Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND huyện và đại biểu HĐND cấp xã

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Bối cảnh của đề tài Hoạt động tiếp xúc cử tri là hoạt động có tính dân chủ cao. Tại đó, cử tri và nhân dân bày tỏ tâm tư nguyện vọng của mình đối với các hoạt động của các vị đại biểu nhân dân, hoạt động của chính quyền các cấp trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nêu những kiến nghị đối với các vấn đề nhân dân còn băn khoăn, trăn trở, đồng thời đây cũng là dịp để các vị đại biểu nhân dân gắn bó với cử tri nhân dân nơi đã bầu ra mình, kịp thời thu thập các ý kiến của cử tri để chuyển đến các cơ quan chức năng xem xét, giải quyết, đáp ứng nhu cầu chính đáng, hợp pháp của nhân dân. Mặt trận Tổ quốc với vai trò là cầu nối giữa cử tri với đại biểu đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan thực hiện tốt nhiệm vụ của mình trong cấc cuộc tiếp xúc cử tri. Trong những năm qua, hoạt động tiếp xúc cử tri của HĐND các cấp đã ngày càng đi vào chiều sâu, có tính hiệu quả cao, phát huy quyền làm chủ của người dân. Cùng với đó, vai trò của đại biểu HĐND các cấp đang ngày được nâng lên, tạo được uy tín trong xã hội, đáp ứng yêu cầu, quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015 và các văn bản pháp luật liên quan. Song chất lượng các cuộc tiếp xúc cử tri vẫn còn nhiều hạn chế: Số lượng cử tri tham dự các hội nghị hầu như chưa bao giờ được đầy đủ theo kế hoạch dự định mặc dù thành phần tham dự hội nghị đã được Ban công tác Mặt trận ở khu dân cư thông báo rõ ràng, các ý kiến phát biểu của cử tri tại hội nghị chưa thực sự tập trung vào những vấn đề trọng tâm của địa phương như phát triển kinh tế, xã hội, ổn định tình hình trật tự … thậm chí còn mang tính đòi hỏi cá nhân. Việc trao đổi, trả lời ý kiến cử tri thuộc thẩm quyền của các vị lãnh đạo còn chung chung, chưa xác định rõ trách nhiệm, việc giải quyết kiến nghị còn kéo dài, để cử tri kiến nghị nhiều lần. Đây cũng là lý do khiến cử tri không mặn mà với các buổi tiếp xúc cử tri tại các xã, thị trấn. Trong khi đó chủ trương của Đảng, Nhà nước hiện nay là cần tăng cường hơn nữa vị trí, vai trò của người đại biểu dân cử, phát huy hơn nữa hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND các cấp, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế xã hội trên cả nước. 2. Lý do chọn đề tài Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. Ngày nay, Hội đồng nhân dân các cấp đang ngày càng không ngừng hoàn thiện để phát huy được vai trò và sứ mệnh lịch sử của mình, để đảm đương được sự tín nhiệm mà nhân dân giao phó. Trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay thì vấn đề nâng cao hơn nữa chất lượng công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu của HĐND càng được chú trọng hơn nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân do dân vì dân. Là một đại biểu chuyên trách của Hội đồng nhân dân huyện nhiệm kỳ 20162021, tôi nhận thấy bên cạnh những kết quả đạt được còn những tồn tại, hạn chế trong công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân hai cấp huyện, xã. Do đó tôi chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND huyện và đại biểu HĐND cấp xã trên địa bàn huyện Vũ Quang” với mong muốn đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế và tìm ra những phương pháp mới để nhằm nâng cao chất lượng tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhân dân. 3. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu Phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND cấp huyện và cấp xã trên địa bàn huyện Vũ Quang.

