LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể. Chương trình khung quốc gia nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay. Mô đun 22: Hàn MIGMAG nâng cao là mô đun đào tạo nghề được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành. Trong quá trình thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất. Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn. III. Nội dung chi tiết mô đun Bài 1: Hàn giáp mối ở vị trí hàn 2G Bài 2: Hàn giáp mối ở vị trí hàn 3G
Trang 1LỜI GIỚI THIỆU
Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về sốlượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuậttrực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệtrên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nóiriêng đã có những bước phát triển đáng kể
Chương trình khung quốc gia nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phântích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun Để tạo điều kiệnthuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáotrình kỹ thuật nghề theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay
Mô đun 22: Hàn MIG/MAG nâng cao là mô đun đào tạo nghề được biên
soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành Trong quá trình thực hiện,nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu công nghệ hàn trong và ngoài nước,kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất
Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết,rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoànthiện hơn
MỤC LỤC
Trang 2ĐỀ MỤC TRANG
Vị trí, ý nghĩa, vai trò của mô đun 3
Yêu cầu đánh giá hoàn thành mô đun 3
III Nội dung chi tiết mô đun
Bài 1: Hàn giáp mối ở vị trí hàn 2G 5 Bài 2: Hàn giáp mối ở vị trí hàn 3G 17
2
Trang 3MÔ ĐUN: HÀN MIG/MAG NÂNG CAO
Mã số mô đun: MĐ 22
Tên mô đun: Hàn MIG/MAG nâng cao
Mã mô đun: MĐ 22
Thời gian mô đun: 120 giờ; ( Lý thuyết: 8 giờ; Thực hành: 108 giờ, kiểm tra 4 giờ)
I Vị trí, tính chất của mô đun:
- Vị trí: Mô đun này được bố trí sau khi học xong các môn học MH07 - MH14
và MĐ15-MĐ19.
- Tính chất của môđun: Là mô đun chuyên ngành.
II Mục tiêu mô đun:
+ Làm việc tại các nhà máy với những kiến thức, kỹ năng hàn cơ bản.
+ Chuẩn bị vật liệu hàn, thiết bị hàn đầy đủ, an toàn.
+ Chuẩn bị phôi hàn đúng kích thước bản vẽ, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.
+ Hàn các mối hàn ở vị trí hàn 2G, 3G đảm bảo độ sâu ngấu đúng kích thước bản vẽ, không rỗ khí, không cháy cạnh, vón cục.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh phân xưởng.
+ Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác, trung thực của Học sinh
III Nội dung mô đun
Kiểm tra
1.5 Kiểm tra chất lượng mối hàn 1 0,5 0,5
1.6 An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng 1 1
Trang 4Kiểm tra
2.6 An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng 1 1
1.5 Kiểm tra chất lượng mối hàn 1 0,5 0,5
1.6 An toàn lao động và vệ sinh phân
2.6 An toàn lao động và vệ sinh phân
YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔ ĐUN
1 Kiểm tra đánh giá trước khi thực hiện mô đun:
Được đánh giá bằng bài kiểm tra trắc nhiệm khách quan và thực hành đạt
các yêu cầu của mô đun MĐ17
2 Kiểm tra đánh giá trong khi thực hiện mô đun:
Được đánh giá qua bài kiểm tra bằng trắc nghiệm tự luận và thực hànhtrong quá trình thực hiện các bài học có trong mô đun về kiến thức kỹ năng thái
độ Yêu cầu phải đạt được các mục tiêu của từng bài học có trong mô đun
3 Kiểm tra sau khi kết thúc mô đun:
- Liệt kê đầy đủ các loại vật liệu hàn (Dây hàn, khí bảo vệ)
- Tính toán chế độ hàn phù hợp với chiều dày, tính chất của vật liệu
- Giải thích các quy định an toàn khi hàn hồ quang trong môi trường khí bảo vệ
3.2 Về kỹ năng:
4
Trang 5Được đánh giá bằng quan sát có bảng kiểm thang điểm, bằng kiểm tra chấtlượng sản phẩm, đạt các yêu cầu sau.
