2,0 đi m ể mà xinh mà đẹp Anh ch hãy nêu ng n g n c m nh n v v đ p c a nhân v tịnh và nêu hiệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ắn gọn cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật ọn cảm nhận
Trang 1SỞ GD&ĐT THANH HÓA
CỤM CÁC TRƯỜNG THPT
LAM KINH LÊ HOÀN THỌ XUÂN 5
-YÊN ĐỊNH 2 - QUẢNG XƯƠNG 4
CẦM BÁ THƯỚC
(Đề thi gồm có 02 trang)
ĐỀ GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI LẦN 4
NĂM HỌC 2022 - 2023 MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
Ph n I: Đ C HI U (6,0 đi m) ần I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm) ỌC HIỂU (6,0 điểm) ỂU (6,0 điểm) ểm)
Đ c văn b n sau và th c hi n các yêu c u nêu d ọc văn bản sau và thưc hiện các yêu cầu nêu ở dưới: ản sau và thưc hiện các yêu cầu nêu ở dưới: ưc hiện các yêu cầu nêu ở dưới: ện các yêu cầu nêu ở dưới: ần I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm) ở dưới: ưc hiện các yêu cầu nêu ở dưới:ới: i:
HÔN
(Phùng Quán)
Tr i đã sinh ra em ời đã sinh ra em
Đ mà xinh mà đ p ể mà xinh mà đẹp ẹp
Tr i đã sinh ra anh ời đã sinh ra em
Đ yêu em tha thi t! ể mà xinh mà đẹp ết!
Khi ng ười đã sinh ra em i ta yêu nhau Hôn nhau trong say đ m ắm Còn anh, anh yêu em Anh ph i đi ra tr n! ải đi ra trận! ận!
Yêu nhau ai không mu n ốn
G n nhau và hôn nhau ần nhau và hôn nhau
Nh ng anh, anh không mu n ư ốn Hôn em trong t i s u! ủi sầu! ần nhau và hôn nhau
Em i r t có th ơi rất có thể ất có thể ể mà xinh mà đẹp Anh ch t gi a chi n tr ết! ữa chiến trường ết! ười đã sinh ra em ng Đôi môi t ươi rất có thể ạn xé i đ n xé
Ch a bao gi đ ư ời đã sinh ra em ược hôn! c hôn!
Nh ng dù ch t em i ư ết! ơi rất có thể Yêu em anh không thể mà xinh mà đẹp Hôn em b ng đôi môi ằng đôi môi
C a m t ng ủi sầu! ột người nô lệ! ười đã sinh ra em i nô l ! ệ!
( Theo thivien.net)
Câu 1 (1,0 đi m) ể mà xinh mà đẹp Xác đ nh và nêu hi u qu di n đ t c a th th s d ng trongịnh và nêu hiệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ễn đạt của thể thơ sử dụng trong ạt của thể thơ sử dụng trong ủa thể thơ sử dụng trong ể thơ sử dụng trong ơ sử dụng trong ử dụng trong ụng trong văn b n? ả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong
Câu 2 (1,5 đi m) ể mà xinh mà đẹp Phân tích hi u qu c a phép đi p đệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ủa thể thơ sử dụng trong ệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ược sử dụng trong khổ thơ ử dụng trong ụng trongc s d ng trong kh thổ thơ ơ sử dụng trong
th nh t?ứ nhất? ất?
