Độ chính xác của màu sắc và chất lượng ảnh chụp trong miệng bằng máy ảnh kỹ thuật số và điện thoại thông minh trong nhiếp ảnh nha khoa

HOẢNG HỦU VỉDỢ CHÍNH XÁC CỦA MÀU SẢC VÀ CHÁT LƯỢNG ÁNH CHỤP TRONG MIỆNG BÀNG MÁY ÁNH KỶ THUẬT SÓ VÀ DIỆN THOẠI THÔNG MINH TRONG NHIẾP ÁNH NHA KHOA Ngành dào tạo : Bác sỳ Rủnghâm mặt...

KỸ THUẬT SỐ VÀ ĐIỆN THOẠI THÔNG MINH

TRONG NHIẾP ÁNH NHA KHOA

KHÓA LUẬN TÓTNGHI ẸP BÁC SỸ RÁNG HÀM MẠT

KHÓA 2017 -2023

HàNội - 2023

HOẢNG HỦU Vỉ

DỢ CHÍNH XÁC CỦA MÀU SẢC VÀ CHÁT LƯỢNG ÁNH CHỤP TRONG MIỆNG BÀNG MÁY ÁNH

KỶ THUẬT SÓ VÀ DIỆN THOẠI THÔNG MINH

TRONG NHIẾP ÁNH NHA KHOA

Ngành dào tạo : Bác sỳ Rủnghâm mặt

Tòi xintoàn trụng cám ưn Ban Giáin hiện Phòngquản lý Đào tạo Đại học Ban Lãnh đạo PhòngQuân lý Dàotạo-Khoa học & Còng nghệ - Họptác QuốctếViện Dàotạo Ràng hãm mặt đà giúp đờ và tạođiền kiệnchotòihoãn thành luậnvãnnày.

Tôixin trân trọng cám ơn TS Dương Đức Long, giảng viên bộ mònNha Cộng Đổng Viện Dào tạo Răng hàm mặt đà hướng đản vàgiúp đờ tỏi hoãn thánh luậnván nãy

Tòi xinbàyto lõng biếtcmsẳu sắc den PGS.TS Vù Mạnh Tuấn.TS.HãNgọcChieu BSNT TrươngThị HiếuHạnh dãtạo mọi diềukiệnthuậnlợivàdónggópcho tỏi nhùng ýkiếnquýbáu đê tòi hoán thanh luậnvãn này.Tỏi xin chán thành cámơncác thầy cò trong Viện Dão tạoRàng HãmMặt, các bác sĩ, sinh viên Y6RIIM khóa 2017 - 2023 đà dành thời gian tham gia nghiên cúư vàdóng góp cho tòi hoàn thành luận vàn nây một cách tốt nhất

Cuốicùng, tỏi xin camơn gia dinh, bạn bè dã luôn bèn cạnh dộngviêngiúp đờ vã ung hộ tỏi trong suốtquá trinh thựchiệnkhoảluận

Há Nội ngày tháng nàm2023

Sinhviên

Hoàng Hữu Vĩ

Tói xin camđoan đây lã công trình nghiên cứucua riêng tỏi Cãc sổliệu, kết quá nêu trong luận án nãy làtrung thực, chưa được ai nghiên cún hoặc côngbỗ trong bất cứ công trinh nãokliác.

Tác gia khỏaluận

HoàngHừuVì

DẠTVÁN DẾ 1

1.1 Tống quannhiếp ánh nhakhoakỳ thuật sổ 3

1.1.1 Khái niệm về nhiếp ánhnhakhoakỳ thuật sổ 3

1.1.2 TôngquanVCánhkỳ thuật số 3

1.1.3 Tống quan về cãc thiết bị chụpảnh trong nhiếp ánh nha khoa 8

1.2 Úngdụng cua nhiếp ảnh kỳ thuật số trong nhakhoa 13

1.2.1 Lưutrửtàiliệunha khoa 13

1.2.2 Truyềnđạtthòng tin 14

1.2.3 Marketing 16

1.3 Một sổ nghiên cửu về úngdụng nhiếp ành nha khoa 16

1.3.1 TạiViệtNam 17

1.3.2 Trẽn thế giới 18

CHƯƠNG 2: DÔI TƯỢNGVÀPHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cút' 20

2.1 Đổitượng nghiên cửu 20

2.2 Thờigian vả địa diem nghiên cứu 20

2.3 Phươngphápnghiêncứu 20

2.4 Biển sổ.chi số 21

2.5 Tiếnhành nghiên cứu 21

2.5.1 Yêucầu ve ngườithụchiện nghiên cứu 21

2.5.2 Yêu cầu về công cụ thu thập dử liệu 22

2.5.3 Kỳ thuật thu thậphìnhanh 25

2.6 Tiênhãnhđánhgiáanh 32

2.6.1 Đánh giá chất lượngaiili 33

2.6.2 Tienhànhđánhgiáđộchinh xảc cua mâu sẳc 35

CHƯƠNG 3: KÉT QUẢ NGHIÊNcúv 39

3.1 Sosánh chất lượng hình ánh cua máyánh kỹ thuật số vã điện thoại thõng minh 39

3.2 So sánh độ chínhxác màu sầc cua máy anh kỳ thuật sổ và diện thoại thông minh 42

3.3 Sosánh thờigian chụp ánh cùa máy ánhkỳ thuật số và diện thoại thông minh 47

3.4 Đánh giả cùacãcchuyên gia 48

( HƯƠNG 4: BẢN LUẬN 51

4.1 Nhặn xét về chất lượng hình anh cùa máy ánh kỹ thuậtsố và diện thoại thòngminh 51

4.2 Nhận xétdộ chinh xãc mâu sâc cùaãnh chụpbảng mây ảnh kỳ thuật sổ và điện thoại thõng minh 52

4.3 Nhận xét dặc điểm cúa mây anh kỳ thuật số và điện thoại thông minh 54

4.3.1 Thòi gianchụpảnh trong quá trinh thu thập hình ảnh 54

4.3.2 Tinh ứng dụng trong nhakhoa 54

4.3.3 Đánh giá từ chuyêngia 55

4.3.4 Cácyểutố anh hướng khác 57

KẾT LUẬN 58

KI ÉN NGHỊ 60 TÀILIỆUTHAMKHÁO

Tên đề tài: Độ chinh xác cua màu sắc và chất lượng anh chụp trongmiệng bảng máy anh kỳ thuậtso vàđiện (hoại thông minh trong nhiếp ànhnha khoa.

Lýđo chọn để tài nghiên cứu: Các nghicn cứu và thực tềlâmsàngsưdụng phần lớn hộ thống máy anh kỹ thuật sổ (DSI.R) với nhiều ưu diêm VC chất lượngánh tốt màu sắc chân thực và có thế ghi lại bất kỳ hình ánh lâmsàng não mongmuốn.Tuynhiên,mày anh DSLR còn nhiều hạn chềvềthông

số kỳ thuật vàquytrinhlưutrừphức tạp cáchthứcthựchiện yêu cằu cao với người chụpvã giá thànhcho một bộ thiết bj chụp anh khá cao Bên cạnh dó.việc sử dụng hình ánhđược chụpbảngđiện thoại thông minhcùngđangdượcứngdụngrộngrải trong rủnghâm mặt Hiệntại ờ Việt Nam chưa cóbill kỳvăn bàn nào đề cập đến việc sosánhđộ chính xác cua màusắc và chất lượnganh cua máy anh kỳ thuật so vã điện thoại thôngminh Chất lượng hình anhcũa điện thoại thôngminhdangngày càng dượcphát triên và dượcứng dụng cao Mặtkhác, so sánh nãy SC chịuanhhườngbỡi những yếu tổ nhất định.Mục tiêu: So sánh dộ chinh xác cua màu sắc vàchất lượng hình anh câcanhchụp trong miệng cua máy anh kỷthuậtsố.diện thoại thôngminhvàdiện thoại thõngminhcỏ sư dụng còng cụ chiểusánghổtrợ

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mõ ta cất ngang dược thựchiệntrên 42sinh viên Viện Đào tạo Ràng Hàm Mật TrườngĐại hục YHàNội từtháng 12/2022 - tháng 5/2023 Nghiên cữu bao gồm thuật toán dochất lượng anh No-Reference MatrixBRISQƯE(NRM) với thangđo điểm Image Quality Assessment (1QA) thuật toán đođộ chênh lệch màusắc AE trên thangdo cua hộmâu Cie Lab vá bộ câu hoi phongvắn ýkiến chuyên

Kctquả: Giá trị trung binhđiếm chắt lượng anhNRM cua anh chụpbang máy anh kỳ thuật số(A) là thấp nhất (45.32 ± 2.2) diện thoại thôngminh(C) là cao nhất (53.14 ±28.2), và diện thoại thôngminh có sư dụng đèn chiểu sáng hồ trợ (B) là 47.62 ± 1.9 Kicm địnhso sánh ANOVA cho 3 cặpthiết bị trênchokết quá giá trị pgiữamáyanh vã điệnthoại thôngminh có sứ dụng thiết bị chiếu sáng hồ trợ lã 0.34 (>0.05) cho thấy sự khác biệt nàykhông có ý nghía thongkè.