- Nhận biết đúng các loại vật liệu hàn
Trang 6BÀI 1: HÀN GIÁP MỐI Ở VỊ TRÍ HÀN 2G
Mã bài: 22.1 Giới thiệu:
Mối hàn thép các bon thấp ở vị trí hàn 2G được sử dụng nhiều trong chếtạo kết cấu, đặc biệt là trong chế tạo các loại vỏ tầu, các kết cấu tấm phẳng, cácbình, bồn, bể chứa công nghiệp… Để tăng năng suất, chất lượng mối hàn vàhạn chế biến dạng nhiệt kết cấu người ta thường sử dụng phương pháp GMAW
Mục tiêu:
- Trình bày đúng vị trí hàn 2G trong không gian, khó khăn khi hàn 2G
- Chuẩn bị phôi đảm bảo sạch, thẳng, phẳng, đúng kích thước bản vẽ
- Chuẩn bị máy hàn, dụng cụ hàn, dây hàn, khí bảo vệ đầy đủ đảm bảo an toàn
- Chọn chế độ hàn (dd, Ih, Uh, Vh) và lưu lượng khí phù hợp với chiều dày vậtliệu và vị trí hàn
- Giải thích tác dụng của phương pháp chuyển động mỏ hàn
- Gá phôi hàn chắc chắn, đúng vị trí hàn 2G
- Thực hiện các thao tác hàn 2G thành thạo
- Hàn mối hàn giáp mối không vát mép và có vát mép ở vị trí 2G đảm bảo độsâu ngấu, không bị nứt, vón cục, cháy cạch, ít biến dạng, đúng kích thước bảnvẽ
- Làm sạch, kiểm tra đúng chất lượng mối hàn
- Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh phân xưởng
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác trong công việc
Nội dung:
I Hàn 2G không vát mép
1 Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ và phôi hàn
a Đọc bản vẽ
* Yêu cầu kỹ thuật:
- Đảm bảo các kích thước hình học của mối hàn
- Mối hàn không chảy sệ
GMAW
Trang 7- Vẩy hàn đều
- Mối hàn không rỗ khí
- Đảm bảo tuyệt đối an toàn lao động
- Chi tiết hàn không bị biến dạng quá 50 sau khi hàn
- Thực hiện đúng quy trình (lớp hàn / đường hàn - vị Trí hàn 2G )
b Chuẩn bị phôi hàn
- Phôi hàn sử dụng là thép các bon thấp có kích thước 250x100x6
Yêu cầu của phôi hàn: Phôi hàn cần được nắn thẳng, phẳng, làm sạch dầu, mỡ
4 Kỹ thuật hàn 2G không vát mép
4.1 Hàn phía không có mối hàn đính
- Phương pháp hàn: Hàn phải
- Góc độ mỏ hàn
Trang 8- Thiết bị hàn MAG
- Khí CO2
- Dây hàn Φ 1,2
- Đặt đúng chế độ hàn
- Gá phôi vào vị trí hàn
- Phôi hàn
- Đồ gá
- Phôi hàn gá đúng vịtrí 2G
- Phôi hàn tiếp xúc tốt với bàn hàn
2
Tiến hành
hàn
- Hàn phía không cómối hàn đính - Thiết bị hàn MAG- Phôi hàn
- Kính hàn
- Duy trì đúng góc độ
mỏ hàn và tầm với điện cực
- Dao động mỏ hàn đúng theo biên độ
Trang 9- Dao động mỏ hàn: Theo hình vòng tròn lệch
* Chú ý
- Khi vượt qua mối hàn đính cần kéo dài hồ quang và di chuyển mỏ hàn nhanh
- Vận tốc hàn: Do phôi hàn còn dự trữ một lượng nhiệt của mối hàn trước vì vậytốc độ nóng chảy của kim loại lớn hơn Do đó cần quan sát bể hàn để điều chỉnhvận tốc hàn cho phù hợp
- Gá phôi vào vị trí hàn
- Dao động mỏ hàn đúng theo biên độ
- Di chuyển mỏ hàn nhanh khi vượt qua mối hàn đính
5 Kiểm tra chất lượng mối hàn
- Đánh giá và nhận biết được các dạng sai hỏng
b Các dạng sai hỏng thường gặp, nguyên nhân – biện pháp phòng tránh
* Các dạng sai hỏng, nguyên nhân - biện pháp phòng tránh
2-3
Trang 10- Dao động mỏ hàn không có điểm dừng ở méptrên
- Điều chỉnh dòng điện hàn phù hợp
- Dao động mỏ hàn có thời gian dừng lại ở mép trên
Mối
hàn
chảy xệ
- Góc độ mỏ hàn không đúng
- Vận tốc hàn chậm
- Duy trì đúng góc độ mỏ hàn
- Điều chỉnh vậntốc hàn phù hợp
- Mỏ hàn bị bẩn
- Điều chỉnh lưu lượng khí phù hợp
- Che chắn gió
- Làm sạch mỏ hàn
6 An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng
Tuyệt đối chấp hành các qui định về an toàn lao động trong xưởng thực hành trong suốt quá trình thực tập cụ thể:
- Phải có đầy đủ trang thiết bị bảo hộ lao động
- Tuân thủ các hướng dẫn của giáo viên về sử dụng thiết bị
- Kết thúc buổi thực hành phải vệ sinh thiết bị và phòng học
200
+ -0.