Trang 2Câu 3 (2,0 đi m) ể mà xinh mà đẹp Anh (ch ) hãy nêu ng n g n c m nh n v v đ p c a nhân v tịnh và nêu hiệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ắn gọn cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật ọn cảm nhận về vẻ đẹp của nhân vật ả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ận về vẻ đẹp của nhân vật ề vẻ đẹp của nhân vật ẻ đẹp của nhân vật ẹp của nhân vật ủa thể thơ sử dụng trong ận về vẻ đẹp của nhân vật
tr tình trong bài th ữ tình trong bài thơ ơ sử dụng trong
Câu 4 (1,5 đi m) ể mà xinh mà đẹp Hãy chia s v đi u anh (ch ) suy nghĩ t bài th ?ẻ đẹp của nhân vật ề vẻ đẹp của nhân vật ề vẻ đẹp của nhân vật ịnh và nêu hiệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ừ bài thơ? ơ sử dụng trong
II PH N LÀM VĂN (14,0 đi m) ẦN LÀM VĂN (14,0 điểm) ểm)
Câu 1 (4.0 đi m) ể mà xinh mà đẹp
T m g i là nh ng loài cây s ng nh vào cây khác Chúng hút ch t dinh d ần nhau và hôn nhau ữa chiến trường ốn ời đã sinh ra em ất có thể ưỡng từ ng t ừ cây ch và có th d n gi t ch t cây ch y ủi sầu! ể mà xinh mà đẹp ần nhau và hôn nhau ết! ết! ủi sầu! ất có thể
T đ c đi m c a loài t m g i, anh/ch hãy vi t m t đo n văn (kho ng 200 ch )ừ bài thơ? ể thơ sử dụng trong ủa thể thơ sử dụng trong ầm gửi, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) ử dụng trong ịnh và nêu hiệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) ột đoạn văn (khoảng 200 chữ) ạt của thể thơ sử dụng trong ả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ữ tình trong bài thơ trình bày nh ng suy nghĩ v m i nguy h i trong cách s ng “t m g i” con ngữ tình trong bài thơ ề vẻ đẹp của nhân vật ối nguy hại trong cách sống “tầm gửi” ở con người ạt của thể thơ sử dụng trong ối nguy hại trong cách sống “tầm gửi” ở con người ầm gửi, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) ử dụng trong ở con người ười.i
Câu 2 (10.0 đi m) ể mà xinh mà đẹp
Danh hoạ Trung Quốc Tề Bạch Thạch cho rằng “Nghệ thuật vừa giống vừa không giống với cuộc đời Nếu hoàn toàn giống cuộc đời thì đó là nghệ thuật mị đời Còn nếu hoàn toàn không giống cuộc đời thì đó là nghệ thuật dối đời”
Từ việc cảm nhận tuỳ bút Người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân, SGK Ngữ văn 12, tập
1) anh/ chị hãy bàn về ý kiến trên
====== Hết ======
Trang 3SỞ GD&ĐT THANH HÓA
CỤM CÁC TRƯỜNG THPT
LAM KINH LÊ HOÀN THỌ XUÂN 5
-YÊN ĐỊNH 2 - QUẢNG XƯƠNG 4
CẦM BÁ THƯỚC
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ GIAO LƯU HỌC SINH GIỎI LẦN 4
NĂM HỌC 2022 - 2023 MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 150 phút
U
M
I
ĐỌC HIỂU 6,0
1 Thể thơ ngũ ngôn/ 5 chữ
Thể thơ ngắn gọn, hàm súc, kết hợp lời thơ giản dị, tự nhiên Thể hiện tình cảm chân thành, tha thiết, dễ đi vào lòng người
0,5 0,5
2 Phép điệp: Điệp cấu trúc “ Trời đã sinh ra Để ”
- Tác dụng:
+ Khẳng định vẻ đẹp của em và tình yêu của anh Nhấn mạnh tính
chất tha thiết, tự nhiên, chân thành trong tình yêu giữa họ
+ Tạo giọng điệu cho câu thơ , khiến câu thơ sinh động, giàu cảm xúc
0.5 1,0
3 -Trong bài thơ, nhân vật trữ tình là một chàng trai trẻ- nhân vật mang
vẻ đẹp tiêu biểu của thế hệ thanh niên trong một giai đoạn đau thương mà hào hùng của đất nước
+ Vẻ đẹp của tình yêu riêng tư trong sáng, chân thành, tha thiết với khát vọng muôn thuở: luôn muốn được gần gũi, được gắn bó về thể xác và tâm hồn
+ Vẻ đẹp lớn lao, cao cả của tình yêu quê hương, đất nước và ý thức dân tộc thể hiện qua trăn trở và lựa chọn, giải quyết mối quan hệ Riêng- Chung: khát khao yêu cháy bỏng, nhưng “anh” không thể yêu
“trong tủi sầu” - trong sự ích kỉ cá nhân mà quên đi nhiệm vụ lớn lao
+ Vẻ đẹp của tinh thần hi sinh: Chấp nhận có thể “sẽ chết” thay vì sống, “yêu em”, “hôn em” trong đời sống “của một người nô lệ”
0,5
0,5 0,5
0,5
4 Thí sinh chia sẻ điều suy nghĩ của bản thân theo những cách riêng,
tuy nhiên cần trên cơ sở đọc hiểu bài thơ và đạo lí của dân tộc về một trong các vấn đề sau:
+ Tội ác của chiến tranh + Tình yêu thực sự trong thử thách + Lí tưởng sống
-Có lí giải hợp lí, thuyết phục
Chấp nhận trường hợp thí sinh suy nghĩ về vấn đề gợi ra từ hình thức nếu hợp lí, thuyết phục
0,75
0,75
LÀM VĂN 14,0
Tầm gửi là những loài cây sống nhờ vào cây khác Chúng hút chất
Trang 41
dinh dưỡng từ cây chủ và có thể dần giết chết cây chủ ấy.
