và cs, cỏ tới 20,96% tre lứa tuổi 7-10 tuôi dượcnghiên cứu cỏ tinh trạngmắt ráng hãm sữa sớm.6

Mất răng hàm sừa sớm có tãc dộng tiêu cực den chất lượngcuộc songliênquanđếnsứckhoeràng miệng, bao gồm yếu tổ sức khoe ràng miệng, sức khoe chức năng và ca yểulố tinh cám xà hội Một số nghiên cữu trẽn thếgiới dà chi ratre cỏ mất ráng hàm sữa sớm có chất lượng cuộc sống thấp him

hân so với tre không có mất ráng hảmsửasởm Hiện nay ỡ Việt Nam đã cónhiều nghiên cứu VC thực trạngmất răng hàm sữa sớm và những hậu qualệch lạc răng ở tre cm chothấy vần đề này đangdượcquanlàmnghiên cửu nhưng chưa có nghicn cứu não đánh giãVC anh hướng cua mất ràng hàm sừa sởmdenchất lượng cuộc sổng cua trè.

rirthực tiền dó chúng tôi liến hành nghiên cứu đề tài: "Thực trạng và

ánh hường cũa mất răng hàm sữa sớm dền chất lưựng cuộc sống của học sinh ỉởp 3 trường Tiêu học Khưưng Thượng - Dắng Da - ỉỉà Nội"với 2 mục tiêu:

I Môta thực trạng mất ráng hàm sừa sớm củahục sinh lớp3 trường

l ieuhọc Khương Thượng- Đồng Đa • HàNội

2 Đánh giá ánh hường cua mất ràng hàm sữa sớmden chát lượng cuộc sống cùanhómhọc sinh trên

CHƯƠNG 1

1.1 Sự hình thành vã phát triển bộrăng

Quá trinh hình thànhvàphát triền bộrángtrái qua 4giaiđoạn:

- Giaiđoạnsơsinhđen 2.5 tuồi:giaiđoạnhình thành bộ ràngsửa

- Giaiđoạn2.5 den 6tuồi:giai đoọn ôn định cua bộ răng sữa

- Giaiđoạn6 đền 12tuổi:giaiđoạnbộ ràng hỗn hợp

- (ìiaidoạn sau 12tuôi:giaiđoạn bộ ràng vĩnh viền

/././ Giai đoạn sơ sinh dền 2,5 tuổi

Mầm ráng sừa bất đầu hình thảnh từ rấtsớm.vảo khoảng tuần thử 8 cùathai kỳ sự khoáng hóa các ráng sửa bầtdầu từ khoang thảng thứ 5 thử6cuathai kỳ

Sau khi tre sinh ra vào khoang thángthử 6 chiếcráng dầu tiên cua bộ ràng sữa mọc dó là ràng cưa sừa hàm dưới (HD).7 s Tiếp sau dó ràng cưa sừa hàmtrên (HT) mọc len Khoáng tháng 7-9 các răng cứa bẽn mục len và vào khoang 1 tuổi, các ráng cữa chạm khớp với nhau Ráng hàm sữa (RIIS)thứnhàt HDmọc khi tré 12 tháng tuôi, sau đó2 tháng RHSthứnhat HT mọc lèn.Vào tháng 20-24 cácRI IS thứhai I ID và I ITlần lượt mọc lẽn

Khi tre 2.5 tuồi, cácRHS đà mọcdầyđu và có du chức năng

Ớgiaidoạn nãy thưởng có sự tồn tại cùa các khe hờ tự nhiên làm thưarăng, dó là các khe hớnguyên thuy (khe hơlinh trưởng),9 xuất hiện ngay khi răng mới mọc

I IT:namgiừa ráng cưa bên và rãng nanh (trung binh4mm)

HD: nămgiừa ráng nanh và răng cối sừa thửnhất (trung binh 3mm)sTuy nhiên, một so trường hợp không có các khe này đó là cung rãngloạiII

1 1.2 Giai doạn 2,5 dền 6 tuổi

Khoang 2.5 tuối.sau khi trai qua giai đoạn hình thành, bộ rang sừa cuatrèbước vào giaiđoạnôn định

Vào khoang3.5-4 tuôi tâlcacác răng sừa đà phát triền đẩy đuchânrăng(dóng chóp).7 8 Khi nàymầm các răng vĩnh viền dã tồn tại trong xương hàm

và dang trong quá trinh canxi hóa Thân ràng hàmlớn(RHL)thửnhất dà pháttriểndầydu và chân rãng dược hình thảnh Mầm RHL thử haiđangphát triển

ve phíaxa mam RHL thứnhắt

Từ4 đến6 tuồi, các mầmràngvinh viền tiếp tục phát triển, dặc biệt làcác ràng cưa,dâycùng là thời kỹ nhiều ràng ton tại trêncunghàm nhât ngaytrước khicácriíngsữarụng di vả dưực thaythebới răng vĩnh viền tương ứng.Trong giaiđoạnnày.các main rang vĩnhviễnđangpháttriểnsè di chuyển dần

VC phía bờ huyệtố rãng cùa xương hàm RI IL thứnhấtchuẩn bị mọc

Trong giaiđoạn bộ răng sữa một cunghãm lý tườnglàcunghàm có tồntạicác khe hơ tựnhiên?Khehơgiừacác ràng sừa thường cô lọi vả không cầnphaidiềutrị dê dóng lại Nhưng khehơ này không chi giúp dễ dànglàm sạch răng và giam ty lộ mắc bệnhsâuráng,màquan trụng nhấtlàcung cap khoangphủ hợp dè bùdap sự khác biệt về kích thước rănggiừacác rãng sừa vàvĩnhviền Do vậy, chúnglãm giám bớt sự chen chúc của cácrãng vinh viền.Baumc đà mô tácung răng sửa gôm hai loạicungrăng: khoánghaiphân

ba cáccung ràng sữa tồn tụi cáckhc hở tự nhiên được gụi là cung rángloại I.Những cung ràng không có khe hơdược gọi lã cung rãng loạiII

Trong giaidoạn 2.5 đến6 tuồi, cùngvới sự pháttriểncuaxương hàm là

sự xuấthiệncuacáckhehơ thứ phátgiữacác rảng baogồm:

Khehơgiừacác ràng cưa sừa HT

Khehớgiừacác ràng hàmsừa

Ngoàira khi các răng cưa vĩnh viềnhàm trên mới mọc có sự xuấthiệncũa khc hỡsinh lý giừacác râng nảy.8

