Tham gia các đại hội quốc tế: Quốc tế nông dân, Quốc tế thanh niên, Đại hội Vquốc tế cộng sản, Quốc tế công hội đỏ…Tham gia viết nhiều sách, báo: báo Thanh niên, Người cùng khổ, Nhânđạo…
Trang 1TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Câu 1 Các tiền đề tư tưởng – lý luận hình thành nên tư tưởng HCM.
*Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam
Lịch sử dựng nước và giữ nước lâu đời đã hình thành nên những giá trị truyềnthống hết sức đặc sắc và cáo quý của dân tộc Đó chính là tiền đề cơ sở lý luận, xuấtphát hình thành nên tư tưởng HCM
Đó chính là truyền thống yêu nước, kiên cường, bất khuất, lòng nhân nghĩa,tương thân, tương ái, trí thông minh, sáng tạo Chủ nghĩa yêu nước là tư tưởng, tìnhcảm cao quý, thiêng liêng nhất của dân tộc ta Chính chủ nghĩa yêu nước đã thôi thúcNguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước Người khẳng định “Ban đầu chính chủnghĩa yêu nước chứ không phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theoquốc tế cộng sản”
Người đã đúc kết lại “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước, đó là truyềnthống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấylại sôi nổi Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn Nó lướt qua mọi sựnguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”
* Tinh hoa văn hóa nhân loại
Hồ Chí Minh đã tiếp thu những truyền thống tốt đẹp của văn hóa phương Đôngvới những thành tựu hiện đại của văn minh phương Tây đó chính là nét đặc sắc trong
tư tưởng Hồ Chí Minh
- Tinh hoa văn hóa phương Đông
Trang 2=> Hồ Chí Minh cho rằng: Nho giáo không phải là tôn giáo mà là một khoahọc về đạo đức và phép ứng xử HCM tiếp thu trên hai phương diện:
+ Tiếp thu có phê phán: phê phán quan điểm phong kiến, phân chia giai cấp,trọng nam khinh nữ…
+ Tiếp thu có kế thừa: những kinh nghiệm, phạm trù đạo đức (tương sinhtương ái, giản dị , đề cao lao động…)
Phật giáo:
Du nhập sớm và có ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân HCM cho rằng phậtgiáo là tôn giáo và có hai mặt:
+ Thủ tiêu đấu tranh, an bài số phận
+ Tư tưởng yêu thương con người, từ bi bác ái, cứu khổ cứu nạn
=> Hồ Chí Minh đã sớm tiếp thu mặt tích cực: tinh thần vị tha, từ bị bác ái,cứu khổ cứu nạn, sống giản dị, trong sáng, đề cao lao động, bình đẳng…
Lão giáo – Lão tử:
Tiếp thu giá trị của lão giáo: con người sống hòa bình, yêu thiên nhiên, sốngkhông tranh đua, vui vẻ Tuy nhiên HCM cũng loại bỏ những tư tưởng thủ tiêu đấutranh, thuyết không hành vi
Tư tưởng “Tam dân” – Tôn Trung Sơn:
HCM kế thừa tư tưởng “Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnhphúc” Người nhấn mạnh vai trò của nhân dân, tiếp thu thích hợp tư tưởng tiểu tư sảnlên một tầm cao mới Tuy nhiên người gạt bỏ những tư tưởng không thích hợp củachủ nghĩa tư sản này
- Tinh hoa văn hóa phương Tây
HCM tiếp thu nền văn hóa dân chủ và những thành tựu hiện đại của văn minhphương Tây:
+ Chủ nghĩa nhân ái của chúa Giêsu
+ Sớm tiếp xúc với nền văn hóa và phong trào cách mạng Pháp
+ Tiếp thu tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái của các nhà khái sáng Pháp:Vônte, Rút xô…
Trang 3+ Tiếp thu giá trị của:
Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của đại cách mạng Pháp
- Là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng HCM
- Là cơ sở lý luận quyết định mặt chất của tư tưởng HCM
+ Giúp HCM có phương pháp đúng đắn để tiếp cận giá trị truyền thống dân tộc
và tinh hóa văn hóa nhân loại
+ Chuyển đổi, nâng cao những giá trị truyền thống tốt đẹp, tích cực, tiến bộ vàtinh hoa nhân loại để hình thành tư tưởng của mình
+ Tìm ra quy luật phát triển của nhân loại: sớm hay muộn thì các dân tộc trênthế giới sẽ đi theo con đường XHCN
+ Rút kinh nghiệm cách mạng thế giới và thực tiễn đấu tranh Việt Nam, đưa rađược con đường đấu tranh đúng đắn, chấm dứt cuộc khủng hoảng về đường lối
+ Tìm ra được con đường phải đi và đích phải đến của dân tộc Việt Nam: đóchính là con đường cách mạng cách mạng vô sản, đích đến là CNXH, CNCS, là ấm
no hạnh phúc
+ Việc tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lênin là một bước ngoặt lớn trong cuộc đờiHCM, đánh dấu sự nâng tầm về trí tuệ, vượt lên nhiều nhà yêu nước giai đoạn trước,giúp người tìm ra được phương pháp hoạt động đúng đắn, giải quyết được đúngnhững vấn đề thực tiễn cuộc sống đặt ra
+ Tư tưởng HCM có bước nhảy vọt về chất, từ lập trường yêu nước sang lậptrường giai cấp công nhân, từ chiến sĩ yêu nước => chiến sĩ cộng sản
Câu 2 Các giai đoạn hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh
* Trước 1911: Giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước, ý chí cứu nước.