PHẦN MỞ ĐẦU

I BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI

Thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, Luật sửa đổi, bổsung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địaphương 2019, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 và cácvăn bản pháp lý có liên quan, đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt độngcủa Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nói chung và tiếp xúc cử tri của đại biểuHĐND nói riêng là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Đây là yêu cầu tất yếucủa công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, giám sát của bộ máy nhà nướccác cấp; là thực tế bức thiết của cuộc sống, nhằm ngày càng hoàn thiện thiết chế dânchủ, bảo đảm cho Nhân dân thực hiện được quyền lực của mình theo Hiến pháp vàpháp luật Nâng cao năng lực hoạt động của HĐND các cấp cũng chính là điều kiệnquan trọng để đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội cũng như bảo đảmthực hiện cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”

Trong những năm qua, hoạt động tiếp xúc cử tri của HĐND các cấp đã ngàycàng đi vào chiều sâu, có tính hiệu quả cao, phát huy tối đa quyền làm chủ của ngườidân Cùng với đó, vai trò của đại biểu HĐND các cấp đang ngày được nâng lên, tạođược uy tín trong xã hội, đáp ứng được yêu cầu, quy định trong Luật Tổ chức chínhquyền địa phương 2015 và các văn bản pháp luật liên quan Song bên cạnh đó, hoạtđộng của HĐND các cấp nói chung và công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐNDnói riêng vẫn còn bộc lộ không ít tồn tại, khó khăn, vướng mắc cần khác phục Nhiềuđại biểu HĐND, nhất là cấp xã chưa phát huy tốt vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn của người dịa biểu dân cử, nhất là trong hoạt động tiếp xúc cử tri theo quyđịnh của luật Do vậy, chủ trương của Đảng, Nhà nước hiện nay là cần tăng cườnghơn nữa vị trí, vai trò của người đại biểu dân cử, phát huy hơn nữa hiệu quả hoạtđộng tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND các cấp, góp phần giữ vững ổn định chínhtrị, phát triển kinh tế - xã hội là một yêu cầu tất yếu

II LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện choý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân Ngày nay, Hội đồng nhân dâncác cấp đang ngày càng không ngừng hoàn thiện để phát huy được vai trò và sứmệnh lịch sử của mình, để đảm đương được sự tín nhiệm mà nhân dân giao phó

Việc nâng cao chất lượng công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu Hội đồng nhândân các cấp là một yêu cầu bức thiết đặt ra nhằm phát huy hơn nữa quyền làm chủcủa nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Do đó, việc tiếp tục nâng caochất lượng, hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND các cấp đang làmột yêu cầu đặt ra trong thực tiễn

Việc thực hiện công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND có ý nghĩa hết sứcquan trọng thể hiện vai trò của cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, cơ quanđại biểu của nhân dân địa phương góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt độngcủa các cơ quan Nhà nước ở địa phương, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân địaphương Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm tạo điều kiện pháp lý để đại biểu HĐNDthực hiện tốt chức năng này

Trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay thì vấn đề nâng cao hơn nữa chấtlượng công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu của HĐND càng được chú trọng hơnnhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng Nhà nước trongsạch, vững mạnh Thời gian qua hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND huyện

và đại biểu HĐND cấp xã trên địa bàn huyện Lộc Hà có nhiều chuyển biến tích cực,đã có sự đổi mới cả về tổ chức, nội dung và phương thức giám sát nên đã đạt đượckết quả đáng ghi nhận: Nhiều vấn đề bức xúc của cử tri được quan tâm giải quyết,niềm tin của nhân dân đối với HĐND được nâng lên, nhân dân ngày càng gắn bó,quan tâm, theo dõi và tích cực tham gia vào các hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểucủa HĐND, làm cho vị thế của HĐND ngày càng được đề cao, góp phần quan trọngvào việc xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh và hiệu quả Xuất phát từ

thực tiễn trên, tôi chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND huyện và đại biểu HĐND cấp xã trên địa bàn huyện Lộc Hà”.

III PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đại biểu HĐND cấp huyện và cấp xã Đềtài nghiên cứu sâu hơn khái niệm về người đại biểu HĐND, về vị trí, vai trò, tráchnhiệm, quyền hạn của đại biểu HĐND và công tác tiếp xúc cử tri của đại biểuHĐND Phạm vi nghiên cứu của đề tài là hoạt động tiếp cúc cử tri của đại biểuHĐND cấp huyện và cấp xã trên địa bàn huyện Lộc Hà Thông qua việc nghiên cứuđề tài góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động công tác tiếp xúc cử tri của địa biểuHĐND hai cấp, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND huyện Lộc Hà

IV MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Thực tế đã cho thấy hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND cấp huyện,xã có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của HĐND Hầu hết các đại biểu HĐND haicấp đều đáp ứng được yêu cầu, quy định đã được ghi trong Luật Tổ chức chínhquyền địa phương năm 2015 và các văn bản pháp luật có liên quan, tạo được uy tín,vai trò của mình đối với cử tri, với nhân dân Song bên cạnh đó vẫn còn những khókhăn như chủ yếu là đại biểu kiêm nhiệm nên hoạt động còn nặng về chuyên môn,chưa khẳng định và thể hiện rõ vai trò cũng như hoạt động cụ thể của người đại biểuHĐND, kể cả trong công tác tiếp xúc cử tri…

Nghiên cứu đề tài không ngoài mục đích chỉ ra được những tồn tại, hạn chếtrong hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND, những vướng mắc trong cơ chế,trong hệ thống văn bản… đối với trách nhiệm, quyền hạn, hoạt động của người đạibiểu dân cử; qua đó đề xuất được các giải pháp, nhóm giải pháp đối với các bản thântừng đại biểu HĐND, đối với Thường trực, các Ban HĐND, các Tổ đại biểu HĐND,với cấp ủy, cơ quan liên quan, tổ chức, cá nhân… nhằm nâng cao hiệu quả hoạt độngtiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND, cũng là nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐNDhai cấp, đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, sự quản lý điều hành của Nhànước, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân

V ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Ngoài các phần lý luận, thực trạng về Hội đồng nhân dân, đại biểu Hội đồngnhân dân; hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND hai cấp, đề tài đã chỉ rõ hơnnhững tồn tại, hạn chế trong hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND gắn vớiđiều kiện cụ thể của từng địa phương, chỉ ra được nguyên nhân của những tồn tại yếukém đó; phân tích sâu hơn những bất cập trong cơ chế, trong hệ thống văn bản quyđịnh về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND các cấp

Đề tài cũng nghiên cứu kỹ hơn những nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạtđộng tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND hai cấp, trong đó tập trung phân tích sâu cácnhóm giải pháp, đề xuất kiến nghị; chỉ ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhântrong công tác tiếp xúc cử tri đối với đại biểu HĐND

Đề tài dễ áp dụng đối với các địa phương, đơn vị, có tính nhân rộng cao, phạm

vi rộng, không đòi hỏi nhiều kinh phí; khai thác tốt hơn, phát huy tốt hơn vai trò,trách nhiệm của người đại biểu dân cử, phát huy hiệu quả hoạt động của HDNĐ cáccấp nói chung và công tác tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND nói riêng

PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Các khái niệm

1.1 Khái niệm về Hội đồng nhân dân

Theo Luật Tổ chức Chính quyền địa phương ngày 19 tháng 6 năm 2015, Hộiđồng nhân dân là "cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí,nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân địa phương, do nhân dân địa phươngbầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên"

Điều 113 Hiến pháp năm 2013 xác định: Hội đồng nhân dân là cơ quanquyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủcủa Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địaphương và cơ quan nhà nước cấp trên Hội đồng nhân dân quyết định các vấn đề củađịa phương do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địaphương và việc thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân

Hội đồng nhân dân với tính cách là cơ quan đại diện, cơ quan tập thể cóphương thức hoạt động theo kỳ họp, ra nghị quyết về các vấn đề xây dựng địaphương và giám sát (giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước khác ở địaphương, giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Hội đồng nhân dân và giám sátviệc tuân theo pháp luật ở địa phương)

Theo khoản 1, 2, 3, 4 Điều 6 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015thì Hội đồng nhân dân gồm các đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri ở địa phươngbầu ra, là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng

và quyền làm chủ của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơquan nhà nước cấp trên

