Sochiro Honda đã từng nói:“Nhân viên luôn là tài sản quý giá nhất của công ty”. Qua nhận định trên, vị chủ tịch tập đoàn Honda ngụ ý rằng, nếu có một đội ngũ nhân viên tốt và hết mình vì công việc, công ty sẽ như “hổ mọc thêm cánh”. Nhưng làm thế nào để nhân viên coi công ty như gia đình của mình và coi các kế hoạch kinh doanh của công ty như công việc của chính mình? Câu trả lời là với cương vị lãnh đạo, bạn cần biết cách động viên và khích lệ nhân viên sao cho hiệu quả nhất. Thực tế cho thấy rằng, chỉ có sự cần bằng giữa con người với công việc, mới tạo ra được một hiệu suất làm việc tốt nhất. Điều này đòi hỏi lãnh đạo phải biết cách khích lệ và động viên nhân viên hợp lý tại những thời điểm khác nhau.Như vậy, làm cách nào để các nhà lãnh đạo có thể thu phục nhân tâm, lay động lòng người; thuyết phục nhân viên hành động theo ý của mình, nhằm đạt được những mục tiêu mà bản thân, hay tổ chức đã đề ra ? Để giải quyết vấn đề này, nhóm chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghệ Thuật Động Viên Thuyết Phục Của Gia Cát Lượng Trong Trận Chiến Xích Bích”.
Trang 1ĐỀ TÀI:
NGHỆ THUẬT ĐỘNG VIÊN, THUYẾT PHỤC CỦA GIA CÁT
LƯỢNG TRONG TRẬN CHIẾN XÍCH BÍCH
Trang 31.1.1 Khái niệm về động viên 4
1.1.2 Khái niệm về thuyết phục 4
1.2 Ý nghĩa của động viên – thuyết phục 5
1.3 Lý thuyết về động viên và thuyết phục 5
1.3.1 Thuyết nhu cầu của Abraham Maslow 5
1.3.2 Thuyết hai nhóm yếu tố của Herzberg 7
Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ NGHỆ THUẬT ĐỘNG VIÊN VÀTHUYẾT PHỤC CỦA GIA CÁT LƯỢNG TRONG TRẬN CHIẾN XÍCH BÍCH 92.1 Thực trạng động viên - thuyết phục của Gia Cát Lượng trong trận chiến XíchBích9
2.1.1 Bối cảnh lịch sử 9
2.1.2 Gia Cát Lượng thuyết phục Tôn Quyền 10
2.1.3 Cát Lượng động viên – thuyết phục Chu Du 12
2.1.4 Kết quả của quá trình thuyết phục 13
2.2 Áp dụng Thuyết thang bậc nhu cầu Maslow phân tích nghệ thuật động viên thuyết phục của Gia Cát Lượng trong trận chiến Xích Bích 13
-2.2.1 Thuyết phục Tôn Quyền: 14
2.2.1.1 Các nhu cầu sinh lý 14
2.2.1.2 Nhu cầu an toàn 14
2.2.1.3 Nhu cầu xã hội 14
2.2.1.4 Nhu cầu tôn trọng 14
2.2.1.5 Nhu cầu tự thể hiện 15
2.2.2 Thuyết phục Chu Du 15
2.2.2.1 Các nhu cầu sinh lý 15
2.2.2.2 Nhu cầu an toàn 15
2.2.2.3 Nhu cầu xã hội 15
Trang 42.2.2.4 Nhu cầu được tôn trọng 15
2.3 Đánh giá 16
2.3.1 Ưu điểm 16
2.3.1.1 Nhu cầu an toàn 16
2.3.1.2 Nhu cầu xã hội 17
2.3.1.3 Nhu cầu được tôn trọng 17
2.3.1.4 Nhu cầu thể hiện 17
2.3.2 Nhược điểm 17
2.3.2.1 Nhu cầu an toàn 17
2.3.2.2 Nhu cầu được tôn trọng 17
2.3.2.3 Nhu cầu thể hiện 17
Chương 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ NGHỆ THUẬT ĐỘNG VIÊN VÀTHUYẾT PHỤC CỦA GIA CÁT LƯỢNG 18
3.1 Mục tiêu bài học kinh nghiệm 18
3.2 Bài học kinh nghiệm 18
3.2.1 Phát huy ưu điểm18
3.2.2 Khắc phục nhược điểm 19
KẾT LUẬN 21
TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Trang 5LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Sochiro Honda đã từng nói:“Nhân viên luôn là tài sản quý giá nhất của công ty”.Qua nhận định trên, vị chủ tịch tập đoàn Honda ngụ ý rằng, nếu có một đội ngũ nhânviên tốt và hết mình vì công việc, công ty sẽ như “hổ mọc thêm cánh” Nhưng làm thếnào để nhân viên coi công ty như gia đình của mình và coi các kế hoạch kinh doanhcủa công ty như công việc của chính mình? Câu trả lời là với cương vị lãnh đạo, bạncần biết cách động viên và khích lệ nhân viên sao cho hiệu quả nhất
Thực tế cho thấy rằng, chỉ có sự cần bằng giữa con người với công việc, mới tạo rađược một hiệu suất làm việc tốt nhất Điều này đòi hỏi lãnh đạo phải biết cách khích lệ
và động viên nhân viên hợp lý tại những thời điểm khác nhau
Như vậy, làm cách nào để các nhà lãnh đạo có thể thu phục nhân tâm, lay độnglòng người; thuyết phục nhân viên hành động theo ý của mình, nhằm đạt được nhữngmục tiêu mà bản thân, hay tổ chức đã đề ra ? Để giải quyết vấn đề này, nhóm chúng tôithực hiện đề tài: “Nghệ Thuật Động Viên Thuyết Phục Của Gia Cát Lượng Trong TrậnChiến Xích Bích”
2 Đối tượng nghiên cứu
Nghệ thuật động viên thuyết phục của Gia Cát Lượng được thể hiện qua trận chiếnXích Bích
3 Phạm vi nghiên cứu:
Gia cát lượng động viên, thuyết phục Tôn Quyền và Chu Du trước khi trận chiếnXích Bích xảy ra
4 Phương pháp nghiên cứu:
Sử dụng phương pháp nghiên cứu thứ cấp: Xem kịch bản trận chiến xích bích trongphim tam quốc diễn nghĩa, tư liệu trên Internet và xử lý tư liệu bằng phương pháp tưduy logic
Trang 6Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHỆ THUẬT ĐỘNG VIÊN – THUYẾT PHỤC
1.1 Các khái niệm
1.1.1 Khái niệm về động viên
Động viên là tiến trình thuộc về tâm lý nhằm đưa đến những chỉ dẫn và mục đíchhành vi, để đạt được những nhu cầu chưa thỏa mãn
Tại sao các nhà quản trị cần động viên nhân viên? Câu trả lời là vì sự tồn tại(Smith, 1994) Động viên nhân viên giúp doanh nghiệp có thể tồn tại trước nhu cầucủa thời đại, là sự thay đổi chỗ làm nhanh chóng của nhân viên Động viên cũng giúp
tổ chức nâng cao năng suất lao động Vì vậy, các nhà quản trị cần hiểu rõ động viên để
có thể hoạt động một các hiệu quả
1.1.2 Khái niệm về thuyết phục
Thuyết phục là cách thức làm cho người khác có những hành động theo ý định củamình
Nghệ thuật thuyết phục:
- Tạo sự tin tưởng
- Tìm điểm tương đồng
- Lập luận rõ ràng
- Thể hiện cả ưu nhược điểm
- Khơi gợi tính tư lợi
- Tâng bốc có chiến lược
- Thể hiện tính chuyên gia
Trang 71.2 Ý nghĩa của động viên – thuyết phục
Động viên – thuyết phục là nghệ thuật quan trọng giúp nhà lãnh đạo có thể khơidậy những năng lực tiềm ẩn của nhân viên
Động viên là quá trình tâm lý diễn ra do sự tác động có mục đích và theo địnhhướng con người, thúc đẩy sự tự giác, hăng say hoàn thành công việc một cách hiệuquả nhất Thuyết phục mang lại tính khích lệ trong việc đạt được những mục tiêu Sựtác động giữa hai yếu tố này đem lại hiệu quả cao cho nhà lãnh đạo trong việc thu phụclòng người và phát triển tổ chức
