Tìm GTLN-GTNN của hàm số bằng cách khảo sát trực tiếp .. Lập bảng biến thiên và từ đó suy ra giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số.. Tìm GTLN-GTNN của hàm số bằng cách khảo sát
Trang 1Dạng 1: Tìm giá trị lớn nhất – giá trị nhỏ nhất trên [a;b] : đề cho BBT hay
đồ thị hàm số f(x)
_ Tóm tắt lý thuyết cơ bản:
Tìm GTLN-GTNN của hàm số bằng cách khảo sát trực tiếp
Tính f x' và tìm các điểm x x1, , ,2 x nD mà tại đó f x 0
hoặc hàm số không có đạo hàm
Lập bảng biến thiên và từ đó suy ra giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của hàm số
Tìm GTLN-GTNN của hàm số bằng cách khảo sát trực tiếp
Hàm số đã cho yf x
xác định và liên tục trên đoạn a b;
Tìm các điểm x x1, , ,2 x n trên khoảng a b;
, tại đó f x 0
hoặc f x
không xác định
Tính f a f x , 1 ,f x2 , ,f x n ,f b
Khi đó:
max f x a b max f x 1 f x2 f x n f a f b
a b
min f x min f x1 f x2 f x f a f b
Chú ý
Nếu yf x
đồng biến trên a b; thì
a b
a b
f x f a
f x f b
;
;
min max
Nếu yf x
nghịch biến trên a b; thì
a b
a b
f x f b
f x f a
;
;
min ( )
max ( )
_Phương pháp Casio:
Trang 2Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
_ Phương pháp xác định nhanh GTLN - GTNN:
Nếu đề bài cho BBT:
So sánh các giá trị f x1 ;f x2
Nếu cho hình vẽ đồ thị hàm số y = f x
So sánh các giá trị y y1; 2 tương ứng với tọa độ các điểmx y1; 1 ; x y2; 2
Nếu cho hình vẽ đồ thị hàm số f' x
Xác định các giao điểm của đồ thị với trục Ox
Suy ra các nghiệm của phương trình f x ' 0
Lập bảng biến thiên
So sánh các giá trị f x1 ;f x2
_ Bài tập minh họa trong các đề đã thi của BGD
Câu 1: Cho hàm số yf x liên tục trên đoạn 3;2và có bảng biến thiên như sau
Xác định giá trị lớn nhất của hàm số trên đoạn 3;2
A 3 B 2 C 1 D 4
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Quan sát BBT
3 2 1 3 0 0
1 2 2 1
So sánh giá trị :
max f x
_Bài học kinh nghiệm
Nắm được định nghĩa GTLN trên đoạn của hàm số
Biết đọc bảng biến thiên
So sánh các giá trị có trong bảng
Câu 2: Xét hàm số yf x( )với x 1;5 có bảng biến thiên như sau:
Trang 3Khẳng định nào sau đây là đúng
A Hàm số đã cho không tồn tại GTLN trên đoạn1;5
B Hàm số đã cho đạt GTNN tại x và 1 x trên đoạn2 1;5
C Hàm số đã cho đạt GTNN tại x và đạt GTLN tại 1 x trên đoạn 5 1;5
D Hàm số đã cho đạt GTNN tại x trên đoạn0 1;5
Lời giải
_Tư duy nhanh.
A Đúng. Vì lim5
nên hàm số không có GTLN trên đoạn 1;5
B Sai. Hàm số đã cho chỉ đạt GTNN tại x 2
trên đoạn 1;5
C Sai. Hàm số đã cho chỉ đạt GTNN tại x 2
trên đoạn1;5
và lim5
D Sai. Hàm số đã cho chỉ đạt GTNN tại x 2
trên đoạn1;5
_Bài học kinh nghiệm
Nắm được định nghĩa GTLN trên đoạn của hàm số
Biết đọc bảng biến thiên
So sánh các giá trị có trong bảng
_Sai lầm :
Học sinh hay đánh đồng giữa
GTLN và giá trị cực đại
GTNN và giá trị cực tiểu
Câu 3: Cho hàm số yf x xác định, liên tục trên đoạn 2; 2 và có đồ thị là đường
cong trong hình vẽ sau:
Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau:
A
2;2
min f x 4
B
2; 2
min f x 1
C
2; 2
min f x 2
D
2;2
min f x 2
Lời giải
Trang 4Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
2 4 1 2 0 0
1 2 2 4
So sánh giá trị :
2;2
min f x 4
_Bài học kinh nghiệm
Nắm được định nghĩa GTLN trên đoạn của hàm số
Đọc tọa độ điểm trong đoạn
2; 2 có số liệu rõ ràng trong hình vẽ
Liệt kê các giá trị thấy được
So sánh các giá trị đó
Câu 4: (Đề tham khảo THPTQG 2019) Cho hàm số yf x liên tục trên đoạn
1;3 và có đồ thị như hình vẽ bên Gọi M và m lần lượt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất cả hàm số đã cho trên đoạn 1;3 Giá trị M m bằng
C 4 D 5
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
1 1 0 2
2 2 3 3
So sánh giá trị :
5
M m
_Bài học kinh nghiệm
Nắm được định nghĩa GTLN trên đoạn của hàm số
Đọc tọa độ điểm trong đoạn
1;3 có số liệu rõ ràng trong hình vẽ
Liệt kê các giá trị thấy được
So sánh các giá trị đó
Tính theo yêu cầu đề bài
Câu 5: Cho hàm số yf x xác định và liên tục trên đoạn
7 0;
2
có đồ thị hàm số
yf x như hình vẽ
Trang 5Hỏi hàm số yf x đạt giá trị nhỏ nhất trên đoạn
7 0;
2
tại điểm x nào dưới0
đây?