Thường trực Hội đồng nhân dân là cơ quan thường trực của Hội đồng nhândân, thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật này và các quyđịnh khác của pháp luật có liên quan; chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Hộiđồng nhân dân Thành viên của Thường trực Hội đồng nhân dân không thể đồng thời

là thành viên của Ủy ban nhân dân cùng cấp

Ban của Hội đồng nhân dân là cơ quan của Hội đồng nhân dân, có nhiệm vụthẩm tra dự thảo nghị quyết, báo cáo, đề án trước khi trình Hội đồng nhân dân, giám

sát, kiến nghị về những vấn đề thuộc lĩnh vực Ban phụ trách; chịu trách nhiệm vàbáo cáo công tác trước Hội đồng nhân dân.

Theo Điều 26 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định về nhiệmvụ, quyền hạn của HĐND cấp huyện có nhiệm vụ đảm bảo việc thi hành Hiến pháp

và pháp luật trên tất cả các lĩnh vực như an ninh - quốc phòng, xây dựng chínhquyền; kinh tế, tài nguyên, môi trường, văn hóa, xã hội… Việc đảm bảo việc thựchiện theo Hiến pháp và pháp luật của HĐND cấp huyện chính là ở việc ban hành cácNghị quyết, tổ chức giám sát việc thực hiện các Nghị quyết đó

Điều 33 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương thì Hội đồng Nhân dân xãcó các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộcnhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng Nhân dân xã Quyết định biện pháp bảo đảm trậttự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác,phòng, chống quan liêu, tham nhũng trong phạm vi được phân quyền; biện pháp bảovệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tàisản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn xã

Thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm của xã, trước khitrình Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thànhphố trực thuộc trung ương phê duyệt Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nướctrên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách xã; điều chỉnh dự toán ngân sách xã trongtrường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách xã Quyết định chủ trương đầu

tư chương trình, dự án của xã trong phạm vi được phân quyền…

1.2 Khái niệm về đại biểu Hội đồng nhân dân

Điều 115 Hiến pháp năm 2013 xác định: Đại biểu Hội đồng nhân dân là ngườiđại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân địa phương; liên hệ chặt chẽ với cửtri, chịu sự giám sát của cử tri, thực hiện chế độ tiếp xúc, báo cáo với cử tri về hoạtđộng của mình và của Hội đồng nhân dân, trả lời những yêu cầu, kiến nghị của cửtri; xem xét, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo Đại biểu Hội đồng nhân dâncó nhiệm vụ vận động Nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật, chính sách củaNhà nước, nghị quyết của Hội đồng nhân dân, động viên Nhân dân tham gia quản lýnhà nước Đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền chất vấn Chủ tịch Ủy ban nhân dân,các thành viên khác của Ủy ban nhân dân, Chánh án Toà án nhân dân, Viện trưởngViện kiểm sát nhân dân và Thủ trưởng cơ quan thuộc Ủy ban nhân dân Người bịchất vấn phải trả lời trước Hội đồng nhân dân Đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền

kiến nghị với các cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị ở địa phương Người đứng đầu

cơ quan, tổ chức, đơn vị này có trách nhiệm tiếp đại biểu, xem xét, giải quyết kiếnnghị của đại biểu

Theo khoản 2, Điều 6, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 thìĐại biểu Hội đồng nhân dân là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dânđịa phương, chịu trách nhiệm trước cử tri địa phương và trước Hội đồng nhân dân vềviệc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn đại biểu của mình Đại biểu Hội đồng nhân dânbình đẳng trong thảo luận và quyết định các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn củaHội đồng nhân dân

Tiêu chuẩn của đại biểu hội đồng nhân dân được quy định tại Điều 7 của Luậtnày như sau:

Trung thành với Tổ quốc, với Nhân dân và Hiến pháp, phấn đấu thực hiệncông cuộc đổi mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.Có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, gương mẫu chấphành pháp luật; có bản lĩnh, kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, mọibiểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền và các hành vi vi phạm pháp luật khác Cótrình độ văn hóa, chuyên môn, đủ năng lực, sức khỏe, kinh nghiệm công tác và uy tínđể thực hiện nhiệm vụ đại biểu; có điều kiện tham gia các hoạt động của Hội đồngnhân dân Liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của Nhân dân, đượcNhân dân tín nhiệm

1.3 Vị trí, vai trò, hoạt động của đại biểu HĐND trong hoạt động của HĐND hai cấp

Sứ mệnh của người đại biểu hội đồng nhân dân được được quy định rõ qua hệthống các văn bản của Nhà nước: Từ Hiến pháp Việt Nam năm 1980 (Điều 119),Hiến pháp năm 1992 (Điều 122) và được sửa đổi bổ sung năm 2001 (Điều 121); chođến Hiến pháp mới nhất hiện hành năm 2013 (Điều 115), đều có định nghĩa và quyđịnh vai trò, trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu Hội đồng nhân dân Đặcbiệt, trong Luật Tổ chức HĐND và UBHC (Ủy ban hành chính) năm 1962, cho đếnLuật Tổ chức HĐND và UBND qua các năm, ban hành mới nhất là Luật Tổ chứcchính quyền địa phương năm 2015 cũng dành riêng một Chương (Mục) kèm theoquy định tại nhiều điều (khoảng 09 đến 14 điều) về các nội dung, vấn đề liên quantrực tiếp đến đại biểu Hội đồng nhân dân Qua rà soát các văn bản quy phạm phápluật liên quan cho thấy thời gian càng về sau thì việc quy định vai trò, trách nhiệm,

nhiệm vụ, quyền hạn đối với đại biểu Hội đồng nhân dân ngày càng rõ ràng, cụ thểhơn Càng không ngẫu nhiên khi các quy định pháp luật hiện hành sớm bổ sung quyđịnh cụ thể liên quan đến việc miễn nhiệm, bãi nhiệm hoặc thôi làm nhiệm vụ đốivới các đại biểu không đảm bảo được các điều kiện để thực hiện nhiệm vụ của ngườiđại biểu nhân dân.

Trên hết, Hiến pháp, Luật và các văn bản triển khai Luật đều khẳng định sứ

mệnh của Đại biểu Hội đồng nhân dân là “Người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân địa phương” Và hiển nhiên rằng, mỗi người dân địa phương khi cầm

tấm phiếu để bầu ra đại biểu Hội đồng nhân dân đều mong muốn người đại biểu ấythực sự làm cầu nối hiệu quả; là người đại diện mạnh mẽ cho tiếng nói của mìnhtrước các cấp chính quyền ở địa phương; thiết thực góp phần giúp cho quyền lợichính đáng và cuộc sống của người dân được đảm bảo tốt hơn

Về hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân được biểu hiện rõ qua các quyền

và trách nhiệm của đại biểu Hội đồng nhân dân và được quy định từ Điều 93 đếnĐiều 105 chương VI của Luật Tổ chức chính quyền địa phương Trong đó có quyđịnh rõ:

Đại biểu hội đồng nhân dân có trách nhiệm tham dự đầy đủ các kỳ họp, phiênhọp hội đồng nhân dân, tham gia thảo luận và biểu quyết các vấn đề thuộc nhiệm vụ,quyền hạn của Hội đồng nhân dân; Đại biểu hội đồng nhân dân có trách nhiệm tiếpxúc cử tri trước các kỳ họp Hội đồng nhân dân để kịp thời năm bắt tâm tư, nguyệnvọng của cử tri phản ánh tới các cơ quan chức năng, có trách nhiệm liên hệ chặt chẽvới cử tri ở đơn vị bầu cử bầu ra mình, chịu sự giám sát của cử tri, có trách nhiệmthu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri, bảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của cử tri, thực hiện chế độ tiếp xúc cử tri ít nhất mỗi nămmột lần, có trách nhiệm báo cáo với cử tri kết quả kỳ họp, phổ biến các nghị quyếtcủa Hội đồng nhân dân sau các kỳ họp của Hội đồng nhân dân Đại biểu Hội đồngnhân dân có trách nhiệm trong việc tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý khiếu nại, tốcáo, kiến nghị của công dân Khi nhận được khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của côngdân, đại biểu hội đồng nhân dân có trách nhiệm nghiên cứu, kịp thời chuyển đếnngười có thẩm quyền giải quyết và thông báo cho người khiếu nại, tố cáo, kiến nghịbiết, đôn đốc, theo dõi, giám sát việc giải quyết