- HCM được tiếp thu những giá trị truyền thống tốt đẹp từ môi trường gia đình,quê hương ( nhất là tư tưởng yêu nước của cụ Nguyễn Sinh Sắc)
Trang 4- Quá trình hấp thụ vốn văn hóa Hán học, Quốc học, tiếp xúc với văn hóaphương Tây.
- Chứng kiến cảnh lầm than, cực khổ của nhân dân và sự đấu tranh của nhân dânhình thành ở người hoài bão cứu nước, cứu dân
* Từ 1911 – 1920: Tìm ra con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
- Qua tổng kết thực tiễn thế giới, HCM rút ra hai kết luận:
+ Trên thế giới dù ở đâu cũng có hai loại người: một loại người bị áp bức bóclột, sống cực khổ chiếm số đông; một loại người đi áp bức bóc lột chiếm số ít =>hình thành lòng yêu thương con người, không phân biệt màu da, dân tộc, giai cấp
+ Được chứng kiến bộ mặt thật dơ bẩn, xảo trá của bọn thực dân => ra sức tốcáo tội ác của chúng
- 1918, HCM ra nhập Đảng XH Pháp, tham gia hoạt động cùng nhân dân laođộng Pháp, từ đó tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của giái cấp công nhân Pháp
- 1919, sau khi chiến tranh thế giới kết thúc, hội nghị Hòa bình được họp tại Véc– sai (Pháp), HCM đã gửi bản yêu sách 8 điều của nhân dân An Nam, đòi quyền cơbản cho nhân dân Việt Nam
- 1920, HCM đã đọc được “Sơ thảo lần thứ nhất luận cương của Lênin về nhữngvấn đề dân tộc và thuộc địa”, từ đây Người đã tìm ra con đường cứu nước, giải phóngdân tộc
- 12/1920: Đại hội lần thứ 18 Đảng XH Pháp họp ở Tua, ở đây HCM đã theo sốđông bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế cộng sản và Đảng cộng sản Pháp Sự kiệnnày đánh dấu bước ngoặt quyết định trong cuộc đời HCM Từ chủ nghĩa yêu nước =>chủ nghĩa Cộng sản Từ chiến sĩ yêu nước chưa có khuynh hướng rõ ràng => chiến sĩcộng sản
* 1921 – 1930: Giai đoạn hình thành cơ bản tư tưởng HCM về cách mạng Việt Nam.