A. x 0 2 B. x 0 1 C. x 0 0 D. x 0 3
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Xác định giao điểm của hàm số với
Ox:
x1; x là các điểm cực trị của hàm số3
yf x
Ta thấy:
Lập BBT :
Quan sát BBT: hàm số yf x đạt giá
trị nhỏ nhất trên đoạn
7 0;
2
tại x o 3
_Bài học kinh nghiệm
Xác định được giao điểm của đồ thị hàm số yf x với trục Ox
Xác định phần đồ thị
0;
f x f x 0
Lập bảng biến thiên để xác định GTLN – GTNN
_Sai lầm :
Học sinh nhầm lẫn giữa hình
vẽ đồ thị hàm số yf x và
yf x
Từ đó dẫn tới xác định sai GTLN - GTNN
4
y x D
3
8
y x y 0 8x3 0 x0 y 0 1
lim
lim
Trang 6Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
0;
_ Bài tập áp dụng rèn luyện trong các đề thi thử năm 2019
Câu 1: Cho hàm số yf x xác định, liên tục trên ¡ và có bảng biến thiên như sau
Khẳng định nào sau đây là sai?
A Hàm số có giá trị cực tiểu bằng 1
B Hàm số đạt cực đại tại x 0 và đạt cực tiểu tại x 1
C Hàm số có giá trị lớn nhất bằng 0 và giá trị nhỏ nhất bằng 1
D Hàm số có đúng hai cực trị
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Từ bảng biến thiên ta dễ thấy ý A, B, D
đúng
Do xlim f x , limx f x
nên hàm
số đã cho không có giá trị lớn nhất và
không có giá trị nhỏ nhất
Quan sát BBT
0 0 1 1
lim , lim
So sánh giá trị :
Không có giá trị lớm nhất và giá trị nhỏ
nhất
Giá trị cực đại y 0
Giá trị cực tiểu y 1
_Bài học kinh nghiệm
Đọc được bảng biến thiên
Phân biệt : GTLN với giá trị cực đại GTNN với giá trị cực tiểu
Hàm số yf x không có đạo hàm tại điểm x 0 Nhưng có giá trị tại điểm x 0
_Sai lầm
Học sinh thấy f ' 0 không tồn tại nên suy ra không có giá trị cực đại
Từ đó dẫn tới đáp án B và C sai
Câu 2: Cho hàm số yf x có đồ thị như hình vẽ Xác định giá trị lớn nhất của hàm
số trên đoạn 0;5
Trang 7A max 0;5 y 5
B max 0;5 y 3
C max 0;5 y 4
D max 0;5 y 2
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
0 2 2 2
4 2 5 3
So sánh giá trị :
max f x
_Bài học kinh nghiệm
Nắm được định nghĩa GTLN trên đoạn của hàm số
Đọc tọa độ điểm trong đoạn
0;5 có số liệu rõ ràng trong hình vẽ
Liệt kê các giá trị thấy được
So sánh các giá trị đó
Câu 3: Cho hàm số yf x
liên tục trên đoạn2;2
và có đồ thị như hình vẽ bên dưới
Gọi M và m lần lượt là giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của hàm số đã cho trên
đoạn2;2 Giá trị của M m bằng
A 0 B 1. C 4. D 3
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
2 3 3 0 1 1
2
f f f
_Bài học kinh nghiệm
Ước lượng điểm
;
x x hàm số có giá trị bằng 0
Trang 8Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
1
0 0 1 1 3 2 1 2
So sánh giá trị :
m M M m
Câu 4: Cho hàm số yf x( ) liên tục trên đoạn 3;2 và có bảng biến thiên như sau
Gọi M m, lần luợt là giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số yf x( ) trên đoạn 1;2 TínhM2m2.
