Bài giảng Lập Và Quản Lý Dự Án Phát Triển Nông Thôn ( Combo Full Slide 5 Chương )

Bài giảng Lập Và Quản Lý Dự Án Phát Triển Nông Thôn ( Combo Full Slide 5 Chương ) Bài giảng Lập Và Quản Lý Dự Án Phát Triển Nông Thôn ( Combo Full Slide 5 Chương ) Bài giảng Lập Và Quản Lý Dự Án Phát Triển Nông Thôn ( Combo Full Slide 5 Chương ) Bài giảng Lập Và Quản Lý Dự Án Phát Triển Nông Thôn ( Combo Full Slide 5 Chương )

LẬP VÀ QUẢN LÝ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

KHOA KHUYẾN NÔNG VÀ PTNT

Mục tiêu chung của học phần

• Trang bị những kiến thức và kỹ năng trong lập

dự án

• Cung cấp các kiến thức và kỹ năng trong việc quản l{, giám sát và đánh giá dự án dự án

Nội dung học phần

Chương 1: Những vấn đề chung về dự án Chương 2: Xây dựng dự án PTNT

Chương 3: Phân tích và thẩm định dự án Chương 4: Tổ chức thực thi dự án

Chương 5: Giám sát và đánh giá dự án

Tài liệu tham khảo

• Giáo trình Lập và quản l{ dự án PTNT, 2007

• Giáo trình Quản l{ dự án phát triển, 2016

Nhiệm vụ của sinh viên

• Đọc và tham khảo tài liệu

• Làm bài tập và Thảo luận nhóm

• Trình bày và chia sẽ kết quả của từng nhóm

• Nạp sản phẩm theo yêu cầu

Đánh giá học phần

• Chuyên cần: Vắng không quá 25% số tiết

• Kiểm tra cá nhân: 1 bài 1 tiết, 1 bài 15

phút

• Bài tập nhóm (thảo luận theo nhóm và ceminar tại lớp)

• Thi kết thúc học phần

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DỰ ÁN

Dự án (Project): Điều mà người ta có ý định làm/đặt kế hoạch cho một ý định nào đó

Ý tưởng + Hành động

1.1 Khái niệm và đặc điểm của dự án

"Dự án là một chuỗi các hoạt động liên kết được tạo ra nhằm đạt được kết quả nhất định trong phạm vi ngân sách và thời gian xác định" (David, 1995)

"Dự án là tập hợp những hoạt động khác nhau có liên quan với nhau theo một logic nhằm vào những mục tiêu xác định, được thực hiện bằng những nguồn lực và trong một khoảng thời gian

đã được định trước" (Stanley, 1997)

DA là một tập hợp các hoạt động có liên hệ mật thiết với nhau theo một kế hoạch logic nhằm đạt được những mục tiêu cụ thể, trong một thời gian nhất định với những tiêu phí về tài chính và tài nguyên đã được xác định trước

Khái niệm dự án

nguồn lực

Được thực hiện trong một

thời gian xác

định

Cú kế hoạch

cụ thể để đạt được mục tiờu

1.2.1 Phân loại theo mục đích

Phân 2 loại:

- DA đầu tư kinh doanh,

- DA phát triển

1.2 Phân loại dự án

1.2.1 Phân loại theo mục đích

1.2.2 Phân theo nội dung

Tăng thu nhập, XĐGN, tạo việc làm,

Dinh dưỡng và sức khỏe,

Phát triển phụ nữ, trẻ em,

Bảo vệ tài nguyên và môi trường,

DA PTSX (nông, lâm, ngư, ngành nghề, ),

DA phát triển cơ sở hạ tầng,

Phát triển nguồn lực (đào tạo, tập huấn, ),

DA nghiên cứu khoa học,

1.2.3 Phân theo qui mô và phạm vi hoạt động

miền Trung,

Theo th ời gian: D ài, trung, ngắn hạn

Ví dụ: Để thực hiện chính sách về PTNT, hiện nay đang có

Mỗi CT gồm nhiều DA liên quan với nhau nhằm đạt được các mục tiêu chung của CT

TRONG GIAI ĐOẠN 1998 - 2000 (133/1998/QĐ-TTg)

6 Chăm lo sức khỏe cho người nghèo;

7 Phát triển giáo dục cho người nghèo;

8 Phát triển SX và đa dạng ngành nghề;

9 Đào tạo cán bộ địa phương

Tìm hiểu chương trình 134 và 135???