T đ c đi m trên c a loài t m g i, anh/ch hãy vi t m từ bài thơ? ể thơ sử dụng trong ủa thể thơ sử dụng trong ầm gửi, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) ử dụng trong ịnh và nêu hiệu quả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) ột đoạn văn (khoảng 200 chữ)
đo n văn kho ng 200 ch trình bày nh ng suy nghĩ v m iạt của thể thơ sử dụng trong ả diễn đạt của thể thơ sử dụng trong ữ tình trong bài thơ ữ tình trong bài thơ ề vẻ đẹp của nhân vật ối nguy hại trong cách sống “tầm gửi” ở con người
nguy h i trong cách s ng “t m g i” con ngạt của thể thơ sử dụng trong ối nguy hại trong cách sống “tầm gửi” ở con người ầm gửi, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) ử dụng trong ở con người ười.i
4,0
Yêu cầu về hình thức: thí sinh biết cách làm đoạn văn nghị luận xã
hội, biết sử dụng các thao tác lập luận, lí lẽ, dẫn chứng hợp lí, thuyết phục.
0,5
Yêu cầu về nội dung: thí sinh có thể trình bày những cách khác
nhau nhưng cần dựa trên nền tảng đạo lí, văn hóa của dân tộc, dưới đây là gợi ý một số nét cơ bản
- Cách sống “tầm gửi” là cách sống của những kẻ có khả năng lao động nhưng lại không tự lao động làm ra của cải vật chất, tinh thần
mà lười biếng, phụ thuộc, dựa dẫm, ăn bám, chỉ hưởng thụ, chiếm đoạt công sức, thành quả lao động của người khác
- Tác hại của của lối sống “tầm gửi”:
+ Đánh mất mình + Trở thành gánh nặng cho gia đình, xã hội + Huỷ hoại cuộc sống của người khác + Cản trở sự phát triển của cộng đồng, xã hội
Lối sống tiêu cực, cần lên án
- Nhận thức được tác hại của lối sống ăn bám, từ đó biết ngăn chặn, lên án lối sống tiêu cực này Có ý thức tự lập và lòng tự trọng, sống độc lập, chủ động, tích cực Cần tỉnh táo, sáng suốt phân biệt đâu là đối tượng cần giúp đỡ, đâu là đối tượng lợi dụng mình để có cách ứng xử, đối phó cho phù hợp với từng đối tượng
0,5
2,5
0,5
Danh hoạ Trung Quốc Tề Bạch Thạch cho rằng “Nghệ thuật vừa giống vừa không giống với cuộc đời Nếu hoàn toàn giống cuộc đời thì đó là nghệ thuật mị đời Còn nếu hoàn toàn không giống cuộc đời thì đó là nghệ thuật dối đời”
Từ việc cảm nhận tuỳ bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn
Tuân anh/ chị hãy bàn về ý kiến trên
10,0
- Kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học của thí sinh Đòi hỏi
thí sinh phải huy động kiến thức về lý luận văn học, tác phẩm văn học, kĩ năng tạo lập văn bản, khả năng cảm nhận văn chương của mình để làm bài
- Thí sinh có thể cảm nhận và kiến giải theo những cách khác nhau,
nhưng phải có lý lẽ, căn cứ xác đáng
Cụ thể, bài viết cần đảm bảo các nd cơ bản sau:
- Nghệ thuật giống cuộc đời: nghĩa là nghệ thuật phải bắt nguồn từ
đời sống, phản ánh đời sống trong tính chân thực của nó
- Nghệ thuật không giống cuộc đời: nghệ thuật phản ánh cuộc đời
Trang 5bằng sự sáng tạo nhằm tạo ra những hình tượng mới mẻ, độc đáo, khác lạ như chưa từng tồn tại ở bất cứ đâu
- Hoàn toàn giống: nghệ thuật minh hoạ, sao chép, mô phỏng đời
sống một cách máy móc
- Hoàn toàn không giống: bịa đặt phi lí, thoát li hiện thực đời sống.
