Dùng chức năng bảng giá trị TABLE để dò dấu của f x trên khoảng cho trước ' để loại trừ đáp án.. Khi qua nghiệm bội chẵn không đổi dấu, khi qua nghiệm bội lẻ đổi dấu khi lập bảng xét
Trang 1Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
CĐ TÍNH ĐƠN ĐIỆU Dạng 2 Tên bài: Đề bài cho đạo hàm f’(x)
Tên FB: longgiangvo Email: volonggiangvt@gmail.com
.Dạng 2: Tìm khoảng đồng biến, nghịch biến của hàm số khi đề bài cho
đạo hàm f’(x)
_Tóm tắt lý thuyết cơ bản:
Cho hàm số y= f x( ) có đạo hàm trên K.
+ Nếu y'=f x'( ) > " Î0, x K
thì hàm số y= f x( ) đồng biến trên K + Nếu y'=f x'( ) < " Î0, x K
thì hàm số y= f x( ) nghịch biến trên K
NếuNếu y'= f x'( ) = " Î0, x K
Nếuthì Nếuhàm Nếusố Nếu y= f x( ) Nếukhông Nếuđổi Nếutrên Nếu K .
Giả sử hàm số y= f x( ) có đạo hàm trên K.
+ Hàm số y= f x( ) đồng biến trên K Û y'³ 0," Îx K và y =' 0 chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm thuộc K .
+ Hàm số y= f x( ) nghịch biến trên K Û y'£ 0," Îx K và y =' 0 chỉ xảy ra tại một số hữu hạn điểm thuộc K .
_Phương pháp Casio:
Dùng chức năng CALC để tính giá trị tại một điểm của f x trong khoảng để loại ' trừ đáp án
. Dùng chức năng bảng giá trị (TABLE) để dò dấu của f x trên khoảng cho trước '
để loại trừ đáp án
Dùng chức năng giải bất phương trình (INEQUALITY) để giải bất phương trình
' 0,
f x f x ' 0, f x' 0, 'f x nếu 0 f x là biểu thức bậc hai hoặc bặc ba.'
_Phương pháp tính nhanh:
Khi qua nghiệm bội chẵn không đổi dấu, khi qua nghiệm bội lẻ đổi dấu khi lập bảng xét dấu cho nhanh Trong trường hợp số mũ lớn quá ta chỉ cần quan tâm nó là
mũ chẵn hay lẻ Nếu là mũ chẵn thì đưa về mũ hai, còn mũ lẻ thì đưa về mũ ba khi bấm máy để xét dấu
Trang 2Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Dùng đặc biệt hóa khi đề bài cho hàm tổng quát, chẳng hạn ở đây
0
g x nên chọn x g x x21
_ Bài tập minh họa trong các đề đã thi của BGD (5-10 câu) hoặc có thể tìm
thêm.
Câu 1 [2D1-1-2] Cho hàm số yf x
có đạo hàm f x x21
, ¡x Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A Hàm số nghịch biến trên khoảng ; 0
B Hàm số nghịch biến trên khoảng 1;
C Hàm số nghịch biến trên khoảng 1;1
D Hàm số đồng biến trên khoảng ;
Lời giải Chọn D
Tự luận.
Do hàm số yf x có đạo hàm f x x2 1 0
¡x nên hàm số đồng biến trên khoảng
;
Casio
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax2bx c 0 và bấm máy fx-580VNX :
wz231=0=1==
+ Màn hình hiện:
Lưu ý : khi tìm khoảng đồng biến, nghịch biến ta chỉ lấy trên khoảng chứ không kết luận tại các đầu múc như tìm tập nghiệm của bất phương trình
Câu 2 [DS12.C1.1.D01.a] Cho hàm số yf x( ) có đạo hàm f x'( )x3 3x Chọn khẳng định đúng?
A Hàm số đồng biến trên ;1 B Hàm số đồng biến trên 1; .
C Hàm số đồng biến trên 1;1 D Hàm số đồng biến trên 3;
Lời giải Chọn D
Tự luận.