Về quyền của đại biểu Hội đồng nhân dân được quy định: Đại biểu HĐND cóquyền chất vấn Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Ủy viên

Ủy ban nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dâncùng cấp Bên cạnh đó, đại biểu hội đồng nhân dân có quyền kiến nghị Hội đồngnhân dân bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu,tổ chức phiên họp bất thường, phiên họp kín của Hội đồng nhân dân và kiến nghị vềnhững vấn đề khác mà đại biểu thấy cần thiết Khi phát hiện hành vi vi phạm phápluật, gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức,

cá nhân, đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức hữu quan thihành những biện pháp cần thiết để kịp thời chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật Khithực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền yêucầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nhiệm vụ,quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân đó…

Trong Hiến pháp năm 2013 cũng quy định rõ trách nhiệm của đại biểu Hội đồng nhân dân đối với cử tri và Nhân dân được thể hiện ở hai nội dung lớn:

Một là, trách nhiệm của đại biểu Hội đồng nhân dân với cử tri và Nhân dân được thể hiện qua trách nhiệm chung của Hội đồng nhân dân Như vậy, ở vai trò

thực hiện công vụ địa phương, Hội đồng nhân dân sẽ quyết định chính sách địaphương về việc thực hiện công vụ địa phương, đồng thời giám sát việc thực hiện cácchính sách này

Hai là, trách nhiệm của đại biểu Hội đồng nhân dân với cử tri và Nhân dân được thể hiện qua trách nhiệm của từng đại biểu Hội đồng nhân dân Điều 115 Hiến pháp năm 2013 quy định rõ địa vị pháp lý của Đại biểu Hội đồng nhân dân: “Đại biểu HĐND là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân địa phương” Theo đó, đại biểu Hội đồng nhân dân có trách nhiệm sau:

Đối với cử tri

- Đại biểu Hội đồng nhân dân phải liên hệ chặt chẽ với cử tri ở đơn vị bầu ramình, chịu sự giám sát của cử tri, có trách nhiệm thu thập và phản ánh trung thực ýkiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri với Hội đồng nhân dân và cơ quan nhà nướchữu quan ở địa phương

- Mỗi năm một lần vào cuối năm, kết hợp với việc tiếp xúc cử tri, đại biểuHội đồng nhân dân báo cáo với cử tri ở đơn vị bầu ra mình về hoạt động trong năm,nhiệm vụ năm tới của mình và của Hội đồng nhân dân

- Sau mỗi kỳ họp Hội đồng nhân dân, đại biểu Hội đồng nhân dân có tráchnhiệm báo cáo với cử tri về kết quả của kỳ họp, phổ biến và giải thích các nghị

quyết của Hội đồng nhân dân, vận động và cùng với nhân dân thực hiện các nghịquyết đó.

Tại kỳ họp Hội đồng nhân dân

- Đại biểu Hội đồng nhân dân có nhiệm vụ chấp hành nội quy kỳ họp, thamdự đầy đủ kỳ họp, phiên họp của Hội đồng nhân dân, cuộc thảo luận ở Tổ đại biểuHội đồng nhân dân, cuộc họp Ban của Hội đồng nhân dân mà đại biểu là thành viên,tham gia các hoạt động khác của Hội đồng nhân dân

- Khi nhận được thông báo về thời gian, dự kiến chương trình và tài liệu kỳhọp, đại biểu Hội đồng nhân dân phải nghiên cứu tài liệu, tiếp xúc cử tri, tham giacác hoạt động của Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân chuẩn bị cho kỳ họp Hội đồngnhân dân