A 13 B 3 C 7 D 9
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Quan sát BBT
3 2 1 3 0 0
1 2 2 1
So sánh giá trị : M 3; m2
M2m2 13
_Bài học kinh nghiệm
Nắm được định nghĩa GTLN trên đoạn của hàm số
Biết đọc bảng biến thiên
So sánh các giá trị có trong bảng
Tính giá trị theo yêu cầu đề bài
Câu 5: Cho hàm số yf x xác định và liên tục trên khoảng
1
; 2
và
1
; 2
Đồ thị hàm số yf x là đường cong trong hình vẽ bên
y
1 2
1 2
1
2
Tìm mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau
A
1;2
max f x 2
2;1
max f x 0
Trang 9
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
Đồ thị hàm số hàm số nghịch biến trên các
khoảng
1
; 2
và
1
; 2
So sánh giá trị :
A Loại. Trên 1; 2 hàm số liên tục và
1 2 2
f f
B Loại Trên 2;1 hàm số gián đoạn tại
1
2
x
C Loại Trên đoạn 3;0 hàm số liên tục và
3 0
f f nên
3;0
max f x f 3
D Loại Trên 3; 4 hàm số liên tục và
3 4
f f
_Bài học kinh nghiệm
Biết xác định chiều biến thiên của hàm số thông qua hình vẽ
Xác định các đoạn mà trong đáp
án đã cho để xét tính đúng sai
Câu 6: Cho hàm số yf x có đồ thị trên đoạn 2; 4 như hình vẽ bên Tìm
2; 4
max f x
A 2 B f 0
Lời giải
Trang 10Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
So sánh giá trị :
2;4
max f x f 1 3
Chọn C
_Bài học kinh nghiệm
Phân biệt được max f x và
max f x
max f x nhưng khi lấy trị a
tuyệt đối thì chưa chắc
max f x
vẫn là a
_Sai lầm
Lầm tưởng
max f x max f x
Đọc không kĩ đề bài nên chỉ xác định max f x
4
y x D
3
8
y x y 0 8x3 0 x0 y 0 1
lim
lim
0;
Câu 7: Hàm số yf x có đồ thị như hình vẽ
O
x
2
2
1
y
1
Mệnh đề nào sau đây đúng?
A Giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số f x trên đoạn 2;1 lần lượt
là f 2, f 0
B Giá trị nhỏ nhất, giá trị lớn nhất của hàm số f x trên đoạn 2;1 lần lượt
là f 2, f 1
Trang 11 Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
f 22 0f 0 1f 1
So sánh giá trị :
2;1
max f x f 0
2;1
min f x f 2
Chọn A
Câu 8: Cho hàm số yf x
có đồ thị như hình vẽ bên Biết rằng f x ax b
cx d
và
Tìm giá trị lớn nhất của hàm số g x trên đoạn 3; 1
A 2 B 2 C 1 D
4 3
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ đồ thị y= f(x)
TCN là 0 0
a
c
TCĐ là 1
d
c
Đồ thị hàm số cắt trục tung tại điểm có
tung độ bằng 1 nên b 1 b d d 0
1
d
f x
dx d x
1 1
x
g x f f x
x x
Bấm casio :
_Bài học kinh nghiệm
Nhìn hình đọc được các đường tiệm cận và các điểm đặc biệt
Suy ra dạng đồ thị hàm số
f x
Hiểu ý nghĩa của hàm hợp
Sử dụng chức năng Mode 7 trong máy tính Casio
Đọc được bảng giá trị để xác định GTLN - GTNN
Trang 12Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Mode 7
Nhập hàm g(x) :
Quan sát bảng giá trị :
3; 1 2
max g x
Câu 9: Cho hàm số f x có đạo hàm trên ¡ và có đồ thị của hàm yf x được cho
như hình vẽ
Biết rằng f 3 f 0 f 4 f 1
Giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của
f x trên đoạn 3; 4 lần lượt là:
A f(4) và f ( 3). B f ( 3) và f(0). C f(4) và f(0). D f(2) và f ( 3).
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Xác định giao điểm của hàm số với
Ox:
x0; x là là các điểm cực trị của hàm số4
yf x
Ta thấy:
Lập BBT :
_Bài học kinh nghiệm
Xác định được giao điểm của đồ thị hàm số yf x với trục Ox
Xác định phần đồ thị f x 0;
0
f x
Lập bảng biến thiên để xác định GTLN – GTNN
Dựa vào giả thiết để giải tìm
max f x
Trang 13 Quan sát BBT
3;4
min ( )f x f(0) f 1 f 0
Do đó:
max ( ) ( 3)
f x f
Chọn B
Câu 10: Cho hàm số yf x liên tục trên ¡ Đồ thị của hàm số yf x như hình
bên Đặt
2
g x f x x Mệnh đề dưới đây đúng
A
3;3
maxg x g 3
B min 3;3 g x g 1
C
3;3
maxg x g 0
D
3;3
maxg x g 1
Lời giải
_Tư duy nhanh.
Quan sát hình vẽ :
g x f x x g x f x x
Thấy sự tương giao đồ thị f x và
d :y x 1
3
3
x
x
với x 3;1 : f x x 1 g x 0,
với x1;3 : f x x 1 g x 0
Lập BBT :
_Bài học kinh nghiệm
Thấy được sự tương giao đồ thị của f x và d
Hiểu ý nghĩa của hàm
2 1 2
g x f x x
Biết cách liên hệ giữa g x và
'
f x
Trang 14Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Quan sát BBT : max 3;3 g x g 1
Chọn D
4
y x D
3
8
y x y 0 8x3 0 x0 y 0 1
lim
lim
0;