Hàng hóa, thị trường và vai trò của các chủ thể tham gia thị trường

Phân biệt Kinh tế hàng hóa và nhu cầu của chính bản thân người sản xuất ❖ Là kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi hoặc mua bán trên thị trường ❖Người sả

Chương II HÀNG HÓA, THỊ TRƯỜNG VÀ VAI TRÒ CỦA CÁC CHỦ THỂ THAM GIA THỊ TRƯỜNG

I LÝ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ HÀNG HÓA

III VAI TRÒ CỦA MỘT SỐ CHỦ THỂ

THAM GIA THỊ TRƯỜNG

II THỊ TRƯỜNG VÀ VAI TRÒ CỦA CÁC CHỦ THỂ THAM GIA THỊ TRƯỜNG

1 Sản xuất hàng hóa

a) Khái niệm: “ Là kiểu tổ chức hoạt động kinh tế

mà ở đó, những người sản xuất ra sản phẩm nhằm mục đích trao đổi, mua bán ”

3

I LÝ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ HÀNG HÓA

Phân biệt Kinh tế hàng hóa và

nhu cầu của chính bản

thân người sản xuất

❖ Là kiểu tổ chức kinh tế

mà ở đó sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi hoặc mua bán trên thị trường

❖Người sản xuất không phải là người tiêu dùng

❖Lực lượng sản xuất phát triển

SẢN XUẤT HÀNG HÓA

PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG

XÃ HỘI

SỰ TÁCH BIỆT

VỀ MẶT KINH

TẾ CỦA NHỮNG NGƯỜI SẢN XUẤT

I LÝ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ HÀNG HÓA

1 Sản xuất hàng hóa

b) Điều kiện ra đời SX HH:

b) Điều kiện ra đời của

b) Điều kiện ra đời của sản

xuất hàng hóa

Sự tách biệt về kinh tế của các chủ thể sản xuất

8

Muốn đem hàng hóa đi trao đổi thì phải có quyền

sở hữu đối với sản phẩm

- > Về mặt sở hữu – họ độc lập (tách biệt) với nhau.

Muốn đem hàng hóa đi trao đổi thì phải có quyền

sở hữu đối với sản phẩm

- > Về mặt sở hữu – họ độc lập (tách biệt) với nhau.

=> ĐK đủ cho SX hàng hóa ra đời

SXHH chỉ xuất hiện khi có đủ 2 điều kiện,

thiếu 1 trong 2 không thể có SXHH

2 Hàng hóa

a) Khái niệm và thuộc tính của hàng hóa

b) Tính hai mặt của lao động sản xuất HH

c) Lượng giá trị và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị của HH

10

I LÝ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ HÀNG HÓA

* Khái niệm Hàng hóa

“Hàng hóa là sản phẩm của lao động, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán”

Tiêu dùng sản xuất

Tiêu dùng

cá nhân

Giá trị sử dụng

- Khái niệm:

- Thuộc tính tự nhiên:

- Phạm trù vĩnh viễn:

▪ Giá trị được thực hiện trong lĩnh vực lưu thông, giá trị

sử dụng được thực hiện trong lĩnh vực tiêu dùng

▪ Biểu hiện của mâu thuẫn - thể hiện rõ khi khủng hoảng

kinh tế xảy ra, người bán hủy sản phẩm đi vì nó không được trả giá trị mặc dù nó có công dụng

16

Mối quan hệ giữa hai thuộc

tính của hàng hóa

✔Hình thức của LĐCT có thể thay đổi

✔LĐCD bảo tồn, di chuyển giá trị TLXS sang sản phẩm mới

18

Lao động trừu tượng

LƯỢNG GIÁ TRỊ HÀNG HÓA

�Khái niệm:

�Thước đo lượng giá trị

�Kết cấu lượng giá trị hàng hóa:

+ Thời gian lao động

+ Biểu hiện: c + v + m

- Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng hóa

Thước đo lượng giá trị

TGLĐXHC: “Là thời gian đòi hỏi để sản xuất

ra 1 giá trị sử dụng nào đó trong những điều kiện bình thường của xã hội với trình độ thành thạo trung bình, cường độ lao động trung bình”

▪ TGLĐXHCT là một đại lượng luôn biến đổi

▪ TGLĐXHCT gần với TGLĐ cá biệt của người sản xuất cung cấp đại bộ phận loại hàng hóa đó trên thị trường.

Thứ nhất, Năng suất lao động XH

- “Là năng lực sản xuất của người lao động, được

tính bằng số lượng sản phẩm sản xuất ra trong một

đơn vị thời gian, hay số lượng thời gian hao phí để

sản xuất ra một đơn vị sản phẩm”

- Khi NSLĐ tăng, trong khoảng thời gian xem xét:

→ Tổng sản phẩm (hh) tăng

→ Giá trị của tổng sản phẩm không đổi

→ Giá trị của 1 đơn vị sản phẩm giảm

22

* Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị của hàng hóa

Cường độ lao động

⮚ ĐN: “CĐLĐ là mức độ khẩn trương, tích cực của hoạt

động lao động trong sản xuất” Tăng CĐLĐ giống như

kéo dài thời gian lao động

⮚ Khi CĐLĐ tăng, trong khoảng thời gian xem xét:

→ Tổng sản phẩm tăng

→ Giá trị tổng sản phẩm tăng lên tương ứng

→ Giá trị một đơn vị hh không đổi (Không giảm)

KL : Lượng giá trị hh tỷ lệ thuận với lượng hao phí lao động,

tỷ lệ nghịch với NSLĐ và không phụ thuộc vào CĐLĐ

23

Thứ hai: T/c giản đơn hay phức tạp của lao động

* “Lao động giản đơn là lao động không đòi hỏi có

quá trình đào tạo một cách hệ thống, chuyên sâu về

chuyên môn, kỹ năng, nghiệp vụ cũng có thể thao

tác được”.