'( ) 3 0
x
x
Hàm số đồng biến trên 3;
Trang 3Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Casio
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax3bx2cx d 0 và bấm máy fx-580VNX : wz331=0=z3=0==
+ Màn hình hiện:
Câu 3 [DS12.C1.1.D01.b] (TRIỆU QUANG PHỤC HƯNG YÊN-2018-2019) Cho hàm số f x
có đạo hàm f x x1 2 x1 3 2 x
Hàm số f x
đồng biến trên khoảng nào, trong các khoảng dưới đây?
A. 1;1 B 1;2
C ; 1 D 2;
Lời giải Chọn B.
Tự luận.
1
2
x
x
BBT:
Dựa vào BBT ta thấy: Hàm số f x
đồng biến trên khoảng 1; 2
Casio
+ Dùng chức năng CALC để tính giá trị của đạo hàm tại một điểm để loại trừ đáp án và bấm máy fx-580VNX :
w1([+1)d([p1)^3$(2p[) rz2==
+ Màn hình hiện:
+ Khi đó ta có: y ' 2 108 0 loại C.
+ Tương tự như vậy ta có:
y' 0 2 0 loại A.
' 3 128 0
y loại D.
Lưu ý : Khi qua nghiệm bội chẵn không đổi dấu, khi qua nghiệm bội lẻ đổi dấu khi lập bảng xét dấu cho nhanh
Trang 4Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Câu 4 [DS12.C1.1.D01.b] Cho hàm số yf x
có đạo hàm f x' 3 x x 212 ,x x
Hỏi hàm số g x f x x2 đồng biến trên khoảng nào trong các khoảng dưới đây ?1
A 3;
B ;1
C 1; 2
D 1;0
Lời giải Chọn C
Tự luận.
2 3 2 1 2 2 3 2 1
g x f x x x x x x x x
1
x
g x
x
Bảng xét dấu g x
:
Từ bảng xét dấu trên ta thấy hàm số g x
đồng biến trên khoảng 1; 2
Casio
+ g x f x 2x3 x x 212x 2x3 x x 21
+ Dùng chức năng CALC để tính giá trị của đạo hàm tại một điểm để loại trừ đáp án và bấm máy fx-580VNX :
(3p[)([dp1)rz0.5==
+ Màn hình hiện:
+ Khi đó ta có: ' 0,5 21 0
8
y
loại B, D.
+ Tương tự như vậy ta có:
y' 4 15 0 loại A.
Câu 5 [DS12.C1.1.D01.b] (HKI-SGD Thừa Thiên Huế 2018-2019)Cho hàm số yf x
xác định trên tập và có f x x2 5x Khẳng định nào sau đây là đúng?4
A.Hàm số đã cho nghịch biến trên khoảng 1;4.
B.Hàm số đã cho nghịch biến trên khoảng 3;
C.Hàm số đã cho đồng biến trên khoảng ;3
D Hàm số đã cho đồng biến trên khoảng 1; 4.
Lời giải
Trang 5Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Chọn A
Tự luận.
Hàm số yf x xác định trên tập
4
x
x
BBT
Vậy hàm số đã cho nghịch biến trên khoảng 1;4.
Casio
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax2 bx c 0 và bấm máy fx-580VNX :
wz241=z5=4==
+ Màn hình hiện:
Lưu ý : khi tìm khoảng đồng biến, nghịch biến ta chỉ lấy trên khoảng chứ không kết luận tại các đầu múc như tìm tập nghiệm của bất phương trình
4
3
8
y x y 0 8x3 0 x0 y 0 1
lim
0;
Trang 6Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
2
2
4
1
x
x
BẢNG ĐÁP ÁN
Đáp
Trang 7Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
_ Bài tập áp dụng rèn luyện trong các đề thi thử năm 2019 (10-15 câu)
Câu 1 (SGD Bình Dương - HKI - 2017 - 2018 - BTN) Cho hàm số yf x
có đạo hàm
f x x x Khẳng định nào sau đây đúng?
A. Hàm số đồng biến trên ;1
B. Hàm số nghịch biến trên ;
C. Hàm số đồng biến trên 1;1
D Hàm số đồng biến trên ;
Lời giải Chọn B
Tự luận.