Cácnhãlâmsàng luônmongmuốn có sự tôn tại cuacác khe ho lự nhiêntrên cung ràng sửa Các nghiêncửu dã chíramốitươngquangiữakíchthướckhc hờ tự nhicntrong hàm rãng sữavà mửcđộ nghiêmtrọng cùa chen chúctrong hàm ráng vinh viễn.1011 Neu trc có khc hờlớnhơn 6mm, việc chcn chúc

sẽ it xâyra trong hàm răng vĩnh vicn Ncu khehơnầm trong khoáng từ 3 đến 6mm sè cỏ khoang 20% trường h<7|> chen chúc sẽxáyra trong hàm răng vĩnhviên Đối với nhùngtré có khoang cách dưới 3mm kha nâng chen chúc tànglên 50% Neu một dứa trê không có khehờ trong hãm răng sừa, tý lộ chenchúc ớhàm ràng vĩnh viễnlêntới66% Với sự chen chúc ơ hàm răng sữa gầnnhưchầc chắn rằng dứatrésè có chen chúc ớ hàm ràng vĩnh viền

Hình 1.1 Hình ánh bộ ràng sừơ 1 '

a Hàm trên với các khe hớ sinh lý c Hâm trẽn không củ khe hờ

b Hàm đười với cảc khe hờ sinh ly d Hàm dưởi không cỏ khe hở

LI 3 Giai đoạn 6 dền ỉ2 tiíôi

Giaiđoạn bộ ráng hỏn hợp cóthêchia làm2giaiđoạnnho lum:

Giaiđoạn6 đến 10tuồi:giaiđoạnbộ ràng hỗn hợpsớm

Giaiđoạn 10đen 12tuổi:giaiđoạnbộráng hỗn hợp muộn

Giai đoạn 6 đen 1(ỉ tnôi:

Khoang 6 tuổi RIU thử nhắt mọc lên đây là ràng vinh viền đầu tiên mụclèn trong khoang miệng Đốn 7 tuổi, chân các ráng cứa giừa sừa tiêuhet,các ráng này rụng di vã ráng vĩnh viền thay thế chúng bầl đẩu mọc lên vàchạm khớp với răng cửa dối diện Thử tự mọc cùa các rang này thường là ràng cứa giừa HD sau đó den răng cưa giừa HT Gác rang cứa HD thường mọc lệch ve phía lười so vói các rủng sữa diều này là thường thấy, ca khi cung răng có chiều dãi không duvàkhicung ráng duchiềudài.giữacácrăngcưa sừa cókhe hớ.Các ràng này sè di chuyên ra trướcdtrói áp lực lười saukhi nhôbocác răng cửa sừa Dâu hiệu ràng cửagiừa HT sáp mọc là nhữngkhối phồng lớn ờ ngáchtiền đình phía trên các răng sửa

Khoang 7-8tuôi các ráng cưa benHD mọc lèn tiếp sau dólà ràng cưabên HTvàokhoang 8-9 tuòi Cùng nhưcác ráng cưagiừa HD, các răng cưabẽnthưởngmục về phía lườivà dược dưavề đúng vị trinhờ áplực cua lưới.Trong khi các răng cứa giừa HT mọc lèn từ phíatiền dinh, các răng cứa bèn

HT lạithườngthấy mọc lẽn từ phíahàm ếch dođó hầu như không nhìn thấychồ niêm mạc phồng lên ơchồ tiền dinhtrước khi rảng cưa bẽn mọc Nếukhông cỏ du chỗ dẻ mọc răng sèchậm mọc bị mọclệch vào trong hoặc xoay.Neu chậm mọc.răng cưa bên sè mọc về phía hàm ếch vàgáy nên khớp cắnngược Sau khi ràng cưa giữa, cưa bên dã mục lên dứng vị tri thi chóp ràngvẫn còn mơ rộngvà sẽ dan dỏng kinsau 1-2 năm

Khoang 9-10 tuồi RHL thử ba dà bắt dầu khoáng hóa và có thè nhìnthắy ờ vị tri góc hàm trên phim X-quang Cùng có trường họp tre không có

RHL thứba Khoang then gian nãy RHS thứ nhài vã thửhai dà tiêu gần hết chân, ráng hâm nho (RUN) thứ nhấtvàthửhaichuân bị mọc.

Giai doạn 10 dền 12 moi:

Giaiđoạn này là giaiđoạnhãm ráng hỗn hợp chuyên sanghàm ráng vĩnhviền Đây là giaiđoạnphức lạp nhất vitrinh tự mục rang rấtthaydối.15 Trinh

tựmọc ràng cóthê khác nhaugiữa nam và nừ Các răng nanh sữa RI IS thử nhất và thứ hai sè dượcthay the bỡiràng vĩnh viền

Người ta quan lâmdên khoang "Leeway", là chênh lệchgiừa lông kíchthước chiều gần xa cùa răng nanh sữa RHSthửnhất và thứhaivới tồng kích thước chiều gần xa cùa ráng nanh vĩnh viền RHN thứ nhát vã thử hai.Khoáng chênh lệch này ờ III)trung binh 1.8mm mỗi bên ớ IIT trung bình0.9mm mỏi bên.15

Ớ giaiđoạn này.khoang Leeway sè bị khcp lại Sựkhépnày phụthuộc vàotrinh tự mụcráng Trinh tự mọc rang nêu bị thayđôisècăntrờ ràng mụcđúng vị tri

Nếucác răng mọctheo trinh lự 4-5-3hoặc5-4-3 thì khoang Leeway cònlại sè đu đê cho ráng nanh mục Nhưng nếu trinh tự mục là 3-4-5 trong trưởng hợp ráng3 và 4 vĩnh viền có kích thước gần-xa lởnlumcác ráng sừatương ứng (thường gặp) sè thicu khoang mọc ràng, gảy hiện tượng mất hãihòa ràngmậttạmthời, ráng nanhkhấpkhênh

Trong giai đoạn này RHL thứ nhắt sẽ di gần vào khoáng Leeway, tạokhoáng cho RHL thử hai mọc