Phát triển là gì?

Là sự thay đổi theo chiều hướng tích cực, thỏa mãn ngày càng tốt hơn các nhu cầu chính đáng của CĐ

1.4 Dự án phát triển

Là DA giải quyết các vấn đề của CỘNG ĐỒNG với sự tham gia của nhiều lực lượng (bên trong, bên ngoài) nhằm tạo ra chuyển biến tích cực tại CĐ, thể hiện bằng một chương trình hành động với những tiêu phí về tài chính và tài nguyên định trước

DA phát triển là gì ?

1.4.1 Định nghĩa

1.4 Dự án phát triển

• Phân tích những đặc điểm khác biệt

giữa một dự án phát triển với một dự án đầu tư?

1.4.2 Đặc điểm của dự án phát triển

Dự án phát

triển

3 Tập trung vào nâng cao năng lực CĐ

4 Tính toàn diện: coi trọng cả mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường

5 Chú trọng đến sự tham gia của cộng đồng

6 Địa bàn hoạt động: nông thôn, vùng sâu, vùng xa

2 Có sự phối hợp của nhiều lực lượng

1 Các hoạt động của DA phải đi đến sự phát triển của CĐ

7 Hoạt động mang tính tổng hợp

Sơ đồ: CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA DỰ ÁN PHÁT TRIỂN

Tăng thu nhập

Phát triển

cơ sở hạ tầng

Chuyển giao TBKT

Nâng cao năng lực

Cung cấp dịch

vụ xã hội

Năng lực sản xuất Năng lực

quản lý

Vốn tín dụng

Tạo việc làm

Nước sạch

vệ sinh môi trường

Điện, đường, trường, trạm

Bảo vệ tài nguyên

Phát triển sản xuất

DỰ ÁN PTNT

Chu trình dự án là một khái niệm phản ảnh các giai

đoạn chính cần phải tiến hành trong công tác quản

lý dự án từ lúc hình thành ý tưởng cho đến khi dự án

kết thúc và các mối liên hệ giữa chúng

1.5 Chu trỡnh của dự ỏn

Các giai đoạn chính của 1 DA

CHU TRÌNH

DỰ ÁN

Hình 1.5: Chu trình dự án - Theo Ngân hàng Thế giới (WB)

CHƯƠNG 2

XÂY DỰNG DỰ ÁN PHÁT

TRIỂN NÔNG THÔN

2.1 Lập kế hoạch dự án

a) Khái niệm

Lập kế hoạch là một sự sắp xếp, phối hợp một cách khoa học

công việc hay hoạt động theo một trật tự thời gian và không

gian để thực hiện nhằm đạt được mục đích của dự án

b) Đặc điểm

Có sự phối hợp của các bên có liên quan ở các vị trí, chức năng khác nhau, không cùng trình độ nhưng cùng nhau bàn bạc thống nhất để cùng thực hiện một mục tiêu phát triển

c) Yêu cầu của lập kế hoạch

• Các hoạt động được mô tả rõ ràng và phải phù hợp với mục tiêu

• Các nguồn lực phải phù hợp với hoạt động

• Có các chỉ số theo dõi, giám sát rõ ràng cho từng hoạt động

• Cộng đồng phải được tham gia một cách chủ động và tích cực trong suốt quá trình lập kế hoạch

2.2 Các loại kế hoạch của dự án

KẾ HOẠCH

DỰ ÁN

Kế hoạch chiến lược

a) Kế hoạch chiến lược

b) Kế hoạch thực hiện dự án

• Các hoạt động của dự án thực hiện như thế nào?