Đicm trung binh dộ chênhlệch màu sắc AE cùa anh chụp giừa 3 cậpthiết bị lẩn lượt là 19,26 ± 4.4 17.42 ± 5.28 vã 4.89 ±2.47 Kctquá nghiêncửu cho thấy dộ chênh lệch màu sấc lớn giừa máy ánh kỳ thuật sổ và diệnthoại thông minh Độsáng cùadiện thoại thôngminh vói giá trịL cao (50.56

±4.82)cho kct qua lớn hơnmáyánh kỳ thuật số với giá trịL thấp (31.84 ±4.82) Tuy nhiên, có sự khác biệt khôngdâng ke về giã trị a b cùa ánh giừamáy anh kỳ thuật sổvàđiện thoại thôngminh có sư dụng công cụ chiếusáng

hồ trọP=0,63(>0.05) vãP=O,57(>0.05)với kiêm định mộtchiều ANOVA Kểt luận và đề xuất: Độ chinhxãc màu sắc và chất lượng ánh chụp trong miệng cua điện thoạithòng minh cỏ sưdụng còng cụ chiếu sáng hỏ trợ và máy ánh kỳ thuậtsố chokết quãgần tương đương nhau Vi vậy điện thoại thòngminh cần dược sư dụng thèm thiết bị chiềusáng hỗtrợ dê gia tảngchấtlượng hình anh và nen dược sư dụng rộngrãi trên lâmsảng ngành ràng hàmmặt dụa trênmột số mụcđích cụ thê

Từ khóa: Nhiếp anh nha khoa, so sánh chất lượng anh so sành màit sắc

Bang 2.1 Thông sổ cài đặt máy ánh đối vớimáyánhDSLR 25Bang 2.2 Thõng sỗ kỳ thuật sư dụngđiện thoại thòng minh 25Bâng 3.1 Mô tã các giá trị diêm chất lượng anh NRM cùa ánh được chụp

bang 3 thiết bị ghi hĩnh 39Bang 3.2 Kiêm địnhANOVA giãtrị diem chấtlượngảnh NRM cứaanhchụp

bang 3 thiết bị ghi hình 41

Bang 3.3 MỏtácácgiãtrịL a b cùa ánhdượcchụpbang 3 thiết bị 42Bang 3.4 Mỏtágiã trị AEcùa ãnh đượcchụpbàng 3 thiết bị ghi hình 43Bang 3.5.Kiêm định ANOVAcácgiátrịAEgiữa anh dược chụpbang 3thiết

bị ghi hình 44Bang 3.6 Kiêm định ANOVAgiátrịL cùa ánh dượcchụpbảng 3 thiết bị ghi

hình 44Bang 3.7 Kiêm định ANOVA giã trịa cua anh đượcchụpbang 3 thiết bị ghi

hình 45Bang 3.8 Kiêm định ANOVA giã trịb cua anh đượcchụpbằng 3 thiết bị ghi

hình 46

Bang 3.9 Môtágiàtrịthờigianchụpcúa 3 thiết bị 47Bang3.10.KiêmđịnhANOVAgià trị thòi gianchụpcua 3 thiết bị ghi hĩnh 47

Biểu đồ 3.1 Đánh giá chất lượng hĩnh ánh thu được cua3 tliict bị dựa trên

mụcdich sử dụng 48Biêu đổ 3.2 Nhậndiện hình ãnh không đạt chuẩn cùa 3 thiết bị dựa trên mục

đíchsưdụng 49

Anh1.1:Mò phỏng không gianmàuCIE Lab trong không gian 7

Ảnh 1.2 Banh miệng nha khoa 11

Ánh 1.3.Gươngchụpanh trong miệng 12

.Anh 1.4 Tấmtươngphan(Contrastor) 12

Anh 1.5 Twin Flash 13

Ánh 1.6 RingFlash 13

.Anil2.1.Canon6DMark ii bodyvớilens Canon Macro lens EF 100mm 1:2.8 LISUSM 22

Anh 2.2 Điện thoại thòngminhiphone 12mini 23

Anh2.3 Twin flash 23

Anh 2.5 Gương chụp trong miệng nhakhoa vã banh miệng nha khoa 24

Anh 2.6 Tư the người chụp ánh trợ thu và người tham gia nghiêncứu khi chụptừphía trước với máyảnhkỳ thuật sỗ 26

Anh 2.7 Tư thể người chụp anh trợ thu vả người tham gia nghiên củu khi chụp từ phia trước với điện thoại thôngminh 26

Ảnh2.8 Anhkếtquachụp trong miệng khi chụptừphíatruck 27

Ánh 2.9 Tư the người chụp ảnh trợ thu và ngườitham gia nghiên cứu khi chụp2bênmã với mâyảnhkỳ thuật số 27

Anh 2.10 Tư thếngười chụpảnh trợ thu vả người tham gia nghiêncứukhi chụp2 bên mã với điện thoại thòngminh 28

Anh2.11.Ảnh kết quáchụp trong miệngkinchụptừ 2 bên má 28

Anh 2.12 Tư the ngườichụpánh trợ thú và người tham gia nghiêncứukhi chụphàm trên vớimáy ánh kỹ thuật sổ 29

Ánh 2.13 Tư thếngười chụpánh trợthu và người tham gia nghiên cứu khi chụphàm trên vớiđiện thoại thông minh 30

chụphàm dưới với máyanhkỳthuật sổ 31

Anh 2.16 Tư thề người chụpành, trợthu và người tham gia nghiên cứu khi chụphàm dưới vớidiện thoại thôngminh 32

Anh2.17.TID2008Tỷ lộ diêm chất lượng hĩnh ảnh 34

Ảnh 2.18 Mã code do dộchính xác mâucứaánh 36

Anh2.19 Mótaquy trinh tiền hành thu thập sổ liệu 37

Anh3.1 Ảnh thu dượcbời 3 thiếtbị 39

Anh3.2 Hình anh thu đượcbangmáyànhkỹ thuật sổ 40

Ánh 3.3.Hình anh thu dượcbằngdiện thoại thôngminh cỏ sứdụngcóng cụ chiếusánghồtrợ 40

.Anh 3.4 Hình ánh thu đưựcbăngdiện thoại thôngminhthõngthường 40

Anh 3.5 Giá trị I , a b cuaanh thu đượcbangđiện thoạithông minh có sư dụngcông cụ chiếusànghồtrự 43

Từviết tất Tiếng Anh Tiếng Việt

IQA Image QualityAssessment Thangđánh giã chất lượnganhMDP Mobile DigitalPhotography Anhkỳ thuật số bangđiệnthoạiADA AmericanDentalAssociation Hiệphội nha khoaHoaKỳ