- Đây là giai đoạn hoạt động lý luận và thực tiễn sôi nổi của HCM
+ HCM tham gia hoạt động ở nhiều nước : Pháp (1921 – 1923)
Liên Xô (1923 -1924)Trung Quốc (1924 – 1927)+ Tham gia nhiều hoạt động chính trị:
Trang 5Tham gia các đại hội quốc tế: Quốc tế nông dân, Quốc tế thanh niên, Đại hội Vquốc tế cộng sản, Quốc tế công hội đỏ…
Tham gia viết nhiều sách, báo: báo Thanh niên, Người cùng khổ, Nhânđạo…sách Đường kách mệnh, Bản án chế độ thực dân Pháp, Cương lĩnh chính trị
1930 của Đảng cộng sản Việt Nam…
Tham gia thành lập nhiều tổ chức chính trị: Hội liên hiệp thuộc địa (1921–Pháp), Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở Á Đông (1925 – Trung Quốc), Hội ViệtNam cách mạng thanh niên (1925)…
Mở lớp huấn luyện cán bộ cách mạng, nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin,
tư tưởng yêu nước, phong trào công nhân
- Đây là giai đoạn hình thành cơ bản tư tưởng HCM và CMVN
+ HCM đã thông qua được các bài báo và 3 bộ tác phẩm: Đường Cách Mệnh;Bản án chế độ thực dân Pháp, Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, lần đầu tiêncon đường CMVN được trình bày có hệ thống:
HCM đi sâu, rạch rõ bộ mặt thật của chủ nghĩa thực dân, ngụy trang sau cái gọi
là khai hóa văn minh
Xác định thực dân Pháp là kẻ thù chung, trực tiếp và nguy hại nhất của ND cácdân tộc thuộc địa
Cuộc cách mạng trong thời đại mới phải đi theo con đường cách mạng vô sản
và là bộ phận của cách mạng thế giới
Cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vô sản ở chínhquốc có mối liên hệ khăng khít nhưng không phụ thuộc nhau Cách mạng ở thuộc địa
có thể nổ ra và giành thắng lợi trước cách mạng ở chính quốc
Nhiệm vụ của cách mạng thuộc địa là chống đế quốc, giành độc lập dân tộc.Lực lượng cách mạng: công nhân, nông dân là chủ, là nòng cốt cách mạng.Phương pháp cách mạng: tập hợp, giác ngộ, tổ chức đấu tranh từng bước từthấp đến cao, dùng bạo lực cách mạng để đấu tranh bạo lực trong đấu tranh
Những nhân tố bảo đảm cách mạng thành công:
Có sự lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân
Đảng phải theo chủ nghĩa Mác – Lênin
Cán bộ, Đảng viên phải đủ đức – tài
Trang 6+ Quan điểm của một cá nhân đã trở thành đường lối của Đảng, HCM từ ngườitìm đường trở thành người dẫn đường.
* Giai đoạn 1931 – 1945: Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì với con đường đã xác định cho cách mạng Việt Nam.
Quốc tế cộng sản (ĐH VI) Hồ Chí Minh
Nhiệm vụ cách mạng Đầu tiên là chống phong kiến,
đòi ruộng đất cho dân cày
Thứ hai là độc lập dân tộc
Đầu tiên là độc lập dântộc
Sau đó mới là chốngphong kiến đòi ruộng đất.Lực lượng cách mạng Công nhân, nông dân Công nhân, nông dân, tư
sản, tiểu tư sản, địa chủ.Tên Đảng Đảng cộng sản Đông Dương Đảng cộng sản Việt Nam
- Quốc tế cộng sản chỉ thị cho Trần Phú viết lại luận cương chính trị theo quanđiểm của Quốc tế cộng sản
- Nguyễn Ái Quốc vẫn giữ vứng lập trường và liên tục được cử đi học
- 7/1935: Đại hội VII họp tự phê bình những quan điểm đưa ra tại đại hội VI,dần chuyển sang quan điểm của HCM
- 5/1941: HCM chủ trì đại hội VIII, chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, nhiệm vụchống thực dân, giành độc lập dân tộc được đặt lên hàng đầu, tập trung mũi nhọn vào
đế quốc, tay sai Cách mạng tháng 8/1945 giành thắng lợi – đây là thành công đầutiên của tư tưởng HCM
Trang 7* Giai đoạn 1945 – 1969: Tư tưởng HCM tiếp tục phát triển và hoàn thiện.
- Là thời kỳ HCM lãnh đạo nhân dân kháng chiến
- Hoàn thành, bổ sung những vấn đề cơ bản cách mạng Việt Nam
+ Xây dựng nội dung đường lối chiến tranh nhân dân: vừa kháng chiến, vừakiến quốc, chiến tranh trường kỳ, toàn diện, dựa vào sức mình là chính
+ Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong điều kiện sản xuất nhỏ
+ Đảng lãnh đạo với tư cách là Đảng cầm quyền
+ Xây dựng Nhà nước kiểu mới: Nhà nước của dân, do dân, vì dân
Câu 3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc Ý nghĩa trong đổi mới
* Độc lập dân tộc – nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa.
- Lịch sử Việt Nam là lịch sử đấu tranh trong suốt quá trình dựng nước và giữnước Tinh thần yêu nước luôn đứng đầu bảng giá trị văn hóa tinh thần Việt Nam.Đối với những người dân mất nước, điều quý giá nhất là giành được độc lập dân tộc,
tự do, hạnh phúc cho nhân dân
- Vấn đề độc lập dân tộc là vấn đề hết sức quan trọng luôn được HCM quan tâm,
là sự kế thừa truyền thống đấu tranh giữ nước và những quan điểm của chủ nghĩaMác – Lênin
* Nội dung quan điểm HCM về độc lập dân tộc.