Do f x x22x 2 0 với mọi x nên hàm số luôn nghịch biến trên
Casio
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax2bx c 0 và bấm máy fx-580VNX :
wz24z1=2=z2==
+ Màn hình hiện:
Lưu ý : khi tìm khoảng đồng biến, nghịch biến ta chỉ lấy trên khoảng chứ không kết luận tại các đầu múc như tìm tập nghiệm của bất phương trình
Câu 6 [DS12.C1.1.D01.a] (HKI - SGD ĐỒNG THÁP_2017-2018) Cho hàm số yf x
có đạo hàm
2 ,2
f x x x R Mệnh đề nào dưới đây sai?
A Hàm số đồng biến trên khoảng ;2 B Hàm số đồng biến trên khoảng 2;
C Hàm số đồng biến trên khoảng ; D.Hàm số nghịch biến trên khoảng ;2
Lời giải Chọn D
Tự luận.
Do f x x 22 0, x R nên hàm số đồng biến trên R
Casio
+ f x x2 4x4
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax2bx c 0 và bấm máy fx-580VNX :
wz231= z4=4==
+ Màn hình hiện:
Trang 8Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Lưu ý : khi tìm khoảng đồng biến, nghịch biến ta chỉ lấy trên khoảng chứ không kết luận tại các đầu múc như tìm tập nghiệm của bất phương trình
Câu 7 [DS12.C1.1.D01.b] (HKI-Chuyên Vinh 18-19)Cho hàm số f x( )
có đạo hàm trên là
f x¢ =x x- Hàm số đã cho đồng biến trên khoảng nào sau đây?
A (1;+¥ ). B (- ¥ +¥; ). C ( )0;1 . D (- ¥ ;1).
Lời giải Chọn A
Tự luận.
Ta có
1
x
x
é = ê
ê = ë Bảng xét dấu
Vậy hàm số đồng biến trên khoảng (1;+¥ ).
Casio
+ f x¢ = -( ) x3 x2
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax3bx2cx d 0 và bấm máy fx-580VNX : wz331=z1=0=0==
+ Màn hình hiện:
Lưu ý : khi tìm khoảng đồng biến, nghịch biến ta chỉ lấy trên khoảng chứ không kết luận tại các đầu múc như tìm tập nghiệm của bất phương trình
Câu 8 [DS12.C1.1.D01.b] Cho hàm số yf x
xác định trên khoảng 0; 3
có tính chất
0, 0;3
và f x 0, x1; 2
Tìm khẳng định đúng trong các khẳng định sau:
A Hàm số f x
đồng biến trên khoảng 0;2
B Hàm số f x không đổi trên khoảng 1;2.
C Hàm số f x
đồng biến trên khoảng 1;3
Trang 9
Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
D Hàm số f x
đồng biến trên khoảng 0;3
Lời giải Chọn B
Tự luận.
Vì f x 0, x 1;2
nên f x là hàm hằng trên khoảng 1;2
Trên các khoảng 0;2 , 1;3 , 0;3
hàm số yf x
thỏa f x 0
nhưng
0, 1;2
nên f x
không đồng biến trên các khoảng này
Giải nhanh.
Nếu Nếu f x 0, x1; 2 Nếuthì Nếuhàm Nếusố Nếu y= f x( ) Nếukhông Nếuđổi Nếutrên Nếu x 1;2.
Câu 9 [DS12.C1.1.D01.b] Cho hàm số yf x
có đạo hàm f x x1 2 2 x x 3
Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A Hàm số nghịch biến trên các khoảng 3; 1 và 2;
B Hàm số nghịch biến trên khoảng 3; 2
C Hàm số đồng biến trên các khoảng ; 3
và 2;
D Hàm số đồng biến trên khoảng 3; 2
Lời giải Chọn D
Tự luận.
Casio
+ Dùng chức năng CALC để tính giá trị của đạo hàm tại một điểm để loại trừ đáp án và bấm máy fx-580VNX :
+ Màn hình hiện:
Trang 10
Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
+ Khi đó ta có: y' 3 96 0 loại C.
+ Tương tự như vậy ta có:
y ' 2 loại 4 0 A, B.