DẶTVÁN DÈ

Ngâynay trong ngành Răng Hàm Mật sự rađờicuacác cận lâmsàng

đã giúp cho việc chân doán bệnh được chinh xác và nhanh hơn ửng dụngdien hình nhưphimXquang kỳ thuật số trong chân đoán sâu rãng vớiđộnhạykhá cao 0.6-0.8.1 ■ phim X Quang cận chóp trong nội nha/ phimCephalometric trong nắn chinh răng.' phim CT conebcam trong phẫu thuật Răng Hàm Mặt/ đèn laser huỳnh quang trong chân doán sâu răng : và cá nhùng thiết bị ghi hình nhưchụpanh trong miệng trong chinh nha/ máyquéttrong miệng trong chình nha/ Trong số đó nhiếp anh nha khoa kỹ thuật sổ cùng dược ứng dụng rộng rài trong chân đoán cùa nhiều chuyên khoa nhưchinh nha chân đoánsâuràng, viêm lợi

Năm 2013 tố chức nhakhoa thấm mỳHoaKỳ (AACD) dàphần tích vềtính khá thi cua nhiếpanh trong chinh nha đưara hướngdầnchi tiếtvềthông

số và phươngpháptạo hình anh chuân hóa trong nha khoabangmáy anh kỳthuật sỗ/ Nhiêu nghiên cửu vãthực te lâmsàng sư dụng phần lớn hệ thốngmáy anh kỹ thuật số (DSI.R) với nhiều ưu diem về chất lượng anh tốt màusắc chân thựcvà có thế ghi lạibất kỳ hình anh lâmsàng nào mongmuốn.Tuynhiên, máy anh DSLR còn nhiều hạn chếVC thông sổ kỹ thuậtvả quy trinhlưu trửphứctạp.cáchthức thựchiệnyêu cầu caovớingườichụpvàgiáthànhchomột bộ thiết bị chụpanh khá cao

Bẽn cạnh đõ, việc sư dụng hình anh dượcchụp bangđiện thoại thõngminh cũng dangđược ứng dụng rộng rãi trong ràng hãm mặt như chụp anh chinh nha so màu phục hĩnh, chẩn đoán sâu ràng Nghiên cửu vềsưdụng hĩnh anh điện thoại thôngminh dê chân đoánbệnh sâu ráng sớm tử xa (2018), thấy dụ tin cậy giữa các đánh giá khoang 0.7 cho tất ca các thiết bị trongphông thi nghiệm, nhưng khoang0.9chocác hình ánh iPhone được chụp in

vivo? Họ kết luậnràng, chân đoán hỉnh anh bằng anh cua điện thoại thôngminh là khathi vã chinh xác đê phân biệtbề mặt ráng sâu vớicãc tốn thượng sâu ràng dã hình thành lỗ sâu lớn? Nghiên cứu so sánh chắt lưựng anh vàmâusấc cua máy anh kỳ thuậtsổ và diện thoại thông minh trên anh chụp trongmiệng 2022 cho thấy chất lượnghỉnh ánh cùadiện thoại thông minh tốt hơn

so với máy anh kỳ thuật sổ DSLR* Vói diêm chất lượng hình ánh No Reference MatrixBRISQUE(NRM) trung bình cùaanhchụpbangđiện thoại thòng minh vàmáy anh kỹ thuật sổ lầnlượt là 20.59/100 và 18.45/100nhưngchất lượng màu sằc cua máy anh DSLR lại lốt hơnso với diện thoại thòngminh? Hơn nừa, việc lưu trừ và truyền thông tin bảngdiện thoại thông minhnhanh và thuận tiện

-Tuynhiên, việc sữ dụngđiện thoại thòng minh trong chân đoán chưa thực sự được phố biền vã ứngdụng caotrẽn làm sảng, chưa cỏnhieu bangchửng thehiện chất lượng hìnhánh và màu sẳc cua máy ánh trênđiện thoạithôngminhcóduđiêukiện dè tiến hãnh

Vi vậy tôi quyếtđịnh thựchiện đề tải“Độ chính xác cua màu sắc và chấtlượng ánh chụp trong miệng bangmáy ánh kỷthuật sổ và điện thoại thông minh trong nhiếp ánh nha khoa" với 2 mục tiêu:

Mục liêu 1: So sánh chất lượng hình anh cãc anh chụp trong miệng cuamáy anh kỹ thuật so.diện thoại thõngminhvádiệnthoạithôngminh có sưdụngcông cụ chiếusánghỏtrợ

Mục tiêu 2: Sosánh dộ chinh xác cua mâu sac các anh chụp trong miệngcùa mây anh kỹ thuật số.diện thoại thõng minh vãdiện thoại thòng minh

cỏ sư dụng côngcụchiểusánghồtrợ

CHƯƠNG 1

TÔNG QUAN

1.1 Tống quan nhiếp anh nha khoa kỹthuậtsố

1.1.1 Khái niệm về nhiếp ánh nha khoa kỹ thuật số

Nhiếp anh kỳ thuật sò (Digital photography) được mõ ta lã hĩnh anh dược lưu trữ trong định dạngtệpdược vi tinh hóa gọilà tệp hình anh kỳthuật

số Nỏ biếu thị một định dạng tệp bao gồm một hỉnh ánh dồ họa thay vi dừliệu vân ban hoặc chương trinh Nhừng hìnhanh này cỏ thêdược ghi lại dưới dụng hình anh bitmap (JPEG PNG GIF.TIEFvà BMP) và hình anh dựatrên vectordược sư dụng trong cáccông việc sơn hoặc minhhọa.1

Nhicp ánh kỳ thuật sổ trong nha khoa (Digitaldental photography) là việcứngdụng nhiếp anh kỳ thuật sổ vào trong ngành răng hãmmặt dế lưu trử thông tin truyền dạt thông tin và chân đoán hoặc hỗ trợ chán đoán bệnh.Nhiếp anh nhakhoakỳ thuật sổ raihừu íchcho nhiều lìnhvựcnhư chinh nha phục hình, nộinha hãm mật và lảphần thiết yếu cùa thực hãnh lâmsàngtrong nha khoa dương dại.'

1.1.2 Tống quan về ánh kỹ thuật sổ

1.1.2.1 Khái niệm anh kỹ thuật số (Digital Image/

Anh kỹ thuật số thực tề là biêudiễn số học cua hình anh trong máytính, thường là biêu diễn nhị phàn Có thê phân anh sổ thành 2 loại:ãnh rastervà anh vector

Anh raster lã một tập hợp him hạn các giá trị so gọi lã diêm anh (pixel

-picture clement) Thông thường một hình anh được chia thành các hàngvàcột chứa diêm anh Diêm anh lã thành phan bẽnhắt biêu diễn anh, có giá trị

SObiêudiễnmâu sắc dộ sáng cùa một thảnh phần trong bức anh.Anh raster thường dược thu từ camera, các máy chiếu, mây chụp, máy quét là dốitượng chinh cua xứ lý anh và thịgiácmáy tinh

Anh vector lã loại anh tạo thành từ các thành phần đơn gián cua hìnhhục nhuđiếm, đường thăng, hình khối Thay vi được lưu lại thành các matrân điềm anh nhu anh raster, anh vectorđượcbiếudiendướidạngtọađộcuacác thành phần trong anh Chinh diều này dà tạo nên sựđặc biệt cùa anh vector,khiến nó cóthể dưực kéo dàn thunho tùyý mà không bị vờ, khôngxuàt hiện ràng cưa như anh raster Dừ liệu trong anh vector nho, do vậythườngtiết kiệm dung lượng lưu trữ lumanh raster.

Tuy nhiên, màu sắc trong ánh vector nhìn không thật, sắcđộ ít tinh tếlum anh raster Thông thườngngười ta sử dụng anh vector trong thiết ke cáclogo, banner,giaodiệnđỗhọa Loại ánh này gần như không xuấthiệnkhi đề cập đếnxứ lý ánh.1!