Trang 11* Yêu cầu kỹ thuật:
- Đảm bảo các kích thước hình học của mối hàn
- Mối hàn không chảy sệ
- Vẩy hàn đều
- Mối hàn không rỗ khí
- Đảm bảo tuyệt đối an toàn lao động
- Chi tiết hàn không bị biến dạng quá 50 sau khi hàn
- Thực hiện đúng quy trình (lớp hàn / đường hàn - vị Trí hàn 2G )
Điện áp hàn (V)
Lưu lượng khí bảo vệ (l/phút)
Trang 12- Điều chỉnh góc độ mỏ hàn theo hướng hàn và mặt phẳng đứng.
- Đầu mút điện cực di chuyển theo hình đường thẳng
- Đảm bảo yêu cầu kích thước mối hàn ( mặt sau lớp lót )
b Kỹ thuật hàn lớp trung gian
* Kỹ thuật hàn đường thứ nhất
12
Trang 13
Đảm bảo độ dày của lớp 2+lớp 1 = 0.7 chiều dày kim loại nền
- Đầu mút điện cực di chuyển theo hình đường thẳng
- Góc độ mỏ hàn theo hướng hàn 750 trong suốt quá trình hàn
* Kỹ thuật hàn đường thứ hai
1+ - 0.5
5+-0.5
- Đảm bảo độ dày của lớp 2+lớp 1 = 0.7 chiều dày kim loại nền
- Đường hàn thứ 2 ( lớp 2 ) phải làm chảy 1/3 đường hàn thứ 1 của lớp 2
- Đảm bảo đường hàn thứ nhất phải thẳng
- Đầu mút điện cực di chuyển theo hình đường thẳng
- Góc độ mỏ hàn theo hướng hàn 750 trong suốt quá trình hàn
* Kỹ thuật hàn đường thứ hai lớp thứ 3
Trang 14
- Hàn đường thứ 2 của lớp thứ 3( lớp phủ )
- Đảm bảo đường hàn thứ 2 làm chảy 1/3 đường hàn thứ 1
- Đầu mút điện cực di chuyển theo hình đường thẳng
- Góc độ mỏ hàn theo hướng hàn 750 trong suốt quá trình hàn
* Kỹ thuật hàn đường thứ ba lớp thứ 3
- Đảm bảo đường hàn thứ 3 làm chảy 1/3 đường hàn thứ 2
- Đảm bảo chiều cao, rộng mối hàn
- Đầu mút điện cực di chuyển theo hình đường thẳng
- Góc độ mỏ hàn theo hướng hàn 750 trong suốt quá trình hàn
- Máy hàn MIG, MAG/CO2
- Các thiết bị Mỏ hàn, que hàn, phơi hàn…
- Dụng cụ nghề hàn theo yêu cầu bài tập
Trang 15- Điều chỉnh gĩc
độ mỏ hàn theo hướng hàn và mặt phẳng đứng
- Đầu mút điện cực
di chuyển theo hình đường thẳng
Theo hướng hàn
Gĩc độ mỏ hàn theo hướng hàn khi hàn lớp lĩt
- Đầu mút điện cực
di chuyển theo hình răng cưa lệch
- Chú ý cĩ các điểm dừng ở hai bên biên độ dao động
- Đầu mút điện cực
di chuyển theo hình đường thẳng
- Gĩc độ mỏ hàntheo hướng hàn 750
trong suốt quá trình
- Đường hàn thứ 2 ( lớp 2 ) phải làm
Trang 16chảy 1/3 đường hàn thứ 1 của lớp 2
- Đảm bảo đường hàn thứ nhất phải thẳng
- Đầu mút điện cực
di chuyển theo hình đường thẳng
- Góc độ mỏ hàn theo hướng hàn 750
trong suốt quá trìnhhàn
- Đảm bảo đường hàn thứ 2 làm chảy1/3 đường hàn thứ
- Đảm bảo chiều cao, rộng mối hàn
16
Trang 17- Góc độ mỏ hàn theo hướng hàn 750
trong suốt quá trình hàn
5 Kiểm tra chất lượng mối hàn
- Đánh giá và nhận biết được các dạng sai hỏng
b Các dạng khuyết tật thường gặp, nguyên nhân, biện pháp phòng tránh
PHÒNG TRÁNH
1 Mối hàn không thấu
- Khe hở mối hàn không hợp lý ( quá khít )
- Điều chỉnh khe hởmối hàn theo yêucầu kỹ thuật
- Do xỉ bảo vệ không tốt, góc độ que hàn chưa đúng
- Chiều dài hồ quangphải thích hợp tránh
bị lệch
- Do tốc độ nguội quá cao
- Do hồ quang mạnh,cường độ dòng quá lớn,tốc độ hàn chậm
- Nung nóng trướckhi hàn với loạivậtliêu có tính hànkhó như thép cacbon cao và thép hợpkim
- Chọn chế độ hànthích hợp
6 An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng
- Trong công tác bảo quản bình chứa khí và van điều áp
- Khói hàn
- Đề phòng điện giật, ánh sáng hồ quang
Trang 18- An toàn khi sử dụng thiết bị.
- Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động
- Khu vực hàn phải được thông gió tốt để đảm bảo đủ lượng ô xy cho người thợ
- Có các cảnh báo an toàn
18
Trang 19BÀI 2: HÀN GIÁP MỐI Ở VỊ TRÍ HÀN 3G
Mã bài: 22.2 Giới thiệu:
Mối hàn thép các bon thấp ở vị trí hàn 3G được sử dụng nhiều trong chếtạo kết cấu, đặc biệt là trong chế tạo các loại vỏ tầu, các kết cấu tấm phẳng, cácbình, bồn, bể chứa công nghiệp… Để tăng năng suất, chất lượng mối hàn vàhạn chế biến dạng nhiệt kết cấu người ta thường sử dụng phương pháp GMAW
Mục tiêu:
- Trình bày đúng vị trí hàn 3G trong không gian, khó khăn khi hàn 3G
- Chuẩn bị phôi đảm bảo sạch, thẳng, phẳng, đúng kích thước bản vẽ
- Chuẩn bị máy hàn, dụng cụ hàn, dây hàn, khí bảo vệ đầy đủ đảm bảo an toàn
- Chọn chế độ hàn (dd, Ih, Uh, Vh) và lưu lượng khí phù hợp với chiều dày vậtliệu và vị trí hàn
- Giải thích tác dụng của phương pháp chuyển động mỏ hàn
- Gá phôi hàn chắc chắn, đúng vị trí hàn 3G
- Thực hiện các thao tác hàn 3G thành thạo
- Hàn mối hàn giáp mối không vát mép và có vát mép ở vị trí 3G đảm bảo độsâu ngấu, không bị nứt, vón cục, cháy cạch, ít biến dạng, đúng kích thước bảnvẽ
- Làm sạch, kiểm tra đúng chất lượng mối hàn
- Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh phân xưởng
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỷ, chính xác trong công việc
Nội dung:
I Hàn 3G không vát mép.