- Mị đời, dối đời: vô giá trị, không có khả năng tác động một cách
đúng đắn tới nhận thức và tình cảm của người thưởng thức thậm chí
có thể dẫn tới những ngộ nhận và ảo tưởng về hiện thực
Câu nói của Tề Bạch Thạch đã khẳng định mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời trong việc tạo ra một tác phẩm nghệ thật có giá trị Nghệ thuật vừa phản ánh cuộc đời trong tính chân thực của nó
(giống) vừa phải tạo ra một hình ảnh mới mẻ, độc đáo về cuộc đời (không giống) Bởi vì, nếu rơi vào cực đoan (hoàn toàn giống, hoàn toàn không giống) thì tác phẩm nghệ thuật sẽ trở nên vô giá trị (mị đời, dối đời) Câu nói của Tề Bạch Thạch phù hợp với bản chất của
nghệ thuật nói chung và văn học nói riêng
- Nghệ thuật phản ảnh đời sống trong tính chân thực:
+ Grandi từng khẳng định: “Không có nghệ thuật nào là không hiện thực” Cuộc sống là nơi bắt đầu và là nơi đi tới của văn chương Hơn
bất cứ một loại hình nghệ thuật nào, văn học gắn chặt với hiện thực cuộc sống và hút mật ngọt từ nguồn sống dồi dào đó
+ Một tác phẩm có giá trị hiện thực baọ giờ cũng giúp người ta nhận thức được tính quy luật của hiện thực và chân lý đời sống
+ Những tác phẩm kinh điển bao giờ cũng chuyên chở được những
tư tưởng lớn của thời đại trên đôi cánh của hiện thực cuộc sống
- Nghệ thuật phản ánh đời sống một cách sáng tạo:
+ Nghệ thuật không phản ánh cuộc đời (hiện thực) như những đối tượng khách quan, phổ biến Trái lại nó khám phá giá trị và ý nghĩa của chúng đối với con người
+ Nghệ thuật phản ánh cuộc đời qua quá trình khái quát hoá, điển hình hoá
+ Sáng tạo nghệ thuật là quá trình sáng tạo mang tính chất cá thể,
không lặp lại người khác và không lặp lại chính mình “Nghệ sĩ là người biết khai thác những ấn tượng riêng chủ quan của mình, tìm thấy những ấn tượng đó có giá trị khái quát và biết làm cho những
ấn tượng đó có những hình thức riêng.” (M.Gorki) Do đó, nghệ
thuật thường hướng đến những cái đẹp độc đáo, những cái đẹp khác thường
0,5
0,5
Trang 6Cảm nhận đoạn trích Người lái đò Sông Đà để bàn về ý kiến 8.0
> Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm, đoạn trích.
- Nguyễn Tuân là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại, là một nhà văn có cá tính độc đáo, có thể coi ông là một định nghĩa về người nghệ sĩ
- Người lái đò sông Đà là bài tùy bút được in trong tập Sông Đà (1960) của Nguyễn Tuân Sông Đà nói chung và Người lái đò Sông
Đà nói riêng còn tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân: uyên bác, tài hoa, không quản nhọc nhằn để cố gắng khai thác kho cảm giác và liên tưởng phong phú, bộn bề, nhằm tìm cho ra những chữ nghĩa xác đáng nhất, có khả năng làm lay động người đọc nhiều nhất
0,5
> “Người lái đò sông Đà” vừa là hình ảnh chân thực về thiên nhiên, con người Tây Bắc vừa là sản phẩm sáng tạo độc đáo, mang đậm phong cách, cá tính sáng tạo của nhà văn.
- Người lái đò sông Đà là hình ảnh chân thực về thiên nhiên và con
người Tây Bắc
+ Hình tượng sông Đà trong tuỳ bút của Nguyễn Tuân phản ánh chân thực hình ảnh con sông Tây Bắc vừa hùng vĩ vừa thơ mộng Hình tượng sông Đà gắn liền với những yếu tố tự nhiên như: địa hình, dòng chảy, thác ghềnh, xoáy nước mà bất cứ ai khi đối diện với dòng sông cũng có thể nhận ra
+ Hình tượng người lái đò sông Đà phản ánh chân thực hình ảnh con người Tây Bắc gắn liền với những phẩm chất của người lao động: ông làm nghề đã nhiều năm, là người từng trải và có nhiều kinh nghiệm, kĩ năng chèo đò đạt tới trình độ điêu luyện
- Người lái đò sông Đà còn là sản phẩm sáng tạo độc đáo, mang đậm
phong cách, cá tính sáng tạo của nhà văn
+ Hình tượng sông Đà trong tuỳ bút của Nguyễn Tuân không còn là một yếu tố địa lí khách quan, vô tri mà được khắc hoạ như một nhân vật có cá tính, có đời sống riêng:
++ Sông Đà mang vẻ đẹp độc đáo, cá tính, mang đậm chất ngông
của Nguyễn Tuân trong câu thơ đề từ: Chúng thuỷ giai đông tẩu/ Đà giang độc bắc lưu.