• Kế hoạch về mặt thời gian thực hiện từng hoạt động

• Kế hoạch về mặt nhân sự thực hiện dự án

• Kế hoạch về mặt tài chính và nguồn lực

1.2 Phương pháp lập kế hoạch chiến lược dự án

•Lập kế hoạch theo định hướng mục tiêu

LFA (Logical Framework Approach)

Là phương pháp xác định thành phần của một dự án dựa trên mối quan hệ logic giữa đầu vào dự kiến, các hoạt động cần thực hiện, các kết quả mong đợi và mục tiêu của dự án

Logical Framework Approach (LFA)

Mục tiêu chung

Đầu vào 2

Đầu vào 3

Ƣu điểm LFA

(1) LFA có tính logic cao

(2) Tạo điều kiện thuận lợi cho các bên liên quan trao đổi thông tin

về kế hoạch

(3) Xác định các mục tiêu một cách rõ ràng, đích thực, đúng theo nhu cầu và nguyện vọng của các bên, đặc biệt là của cộng đồng (4) Cung cấp được các chỉ số cho việc giám sát, đánh giá và những điều kiện có thể dự đoán trước, thông qua các giả định về rủi ro

Nhược điểm của LFA

(1) Do xây dựng DA bắt đầu từ việc phân tích vấn => làm giới hạn tầm nhìn đối với các tiềm năng của cộng đồng

(2) Việc bám chặt vào khung logic có nguy cơ biến khung logic thành một công cụ kém linh hoạt hoặc sử dụng một cách cứng nhắc => giảm đi suy nghĩ sáng tạo trong quản l{

(3) Khung logic tuân theo quan hệ nhân-quả => không xử l{ được các mối quan hệ tương hỗ

(4) Khung logic không đề cập đến vấn đề giới và môi trường

(5) Có sự tham gia của các bên liên quan => đặt ra mục tiêu quá cao hoặc bỏ qua các hoạt động có giá trị do đối tượng tham gia thiếu kinh nghiệm

LFA

Chỉ số đo lường Nguồn

thông tin kiểm chứng

Các giả định quan trọng

Kết quả mong đợi Chỉ tiêu kết quả

- Logic dọc:

Chỉ số đo lường

Nguồn thông tin

Kiểm chứng

Các giả định quan trọng

Mục đích

Mục tiêu cụ thể

Kết quả đầu ra/

Kết quả mong đợi

Các hoạt động cần

thực hiện

Logic ngang

Mục tiêu tổng thê THÌ sẽ góp phần đạt được mục tiêu tông thể

NẾU đạt được các mục tiêu cụ thể và các giả định

là đúng

THÌ sẽ đạt được các mục tiêu cụ thể

NẾU đạt được các kết quả như mong đợi và các giả định đều đúng

THÌ sẽ đạt được các kết quả mong đọi

NẾU các hoạt động của DA được thực hiện và

Bước 6: Lập kế hoạch thực hiện

dự án

MG-HH 01/03

1.3 Các giai đoan lập kế hoạch theo LFA

Giai đoạn hoàn thiện

Bước 7: Viết đề xuất dự án

Mối quan tâm chung

-Cung cấp dữ liệu: xác định mục tiêu, nội dung, hoạt động giám sát khi thực hiện dự án

-Là cơ sở để đánh giá tác động của dự án

Nội dung của phân tích tình hình cộng đồng

• Các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội nói chung;

• Các hoạt động kinh tế;

• Đặc điểm dân số và lao động;

• Cơ cấu hành chính; các tổ chức trong cộng đồng, chức năng nhiệm vụ

và các hoạt động của các tổ chức này;

• Văn hóa truyền thống;

• Tình trạng chăm sóc sức khỏe, vệ sinh môi trường…

1.4.2 Xác định các khó khăn và đánh giá các

nhu cầu của cộng đồng

Bước 1: Xác định các khó khăn, nhu cầu của cộng đồng

- Khó khăn/vấn đề (problem)?

+ là những điều đang ảnh hưởng bất lợi (trực tiếp hay gián tiếp) đến cuộc sống của người dân và kìm hãm sự phát triển của một cộng đồng;

+ là những vấn đề mà đông đảo người dân đều có nhu cầu cần phải giải quyết

Những kênh thông tin và các kỹ thuật sử dụng để

xác định khó khăn và nhu cầu :

• Các loại thông tin thứ cấp từ các báo cáo có liên quan đến cộng đồng đã được phát hành

• Quan sát (Observation)

• Tham khảo { kiến của những người am hiểu (Key informants): nông dân nòng cốt, cán bộ địa phương, cán bộ khuyến nông,

• Phỏng vấn (bán cấu trúc) các cá nhân và tập thể

• Tổ chức các cuộc họp dân/thảo luận nhóm

Bước 2: Sắp xếp ưu tiên các khó khăn, nhu cầu

Căn cứ để xác định khó khăn, nhu cầu?