1.1.2.2 Dộ phân giãi

Độ phần giái dùng đế chi lượng thòng tin được chửa đựng trong mộttập tin anh kỳthuật sổ được hiên thị trêncác thiếtbị vả dirợc dobằng pixel.Anh có so Pixel càng lớnthi anh có chấtlượng càng cao

Một pixeldượchiểu đơn thuần lã một khối màurẩt nhó và cùng là dim

vị cơ ban nhắt đe tạonênmộtbức ánh kỳ thuật số đạtchuẩnchất lượng Theo

dó một bức anh kỳ thuật số cỏ thê đượctạorabangcáccáchchụp hoặc bangmột phương phápđồ hoạ nào đó dược lạo nên từ hàngngàn hay hàng triệupixel riêngle Một triệupixel sẽ tương đương với I megapixel Phan lớn cácchươngtrinh ứngdụngđồ hoạ đều cỏ the dien ta dượcđộ phân giai cua bửcanh bang pixel dimensions (kich thước pixel) so với sò do chiêu ngang di trước Vi dụ như: một hĩnh anh có kích thước dược nêu ra lã 2592 X 1944 sẽ

cỏ 2592 pixel trên mỗi hàngngangvà 1944 pixel trênhàngdọc.Khi bạnnhànhai con so này với nhau sè cho ra 5038848 pixel hay độ phân giai tươngđường 5 megapixel

Chat lượng hình anh được đánh giã dựa trên thuật toánđánh giá chấtlượng anh IỌA (Image Quality Assessment) Các thuật toán đánh giá chấtlượng hĩnh anh IQA lấymột hình anh tùy ý lâmđầu vào và điềm chấtlượng hình ánh lãmđẩu ra.

Có ba loại IỌA:

- IQA tham chiếu dầyđủ(Full-Reference 1QA): Ớ dây chúng ta cỏ hĩnhánh tham chiêu sạch (không bị biềndạng)dêdochất lượng hình ánhbị biếndạng Biện pháp này có thedtrợc sứ dụng đê đánh giá chất lượngcùa thuậttoán nẻn hình anh

- IQA tham chiêu giam (Reduced-Reference IQA): Ờđâychúngtakhông

có hình anh tham chiếu, nhưng một hình anh có một số thông tin chọn lọcvề

nó (vi dụ:hình ánh có hình mỡ) đê so sánh và đolưỡng chất lượng cua hìnhánh bị biểndạng

- IỌA mù hoặc không tham chiêu khách quan (Objective Blind or No­Reference IQA): Đau vào duynhất mà thuật toán nhận dược là hình anh cỏchãt lượng chúng ta muôndo Do dó diềunàydtrọc gụi là không tham chiêuhoặc mũ khách quan Và dầu ra chinh là các so liệu cụ thê dành giá chatlượng anh không tham chiếu

1.1.2.3 MàII sẳc cùa anh

Màu sẳc là đặc trưng cua nhận thức thị giác dược mó ta thõng qua cácloại màu Nhậnthứcvềmàu sắc này xuất phát từ sự kích thích cua cáctếbàocamquang(đặcbiệt là lề bão hình nón trong mat) bangbửc xạ điện tir (trong phô nhìn thầy) Các loại mâu vả thông sổkỹ thuật vật lý cùa màuđược liênkết với các vật the thông qua các bước sóng cuaánh sáng được phan xạ lừ chúng vã cường dộ cua chúng Sự phan xạ này bị chi phoi boi các tinh chắtvật lý cua vụt thênhưsự hầp thụ ánh sáng, quang phô phátxạ

Các không gian màu làmột mô hình toán hục dùng dê mó tá các mâu sắc trong thực tế dược biêudien dưới dạng sổ học Một sốkhông gian màu chú yếu vàthưởng sư dụng để biểudiễn anh raster,như: RGB.CMYK.HSV,CIE LAB

- Không gian màu RGB: Khônggian mâu phô biếndùng trong máytinh, máyanh.điện thoại và nhiêu thictbịkỳ thuật so khác Không gianmâunày khágần với cách mat người tống h$,yp màu sac Nguycn lý cơban là sứdụng 3 mâusầccơbán R (Red - đo) G (Green - xanh lục)và B (Blue -xanhlam) dê biêudiễntatcacácmâusầc

- Không gian màu CMYK chi mô hình màu loại trừ thường dùng trong in ấn Mô hình màu này dựa trên cơ sờ trộn các chất màucuacácmàusau:

+ C: Cyan - tiếng Anh lã màuxanh lơ

+ M:Magenta- tiếng Anh lã màu cánh sen hay hồngsầm

+ Y: Yellow - tiếng Anh là màuvãng

+ K: Key - tiêng Anh là chìakhóa dê ám chi màu den mặc dú mâu nãy

cỏ tên tiếng Anh là blackdo chữ B dã dược sứ dụng để chi màu xanh lam (blue) trong mõ hình màuRGB

Hỗn hợp cua các màuCMYK lý tường là loại trừ (các màu nảy khi in cũng một chỗ trên nền trắng sẽ tạo ra màu đen) Nguyên lý lảm việc cuaCMYK là trẽn cơsờhắp thụ ánh sáng Màumàngười ta nhìn thấy là từphầncúa ánh sáng không bị hap thụ Trong CMYK hong sầmcộngvới vãng sè chomâu do cánh sen cộngvớixanh lư chomàuxanh lam xanh lơ cộngvới vãng sinh ra màu xanhlá cây và tồ hợp cua các màuxanh lơ cánh sen và vàng tạo

ramàu den

- Không gian màu IISV (còn gọi là USB) là một cách tự nhiên hon dê

mô ta mâu sắc dựatrên3sổ liệu:

+ H: (Hue) Vùng màu

+ S: (Saturation) Độ bào hòa mâu

4 B (hay V):(BlighthayValue) Độ sáng

- Không gian mâu CIE Lab lã không gian màu cỏ sự đổng đều trong dáimàu sắc do vậy phù hợp dê so sánh sự khác biệt giìra màu sắc này vói màu sắc khác Nhỡ dặc tinh nãy cua hộmàu CIE Labnên tòi dà thực hiện nghiêncứu sosánh màugiừacác thiết bị chụpanhtrênhộmàuCIE l.abnày.CảcgiátrịL, a, b mô tatấtcã những màumà mắt một người binh thường có thênhìnthay dược CIE Labđượcxem lã một mò hìnhmâu độc lập đoi với thiết bịvà thườngdirợc sữ dụng nhưmột cơsờ tham chiếu khi chuyên dôi một màu từ một không gian màu này sang một không gian màu khác Theomôhình CIEl.ab.tấtcacácmàucócũng một độsángsènằmtrêncùngmộtmật phàng có dạng hình trôn theo 2trục a và b Màu có giá trị n+ sè thiên hướngmàu dỏ.mâu có giá trị a~ sè thiên hướngmàu lục Tươngtự b+ sè cỏ thiên hướngmâuvãngvà b~ có thiên hướngmàu lam Còn độsáng cua màu thi thaydôitheo trục dọc Khônggian này sè có thê sỗ hóa trên 3 trục tọađộ trong khônggian và tươngthíchnhất với hệ màukhiphântíchbangmáytinh

L • MO (WM.)

L»o (8U<k)

Ánh 1.1: Mô phóng không gian màu CIE Lab trong không gian

1.1.3 Tồng quan về càc thiết bị chụp ánh trong nhiếp ánh nha khoa

1.1.3.1 Thiết bị ghi hình

a Máy anh

Máyánh lã một thiết bị sử dụng dê chụp hĩnh,thường lã các bứcánh

có thê là tửng anh hoặc anh liên lục nhưvớimáyquay u

Máy anh thường thu ánh sáng trên tam phimanh hoặckính anh Máyquay video và máy anh số dũng dụng cụđiệntứ.thường là bộ cam biếnCCD(Charge Coupled Device - Linh kiện tích điện kép) là cam biến dùng dè chuyến dỏi hình anh quang hục sang tin hiệu diện và cám biến CMOS(Complementary Metal OxideSemiconductor - Côngnghệ chề tạo mạchtíchhợp) CCD có lợi thổhơn khi có độnhạy sáng cao tái hiện cáctẩmanhsiêu

rõ nétlầnmàu sắc chân thực còn CMOS lạicóđộnhạysángkẽmhon

Cỏ4loạimáyánh:

- Máychụp anh so xem ngay: Một máychụp anh so xem ngaylàmáyanh chụp mà hiện anh ngay trên màn hình diện tư dè ngắm trước khi chụp.Tất cacácmáychụp anh số có màn hình đều thuộc loại này trừmột vãi loạimáy ánh DSLR