- Trong kỳ họp Hội đồng nhân dân, đại biểu Hội đồng nhân dân có nhữngnhiệm vụ sau đây: Tham gia thảo luận và quyết định chương trình kỳ họp; Thảoluận tại phiên họp toàn thể và thảo luận ở Tổ đại biểu Hội đồng nhân dân về các vấnđề thuộc nội dung, chương trình kỳ họp; Biểu quyết thông qua những vấn đề thuộcnội dung, chương trình kỳ họp

Trách nhiệm tiếp xúc cử tri, tiếp công dân

- Trong thời gian giữa hai kỳ họp, đại biểu Hội đồng nhân dân có nhiệm vụtiếp xúc cử tri ở đơn vị bầu cử của mình, phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhândân với Hội đồng nhân dân và các cơ quan Nhà nước, báo cáo kết quả kỳ họp với cửtri, tuyên truyền thực hiện tốt pháp luật

- Đại biểu Hội đồng nhân dân tiếp công dân nhằm thu thập ý kiến, nguyệnvọng, kiến nghị của công dân; giải thích, tuyên truyền chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước cho công dân; hướng dẫn, giúp đỡ công dân thực hiện quyềnkhiếu nại, tố cáo và nhận đơn thư của công dân để chuyển đến cơ quan, tổ chức, cánhân có thẩm quyền giải quyết theo quy định của pháp luật

- Khi nhận được ý kiến, kiến nghị của công dân, đại biểu Hội đồng nhân dânxem xét, nghiên cứu để phản ánh tới Thường trực Hội đồng nhân dân hoặc chuyểnđến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền

- Khi nhận được khiếu nại, tố cáo của công dân, đại biểu Hội đồng nhân dâncó trách nhiệm nghiên cứu và hướng dẫn công dân gửi khiếu nại, tố cáo đến đúng cơquan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết Trong trường hợp cần thiết, đại

biểu Hội đồng nhân dân trực tiếp hoặc thông qua Thường trực Hội đồng nhân dânchuyển đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để xem xét giải quyết Đạibiểu Hội đồng nhân dân có trách nhiệm đôn đốc, theo dõi cơ quan, tổ chức, cá nhâncó thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân.

- Đại biểu Hội đồng nhân dân tiếp công dân phải tổng hợp ý kiến, kiến nghị,đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân để báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân

Cụ thể hóa hơn quy định của Hiến pháp về trách nhiệm tiếp công dân của đạibiểu dân cử, ngày 15/5/2014, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số759/2014/UBTVQH13 quy định chi tiết về hoạt động tiếp công dân của các cơ quancủa Quốc hội, đại biểu Quốc hội, HĐND và đại biểu HĐND các cấp

Theo đó, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp có trách nhiệm tiếp công dânđến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh,Thường trực Hội đồng nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp xã cótrách nhiệm tổ chức để đại biểu Hội đồng nhân dân cấp mình tiếp công dân

Đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện thực hiện việc tiếp công dântại Trụ sở tiếp công dân cùng cấp và tại nơi tiếp công dân ở địa phương mà đại biểuứng cử theo sự bố trí của Thường trực Hội đồng nhân dân cùng cấp Trường hợp đạibiểu Hội đồng nhân dân chuyển sinh hoạt đến địa phương khác trong cùng đơn vịhành chính cấp đại biểu được bầu thì thực hiện việc tiếp công dân ở nơi chuyển đến

Đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp huyệnthực hiện việc tiếp công dân theo sự bố trí của Thường trực Hội đồng nhân dân cùngcấp; đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã tiếp công dân theo sự bố trí của Chủ tịch Hộiđồng nhân dân cấp xã