• Độ lớn hay mức độ quan trọng của vấn đề nêu lên:

Ví dụ: phần trăm dân số trong cộng đồng bị ảnh hưởng?; thời gian ảnh hưởng dài hay ngắn; Ai là người bị ảnh hưởng nhiều nhất?…

• Khả năng thực thi để giải quyết vấn đề: vật tư, kỹ thuật,… (điều kiện hiện

có tại chỗ và những tiềm năng có thể huy động)

• Cơ sở khoa học để giải quyết vấn đề

Ví dụ: người dân có nhu cầu nâng cao chất lượng giống bò trong khi hiện nay ở địa phương đang có chương trình Sind hóa

• Sự quan tâm của cộng đồng đến vấn đề đặt ra

• Sự phù hợp với chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đại phương và cao hơn

• Khả năng áp dụng và nhân rộng kết quả

• Ưu tiên giải quyết các vấn đề có tính đột phá

Các công cụ dùng để xếp thứ tự ƣu tiên các khó

khăn, nhu cầu:

• Phương pháp so sánh cặp đôi

• Bỏ phiếu

• Phương pháp phân tích nhu cầu của Coffing – Hutchinson

• Phương pháp David Werner và Bill Bower (thẩm định tầm quan trọng tương đối của các nhu cầu trong cộng đồng)

Phương pháp so sánh cặp đôi:

Phương pháp phân tích nhu cầu của Coffing -

Hutchinson

Ví dụ:

Ph ương pháp của David Werner và Bill

Bowe

Bước 3: Cân đối nhu cầu

Hình 3: Tiến trình chọn lọc các khó khăn và nhu cầu

1.4.3 Phân tích nguyên nhân và hậu quả

của vấn đề ƣu tiên

Các bước xây dựng cây vấn đề:

• Bước 1: Xác định vấn đề

• Bước 2: Xác định nguyên nhân gây ra vấn cốt lõi

• Bước 3: Xác định các hậu quả

• Bước 4: Lập biểu đồ hình cây chỉ rõ mối quan hệ nhân quả

NN 3.1.2

NN 3.1.1

Ví dụ:

1.6 Phân tích các bên liên quan

Nội dung phân tích bên liên quan

Phân tích bên liên quan

Ai/Tổ chức nào

Vai trò/chức năng

Mức độ tham gia/ảnh hưởng Nguồn lực

Giai đoạn tham gia

Cộng cụ phân tích bên liên quan

Sơ đồ Venn

Phân tích tầm quan trọng và mức độ tham gia

1.7 Phân tích mục tiêu 1.7.1 Phân loại mục tiêu

Mục đích/Mục tiêu chung:

Mục đích phản ánh xu hướng phát

triển của dự án, thể hiện tình trạng

mong đợi trong tương lai

Ví dụ 1: Nhằm góp phần nâng cao hiệu

quả sản xuất nông nghiệp cho các hộ

gia đình

Ví dụ 2: Góp phần cải thiện thu nhập của

người dân địa phương…

Yêu cầu của mục tiêu cụ thể

Hành động/công việc

cụ thể (ví dụ: nâng cao năng suất cây trồng)

 Cho AI? Đối tượng hưởng thụ

(các hộ nghèo)

 BAO NHIÊU? Qui mô/số lượng hay

chất lượng (đạt 100 triệu/ha)

Địa điểm (tại xã ĐP)

Phương pháp hình thành mục tiêu

Vấn đề khó khăn Mục tiêu

• Thu nhập thấp - Nâng cao thu nhập

• Năng suất thấp Nâng cao năng suất

• Thất nghiệp Có việc làm

Viết mục đích:

• Cắn cứ:

- Cắn cứ vào { tưởng ở vấn đề chính khi chuyển sang ở cây mục tiêu

- Xem xét các tác động của việc giải quyết vấn đề để

Cách viết: Thường sử dụng cụm từ “nhằm góp phần hoặc góp

phần” ở đầu câu

• Viết rõ ràng theo tiêu chuẩn SMART

• Nên sử dụng các cụm từ mang tính hành động ở đầu câu:

Tăng cường; nâng cao; xây dựng; cung cấp; phát triển

Ví dụ: Với dự án ở xã ĐP nhằm giải quyết vấn đề

thiếu lương thực (cây vấn đề)

Mục đích:

• Nâng cao điều kiện kinh tế cho người dân để có đủ lượng thực và thu nhập ổn định