- Máychụp anh sổ gọn: Còn được gọi là digicam, chúng cỏ khá nãngthu ánhdộng vừa phái, zoom kém hơn máychụp anh số loại khá (prosumer)

và DSLR Chúngcóđộ sáu trường anh khá km nhờ vậy mãcác vật ơ khoangcách tương doi xanhaucùngdượcrônet.Loại này thích hựp cho chụpphongcanh và có định dạnganhduynhất là JPEG

- Máy anh không gương lật (Mirrorless-rangefinder): Có thê bao gồmnhiều loại nhưhệ thống máy anh nho gọn (compact system camera viết tát

lã CSC), hệthong máy anh không gương lật (Mirrorlcss system camera viet

tat là MSC) máy anh kỳ thuật số ống kinh đơn không gương lật (DigitalSingle Lens Mirrorless viếttắtlãDSI.M)

- Máychụp anh kỳ thuật số ống kinh rời (Digital Single LensReflex):Thường được gọi là máy anh DSLR Dày là loại máy anh có hộ thống phứctạp nhất trong các loại máy anh Mây dũng một tâm gươngdi chuyên dượcgiừaống kinh đè thấydược hìnhanh qua ống kinh lèn một màn anh và người dùng điều chinh đe lấynét

Máy anh DSLR (Digital single lens reflex camera)hayMáy ánh phan

xạ ốngkính dơn kỳ thuật số là thuật ngừ đê chi dõng máy ánh kỳ thuậtsố sư dụng hệ thống gươngcơ học và hệ thốnggươngphan đế đưa ánhsáng từ ổng kinh tớiồng ngầm ưphía sau máyanh

Máy ánh trênthị trường dang gây nhiều khó khănvớithông số kỳ thuật rấtphứctạp.Yêu cầu cùa một máy ánh dànhcho nha khoacóhai mặt: có khanàng chụp anhchândung, cùng nhưhình anh cận cánh hoặc macro cuanha khoa và phôi nghiêncửu Các yêu cầu kẽp này hạn chế các loại máy anh dáp ứngcáctiêuchinày Hơnnữa một hệ thống máy ánh phailinh hoạt, cho phép thích ứngvới sự thay dõi cua côngnghệvãlinhhoạt để chụpanhsángtạo.Do

dó đẽ đơn gian hóa khu vựckỳ thuật, chúng ta chi canxem xét một máyanhốngkính rời (DSLR).làmộtlựachọn lý tưởng de sư dụng trong nha khoa

b Mảy quét trong miệng

Máyquét trong miệng đà được phát triển trong vài nãm gần đây Dâykhông còn lã kỳ thuật mới can cân nhác, chúng giúp cho công việc cùa cácnhà lâmsàngcùngnhưlabodược thuận tiện hơn.14

Ưu diêm của mâyquét trong miệng mang lại nhiêu giá trị như: cai thiện hình anh lãng độhài lòngcá nhân, cai thiệnchất lượng côngviệc, liếpcậndẻdànghơntrong nhũng phương pháp diềutrịthẩmmỹvàgiám thời giandiều trị.14

Nhược điềm chu yếu cua máyquét trong miệng là chi phi cao, yêu cầu

hệ thốngđội ngũ bácsĩ.trợthu.kỳ thuật viênphái thành thạo về quy trinh vàcáchsửdụng.14

ửng dụng cua máy quét trong miệnghừu ich với nhiềuchuyên ngànhnhư chinh nha, phục hình, phẫu thuật miệngvà cấy ghép implant, ' cụ thê như việc lẩy dầu quanghọc hạn cheviệcdố mầu lẩy dắu và lưu trửmầu hàm:tạomầuhám cho bộnhân chắn đoản,cung cấp thông tin cho bác sĩ vãbệnh nhàn ngay tức thì cóthê giam dược số lầnhẹnvàthòigianđiềutrị

Một số máyquét trong miệng có the kc den như:

- Carestream là một camera sứ dụng cõng nghệchụp từng anh,hiên nay côngnghệnãy không còn mới.cácthehộmáy mới hiện nay thường sứ dụng côngnghệ full motion Tuy nhiên Carestream lại có tru điểm trong việcđơngiánviệc sư dụngmặc dù it tinhnângsovới các máykhác

- Planscan là sánphẩm tích hợp việc lẩy dẩu quang học Planscan có tốcđộquéthợp lý, không sư dụng bụi bề mật mang đếnhìnhanh có màumàdốivớihộthống khác thidãy có thê là nhượcdiêm

c Điện thoại thông minh

MDP (Mobile Digital Photography) là phương pháp dược sư dụng lừnảm 2003chophépbácsì ràng hàm mặtchụp những bức anh chất lượngcaovớiđộ sâu phũ hợp vẫnthềhiệndượcmàu sẳc vãchitiết cùa vậtchụp.14Điện thoại thông minh làthiết bị không thê thiếu trongphương pháp chụpanhnày.Chúng có nhiều ưu diêm nôibật như:

- Thuận tiệnvà nhanh dê lư van và lưu irừ

- Kich thước nho gụn nhưng khâuđộ lớn

- Cóthe thiết lậpISO cao mà nhiều anhthấp

- Độphàngiái cao đê cỏ thehiển thị các chitiết nhó

1.1.3.2 Dụng Cụ hỗ trợ chụp anh nha khoa

a Banh miệng nha khoa (Cheek retractors)

Banh miệng nha khoa dóng góp rất nhiêu vảo kết qua cuối cùngcuachụpanh trong miệng.Những phụ kiệncần thiếtnày đưực sứ dụng đê thu lại môi niêm mạc môi vàvùng kin khói trưởng nhìn Điều này chophéplượngánh sáng toi da đi vào khoang miệng,dodó cai thiện tầm nhìn Ngoàira việc

sứ dụngbộbanh miệngsèloại bocãc cấu trúc mô mềmkhói trường nhìn, bộ banh miệng ít dược chú ýhơn trong anh nếu không thè loại bonó hoãn toàntrong khi chụpanh.1,6

Ánh 1.2 Banh miệng nha khoa

h Gương chụp anh trong miệng (Intraoral mirrors)

Gương chụp anh trongmiệng rất có giá trịkhi chụp anh chế độ xemkhớp can và các góc nhìn từphía bên bơi vi gócchụp anh thường không cho phépchụp nhùnganh này từ che độxem trực tiếp.Gương có nhiêu kichcừ

và một bộ tiêu chuẩn nên bao gồm gương hai bên và gương nhai Chúngdược sứ dụngde cung cắp hình anh phan chiếu khi chụp anh các khu vực khó tiếp cận Gươngcùng có sẵn với taycam.dodó đơn gian hóa việcchụpanh khớp cấn.'6

Ánh 1.3 Gươngchụp ánh(rong miệng

c Tầm lương phàn (Contiastor)

Tấm lương phan (rongchụp anh nha khoa lả thiết bị hỗ trợchụp anh giúp cho hình ánh chụp được tách biệt độc lập với nhừng vùng xung quanhtránhđược những yểu tố gãy nhiều.11

Ánh 1.4 Tấm tương phân (Contrastor)16

(ỉ Flash chụp anh trong miệng:

Flash lã diều cần thiếtđêchụp ánh lâmsàng trong việc giúp duy tri tốc

độ màn trập, khâu độ và ISO lýlương Đối với việc chụp anh trong miệng cận canh, một Hash đơn hoặc đôi được sư dụng sc cho kết qua tốt nhất Ncu một bộ đèn Hash hoặc Hash macro dưực sư dụng ờ khoang cách (vi dụ đe chân dung ỡmức 1.5 m).câi dật khâuđộ sècằn phai được mớrộng hơn (vídụ: 178 đến 1710) so với càiđặtcận canh (ví dụ: f/20) Diều này hoàn toàn lả

dê cho phép nhiềuánh sáng hơn den cám biến vi den Hash xa hơn nhiều so với chu the

Cỏ 2 loại Flash chụp anh trongmiệng thường dược sửdụng là TwinFlash, vi dụ nhưNikon RICI Wireless Close-Up speedlight flash (Anh 1.5)

vã Ring Flash, vi dụnhưCanon Macro RingLiteMR-I4EX II(Ảnh 1.6)