++ Hình tượng Sông Đà vừa hung bạo, vừa trữ tình được Nguyễn Tuân khắc hoạ bằng những chi tiết sống động, những so sánh, liên tưởng bất ngờ, độc đáo
+++ Hình ảnh sông Đà hung bạo hiện lên qua vách đá bờ sông, cảnh nước, đá, sóng, gió dồn đuổi, xô đẩy; những cái hút nước, thác đá, trận địa đá mang diện mạo và tâm địa của thứ kẻ thù số một của
6,0
2,0
4,0
2,5
Trang 7con người, vừa độc ác, vừa nham hiểm.
+++ Hình ảnh sông Đà thơ mộng trữ tình qua những chi tiết như hình ảnh con sông nhìn từ trên cao, màu nước biến ảo từ mùa xuân sang mùa thu, khung cảnh rực rỡ trong ánh nắng tháng ba, khung cảnh lặng tờ, kì thú của một dòng sông như chảy về từ thời tiền sử
vừa mang vẻ đẹp của một bức tranh thuỷ mặc đậm chất Đường thi, vừa mang vẻ gợi cảm của một cố nhân xa lâu thì nhớ lại vừa có sức quyến rũ của một người tình nhân chưa quen biết
+ Hình tượng người lái đò sông Đà được khắc hoạ bằng cái nhìn độc đáo mang đậm dấu ấn phong cách Nguyễn Tuân: một con người phi thường vừa mang phẩm chất của một chiến sĩ anh hùng vừa mang phẩm chất của một người nghệ sĩ tài hoa
++ Ông lái đò được miêu tả như một vị tướng gan dạ, tài ba, dũng cảm điều khiển con thuyền đơn độc chiến thắng sông Đà với thạch trận giăng như thiên la địa vòng, với binh hùng tướng mạnh vừa độc
ác vừa nham hiểm ++ Ông lái đò là người nghệ sĩ trên sông nước với tay lái điêu luyện, tài hoa, phong thái ung dung, điềm đạm cả trong và sau khi đối diện với thác dữ
1,5
> Đánh giá, bàn luận về tác phẩm
- Tuỳ bút Người lái đò sông Đà là kết quả của những công phu tìm
tòi khó nhọc của một người nghệ sĩ nhất quyết không bao giờ chịu bằng lòng với những tri thức hời hợt và những cách diễn đạt dễ dãi
- Tác phẩm đã khắc hoạ vừa chân thực vừa sáng tạo vẻ đẹp của dòng sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình Giữa nền thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng là người lái đò vừa mang những phẩm chất giản dị của người lao động vừa toát lên vẻ đẹp phi thường, tài hoa nghệ sĩ
- Tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân
- Tác phẩm là một minh chứng sống động cho ý kiến của Tề Bạch Thạch về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời
0,75
- Đây là ý kiến hoàn toàn xác đáng, soi tỏ mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời
- Ý kiến của còn là tiêu chí để đánh giá một tác phẩm nghệ thuật, chỉ
ra ranh giới giữa một tác phẩm nghệ thuật đích thực với những tác phẩm vô nghĩa, vô giá trị
- Ý kiến vừa có tác dụng định hướng cho người sáng tác vừa là sự chỉ dẫn cho công chúng trong hành trình khám phá nghệ thuật
Lưu ý chung:
1 Khuyến khích những bài trình bày sáng tạo Chấp nhận những bài tư duy không giống hướng dẫn chấm nhưng có hệ thống ý thuyết phục, căn cứ xác đáng.
Trang 82.Thang điểm có thể không quy định chi tiết đối với từng ý nhỏ, chỉ nêu mức điểm của phần nội dung lớn cần phải có.
3 Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng được những yêu cầu đã nêu ở mỗi câu, đồng thời phải được triển khai chặt chẽ, diễn đạt lưu loát.
Người ra đề: Lục Tiến Dũng (0934528598); Lê Thị Hồng Vân (0916809222)