Mục tiêu cụ thể:

• Mục tiêu 1: Phát triển sản xuất chăn nuôi cho các hộ nghèo

ĐP để đến cuối năm 2016, số lượng đàn gia súc tăng với mức 5%/năm và chất lượng đàn được nâng cao với 100% giống lợn và 70% giống bò được lai tạo để tăng năng suất chăn nuôi

• Mục tiêu 2: Nâng cao năng suất cây trồng cho các hộ nghèo tại xã ĐP nhằm đạt mức thu nhập 100 triệu/ha/năm, vào cuối năm 2016

Xây dựng cây mục tiêu

Vấn đề khó khăn Mục tiêu

• Thu nhập thấp => Nâng cao thu nhập

• Năng suất thấp => Nâng cao năng suất

• Thất nghiệp => Có việc làm

Mô hình cây mục tiêu

KQ cần đạt

Mục tiêu

cụ thể Mục tiêu chung

* Các yêu cầu của cây mục tiêu:

• Các mục tiêu phải có tính logic: Mục tiêu cấp dưới phải có tác dụng thể hiện được mục tiêu cấp trên

• Các mục tiêu phải có tính cụ thể hoá dần: Mục tiêu cấp thấp phải cụ thể hơn mục tiêu cấp trên

• Các mục tiêu phải có tính độc lập tương đối: Các mục tiêu cùng cấp phải độc lập với nhau để tránh sự chồng chéo về nguồn lực

* Lưu ý khi phân tích mục tiêu:

• Mục tiêu cụ thể phải được viết đơn giản, dễ hiểu

• Các mục tiêu cần được liên kết với nhau một cách chặt chẽ

• Nên dùng các cụm từ mang tính hành động như: Nâng cao, cung cấp, tạo ra, tăng cường, phát triển, ở đầu câu để thể hiện các mục tiêu

• Không nên quá cứng nhắc khi chuyển ngược các vấn đề khó khăn thành mục tiêu Ví dụ, không thể chuyển "úng" thành "hạn"

1.8 Phõn tớch cỏc khả năng

Mục đích:

• Lựa chọn cỏc khớa cạnh/mục tiờu cú thể giải quyết

• Giải phỏp nào tốt nhất và khả thi nhất

Căn cứ để lựa chọn các phương án:

• Tính khả thi (có đủ điều kiện tại chỗ để thực

hiện);

• Tính hiệu quả (về kinh tế, xã hội và môi trường);

• Sự tham gia của nhóm mục tiêu vào tất cả các giai đoạn của

dự án;

• Mức độ phát huy tính tự lập của cộng đồng;

• Số lượng và đối tượng người được hưởng lợi;

• Khả năng bền vững của dự án;

Ví dụ

B Giai đoạn lập kế hoạch

• Bước 5: Lập kế hoạch dự án theo LFA

• Bước 6: Lập kế hoạch thực hiện dự án

• Bước 7: Viết đề xuất dự án

1 Xác định kết quả mong đợi/đầu ra

• Đầu ra là các điều kiện cần và đủ, là những gì cần đạt được khi thực hiện các hoạt động để đạt được mục tiêu của dự án

• Dựa vào từng mục tiêu cụ thể để xác định kết quả

Ví dụ

• Để đạt được mục tiêu 1: Nâng cao tỷ lệ hộ sử dụng nước

sinh hoạt đảm bảo vệ sinh từ 30% lên 90% sau 3 năm thực hiện dự án

Kết quả mong đợi:

- KQ 1: Một hệ thống cung cấp nước sinh hoạt được xây dựng

và vận hành có hiệu quả

- KQ2: 90% các hộ nghèo được hỗ trợ cải tạo công trình nước

sinh hoạt của gia đình

Ví dụ

• Để đạt được mục tiêu 1: Giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 20%

xuống10% trong vòng 2 năm thực hiện dự án

Kết quả mong đợi:

- KQ 1: Các số hộ nghèo tiếp cận được vốn và sử dụng vốn có

hiệu quả

- KQ2: 50% lao động của các hộ nghèo được tiếp cận việc

làm mới

Ví dụ

• Để đạt đƣợc kết quả mong đợi:

90% hộ nông dân trong xã biết cách dự báo dự tính sâu bệnh và sử dụng TBVTV đúng cách?