RHL thứ hai thưởng mọc sau RUN thứ hai một thời gian ngắn Tuynhiên vần cô trườnghợpRHL thứ hai mọc tnrớc RUN thửhai Trường họp nàyRHL thứnhất cỏ thê bị dâynghiêngvephía gần hiệntượng này dặcbiệttrầm trọng khi mấtRHS thử haisớm RUN thứ haisẽmọc chậm, khi mọc lên

sèlệch về phíalười, thậm chi kẹthoàntoàn không mọc lêndược

Một yếulố quan trọng anh hưởng dèn sự mọc ráng binh thường cua cácrâng vinh viền là khoáng san có (bao gôm kích thước cua các ràng sửa và khe

hớgiữachúng) so vớikhoangcần có (kích thước cua các ráng vĩnh viền) Tuynhiên, dây không phai lã yếu tồ duy nhất Mất sớm ráng sữa bất thườngtrương lựccơ.cácbệnh lý lụi chỗvãtoàn thân, cácthói quen răng miệng xấu

có anh hướng rai lớnlới quá trinh mọc răng vinhvicn

1.1.4 Giai doọn sau 12 tuồi

Sau khi RHL thứ hai mọc lên vàchạm kháp, khớp can dược hĩnh thànhgan nhưhoàn chinh theocabachiêu không gian Khi nãy RHL thứba (nêucó) dà hình thành xong thân ráng Không thè xác định chinh xác thời gianmọccủa RHL thửba nó rấtthayđỏi trên từng cáthê.vào khoang 17-21 tuồi.Nhìn chung ờ nữ giớiRIIL thứ ba thường mục sớm honớnam giói

RHL thứ ba là răng mọc muộn nhất trên cung hàm và thường không có

đuchồ dê mọc nên thường mọc lệch, thậm chi ngầm hoàntoán trong xươngkhông mọc lèn dược RHL thứba mọc lệch gây nhiều biềnchứng như viêm nhiễm,rỗi loạn chức nângnhai, gãy ra hoặc làmtrầm trọng bệnh lý khớp thái dương hãm Một so trường họpRHL thửbamọc tạo áp lựcdàyra trước làm

xô lệchnhóm ràng cửa, dậc biệt lã ráng cưaHD

1.1.5 Tôm tat thòi (liêm mọc ràng vĩnh viễn và ràng sữa

Rang / / Thời điếm mọc ràng sữa và ràng vĩnh viền

Ráng hãmnho thứ nhất 10-11 tuồi 10-12 tuồi

Rãng hãmnhóthứhai 10-12 tuồi 11-12 tuồi

Răng hãm lờn thứnhai 6-7tuổi 6-7 tuổi

Rãng hãmlớnthửhai 12-13 tuổi 11-13 tuồi

Ràng hãmlớnthứba 17-21 tuổi 17-21 tuổi

Thời diêm mọc ràng rắt thaydôi trên tửng cáthe vả khác biệt ờ namvã

nừ Thông thườngcác ràng sửathay tnrớc khi ràng vinh viềnmọckhoang một tháng Neu khoang cách này kéodài trên hai tháng(hoặc bốn tháng đổi với ráng cưa bên hàm trên) thi có thề nói rằng quá trinh thay ràng bị rói loạn

Nhìn chung đa sỗ cãc ráng vĩnh viền sẽ mọc lênkhihĩnh thành dược3/4chânrăng mà không phụthuộcvào tuổi cua tre The nhưng, ràng vĩnh viền có thêmọc khi hình thành gầnhết thân ráng hoặc ngaykhi mầm răng mới hình thành đượcchiềudãi tối thicu dưới anh hườngcuamắt răng sừasớm Khi mắt ràng sữa sớm sự mọc răng vĩnh viễnthaythế phụ thuộc vàođộdàylớpxươngchephúmầm ràng Neu ráng sữa mất do viêm nhiêm và lớpxươngnày dà bị liêu

đi ràng vĩnh viền sè mọcsớm dù chân ràng chưa hình thành duđộdãi Nhưng nếu mấtrủng sữa mà lớp xưtmg còn dãy thi ràng vinh viềnsèmọcchậmdenvài tháng Trung bình mầm răng vĩnh vicn cần 4-5 tháng đe dichuyên dược

Imm qua lớpxương này

1.2 Chức nângcùabộ ráng sữa:

Rủng sừa còn cỏ tên khác là răng tạm thời, bời bộ ràng sữa tồn tại hoãntoàn trong miệng cho đềnnăm 5-6 tuổi và bắtdầuđượcthaythế dần bơirángvĩnh viền, đến 11-12 tuổi ráng sữa dược thay the hoãn toàn bới ràng vĩnhviền Thế nhưng,bộ rãng sữalại có rầt nhiều chức năngquan trọng:tiêuhỏa.phátâm thâm mỳ giữ kích thước dọccuaxươnghàm giừ chỗ và hướng dầnrăng mọc và kích thích sự phát triên cua xương hâm.14 •'

Ticu hoá: Trước khi có rang vĩnh viền mục lên.bộ răng sữa dam nhiệm nhiệmvụ cát, xé nhai, nghiềnnátthứcân.bắtđầu quá trinh tiêuhóa

Phátâm:Từ nhừng nám dầu dời khi tre mới bắt đầu học nòiđếnkhi tre tới tnrởng bộ ràngsửa dóng vai trô quan trọngtrong việc phãl âm cua tre Chứcnăngquan trọng này cua bộ ràng sữa thưởng bị bo qua Sựmẩt sớm cãcràng phía trước có thê gày khó khàn choviệc phát âmmột số âm như “ph”,

“v", "s” Răng cửasữa hãmtrên mấtsớm trước 3tuồi dã dượcchửngminh lãgây ratinhtrạngkhiếmkhuyết về khanàngnói cua trevà cỏ thè kéo dài nhiều năm sau dó.16 Tuy nhiên, trong da số trường hợp sècó sự tự sưa chừa trongphátâmkhicác ràng cưavĩnhviềnmọclênhoànchinh

Thâm mỳ: Bộ ràng sừa mang lại thấm mỳ chokhuônmật tre giúp Ire tự tin khi giao liếp Trước dày chức nàng thâm mỳ cua bộ ràng sừakhông được

để cao bóingười lachorangvấn đề thâm mỹớ tre em không quáquantrọng.Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu chi ra treem lừ khi rấtsớmdã có nhậnthứcvề

vé ngoài cua minh Khi trẻ tự nhận ra bộ răng xấu xí cuamình, tre sẽ không

mờmiệngdú to khi nỏi chuyện;điều này anh hưởnggiãn liếp đen sự phái ámcũa tre

Giữ kích thước dọc cùaxương hàm: Sự tồn tại cùa ràngsữa trên cunghàm có chức nâng giừ kichthước dọc chocunghãm.dam bao lầm cắn dọc vàkíchthước dọc cua langmậtdưới

Giừ chồ và hướng dần ràng mọc: Rángsừa có vai trỏ giừ chồ cho ràngvĩnh viền mục lên sau này Khi mat ràng sữa, hiện tượng mai khoang mọc ràng xâyra gây hậuquã chen chúc ớ bộ răng vĩnhviễn Ràng sữa cũng có vaitrô hướng dần mọcchorủng vĩnh vicnthay thế giúp rang vinh vicnmọc đủng

vị tritréncunghãm

Kích thích sự phát triểncua xương hàm: Nhờ vảo cứ dộngnhaikhi thựchiện chức nàng tiêu hóa bộ ráng sừa giúp kích thích phát triến xương hàm.nhất là trong sựpháttriểnchiêu cao cungrăng