Ảnh 1.5 Twin Flash 1 Ảnh 1.6 RingFlash r

1.2 ứngdụngcủanhiếp anh kỹthuật số trong nha khoa

Mụcđích chinh cua chụp anh nhakhoakỹ thuật sổ lã lưu lại trạng thái ràng miệng cua bệnh nhân một cách trung thựccho các tinh trọnglâm sàngcúa khoang miệng Bẽn cạnh đó, cácmụcđích sứ dụng khác bao gom: tải liệu

về luật pháp, giáo dụcvà nghiên cứu trao dối thông tin và marketing Mồicòng dụng này đều giúp tảng cường vả nâng cao khá năng hãnh nghề nha khoacùngnhưcái thiện việc cung cấp dịchvụchâm sóc cho bênh nhàn 5

1.2.1 Lira trữ tài liệu nha khoa

Hìnhánhnhakhoa,tương tự nhưhìnhchụpX quang hoặc hình anh khácnhưchụpCT trớ thành một phẩn cùa hồsơnhakhoavàcàndược bão mặt.Ngày nay nhiều phương tiệncó sần dê hiềnthị vã lưu trừ hình anhbao gồm bánỉn giấy,ò cứng máytinh,dĩa và the nhớ hoặc các thiếtbị sao lưu khác Mộcdù rất nhiều phương phãpnảychophép sựlinh hoạt và tiệnlợi nhirng nó cũngđòi hói sao lưu đê dambao rang dĩa hoặc the nhớ không

bị thất lạc Mồi phương tiện đều có những ưu diêm vã hạn che Tuy nhiên lưu trừ điện tứđược ưu tiên cho việc lưu trữ và truy xuất vinh viễn vi nó

thân thiện với mòi trường hơn nhưng lạicồng kềnhhơn vãkhông cỏ sần đè

sư dụng

Tàiliêunhakhoa có thêđượcchia thành cácloạisau:

- Khám, chan đoán,lậpkếhoạchdiềutrị

- Tiếnđộvàtheo dòi

- Kct qua dicu trị

Ngàynay lưutrừdám mây lã một xu thế trong thời dại công nghệ 5.0 Nhiếp anh nhakhoa cho phép bạn có thê lưu trừvãtruy cập hình anh ờ bắt kỳdâu có ket noi internet, không congkênhvềquảnhiều thiết bị lưu trừlãi liệuphai mang theo

1.2.2 Truyền đạt thông tin

u Với bệnh nhàn

Hầu hết bệnh nhân không có kiến thức về nha khoa vã sỗ được giai thích vềcácbệnh ràng miệngkhácnhau,cànnguyên,cách phòng ngừa và cáithiện chúng Chi một lời giai thích bang lời nói có thê gây nham lẫn hoậcthậm chi gây khó kháncho những người không chuyênnghiệp, nhưng khi cóhình ánh mô phong,nỏ có thèlàmsáng ló và cótác động lâudài

Ngoài ra hầu hết bệnh nhân đều không biết đến những tiến bộ trongchàmsóc rủng miệng, chảng hạnnhưmào ràng loàn sứ hoặccấyghépimplant

dê thay thế rảng bị mất Vi vậycỏ hình anh trựcquan là có giá trị dé bệnhnhân có thê đánh giâ lợi ich cùngnhưnhược diêm cuacác lựachọn diều trịtương đoi mới này

b Vời nhân viên tụi cơ sờ íỉiều trị

Tương lự như bệnh nhân, toàn bộ đội ngù nha khoa cùng có the xemcác trinh tự diềutrị và chuẩn bị tốt hơnđiểutrị tiếp theovãtra lới các câu hoi cua bệnh nhàn

c Trẽn y vàn báo cảo

Ngoài giáo dục về bệnh nhãn vả nhân viên, nhiếp anh lả một phankhông the thiêutrong bãi giàng cho nhửng người muôn theo đuôi con dườnghọc thuật.Ngoàira nếu mộtbãcsỉlâmsàngmuốnxuắt ban sách hoặcbàibáosau dụihọc.dùhiện tại hoặc trong tương lai thi tàiliệuchụp anh li nu là diềubẩtbuộc

Bấtkỳlời giới thiệu nào dổi vớimộtcánhân là một sự lựachọn, những việc nha sĩ cỏ dược hồ sơ hoặc xuất bantrong tài liệu nha khoasètăngtrinh

độ và sự uy tin cho việcthựchànhvàhãnhnghe nha khoa

Ngoài ra các linh nâng cua báo dịa phương cũng giúp an tâm cho nhùng bệnh nhàn hiện tạivà quáng bá hình anh cho nhùng khách hàng mới tiềm năng

d Vời đồng nghiệp

Neu cần giới thiệu đếnbácsĩ chuyênkhoa, đè dượcdiều trị thèm hoặc

cỏ ý kiên thứ hai đinh kèm hình anh tôn thương hoặc tinh trụng trước khi phầu thuật lãvôcùng hữu ich

Cácbác sĩ diều trị cần hội chắn và trao dối về một case lâmsàng cụ the.việc có được hình anh chắt lượng, chinh xác vể mâu sắc sè giúp cho việc traodôi chuyên môndược lối ưu và đạlhiệu qua cao trong diềutrị nha khoa.Cùng vớidỏ những hình anh cằndược lưu trữ.dâng tai lẻnđámmâyvàtruyền đại thông tin đi nhanh nhất cỏ thê Việc này là cần thiếtcho việcdiềutrịmộtbệnhnhãn sè anh hương trực tiếp đến thờigianđiều trị vãket qua diềutrị.Quy trinh hoạtđộngtại cơ sớ chửa bệnhsègiánđoạn nếu khôngdượcxư

lý kịp thời

e Với kỳ thuật viên nha khoa

Giao tiếp cũng rấl quan trợng giữa bác sĩ lâm sàng, bệnh nhân và kỹthuật viên nha khoa Điều này đặc biệt liên quan den nha khoa thắm mỹ.có

thê được thửcho tẩt ca những người có liên quan Thẩm mỹ không phai là một khái niệm xa lạ với chúng ta Vi vậy, nếu mong muốn cùa bệnh nhânkhông được truyền đạt mộtcáchhiệuquađenbác sĩ làm thâm mỳ.ngườisaucũng lã kỹ thuật viên làmphục hình, thi sự thất vọng là không thê tránh khỏi, (’ách tốt nhất đê giam thiêu rúi ro là chuyên tiếp hình anh cua tấtcacácgiaiđoạnđiêutrị cho bác sĩ lãm thâm mỷ, cùngvới những kỳ vụng vàmongmuoncùa bệnh nhân Ảnh có thê được truy tim đế truyền dạt các đặc diem nối bậtnhư hình dạng, cản chinh, dặc diem, vùng trong mờ hoặc xác định các đặcdiêm như vân ngang, daimàu sự vôihóa.v.v.

Ngoài ra chụp anh ờ giai đoạn thư dê hình dung bộ phận gia tại chỗ liênquandencác mô mềm và rãng lân cận cùng như môi vàmặt ơ giaiđoạnnày, cácthay dôi có thế thay dõi hĩnh dạng, màu sắc cánchinh, V.V., trướckhi phù hợp với việc phục hĩnh, diều nãy rò ràng tránh đưực sự không hàilòng sau diềutrị

1.3 Một sổ nghiên cứu về ứng dụngnhicp anh nha khoa

Ngày nay với sự phát triẽn không ngừng cua khoa học kỳ thuật, đặc biệt lã phương tiện cóngnghệthôngtin.phươngtiệnđiện thoại thôngminhvàmáy anh kỹ thuật sổ dược ứngdụng rộngrài trong ngành ytế nói chung vàràng hàmmặt nói riêng

1.3.1 Tại Việt Nam

Nghiên cứu cua Trằn Thị LanAnh về độnhạyvàđộ đặc hiệucùachânđoánsâu ráng trẽn hục sinh tù 12 đen 15 tu ôiqua anh chụpbangdiện thoại di dộng smartphone nủm 2020 Kết qua chothầy sư dụng Smartphonechẩnđoánsâu ràng vĩnh viền cho thấyđộ nhạydạt lần lượt là91.4% vã 94.8%; độdặchiệuờnam và nử dạt lần lượt lã 77.3% vã 65.4%;độ chính xácdạt 88.5% và91.0%tươngứnggiữanam và nừ.Chi số Kappalà0.66 và 0.60chothaymức