- Độc lập tự do là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của các dân tộc, đặcbiệt là các dân tộc thuộc địa
+ Dân tộc Việt Nam phải được tự do, bình đẳng như tất cả các dân tộc khác.+ Độc lập dân tộc phải là sự độ lập thực sự về mọi mặt
Dân tộc phải có độc lập toàn vẹn chủ quyền về mọi mặt kinh tế, chính trị, vănhóa, xã hội, quân sự, ngoại giao, toàn vẹn lãnh thổ, quan trọng nhất là độc lập vềchính trị
Độc lập thực sự về mọi mặt theo quan điểm của HCM là độc lập triệt để, thểhiện ở quyền tự quyết của dân tộc Với vấn đề liên quan đến chủ quyền, toàn vẹnlãnh thổ của quốc gia, dân tộc phải do dân tộc đó tự quyết, không có sự can thiệp củacác dân tộc khác
Trang 8Theo HCM ý nghĩa và giá trị của độc lập dân tộc thực sự là nhân dân đượcsống tự do, hạnh phúc.
+ Độc lập dân tộc bị đe dọa phải kiên quyết đâu tranh giành và giữ nền độc độclập
* Ý nghĩa của quan điểm:
- Về mặt lí luận: Quan điểm về độc lập dân tộc của HCM là sự vận dụng chủnghĩa Mác – Lênin ở Việt Nam Là cơ sở để Đảng xây dựng đường lối, chủ trươngđúng đắn cho cách mạng
- Về thực tiễn: thắng lợi của các phong trào cách mạng ở Việt Nam đã cáchmạng sự đúng đắn về quan điểm của HCM về độc lập dân tộc (Cách mạng T8/1945,kháng chiến chống Pháp 1954, kháng chiến chống Mỹ 1975)
Ý nghĩa trong đổi mới
- Thành tựu
+ Đảng cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân đứng vững và tiếp tục kiên trìmục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH trong khi Liên Xô và các nước XHCN ởĐông Âu đã lầm vào thoái trào, tan rã; Đảng ta đã vận dụng chủ Mác – Leenin, tưtưởng HCM một cách sáng tạo để tìm ra con đường đổi mới, vượt qua thử thách hiểmnguy, đưa nước nhà tiếp tục tiến lên dưới ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền vớiCNXH
+ Sau hơn gần 30 năm tiến hành đổi mới đất nước có những bước khởi sắc vềmọi mặt: CT, KT, VH, XH và toàn vẹn lãnh thổ
+ Niềm tin đối với Đảng trong lòng nhân dân ngày càng được củng cốm, tăngcường
+ Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao và cảithiện
+ Vị thế của Việt Nam ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế
- Hạn chế:
+ Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, nhân dân suy thoái về đạo đức,mất niềm tin vào Đảng, vào Nhà nước, vào chế độ XHCN
Trang 9+ Nguy cơ chệch hướng XHCN, tụt hậu xa hơn về kinh tế, “diễn biến hòabình”…
+ Tệ quan liêu tham nhũng của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên,công chức
+ Còn tồn tại nhiều vấn đề xã hội bức xúc: nạn thiếu việc làm, sự phát triển của
tệ nạn xã hội, sự khó khăn về đời sống của một bộ phận nhân dân
+ Chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất đạo đức vànăng lực; đổi mới phương thức lãnh đạo, thường xuyên tự phê bình và phê bình; thựchiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ và kỷ luật nghiêm minh để nâng caosức chiến đấu của Đảng nhằm đáp ứng yêu cầu lãnh đạo và sự tín nhiệm của nhândân
+ Giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH là phải thường xuyên nắmvững 2 nhiệm vụ chiến lược: xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc
Trang 10+ Trong thời đại toàn cầu hóa, cần hết sức quan tâm đến mối quan hệ giữa chủnghĩa yêu nước chân chính với hợp tác quốc tế Trên cơ sở đó, phát huy tinh thần độclập, tự chủ kết hợp việc tiếp thu sáng tạo những thành tựu mới trên các lĩnh vực củathời đại với sự vận động của thực tiễn cách mạng Việt Nam để đề ra đường lối đổimới đúng đắn Vừa kiên định nguyên tắc chiến lược, vừa linh hoạt, sáng tạo trongnhững giải pháp tổ chức thực hiện cụ thể; luôn ghi nhớ lời căn dặn của Chủ tịchHCM “dĩ bất biến, ứng vạn biến”.