Chính vicỏ nhừng chức nâng quan trụng trên, sự khóc mạnh cua hàmrăng sừa có anh hướngrẩllớndền sự pháttricn thêchất,tâm lý nóichungcũatre vã dặc biệtanh hưởng đến sự pháttriến cùa hàmràng vĩnh viền

1.3 Mất răng hâmsừasớm

Mất răng sớm dược định nghía là mất rủng trong khoang miệng trước giaidoạndựkiến binh thường.1

Mất răng hàm sữa sớm (MRHSS) dưựcxác định nhưsau.15

I Mấtránghàm sửa thứnhất trong khoáng lừ 7tuòi rười đen9tuồi rười viVhoặc mất rãng hàmsừa thử hai trong khoang từ 7 tuồi rườiđến 10tuổirười

2 Mấtrănghàmsữathửnhất và/hoậc thửhai trước 7 tuồirười

Hình 1.2 Hình ánh trong miệng cùa mat rủng hàm sữa thừ nhẩt sởmi9

Lỉ.ĩ Các nguyên nhân gây mất răng sữa sứm

Sựmẩt răng sửa sớmđược chia ra hai nhóm: Mất răng trước (rãng cưa

và ráng nanh) và mắt ráng sau(các răng hàm sừa).:<

Màt ràngrăng trước chu yêu làdo chanthượng, thưởng gập ờ trỏ trong

độ tuổi hiếu dộng, dang tập bò di vàchạy

Mắt ráng sau chú yểu do sâu ràng, hiếm khi do chấn thương Theonghiên cứu cùa Trằn ThịAnHuy và cstrcnnhóm tre từ 7-10tuổi có MRHSS, nguyên nhãn chu yếu cuaMRHSS làdosâu ràng, chiếm tới 95.97%.6 Theomộtnghiêncứu trên tre trong dộ tuồi 5-10tuồi,hầuhếtcác ràng sừa mất sớm

là do sâu; trong tông số 333 chiếc răng mấtsớm, chi có 5 chiếc răng cưa sữa mấtdo chần thương,chiếm l.5%.19 Nghiên cửu cùa Lawcscùngchira rằng,nguyênnhânthường gặp cùa MRHSS là sâu rang, nhiễm trùng, ca dơn thuần

và phối hợp.'0

1.3.2 Hậu quả cùa MỈUỈSS

Bộ răng sữa nói chung và RI IS nói riêng có nhiều chức nângquantrọngtrong suốt thời kỹ tồn tại Mất ràng sừa sớm gây ánh hướng đến thời diêm mọc cua các răng vĩnh V iền thaythế Nghiên cứu cua Posen chi ra rang, tuồi MRHSS khác nhausèảnh hưởng khácnhaulèn quá trinh mọc ráng vĩnh viền

Ọuá trinh mọc RHN bị chậmưtré em mất RHS lúc4đến 5 tuồi hoặc trước

dỏ Neu MRHSS sau 5 tuồi,mứcđộchậmmọc RHN giam xuống rồi dần dần chuyển sang mọc sớm RI IN và tốc độ mọc sớm lãngdần theo tuổi Vả ờ8 den 10 tuồi MRHSS dẫn đen quả trinh mọc RUNtángtốcrẩt nhanh.-'1

Sựpháttriền khớp can lý tưởngnhất lả pháttriển từ khớp cấn răng sửa, qua hàm răng hỏn hợp đếnhàm ràng vinh viểntheodứng trinh lự và thời gian.Điềunàysè mang lại một hàm ràng chứcnâng,thâmmỳ và cókhớp canônđịnh Khitrinh tự này bị phả vò, nhữngvấn đề nay sinh có thé anh hường dentình trạng khớp can rang vĩnh viển.14 Mất răng sữa sớmcó the gây rasai lệch

về chiềudàicungràng,dần đếnràng vĩnh viền bị lệch về phía gần vàhậu quá

là sai khớp cấn.16

Trong một nghiên cứutrên dối tượng 7-11 tuôi Phương Thị Trang vàDàoThịDungchira một số yếu tố ánh hưởng khi MRHSS."

Khớpcần rãng 6biếnđối do MRHSS:

MRHSS ỡ HTthườngbiêuhiện khớp cắn Angle II (76%)

MRHSSơ HD thườngbiêuhiện khớp cắn Angle III(52.5%)

(n) (b) Hình 1.3 (a) Sự thiều khoáng mọc rùng hàm nho thứ nhất hàm trên do

mất ràng hàm sữa thừ nhất hàm trên sờm (b) Khoáng được lẩy lụi sau khi sử dụng hàm giữ khoáng thào lap v

1.4 MRHSS ãnh hường đến chất lượng cuộc sống cúatrẻ

ỉ 4.1 Sức khoe ràng miệng anh hường dển chất lượng cuộc sổng (CLCSị

Chất lượng cuộc sống liênquanđến sức khóe ráng miệng (OHRQoL) có

ý nghĩa quan trọng doi vói thực hành làm sàng và nghiên cứu nha khoa.OHRỌoL dược định nghĩa là một cẩu trúc da chiểu baogồm đánh giá chuquan về sức khoe răng miệngcánhàn, sức khóc chức năng, sức khoecámxúc

kỳ vọng và sự hãi lòng vớisựchâmsócvãýthức về ban thân.24 OHRQoLlàmột phần không thê thiều cũa sức khoe nói chung và hạnh phúc cùa conngười Trên thực tế OHRQoL dược Tố chức Y te Thế giới côngnhận làmột phằnquan trọng cùa Chương trinh Sức khỏe ràng miệngtoàncầu(2003).Nhiều nghiên cửu đã được tiền hãnh nhầm phát triển các công cụ đe đánh giáOHRQoL do sự cấp bách cua việc xác định anh hương cùa nhưngthay đôitrong khoangmiệngcủacáccảnhân.25 Mồiquan tàmngày câng làngtrong các nghiên cứu nha khoa, người ta dà tim cách định lượnghậu qua cùa một bệnh anh hướng đen thói quen cùa bệnh nhân Một so bang câu hói dã

đượcphátiriên đê đolường lác độngcuacác vần đê bằng miệng đóivớichấtlượng cuộc sổng.