Tóm lại, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân không chỉ phụ thuộc vàocách thức tổ chức hoạt động chuyên nghiệp của Hội đồng nhân dân mà điều quantrọng hơn là phụ thuộc vào chính năng lực, trách nhiệm của các đại biểu Hội đồngnhân dân trước cử tri và Nhân dân Do đó, trong thời gian tới, mỗi Đại biểu dân cửnói riêng và cơ quan dân cử nói chung cần phải tiếp tục đổi mới, nâng cao năng lực,hiệu quả hoạt động của mình trong việc thực hiện các nhiệm vụ cơ bản được Nhândân ủy quyền Đó chính là việc làm thiết thực nhất thể hiện trách nhiệm của từng đạibiểu, của cơ quan dân cử với sự tín nhiệm của cử tri và Nhân dân

2 Hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân

Trong nhiệm kỳ qua, các đại biểu Hội đồng nhân dân hai cấp đã tham gia đầy

đủ các hoạt động của Hội đồng nhân dân như hoạt động giám sát, tiếp xúc cử tri, các

kỳ họp, phiên họp của Hội đồng nhân dân và dự các kỳ họp Hội đồng nhân dân địaphương nơi đại biểu ứng cử Chủ động thu thập thông tin để tham gia phát biểu, chất

vấn trong các kỳ họp Nắm bắt kịp thời tình hình địa phương nơi ứng cử để trực tiếp

giải thích, đối thoại với Nhân dân tại các buổi tiếp xúc cử tri Nắm bắt các ý kiến,kiến nghị của cử tri để đề xuất với các cơ quan liên quan giải quyết, tạo niềm tintưởng của cử tri vào Hội đồng nhân dân

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực như trên, cũng cần nhìn nhận

khách quan hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân vẫn còn một số hạn chế nhấtđịnh Đó là: Đại biểu chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm, nên thời gian dành cho hoạtđộng của Hội đồng nhân dân chưa nhiều, từ đó dẫn đến việc nghiên cứu, xem xét,đưa ra các giải pháp hiệu quả và quyết định những vấn đề quan trọng, nhất là về kinh

tế - xã hội, ngân sách nhà nước, xây dựng cơ bản còn có nội dung chưa sâu Trongcác kỳ họp, phần nhiều các ý kiến phát biểu tập trung vào các kiến nghị cử tri, chưanêu được các giải pháp tháo gỡ khó khăn Chất lượng hoạt động của đại biểu chưađồng đều, một số ít đại biểu chưa thật sự tích cực tham gia các hoạt động của Hộiđồng nhân dân, còn thiếu tự tin, ngại va chạm trong hoạt động giám sát, đặc biệt làtrong chất vấn chưa quyết liệt truy đến cùng về nguyên nhân và trách nhiệm tổ chức,

cá nhân liên quan đến nội dung chất vấn Một số đại biểu chưa sắp xếp công việc,thời gian để tham dự đầy đủ các kỳ họp của Hội đồng nhân dân nơi mình ứng cử nênchưa nắm bắt và chuyển tải kịp thời tình hình và những vướng mắc của địa phươngvới cơ quan chức năng… Từ đó, dẫn đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của Hộiđồng nhân dân bị hạn chế, phần nào còn hình thức và chưa thực chất Ngoài ra, một

số hạn chế thuộc về cơ chế, chính sách cũng ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quảhoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân như: chưa có quy định cụ thể đại biểu Hộiđồng nhân dân phải dành bao nhiêu thời gian trong tháng/quý cho hoạt động đại biểudân cử; không có chế độ sinh hoạt định kỳ để nhận xét đánh giá hoạt động của Tổ đạibiểu và đại biểu Hội đồng nhân dân, không qui định đại biểu Hội đồng nhân dân định

kỳ phải báo cáo kết quả hoạt động của mình trước cử tri nơi ứng cử

Nguyên nhân của thực trạng trên, trước hết do lĩnh vực hoạt động của Hộiđồng nhân dân rất rộng, đòi hỏi đại biểu phải có kiến thức tổng quát và kinh nghiệm

thực tiễn, trong khi đó công tác quy hoạch cán bộ để đào tạo, bồi dưỡng nhằm tạo

nguồn đại biểu Hội đồng nhân dân chưa được quan tâm Bên cạnh đó, khi thực hiện