+ Hết sức quan tâm đến mối quan hệ giữa chính trị với kinh tế, văn hóa, xã hội;đổi mới kinh tế, xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơchế thị trường gắn liền với đảm bảo vai trò quản lý của Nhà nước
+ Tăng cường kinh tế đi đối với công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, sinhthái
+ Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng những quan hệ xã hộilành mạnh
+ Kết hợp chặt chẽ đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, xử lý đúng đắn mốiquan hệ này là điều kiện cơ bản để giữ vững sự ổn định chính trị
Câu 4 Quan điểm “Cách mạng giả phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản”.
*Cơ sở của luận điểm
Phong trào cần vương: Tố cáo tội ác của thực dân Pháp
Lối kéo văn thân, sĩ phu, tham gia cách mạngKhởi nghĩa của Hoàng Hoa Thám: Tồn tại một thời gian sau đó cũng thất bại
=> Cả 2 phong trào này đều diễn ra sôi nổi, mục đích là đánh đuổi thực dânPháp
+ Đầu thế kỷ 20, HCM lại phân tích, đánh giá các phong trào theo hệ tư tưởng
tư sản
Trang 111.Phong trào Đông Du của Phan Bội Châu.
2.Phong trào vận động đổi mới và duy tân của Phan Châu Trinh
3.Phong trào Đông Kinh nghĩa thục…
=> Kết quả các phong trào này đều thất bại
+ Nguyên nhân thất bại (cả 2 con đường)
1.Chưa đoàn kết, tập hợp quần chúng nhân dân
2.Hệ tư tưởng đã lỗi thời
3.Chưa có giai cấp lãnh đạo
4.Chưa có sự đoàn kết quốc tế
5.Chưa có phương pháp cách mạng đúng đắn
6.Chưa giải quyết được nhiệm vụ cách mạng đề ra
=> HCM kết luận: phải có con đường mới cho phong trào cách mạng ViệtNam
- HCM nghiên cứu các phong trào cách mạng thế giới
+ Cách mạng Pháp (1789)
+ Cách mạng Mỹ (1776)
Ưu điểm: Con người đều có quyền tự do, bình đẳng, quyền sống, quyền mưu
cầu hạnh phúc
Hạn chế: Đều là những cuộc cách mạng chưa đến nơi, chưa triệt để Cách
mạng giải phóng dân tộc đều chỉ được tiến hành có giới hạn, chưa thực sựgiành được tự do cho nhân dân khỏi áp bức, bóc lột, nhân dân sống cực khổ,phải lo tính lần nữa
=> Cách mạng Việt Nam không thể đi theo con đường cách mạng Tư sản
+ Cách mạng tháng 10 Nga: đây là một cuộc cách mạng triệt để Cuộc cáchmạng này đã giành độc lập hoàn toàn, giải phóng nhân dân ra khỏi áp bức bóc lột,đánh đuổi được đế quốc, thực dân, tư bản, phong kiến Cổ vũ cho liên minh côngnông thế giới đứng lên giải phóng dân tộc
=> Con đường cách mạng Việt Nam phải đi theo con đường cách mạng tháng
10 Nga
Trang 12(2) Cơ sở lý luận
Chủ nghĩa Mác – Lênin: Từ nội dung quan điểm của Lênin trong sơ thảo lầnthứ nhất luận cương những vấn đề dân tộc và thuộc địa, HCM đã tìm ra phươnghướng mới cho con đường cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam con đườngcách mạng vô sản
=> HCM đã khẳng định: cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi khong
có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản
* Nội dung của con đường cách mạng vô sản.
- Tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc, từng bước tiến lên xã hội cộng sảnchủ nghĩa
- Phải có giai cấp lãnh đạo là giai cấp công nhân, chính đảng là Đảng cộng sản
- Lực lượng cách mạng: Khối đại đoàn kết toàn dân, nòng cốt là liên minh côngnông
- Phương pháp cách mạng: bạo lực cách mạng
- Là một bộ phận của cách mạng thế giới, thực hiện đoàn kết quốc tế
* Ý nghĩa của con đường cách mạng vô sản.
- Quan điểm của HCM là một tất yếu khách quan, phù hợp với yêu cầu xã hộiViệt Nam
- Quan điểm của HCM là sự lựa chọn đúng đắn, phù hợp với xã hội Việt Namcuối TK19, đầu TK20, trở thành đường lối, chủ trương của Đảng
- Quan điểm nêu trên thể hiện sự sáng tạo của HCM so với những nhà yêu nướctiền bối, so với quan điểm của Quốc tế cộng sản
Câu 5: Quan điểm của HCM về xây dựng Đảng về tư tưởng, lý luận