1 Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ và phôi hàn
a Đọc bản vẽ
* Yêu cầu kỹ thuật:
- Đảm bảo các kích thước hình học của mối hàn
- Mối hàn không chảy sệ
12±2
GMAG
Trang 20- Thực hiện đúng quy trình (lớp hàn / đường hàn - vị Trí hàn 3G )
b Chuẩn bị phôi hàn
- Phôi hàn sử dụng là thép các bon thấp có kích thước 250x100x6
Yêu cầu của phôi hàn: Phôi hàn cần được nắn thẳng, phẳng, làm sạch dầu, mỡ
Điện áp hàn (V)
Lưu lượng khí bảo vệ (l/phút)
4 Kỹ thuật hàn 3G không vát mép
4.1 Hàn phía không có mối hàn đính
- Phương pháp hàn: Hàn đứng từ dưới lên
- Góc độ mỏ hàn
20
Trang 21- Tầm với điện cực lv = 10 -15 mm
- Dao động mỏ hàn
Hình răng cưa Hình bán nguyệt
* Trình tự hàn phía không có mối hàn đính
STT Bước công việc Nội dung công việc Thiết bị, dụng cụ, vật liệu Yêu cầu kỹ thuật
- Phôi hàn
- Bàn hàn
- Phôi hàn gá đúng vị trí 3G
- Phôi hàn tiếp xúc tốt với bàn hàn
- Phôi hàn
- Kính hàn
- Duy trì đúng góc độ mỏ hàn và tầm với điện cực
- Dao động mỏ hàn đúng theo biên độ
Trang 22STT Bước công việc Nội dung công việc Thiết bị, dụng cụ, vật liệu Yêu cầu kỹ thuật
1 Chuẩn bị
hàn
- Làm sạch mép hàn
- Phôi hàn
- Kính hàn
- Duy trì đúng góc độ mỏ hàn và tầm với điện cực
- Dao động mỏ hàn đúng theo biên độ
- Di chuyển mỏ hàn nhanh khi vượt qua mối hàn đính
5 Kiểm tra chất lượng mối hàn
a Kiểm tra
STT Bước công việc Nội dung công việc Thiết bị, dụng cụ, vật liệu Yêu cầu kỹ thuật
1 Kiểm tra
- Làm sạch mối hàn
- Kiểm tra ngoại dạng, kích thướcmối hàn
- Kìm kẹp phôi
- Kính bảo hộ
- Bàn chải thép
- Dưỡng kiểm tra
- Mối hàn được làm sạch
- Đánh giá và nhận biết được các dạng sai hỏng
b Các dạng sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp phòng tránh
Dạng sai
Biện pháp phòng tránh
Mối hàn
khuyết
cạnh
- Dòng điện hàn lớn
- Dao động mỏ hàn có thời gian dừng lại ở hai bên biên độ
Mối hàn rỗ
khí
- Ít khí bảo vệ
- Hàn trong môi trường
- Điều chỉnh lưu lượng khí phù hợp
- Che chắn gió 22
Trang 23gió thổi
- Mỏ hàn bị bẩn - Làm sạch mỏ
hàn
6 An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng
- Trong công tác bảo quản bình chứa khí và van điều áp
- Khói hàn
- Đề phòng điện giật, ánh sáng hồ quang
- An toàn khi sử dụng thiết bị
- Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động
- Khu vực hàn phải được thông gió tốt để đảm bảo đủ lượng ô xy cho người thợ
- Có các cảnh báo an toàn
II Hàn 3G có vát mép.
Trang 242 60°
* Yêu cầu kỹ thuật:
- Đảm bảo các kích thước hình học của mối hàn
- Mối hàn không chảy sệ
- Vẩy hàn đều
- Mối hàn không rỗ khí
- Chi tiết hàn không bị biến dạng quá 50 sau khi hàn
- Thực hiện đúng quy trình (lớp hàn / đường hàn - vị Trí hàn 3G )
b Chuẩn bị phôi hàn
- Phôi hàn sử dụng là thép các bon thấp có kích thước 200x100x8
Yêu cầu của phôi hàn: Phôi hàn cần được nắn thẳng, phẳng, làm sạch dầu, mỡ
Trang 25- Các loại dụng cụ đo, kiểm tra mối hàn.
Điện áp hàn (V)
Lưu lượng khí bảo vệ (l/phút)
Trang 26- Thiết bị hànMAG
- Phôi hàn
- Kính hàn
- Duy trì đúng góc độ mỏhàn
và tầm với điện cực
- Dao động mỏ hàn đúngtheo biên độ
26
8- 9
2-3
Trang 27- Kính bảo hộ
2 Tiến hànhhàn - Hàn lớp phủ
- Thiết bị hànMAG
- Dao động mỏ hàn đúngtheo biên độ
5 Kiểm tra chất lượng mối hàn
a Kiểm tra
STT công việc Bước Nội dung công việc Thiết bị, dụng cụ, vật liệu Yêu cầu kỹ thuật
1 Kiểm tra
- Làm sạch mốihàn
- Kiểm tra ngoạidạng, kích thướcmối hàn
- Kìm kẹp phôi
- Kính bảo hộ
- Bàn chải thép
- Dưỡng kiểmtra
- Mối hàn được làm sạch
- Đánh giá và nhận biếtđược các dạng sai hỏng
b Các dạng sai hỏng thường gặp - nguyên nhân - biện pháp phòng tránh.
- Tốc độ hànnhanh
- Góc độ mỏ hànkhông đúng
- Điều chỉnh dòngđiện hàn phù hợp
- Điều chỉnh tốc độhàn hợp lý
- Làm sạch đầu chụpkhí trước khi hàn