* “Lao động phức tạp là những hoạt động lao động

yêu cầu phải trải qua một quá trình đào tạo về kỹ

năng, nghiệp vụ theo yêu cầu của những nghề

nghiệp chuyên môn nhất định”.

24

* Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị của hàng hóa

Tính chất tư nhân, tính chất XH của lao động SX HH

và mâu thuẫn cơ bản của SX HH giản đơn

⮚ KN: Là mâu thuẫn giữa tính chất tư nhân và

tính chất xã hội của lao động sản xuất hàng

hóa

⮚ Giải thích:

▪ Xét về mặt LĐTT thì giống nhau ở những người sản xuất

hàng hóa, vì vậy LĐTT của mỗi người sản xuất hàng hóa là một bộ phận của lao động xã hội LĐTT là biểu hiện của lao động xã hội, mang tính xã hội.

▪ Xét về mặt LĐCT là khác nhau, mang tính tư nhân, độc lập

Vì vậy, LĐCT là biểu hiện của lao động tư nhân.

3 Tiền tệ

I LÝ LUẬN CỦA C.MÁC VỀ SẢN XUẤT HÀNG HÓA VÀ HÀNG HÓA

+ Trao đổi trực tiếp h-h

+ Tỷ lệ trao đổi ngẫu nhiên

+ Các hàng hóa trao đổi với

Nhau ngẫu nhiên

a) Nguồn gốc và bản

chất của tiền

Hình thái giản đơn hay ngẫu

+ SXHH phát triển thêm một bước.

+ Trao đổi trực tiếp, vật ngang giá

được mở rộng ra

+ Nhiều hạn chế

Sản xuất hàng hóa tiếp tục phát tiển, nhu cầu

trao đổi giữa các vùng tăng lên, dẫn tới hình

thành vật ngang giá chung cho tất cả các vùng

Vật ngang giá chung được

thống nhất ở Vàng (Vàng trở thành tiền tệ)

Lúc đầu có nhiều kim loại đóng vai trò là tiền tệ nhưng sau cố định lại ở vàng.

Sở dĩ là vàng vì nó có những ưu điểm hơn hẳn các kim loại khác

Hình thái giản đơn

Hình thái đầy đủ hay mở

Là sự phát triển của các hình thái giá trị: từ hình thái giản đơn hay ngẫu nhiên đến hình

thái tiền

Bản chất của tiền

Tiền là một hàng hóa đặc biệt được tách ra từ trong thế giới

hàng hóa làm vật ngang giá chung thống nhất

* Tiền là một hàng hóa đặc biệt:

- Là một hàng hóa vì nó hai thuộc tính

+ Giá trị: Do hao phí lao động xã hội của người sản xuất vàng quyết định

+ Giá trị sử dụng: Công dụng của vàng như: làm đồ trang sức, mạ

đồ dùng, trang trí…

- Đặc biệt: Vì ngoài những công dụng thông thường gắn với thuộc tính tự nhiên thì nó còn có một công dụng đặc biệt mà tất cả các hàng hóa khác không có đó là nó có thể dùng để biểu hiện giá trị của tất cả các hàng hóa khác.

34

- Thước đo giá trị

- Phương tiện lưu thông

4 Dịch vụ và quan hệ trao đổi trong trường hợp một

số yếu tố khác hàng hóa thông thường ở điều kiện hiện nay

II Thị trường và vai trò của các chủ

thể tham gia thị trường

1 Khái niệm, phân loại và vai trò của thị

trường

2 Nền kinh tế thị trường và một số quy luật

chủ yếu của nền kinh tế thị trường

1 Thị trường, phân loại và vai

trò của thị trường

a) Khái niệm và phân loại thị trường

- Khái niệm thị trường: Nghĩa hẹp, Nghĩa rộng

- Phân loại thị trường

b) Vai trò của thị trường

2 Nền kinh tế thị trường và một số quy luật chủ yếu của nền kinh tế thị trường

a) Nền kinh tế thị trường

� Khái niệm

� Đặc trưng phổ biến của nền kinh tế thị trường

� Ưu thế và khuyết tật của nền kinh tế thị trường

2 Nền kinh tế thị trường và một số quy luật

chủ yếu của nền kinh tế thị trường

b) Một số quy luật kinh tế chủ yếu của nền kinh tế thị

trường

�Quy luật giá trị

�Quy luật cung – cầu

�Quy luật lưu thông tiền tệ

�Quy luật cạnh tranh

III Vai trò của một số chủ thể tham gia