Lưu ý : Khi qua nghiệm bội chẵn không đổi dấu, khi qua nghiệm bội lẻ đổi dấu khi lập bảng xét dấu cho nhanh
Câu 10 [DS12.C1.1.D01.b] (Chuyên Lê Thánh Tông-Quảng Nam-2018-2019)Cho hàm số yf x
liên tục trên và có đạo hàm f x x2 x12018x 22019
Khẳng định nào sau đây đúng?
A.Hàm số đồng biến trên khoảng ;1
B.Hàm số đồng biến trên mỗi khoảng 1;2
và 2;
C. Hàm số nghịc biến trên mỗi khoảng 2;1 và 2;
D Hàm số nghịch biến trên khoảng 2;2
Lời giải
Chọn D
Tự luận.
Ta có
2018 2019
2
2
x
x
2 4 12018 22018
f x x x x
Do x12018x 22018 nên dấu 0, x f x phụ thuộc vào dấu của tam thức bậc hai x 2 4
Bảng xét dấu f x
:
Từ bảng xét dấu trên ta thấy đáp án D là đúng
Casio
+ Dùng chức năng CALC để tính giá trị của đạo hàm tại một điểm để loại trừ đáp án và bấm máy fx-580VNX :
+ Màn hình hiện:
+ Khi đó ta có: y' 3 loại 0 C.
+ Tương tự như vậy ta có:
Trang 11Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
y ' 3 loại 0 A.
' 0 0
y loại B.
Lưu ý : Khi qua nghiệm bội chẵn không đổi dấu, khi qua nghiệm bội lẻ đổi dấu khi lập bảng xét dấu cho nhanh Trong trường hợp số mũ lớn quá ta chỉ cần quan tâm nó là mũ chẵn hay lẻ Nếu là mũ chẵn thì đưa về mũ hai, còn mũ lẻ thì đưa về mũ ba khi bấm máy để xét dấu
Câu 11 [DS12.C1.1.D01.b] Hàm số yf x
có đạo hàm y x x2( 5) Mệnh đề nào sau đây đúng?
A Hàm số đồng biến trên 5;
B Hàm số nghịch biến trên (0;)
C Hàm số nghịch biến trên D Hàm số nghịch biến trên ;0
và5;
Lời giải Chọn A
Tự luận.
Vìhàm số yf x
có đạo hàm y x x2( 5) Ta có bảng xét dấu y
Căn cứ vào bảng xét dấu suy ra hàm đồng biến trên 5;
Do đó đáp án A đúng.
Casio
+ f x¢ = -( ) x3 5x2
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax3bx2cx d 0 và bấm máy fx-580VNX : wz331=z5=0=0==
+ Màn hình hiện:
Lưu ý : khi tìm khoảng đồng biến, nghịch biến ta chỉ lấy trên khoảng chứ không kết luận tại các đầu múc như tìm tập nghiệm của bất phương trình
Câu 12 [DS12.C1.1.D01.b] (Đề minh họa thi THPT Quốc gia năm 2019 – Đề số 6)Cho hàm số
( )
yf x có đạo hàm f x( ) ( x 2)x5 ( x1)3, x Mệnh đề nào sau đây đúng?
A.Hàm số yf x( ) đồng biến trên khoảng 1; 2
B Hàm số yf x( ) đồng biến trên khoảng 1;
Trang 12Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
C. Hàm số yf x( ) nghịch biến trên khoảng 1;
D Hàm số yf x( ) nghịch biến trên khoảng 1;1
Lời giải Chọn D
Tự luận.
Ta có:
2 ( ) 0 ( 2) 5 ( 1) 5
1
x
x
Xét dấu f x
:
Dựa vào bảng xét dấu, ta thấy hàm số yf x( )
nghịch biến trên khoảng 1; 2 nên nghịch biến trên khoảng 1;1
Casio
+ Dùng chức năng CALC để tính giá trị của đạo hàm tại một điểm để loại trừ đáp án và bấm máy fx-580VNX :
+ Màn hình hiện:
+ Khi đó ta có: y' 3 512 0 loại C.
+ Tương tự như vậy ta có:
3 1625
loại A, B.