Cácnghiên cửu đà được côngbổchứng minhsựlien kết cùa chất lượng cuộcsổng với các linh trạng sức khoe ràng miệng ờ các cá nhân thuộc cácnhõmtuồi khácnhau.25 Nghiên cứu cua Vũ Thị Hà trên đối tượngtre em chothắytremắc sâu ráng có nguycơ bị giam CLCS gap15.1 lần so với tre không sâu ráng;tre bị viêm lọi có nguy cơ giam CLCSgap 1.94 Ian sovới trêkhông

OHRQoL cô ý nghĩa đối với đánh giá nhu cầu sức khóe ráng miệng (ớcầp độcánhân và cộngđồng) vã đê đánhgiãkếtquà từ các phương phápdiềutrị sáng kiến và dịchvụ nha khoa cụ thê nói chung.2 Ngoài ra nó dà dượcchứngminh là một công cụ bỏ trự hừu íchchonghiên cứuvả thực hành nhakhoa dựa trênbangchứng

ỉ.4.3 Mất rùng hàm sữa sởm ánh hướng tiến CLCS cùa trê

Ở nước ta tý lệsâu ráng sừa ờ trè em lả rầt cao lởi 86.4%.dồng thờiviệcdiều trị sâu ráng sữa còn chưa dược coi trọngđúngmức, dần lởi hậu quàmất ràng sữa sớm,nhất là MRHSS là thường xay ra Việc MRIISS gây nhiềuhậu qua lẽn sức khỏe thê chất vả sự phát triẽn cua tre,dồng thời cùng gây anhhướng dáng kê đến CLCS của tre

Trong một nghiên cửu cua Monte-Santo và cs.nhỏmtácgiá kết luậnviệcmấtsớmcác ràng hãm chinh gày ra tãc động tiêucựcđến CLCS cuatre em từ

8 đền9 tuôi dộc lậpvói sự hiện diện cua sâu râng trong cảc giai đoạn liên

triển khác?5Fen và cscùngquansátđược trong nghiêncứu cua minh: nhómtre có MRHSSthêhiệntácđộngtiêucực hơn đáng kê den CLCS so với nhómtrekhôngmất ráng vã tác độngticucực này giam đáng ke theothời gian?9

1.4.4 Một số bảng cáu hùi về chất lượng cuộc sồng liên quan sức khóe ràng miệng

Hiện tạicó nhiều bộ côngcụ được sư dụng làm thước đođánh giá anh hưởng cua tinh trạng sức khóe ràng miệng den chat lượng cuộc sống baogồm: sức khóc the chắt,sứckhóctinhthằn và tươnglácxà hội.30

Một số bộ công cụ dược thiết kếricngchotreem bao gồm:

Thang đo chài lượng cuộc sõng liên quan đèn sức khóe ràng mièng

Michigan (Michigan OỈỈRỌoLị nâm 2OO3?1 Thangđo Michigan dược pháttriêndê dành giá tácđộngcua sâu ráng ờtre em den CLCS cuatre em bằngcách sư dụng cáphânhồi cùa cha mẹ và trê.Thangđonàyđược thiết ke đê sứdụng trong mòitrường phòng khám

Bang câu hói về nhận thức cua trẻ em (CPQ) dã đượcphát triển từ năm

2002 đến 2006 ơ Canada dê do lường OHRQoL ờ tre em từ 6 đến 14 tuồi.3' 33 34 Các CPQlàbang câu hoi tự bão cáo Nhiều nghiên cứu dà chửng minh rang các báo cáo cua treemve CLCS liênquanđến sức khoe cua chúng

lả hụrplệ vã đãng tincậy.3' ■' CPỌ bao gồm3 phiên bán: CPỌ6-7 CPQS-10

và CPQ11-J4 được thiếtkế cho 3 độ tuổi: 6-7 tuổi, 8-10 tuổi 11-14 tuổi vì cácnhôm nãy dồngnhắtvề kha năngnhậnthức CPỌ8-I0 và CPQ11-14 dược

sư dụngtrong nhiều nghiên cứu trên nhiều nước khác nhau CPQ6-7 it dược

sư dụng hơn

Thang đo chat lượng cuộc sòng Hên quan đèn sức khóe răng nũịng cua tre em (POQL)năm 201 1.36 Tương lự thangdo Michigan POỌL dược pháttriển đê đolườngtác dộng cua sâu ráng ớ tré em đối với CLCS cùa tré bàngcách sư dụng phan hồicùa cha mẹ và tré Bộ câuhoi nàydược thiết kế cho

nhiều đỗi tượng, bao gồm tre mẫugiáo, học sinh liêu học thanh thiều niên.

Bộ câu hoi dành cho tre mầu giáo bao gồm sáu mục trên ba mien vai trò(nghi học); thè chất (đau, ăn nhai) vã cam xúc (tức giận, buồn bã, lo lẳng,khóc) Bộ câu hoinày không xét denmienlự nhậnthức hay tươngtácxã hội cúa tre vàanh hương cùa sức khóc răng miệng cùatre đen chat lượng cuộc song cùa gia dinh

Thang đo kềt quá sức khóe ràng miệng cho trè 5 tuổi (SOHO-S ị nãm2012.- Thang do này cùng đánh giá dựa trên phân hồi cua tre vả cha mẹ.Phần tự bão cáo cua tre bao gồm 7 mục: khóân.khó uống, khó nói khó chơi, khó ngu, tránh cười (do dau) và tránh cười (do ve bè ngoài).Câutra lờiđượcdưa rabang thang diêm 3 (không anh hường = 0, ánhhướng it = I ánh hươngnhiêu =2) Phanphan hôi của cha mẹ gôm7 mục: khóân khó nói khó chơi,khó ngu tránh cười (do dau) tránh cười (dové bề ngoài) và ánh hướng đen

sự lự tin cùa tre Thangdiem 5 dược áp dụng với các câu hoi ơ phần nảy(không anh hương 0.ánh hường it 1 anh hương trung binh 2 anh hướngnhiều 3 anhhườngrấtnhiều 4)

Thang đo anh hướng sức khoe răng miệng ờ tre nho (ECOỈỈIS) năm 2007.’ * ECOIIIS lã công cụ dùng dê đánh giá ánh hưởngcùa sức khoe ràng miệng lèn CI.CS cùa tre dựatrên phan hồi cua cha mọ hoặc người trực tiếpchàm sóc tre ECOHIS dược sứ dụng trong các cuộc diêu tradịch lễ học dêđánh giá gánh nặng cùa bệnh ràng miệng và hiệu quá điểu irị cho tre nhoờ cộng đồng ECOHIS đánh giá toànbộ cuộc dữi của tre từ khi sinh ra đen khi tham gia nghiên cứu ECOHIS do lường tác dộng OHRQoL cua các bệnhrang miệng không chi dổi với tré em mà còn dối với gia đinh ECOIỈIS dà dượcchứngminhcóđộ tin cậy cao39 40 và dưực sứ dụng rộngrãi