độdồng thuận tốt giữa chân đoán qua ành và khám lâm sàng?9

Nghiên cứu cua Nguyễn ĐứcTháng vã cộng sự về thựctrạng bệnhsâurang qua khám lâmsàng và anhchụpbang smartphone trên sinh viênnăm thứ nhắt ngành diều dường trường cao đáng y tề hà dỏng, năm học 2019-2020.Kct qua chothấytỷ lệ sâu răng hãm lớn vĩnh viễn ờ phươngpháp khám lãm sàngchiếm 93,2% cao hơn phươngphápchụp anh với 72.8%?°

Nghiên cứu cua Nguyền Thị Bích Ngụcnghiên cứu về anhhưởng cualệch đường giừađến nụ cười nãm 2021 Kết qua chơ thay dường giừa lệch

>2.98±O.78mm sèlãmnụ cười mắt thâm mỳ.nam giới chắp nhậnlệch dường giữa 3.02±0.8mm nữ 2.94±O.79mm sự khác biệt không có nghĩa thống kê.Trong nghiên cứu nảycông cụ được sư dụng để thựchiệnnghiên cứu là mảyanh kỳ thuật sổ DSLR Canon7D,ốngkinh tiêu cự có định 105mm0'2.8G?1Nghiên cứu cua Nguyên Hữu Huynh ve dậc diêm hình thãi khuônmặt

và mối tươngquan giừa một số kích thướcvớihinh dạng khuôn mặt trẽn anh chuản hóa cua người việtlửatuổi 18 25tại tinh Binh Dươngnăm 2018 Kctquáchothầy tý lộ namgiới có khuôn mật kiêu tam giác vãvuông cao hơnnữgiới, ngược lại namgiới cỏ kiêu hình mặt oval thắp lum nừgiới.66.3% dổitượngnghiêncứucó hình dạng oval, cáckích thước ngang trênanh thảng cuanamlớnhơn nữ.kích thước dục trên ánh nghiền cua nam lớn lum nữ.sựkhácbiệt nàycó ý nghĩa thốngkê (p<0.05) Trong nghiên cứu này phương tiện

nghiên cứu dược sư dụng dê lấy dử liệuanh người tham gia nghiên cửu làmáy anh kỳ thuật sổ DSLR Nikon D700, ồng kinh tiêu cự cố định IO5mmÍ72.8 VRG.khoángcách từ đối tượngdencambiếnmáy anh lã 1,5m.

Tại việt nam dãcó nghiên cứu về ứng dụngchụp anh bangdiện thoạitrong chẩn đoán bệnh sâu ràng, trong chinh nha và phảu thuật hầu như cácnghiên cứu đêu sứ dụng máyảnhkỹ thuật so DSLRvã chưa có nghiên cứu sosánh dộ chinh xác cùa chất lượng anh và màu sắc bang máy ánhkỳ thuật so

và diện thoại thôngminh

1.3.2 Trên thề giời

Nghiêncứu cua Rishi Saincher và cộng sự về so sánhdộ chính xác màu sấc và chất lượng hình anh cùa máyảnhkỳ thuật số DSI.R, máy point and shootvàđiện thoại thõngminh trong nhiếp anh nha khoa trong miệng và mầuhàmnăm 2022 K.CI quáchothấy: khi chụpmầu hàm.sosánhtheo cặp có sự khác biệt dáng kè giừa diện thoại thòng minh và máy point and shoot với P=0.047 (p <0.05), điệnthoại thòng minh cho thấy giá trị NRM cao hơnmáypoint and shoot, hay chắt lượnghình ảnh cua điện thoại thông minhkẽmmâypoint and shoot, không có sự khác biệt đáng kê giữamảy point and shoot vảmáy ánh DSLR Khi chụp trong miệng, cho thấy không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giừa 3 thiết bị khi chất lượng hình anh cùa chúng dã dirợcđánh giá Đốivới mâu sắc anh cua 3 thiết bị: không có sự khác biệt cỏ ỷ nghĩa thống kê giừacác nhóm, tấtcá các giátrị chênh lệch màusắc dường nhưrấtgan nhau Khoangcách giừa mảypoint and shoot vã DSLR tương dối it hơnhai cộp so sánh khác(p <0.05) Một cách kiêm tra ANOVA dược thực hiệnchothấymột sự khác biệt dáng kê giừa 3 thiếtbị.chothấygiá trị L tương dối nhiều hơn (67 ±4.58) trong anh diện thoại thòngminh so vớimáypoint andshoot(54.3 ± 10,46) và DSLR (40,5 ± 9.38) Không có sự khácbiệt về giá trị

Agiừacácnhóm, nhưng các giá trị B cùa diện thoại thõngminh Là nhiều hơn

VC phía mảu vàng(19.5 ± 5.84) khi so sánh với máypoint and shoot (24.6±5.82) hoặc DSLR (21.6 ± 3.57)?

Nghiên cứu cùa Dương Dức Long vê phát hiện sâu răng bang cóngnghệ AI với hình ánh màu cua điện thoại thông minh năm 2021 Trong nghiên cứu này phương phápđược sư dụng là dùngdiện thoạithông minh

đê chụp lại các ráng hâm lem và ràng hàm nho bèn ngoài miệng dê pháthiện hình anh sâu ráng sớm theo ICDAS II Keiqua chothấyđộchinh xác

độnhạy và độ dặc hiệu cuamô hình tốt nhất là 92.37%, 88.1%và 96.6% dế phân biệt răng có lồ sâu so với ràng không có thay đôi be mặt vã rángkhông phát hiện lồ sâu bằng mất thường, trong khi kết qua là 83.33% 82.2% và66.7% cho răng không phát hiện lồ sâu bảng mắt thưởngso vớirãng không có thaydôi bề mặt.:’

CHƯƠNG2ĐÓI TƯỢNG VÀPHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu

2.1 Dốitượng nghiên cứu

- Tiêu chuãn chọn lựa

Là sinh viêndang họclại Đại học Y Hà Nộidồngỷ tựnguyện tham gianghiêncửu

- Tiêu chuẩn loqi trừ

Đỗi tượng không đồng ý tự nguyện tham gianghiêncứu

2.2 Thời gian và dịa diem nghiêncứu

- Thời gian: Tháng 12/2022- tháng 5/2023

- Địadiêm: Trung tâm kỳ thuật cao khâm chừa bệnh Răng Hàm Mặt,Viện Đảo tạo Răng Hàm Mật Trường Đại họcYHàNội

2.3 Phương pháp nghiên cứu

- Thiết kể nghiêncứu: Nghiên cứu mò ta cắt ngang

- Cờ mầunghiên cứu và chọn mầu: dựa vàocòngthức ước lượng cua giátrị trung binh, ta cỏ: nA > (ợ/ + Ă(Z>~‘*,r^Z:~^)2

Trong dó: - n là số lượng cò mẫunhómAcằnthiết,nB-nA • T

- 0 A và ƠB làđộlệch chuẩn cùa nhómA và nhỏm B

- fi A và fiB là giã trị trung binh cúa lửng nhóm A vã B

- r Là sổ cặpnhóm cần so sánh

- K là hộsốKappa(chọn k=l)

- a là sai sót loại I khoang1% hay 5% (lửca 0.01 hay0.05)

- /ĩ làsaisótloạiII(túc 1 -Ịi là power)|ỉ 0.1 den 0 “ 0.2Trong nghiên cứu so sánh chắt lượng anh chụp trong miệng cua RishiSainchcrgiữa máy anh DSLRvà diện thoại thõng minh năm 2020 có giá trịtnmgbinh cùa máyảnh DSLR vàdiệnthoại thông minh lần lưựt là 19.39 vả

20.44 vớiđộlệch chuấn tươngứng là3.69vã2.65'ộ] Dựa vào nghiêncứutrên

t có thè ướclượngdược số lượnganhcho mỏi thiết bị cầnthựchiệnlà:

= 147Trên thực tể chúng tòi tiến hành chụp anh trẽn 30 người tham gianghiên cứuvà mỗi thiết bị sè thực hiện 5 bức anh trẽn mộtngười tham gianghiên cửu tông cộngsẽ cỏ150 bức ánhđượcthựchiện trcn mồi thiết bị.Kicm định ANOVAmộtchiềuđược sứ dụng trong nghiên cứu đề phântích sự khác biệt trung binh về anh cua 3 cặp thiếtbị thu thập so liệu nghicncứu

2.4 Bỉến số,chi số

Nghiên cửu thu thậpcácbien so sau:

- Các biến số về chất lượngcuaanh

- Các biến số vềđộ chinh xác màu sầc cùaánhhay dộchênh lệch màu sắc giừa2 thiết bị dượclựachọn trong nghiêncứu

- Cácbiến số về các anh trong miệng từ các thiếtbị dược sứ dụngtrongnghiêncứu

2.5 Tiến hành nghiên cứu

2.5.1 Yêu cầu về người th ICC hiện nghiên cím

Người thực hiệnchụp anh là I người, dà hoàn thành một khóa hục tínchi học phần ghi hình trong nha khoa cùa Viện Đào tạo Răng Hàm Mặt.trường Đại học Y Hà Nội vã rất thành thạo trong việc códược các bứcánh vớica ba loạimáyánh

Trợ thu đà dược đào tạo về lẩydừ liệu anh về nhiếp anh nha khoa và thành thạohỗ trự ngườichụpanh

Những người tham gia dược yêu cầu ngậm miệng đề thư giãn cơ vùngmật cho phép dật đượcbanhmiệng nha khoa

2.5.2 Yêu cầu về công cụ thu thập (từ liệu

dề phàntíchcáctinh huống thực tế và nắmbấtcác khiu cạnh quan trọng.7 9Tấtcacác bức anhdượcchụp ơ chê độJPEG dê dambao sự dong nhấtvới kết quả.9

2.5.22 Diệnthoợi thông minh (Smartphone)

Máy anh diện thoại thòng minh (Apple iPhone 12 mini Hoa Kỳ) dà dượcchọn cho nghiên cứu này do tinh phó biền, giá thành vàtínhnăng cua nótại thị trưởng việt nam iPhone 12 mini được trang bị 12 megapixel, tự động

lẩynétvới điểm anh lấynét.đèn flash, kiểm soát độ phơi sáng tự dộng, khâu

độ (71.8 f 2.4 tiêu cự chuẩn 26mm zoom quang học 2x có thê lên 5lmm

I phone 12mini bao gôm sự ôn định hình anh tự động, tỏng màucụcbộ.Zoomquang học 2x zoom kỹ thuật số 5x đèn flash LED kép và máy ành giám nhiều.2

Ánh 2.2 Diện thoại thôngminh iphone 12 mini

25.2.3.Flash ho rrợ

Twin flash - den flash gồm 2nguồn chiều sảng 2 bên ống kinh, lã một công cụ quan trọng đề chụp anh trong nha khoa giúp thấy rò các chi tiết khi chụpanh trong miệngbăngmảyanhkỹ thuật sổ.26

Ánh 23 TwinflashCôngcụ hồ trợ ánh sángdànhchodiện thoại thôngminh với hộ thốngdènLedchiếusáng 2 bên

Ánh2.4.côug cụ chiếu sánghổ trự chođiệu thoại thòug mỉuh

2.5.2.4 Gương chụp anh nong miệng và banh miệng nha khoa

Gưưng chụp ánhtrong miệng (Intraoral mirrors) rất có giátrị khichụpanh 0 tư thề xem khớp cần bơi vi góc chụp anh thường không chophépchụpnhùng anhnãy lừ che độ xem trực tiếp Gương cónhiều kích cờ.và một bộtiêu chuẩnnén bao gồm gương haibẽn và gương nhai (Hình 2.5).Chúngdược

sư dụng dê cung cẩp hình anh phán chiếu khi chụp ánhcác khu vực khó tiếpcận Dê tránh sương mù trong gương, rat hừu ich khi lâm âm gương trongchậu nước hoặc chi cần yêu cẩu trợ lý thối nhẹ không khi qua gươngbằng xi hơi cuaghế ràng Gươngcùng có sần với lay cầm dođô đơn gian hóa việcchụpanh khớp cắn.16

Ánh 2.5 Gươngchụp trong miệng nha khoa và banh miệng nha khoa

2.5.3 Kỹ thuật thu thập hình anh

2.5.3 / Thõng sổ cài dật mây anh dồi vời máy anh DSl.R

Bàng 2.1 Thông số cài đột máy ành đốivói máy ánh DSLR17’2'

Các thông số kỳ thuậtkhác trên mây ánh kỳ thuật sỗ dẻ ơcheđộ tự động và mặc định

2.5.3.2 Cài dật cho diện thoại thông minh

Độnhạysáng 125

Tốcđộmãn trập 1/160S

Cânbangtrang AWB

i

Diều chinhtốc độnháy sàng: 1:16 Neuhình ánh quá sáng hoặc quá toi diềuchinh cường độcua đèn flash

■ • • * A- A AA ■ * A A

Bàng 2.2 Thông sốkỹthuật sư dụngđiện thoại thông minh 1 '''

Thiết bị chiềusánghồtrợ Có/khóng sư dụng

Hệ só phóng dại Đê ờchếdụzoomquanghục2x(tiêu cự 51min)

2.5.3.3 Tư thê ngườt tham gia nghiên cửu và ngưừỉ tlitre hiỳn chụp anh

Người tham gia nghiên cứu nam trên ghế ráng đạt tiêu chuẩn, trợthù ngồi ơvị trí 11 den 1 giờ người chụp anh đúng ởvị tri 7 giờ

a Chụp anh nhìn trưởc phia trước

Người tham gia nghiên cứu năm trên ghe răng và cấn chật ớ tư thếlồngmúilốida.Trự thu giừcácbanhmiệngbằngnhựahai bên

- Đối với mây ánh kỹ thuật số: Người thực hiện cầm mảy anh khoangcáchtừ ống kinh den miệngngười tham gianghiên cứu khoang20den30cm.laynetbang lay, diem laynet vào vị iri ràng nanh, ráng cưagiửanamờ trung tâm cúa khung hình.2

Ánh 2.6 Tư thề người chụp ành, trự thủ và người thamgia nghiên cứu

khi chụp từ phía trước vói máy ãnh kỳthuậtsổ

- Đổivớiđiệnthoạithôngminhcókhông sư dụng cộngcụchiểusánghồtrợ: Người thực hiện cầmđiện thoại thõng minh, khoangcách từ camera đenmiệng người thamgia nghiên cứu khoang 20em lấy nét lự dộng,diêm lấynet vào vị tri răng nanh, rảng cưagiữanamơ trung tâm cua khung hĩnh

Ánh 2.7 Tư thí’ người chụp ánh trự thủ và ngưòithamgia nghiêncứu

khi chụp từ phía trước với điện thoại thông minh

Ánh 2.8 Ánhkết quà chụp trong miệng khi chụp từ phia trước

/> Chụp anh 2 bên má

Người tham gia nghiên cứu nam trẽn gheráng, can chặt ờ tư thế lồngmúi tối đa nghiên đầu sang bẽn trãi khi chụp anh mặt bẽn phai vả nghiêngdầu sang bên phái khi chụp mặt bén trái Trợ thu giừ các banh miệng bằng nhựahaibên kéo mòi má bèn tươngứngkhichụpmạtbèn

- Dối với máy anh kỳ thuậtsố: Người thực hiện cầm máy ánh khoangcách từ ống kinh đến miệngngười tham gianghiên cứu khoáng20den30cm.lấynét điếm bằng tay điềm lấynétớ vị trí rãng nanh, rỗngnanh ờ trung tâmcua khung hĩnh?

Ánh2.9.Tưthếngưòi chụp ánh,trọ' thủ vã ngưòi tham gianghiêncứu

khi chụp 2 bẽn mávởímáy anhkỹthuậtsổ