Lưu ý : Khi qua nghiệm bội chẵn không đổi dấu, khi qua nghiệm bội lẻ đổi dấu khi lập bảng xét dấu cho nhanh
Câu 13 [DS12.C1.1.D01.b] Cho hàm số yf x
có đạo hàm f x 2 ,x x Mệnh đề nào dưới đây đúng?
A Hàm số nghịch biến trên khoảng 0;
B Hàm số đồng biến trên khoảng ;0
C Hàm số đồng biến trên khoảng 0;
D Hàm số nghịch biến trên khoảng ;
Trang 13Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Lời giải Chọn C
Tự luận.
f x x
Bảng biến thiên như sau:
Vậy hàm số đồng biến trong 0;
Casio
+ Dùng chức năng CALC để tính giá trị của đạo hàm tại một điểm để loại trừ đáp án và bấm máy fx-580VNX :
+ Màn hình hiện:
+ Khi đó ta có: y' 1 loại 2 0 A,D.
+ Tương tự như vậy ta có:
y ' 1 loại 2 0 B.
Câu 14 [DS12.C1.1.D01.c] (HKI CHUYÊN LÊ HỒNG PHONG 2018-2019)Cho hàm số yf x
có đạo hàm liên tục trên và f x x x2 1 g x trong đó 1 g x 0 Hàm sốx
2
h x f x đồng biến trên khoảng nào trong các khoảng sau? x
A
5 2;
2
B ; 1 C.
3 1;
2
D 0; 1
Lời giải Chọn A
Tự luận.
Ta có
Suy ra
Trang 14Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
5 2
2
x
(do g2 x ).0 x
Vậy hàm số h x f2 x đồng biến trên x
5 2;
2
Casio
+ h x' f2 x1
+ Do g x 0 nên chọn x g x x21
, h' 2, 2 f 0, 21 + Dùng chức năng CALC để tính giá trị của đạo hàm tại một điểm để loại trừ đáp án và bấm máy fx-580VNX :
p([(2[+1)
([d+1)+1)+1)+1rz0.2== + Màn hình hiện:
+ Khi đó ta có: h' 2, 2 78 0
625
loại B, C, D.
Lưu ý : Dùng đặc biệt hóa khi đề bài cho hàm tổng quát, chẳng hạn ở đây
0
g x nên chọn x g x x21
Câu 15 [DS12.C1.1.D01.c] Cho yf x có đạo hàm f ' x x25x 6, x Hàm số
5
g x f x nghịch biến trên khoảng nào?
A ;2
và 3;
B 3;
C 2;
D 2 3;
Lời giải:
Chọn D
Tự luận.
Ta có: f ' x x25x 6, x R
5 5 5 2 5 6 5 2 25 30
g' x f x ' f ' x x x x x
x 2 3
5 f ' x
5 f x
Trang 15Tuyển chọn 110 dạng toán Ôn thi Quốc Gia 2020.
Do đó hàm số y5f x
nghịch biến trên khoảng 2 3;
Casio
+ g' x 5f x ' 5f ' x 5x25x 65x2 25x30
+ Dùng chức năng giải bất phương trình dạng: ax2 bx c 0 và bấm máy fx-580VNX :
wz245=z25=30==
+ Màn hình hiện:
Lưu ý : khi tìm khoảng đồng biến, nghịch biến ta chỉ lấy trên khoảng chứ không kết luận tại các đầu múc như tìm tập nghiệm của bất phương trình
Câu 16 [DS12.C1.1.D01.d] (HK1-Trần Phú Hà Nội-1819)Cho hàm số yf x xác định trên và
có đạo hàm yf x' thỏa mãn f x' 1 x x 2 g x 2019
trong đó g x 0, x Hàm số yf 1 x2019x2018 nghịch biến trên khoảng nào?
A. 0;3
B ;3
C 1;
D 3;
Lời giải Chọn A
Tự luận.
Đặt h x f 1 x2019x2018.
Ta có h x' f ' 1 x2019.
Theo đề f ' x 1 x x 2 g x 2019 f ' 1 x x3 x g 1 x2019.
Do đó h x' x x 3 g 1 x
Mặt khác g x 0, x g1 x 0, x .
Nên ' 0 0
3
x
h x
x
Bảng biến thiên