Ho sơ lác động sức khóe răng miệng cùa trê em (COHIP) năm 2OO739 dược phát triển dê đảnh giá chất lượng cuộc sống liên quan sức khoe răng miệng ơ tre em trong độ tuổi đen trường Bộ câu hoi này dược thiết kế sứ

dụng với độ luôi rộng, đà dược chứng minh linh xác thực vã độ tin cậycao.:l *- Tuy nhiên, bộ câu hoi gốc gồm 34 câu hoi; sổ lượng lớn câu hoi nhưvậy gãy khó khãn trong quá trinh sử dụng Chinh vi vậy một bộ câuhóingầnhorndược xây dựngtrênbộ câu hóigốc,dambaogiữnguycn linhxácthựcvàhiệu lực dó là Hồ sơ tác động sức khóe răng miệng cua trê em rùt gọn 19

mục (COIIIP-SF 19).4Ỉ Bộ câu hoi dược thiết kế theo hình thức tự báo cáo bao gồm 19câu hoi nằm trong 3 miền: sức khoe ráng miệng, sức khoechứcnàngvà sức khoe cam xúc- xà hội Bộ càu hói nil gọn nàyđượcdịch và hiệuchinh sang nhiều thử tiếng, mỏi phiên ban đểudượcđảnh giá là cỏlinh xãcthực và hiệulực cao.44 ' 46 47

Trong nghiên cửu này, tôi lựachọn sư dụng I lô sơ lácdộngsứckhỏeràngmiệngcua Ire em nít gọn 19mục(COHIP-SF 19) bơinhững đặc diêm phũ hợpvớiđổilưựngnghiên cửu độ tin cậyvàtinhphổbiến của thang do này

1.5 Dặc điểm họcsinh lớp 3 trường Tiểuhọc KhươngThưựng

Khối lớp 3 trườngTiêuhọcKhươngThượng gồm 322emhọc sinh trong

dộ tuổi từ 8 den9 tuồi Dây là lứa tuổi tre đã có tư duy trừu lượng và khái niệm ban thân, dà pháitriểnvàdằn hoàn thiện suy nghĩ, cam xúc.hànhvi Tre

đà có nhận thức về các yếu tố cua chất lượng cuộc sổng liên quan đến sứckhoe ràng miệng: biết rãng minh xấu haydẹp, biết mô tacam giác đau khó chịu, biếtquantâmđến suy nghĩ cua người khác vềminh

TrườngTiêu học Khương Thượng cỏ chương trinh Nha học dườngdượcthực hiện nhiều nảm nay trêđược truyền thôngvà hưởng dẫn vệsinh ràngmiệng tại trưởng Ngoài ra mỗi nám trường đều kết hợp với Viện Dào tạoRàng llàm Mật lỗ chức truyền thông sức khóe răng miệng vả khám răng miệng cho học sinh loàn trường Tuynhiên, tỳ lệsáu rang sừa ư trưởng Tiêuhọc Khương Thượng côn cao dần den nhiêu nguy cơ răng có bệnh lý vàcuốicùng là mất răng hàm sữa sớm Thựctrụng này cần cónghiên cứu mới chi ra anh hưởng cua nó den học sinh và dưa ra những giaiphápdiều trị -dựphòng

CHƯƠNG 2 ĐÓI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứư

2 1 Dối tượng nghiêncứu

Học sinh lớp 3 trườngTiểuhọcKhương Thượng - Đống Da-1lã Nội

2 ỉ 1 Tiêu chttân lựa chọn

- Họcsinh lớp 3 trường Tiếuhọc Khương Thượng

- Dược sự đống ý của phụ huynh

- Tre đu sức khoe, hợptáckhidược thâm khám

2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ

- Không đạt cáctiêuchuẩntrẽn

- Không có mật tại thời diêm nghiên cứu

2.2 ì hời gian và dịa diêm nghiêncứu

- Thờigian: từ tháng 11 nám2022den tháng 5 nảm2023

- Địadiêm: trườngTiéuhọcKhương Thượng - Đống Da -HàNội2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Thiết kỉ ’ nghiên cừu

Nghiên cửu mô ta cằt ngang

2.3.2 Phương pháp chọn mint và cờ mầu

Chúng tôi sir dụng phươngpháp lấy mẫu toànbộ.chọn toànbộ học sinhlớp 3 trưởngTiểuhọc Khương Thượng - Đong Da - I làNội

- Ciứi thông tin và ban chấp thuận tham gianghiên cứu den phụhuynhcua tắtcatré

- Lụpdanh sách tôngsố tre dược phụ huynh dồng ýtham gia nghiêncứu

- Tiền hành khám, những tre không du tiêu chuẩn lựa chọn hay tre khônghợptãc trong quá trình khám sẽdượcloại ra

- Kei qua chọnmầu là toànbộ học sinh đu tiêuchuãn lã 304 lux: sinhVậy cờmầu trong nghiên cứu cuachúng lỏi làn 304 họcsinh

2.3.3 Các hiển so nghiên cứu

Các biến số dược dưa ra theo cãc mục liêu nghiên cứu được tông hợptrong bangdướidây:

Báng 2.1 Các biền sổ nghiên cừu

2.4 Tiến hành nghiêncứu

đánh giá

pp thuthập Công cụ

Hòivàkhám làmsàng

Bộ khám ĐènBònggạcBóngthôikhỏ

SF 19

Phôngvấn

Bộ câuhôi nghiên cứu

Khấpkhênh/khoangtrốngRàng đôi màu/ cóđốm

1lơi thớ hôiChày máu lợi

Sức khoe

chức

năng

Khó ănKhó ngũKhỏ nóiKhôVSRM

Sức khóc

cảmxúc -

xà hội

Không vuiNghihọcKem tự tin

LolắngKhôngmuốnnói toTránhcười

Bị trêu chọc,bắtnạtKhôngcamthầy ưa nhinThấy khác biệt

Lo lắngvề suy nghĩ cùa người khác

2.4 Ị Các bước tiến hãnh nghiên cứu

- Liên hệ vói trưởng tiêuhọcvà lậpdanh sáchtre xin ỷ kiến nhà trường

và phụ huynh trước khithăm khám chocác cháu, các phụ huynh điền thôngtin vàoban cam kếtdồngýchotrc tham gianghicncửu

- Lập bộ câu hoi và phiếu khám phù hợp với đổi tượng vả mục đíchnghiêncứu

- Tập huấnđiều tranhóm nghicn cứu vềcách khám, ghi phiếu điều tra

vã phóng van.độ tin cậy dưựcđánhgiátheochi so Kappa

- Thuthập và xư lý thôngtin bao gồm các bước:

+ Phóng vần tre đè thu thập thòng tin về các anh hươngđenchấtlượngcuộc sồng theo bộ càu hoi nghiêncứu

+ Khám lâmsàng cho tre.kếtquádượcghi vào phiêu khám

+ Phântíchkctquá tông hợpvàxư lý sỗ liệu

2.4.2 l'ật liệu và công cụ thu thập thòng tin

- Bộkhaykhám:khay khâm, gương,gắp thám trâm

- Dụng cụ khác: đènchiếusáng,gàngtay bông gạc.cốcnhựadùng một lần

- Dụng cụ vảbỏngdượcđóng gói hâp vô trùng

- Trangphục: áo blouse, mù.kháu trang, găngtay

- Phiếukhám

- Phiếu phong vấn tre

2.4.3 Kỹ thuật thu thập thông tin

- Phong vấn: Phong vẩn tre được thực hiện ben nhóm 10 sinh viên Y6chuyên ngành Răng I làmMặtdượctậphuấnkỳlường,dambaothông tin thu thập được là chinhxác nhất Phông vấn được thực hiện trước khi khâm lãm sàng, sư dụng càu hói phong van dê thu thập thõng tin về anh hương cuaMRHSS đếnchất lượng cuộc sổng cua tre

- Quy trinh thực hiệnkhámlâm sàng:

+ Người khâm: Việc khám lâm sàng được thực hiện bơi 02 bãc sìchuyên ngành Ràng Hãm Mặt đã dưực lập huấn thống nhất, dồngnhất về cách khámvà phương phápđảnh giá có trách nhiệmvà tuyệt dối luânthutheo quy trinh nghiên cửukhoahọc.nắmvừngmụcticu vả yêu cầu cúa nghiêncửu.+ Nơi khám: dược bơ trí dù bân ghe tận dụng ảnhsảng tự nhiên tạitrườngliêuhọc

+ Phương phápkhám:

• Khám dưới ánh sáng tự nhiên, có thê dùng den hồtrợ

• Khám lầnlượt lừng cung rãng đe tránhbõsót

• Khám lãm sàng tinh trạng MRHSS cùa tre bang mất thường qua cácliêu chuấnđánhgiá

• Ghi ket qua vào phiêu đánh giá

2.4.3 / Các tiêu chuán chần đoán trong nghiên cứu

Đánh giã tinh trạng các răng hãm sữa và phân loại thành 6 mà theoMonte-Santo vã cs28:

Mà 0: Tồntạitrẽncunghàmvàkhoe mạnh

Mà I: Tontạitrêncunghãmvà dà đượcphụchoi

Mã 2: Tồn tại trêncunghàmvà cỏ tôn thương sâu ràng cầnđiềutrị

Mã 3: Tồn tại trêncunghàmvớicằnpháinhốbó

Mà 4: Chi cỏn chân ràng

Mà 5: Không tồn tại trên cunghàm

Mà 3.4và 5 dà dượcxemxétvới sự mầtsớm cua rãng hàm sừa

DánhgiátinhtrạngMRIISStheo định nghĩa cua Rổnnennan:

I Mất rãng hãmsừathửnhất trong khoáng từ 7 tuổi rưởi den 9tuồi rưỡivả/hoặc mất râng hàm sừa thứ hai trong khoang lừ 7tuổirườiđến 10 tuổi rưởi

2 Mấtrànghàmsừathửnhất và/hoặc thứhai trước 7 tuồirười

2.4.3.2 Phong vàn

Đètải sư dụng thang đo COHIP-SF 19 bao gồm 19câuhoi vả dượcchiathành cácphan tácdộngtrecm gồm 3 miên: sức khỏe răng miệng (đau, khấp khènlvkhoáng trống, rang dôi màu/có đốm hơi thớ hỏi chay máu lợi), sức khoe chức nàng (ân ngu.nói.vệ sinh ráng miệng),sức khoecâm xúc - xã hội (không vui nghi học kém tự tin lo lang, tránh nói tránh cười,bị trêu chọc,không cám thấyưa nhìn, thấykhác biệt, lo lắng về suy nghĩ cúangườikhác).Cẩu trúc câu hóiđượcchuẩn bị dưới dọng phóng vẩn đe tre tự báocáo.Tiêuchuẩnđánhgiá anh hương là diêm từ 0-2: 0 “hiểm khi hoặc chưa bao giờ” I "thinhthoáng" 2 = “thường xuyên".

Đê sư dụngbộcông cụ này,tòi tiênhành trên 3 giai đoạn:

- Giaiđoạn I: Dịch thuật theo quy chuânvãđiềuchinh

Phiên ban Tiêng Anh cua COHIP-SF 19 dà dưực dịch sangTiếng Việtbangcách sư dụng kỹ thuật dịchngược Dầu lien COHIP-SF 19 dượcdịch từ ban gốc Tiếng Anhsang Tiếng Việtbơi mộtngườinói Tiếng Việtbandịa nói liếng Anh tròi cháy dècỏ được phiên ban Tiếng Việt sơ bộ Ban dịch tiếngViệt sau đó dược thông qua ỷ kiến cua một giang viên chuyên ngành Nha khoa tre em Tiếp theo, phiên ban này đà được dịch lại sang Tiếng Anh bơi chuyêngia song ngừ.Cuối cùng, phiên ban Tiếng Anh dà dịch ngược dượcsosánh với phiên ban Tiếng Anhgốc vàthực hiện cácdiêuchính nho cho phiên ban Tiếng Việtcuốicùngbằngcáchdiều chinh các từ khóhiêu

Thang diêm đánh giâ cùa bộ câu hói COHIP-SF 19 gom5 mức diêm từ 0-4: “không bao giờ" = 0 "gần nhưkhông bao giờ" I "thinh thoáng" 2

"khá thường xuyên" 3 và “hầu nhưmọi lúc" 4 De đơn gian hóa thang đánh giá giúp đối tượngnghiên cứu có thế hiểu dược, chúng tỏi gộpcác mà:

"không bao giờ" với "gần như không bao giờ": "khá thường xuyên"với "hầunhư mọi lúc"; kếtquà thu được thang diêm mới với 3 mức diêm lừ 0-2: 0 =

“hiếm khi hoặc chưa bao giờ" I =“thình thoang" 2 "thường xuyên"

- Giaiđoạn 2: Thưnghiệmtrước

Đê kiềm tra tinh dề hiêu cua bangcâu hỏi một nghiên cứu thí diêm đàđược thực hiệnvới 10 hục sinh lởp 3 không tham gia vào nghiên cứu chinh Các đoi tượngdược ycu câu tra lòi các câu hoi dựa trên trai nghiệm3 tháng trở lại dây Kct quá cua thưnghiệmchothấytấtcahọc sinh thamgia nghicncứu đều có thehiểu vả tra lời đượctấtcácác câu hòi trong bàngcâuhoi.

- Giaiđoạn 3: Kiêm định độ tin cậy

Hộ số thốngnhấtnội bộ Cronbach’salpha45được sư dụng dê kiêm trađộtin cậy cùa thang do có không Đê mộtcõng cụ dolườngdược coi là dáng tin cậy hệ số tin cậycùa nó phai càng gần I càng tốt Một công cụ do lườngđược coi lã khôngđáng tin cậy nếu hộ số Cronbachmicro alpha dưới 0.3; có

độ tin cậy kém nếu năm trong khoang 0,3*0.5; có độ tin cậy cao nếu nấmtrong khoáng 0,5-0.8 và rất dáng tin cậy nếu nó năm trong khoang 0.8-1.0 Các hộsổtươngquan tông số mục dã dượctínhden dè kicm tra mối quan hộ giữa điếm sổ từ các mục và tống diem bộcàuhôi Một hệ so lớn hơn0.3dượccoilà chấp nhậnđượckhichọnmục

V ới nghiên cứu này chúng tôi thu dược hộ số Cronbach's alpha là 0.7;vậybộcâu hoi phong vấn đà sư dụng có độtin cậy cao

Bang 2.2 Cân hỏi phông vần tre

Các vắn đề ràng, miệng và điềutrị cỏ thê ânh hường đếnsứckhoevàcuộc sống hàngngàycuaem Emhãynghekỳcáccâuhoi sau đàyvàchọncâutra lời mỏ táđúngnhất về răng,miệng hoặc khuônmặt cua em trong 3 thángqua.Anh/chị muốnbiết em thực sự camthấy thế não

Cáclựachọnphan hôi: 0 Hiểm khi hoặc chưa bao giờ, 1 Thinh thoang,

2 Thưởng xuyên 3.Khôngbiết

Thường xuyên

1.Em có thưởng xuyên bị đau ráng/nhức

ràng không?

2.Em có thấy rảng minh bị khẩpkhênh

hoặc có khoang trồng giừa các ràng không?

3 Em có thấy răng bị đòi màu hoặc có đốm

màu trên ráng không?

4 Em có thắyhơi thơ cómùikhông?

5 Em có bị chay máu lợi không?

6 Em có thấy khó khản khi ãn thức ăn em

9.Em có gặpkhókhănkhi vệ sinh ràng miệngkhông?

10 Em cỏ thấy không vui hoặccámthấybuồn về rùngmiệng cua minhkhông?

11 Em cỏ phainghi học vi ràng miệngcuaminhkhông?

12 Em cỏ thấy tự tin VC ràng miệngcuaminhkhông?

13 Em có cám thấy lo lắng về ráng miệngcua minhkhông?

14 Em có cám thấy không muốn nóito đọc

to trong lớpkhông?

15 Em cô né tránhmĩmcười/cười lớn với bạn khảc không?

16 Em có bị bạn khác trêuchọc,batnạt vi răng miệng cua minh không?

17 Em cỏ cam thấyminhưa nhìn không?

18 Em có câm thấyminh khác biệt vi răng miệng cua minhkhông?

19 Em cỏ lo lẳng VC những gi ngườikhácnghĩ VC ràng,miệng hoặc khuônmặtcuaminh không?

2.5 Xứ lý số liệu

Với kct qua thu dược, chúng lỏi giừ nguyên diem so cua 17 câu hoi mang nghĩa liêu cực và lien hành dao lại diem số cua2 câuhoimang nghĩa lích cực (câu hói sổ 12 và câu hói sổ 17) Sau dó liến hành tinh tòng diêmCOHIP-SF 19 bangcáchcộng tông diêm cùa 19 câu hoi sau khi dã dáo diêm

2 câu mang nghĩa tiêu cực Như vậy với diemCOHIP-SF 19 cao hơn phan ánh OIIRQoL lieu cực hơn vã diem COHIP-SF 19 thắp hơn phan ánhOIIRQoLtíchcựchơn

Sốliệudược thu thập và phântichbằngphươngphápthống kẽ y học.sưdụng phanmemSPSS Statistics25vàmộtsothuậttoán thốngkẽ

2.6 Vấndể dạodức trong nghiêncứu

- Đêtài dượcthông qua hội dỏng dạodửc cùa ViệnDàolạo Ráng I lãmMặt.dưực sự dồngývàphê duyệt cùa Ban Giám hiệutrưởnglieu hục

- Tòntrọng đối tượngnghicncứu Mọi thông tin liênquan không dượctiết lộ khikhông có sự dồng ý vả chophép cua doi tượng vã gia đinh

- Nghiên cứu chithựchiệnkhi cỏ sự đổng ýcua phụ huynh

- I lọc sinh đượcchọn có thè từ chốithamgia vào nghiêncứu

- Vấn đề vôtrùngdượcđámbao

- Các số liệu,thông tin thu thậpdược phụcvụ cho mụcđích học tập vảnghicn cứu khoahọc không phụcvụchomụcđích nào khác

- Ket qua nghiên cứu SC dược phan hoi cho nhàtrường, phụ huynh khi kếtthúcnghiêncửu

- Kết qua nghiên cứu góp phần lãm cơ sơ cho các hoạt dộng tuyêntruyền, giáo dục nha khoa

2.7 Hạnchế và biện pháp khắc phục

- I lạn chè cùa nghiêncứu:

+ Chất lượng các thông tin thu thập bằng Phiếu phong vấn phụ thuộc vào kỳnâng phong vấn cua diềutraviên

+ Bosớt/nhẩm kin tôn thương trong quá trinh khám

+ Đánhgiáđộ tin cậybangchi so Kappa

Chọnra5-10% sổ học sinh trong mầu nghiên cứu, tiềnhành khám lại bới cùngmột người và bơi một ngườikhám khácdêđánhgiáđộ tin cậygiừacùngmột ngườikhám và giữa những người khámkhác nhau Các thông tinkhám dượcghi vào phiếu khám như bình thường

Đánhgiã độ tin cậybang cách so sánh vớiphân loại chuẩn dướidây:0.0-0.2: Không phù hợp phù hợprất ít

0.2-0.4: Phùhợpnhẹ, phù hợp yếu

0.4-0.6: Phủhợp trung binh, phù hợpvừa

0.6-0.8: Phùhợpchặtchẽ

0,8-1,0: Phủhợphầunhưhoàntoàn

Kết qua thuđượcchi so kappak=O,85 đạt mứcphùhợphầunhưhoãnloàn