1.3 Lý thuyết về động viên và thuyết phục.
1.3.1 Thuyết nhu cầu của Abraham Maslow
Abraham Maslow sinh năm 01/04/1908, mất năm 08/05/1970, là một nhà tâm
lý học người Mỹ Ông là người đáng chú ý nhất với sự đề xuất về Tháp Nhu Cầu Ôngđược xem là cha đẻ của chủ nghĩa nhân văn trong tâm lý học
Maslow đã đưa ra năm cấp nhu cầu, và ông đã sắp xếp chúng như trong một hệthống hình kim tự tháp gọi là thứ bậc của các nhu cầu, do có mức độ quan trọng khácnhau Maslow khẳng định rằng nếu tất cả nhu cầu của con người được thỏa mãn vàomột thời điểm nhất định cụ thể, thì việc thỏa mãn những nhu cầu trội nhất sẽ tạo rađộng lực mạnh nhất Những nhu cầu xuất hiện trước tiên phải được thỏa mãn trước khimột nhu cầu cao cấp hơn xuất hiện Năm nhu cầu của Maslow phân tích như sau:
Trang 81.3.1.1Các nhu cầu sinh lý hay nhu cầu cơ bản
Nhu cầu sinh lý là những nhu cầu cở bản và thiết yếu để tồn tại, bao gồm nhữngnhu cầu như ăn, uống, ngủ, nơi cư trú, tình dục, nghỉ ngơi … Nếu những nhu cầu nàykhông được đáp ứng thì cơ thể con người không thể hoạt động hay hoạt động một cáchchậm chạp, trì trệ Một khi nhu cầu này chưa được thỏa mãn tới mức độ cần thiết để cóthể duy trì cuộc sống thì các nhu cầu khác sẽ không thúc đẩy được con người
1.3.1.2 Nhu cầu an toàn
Nhu cầu sinh lý được đáp ứng đầy đủ thì cũng là lúc sự an toàn cá nhân được
ưu tiên Nhu cầu an toàn là nhu cầu giảm đến mức tối thiểu các mối đe dọa về vật chấtlẫn tình cảm, bao gồm nhu cầu sống trong khu vực an toàn, an ninh, bảo hiểm y tế, dựphòng tài chính, … Theo Maslow, nếu một người đang cảm thấy trong tình trạng nguyhiểm thì nhu cầu ở bậc cao hơn sẽ không được quan tâm nhiều
1.3.1.3Nhu cầu xã hội
Bậc thứ ba của nhu cầu là con người muốn được liên kết và chấp nhận trong
“xã hội” Điều này được bộc lộ qua tình cảm và bao gồm các nhu cầu: muốn có cácmối quan hệ như bạn bè và đồng nghiệp, muốn được gần gũi, muốn có gia đình,… Họcần tình yêu và cần được yêu thương bởi người khác Trong trường hợp không có cácyếu tố này, họ dễ bị cô đơn, trầm cảm lâm sàng hoặc mất kiểm soát Điều này có thểảnh hưởng đến nhu cầu sinh lý (mệt mỏi, biếng ăn, …) hoặc nhu cầu an toàn (sức khỏekém)
1.3.1.4Nhu cầu được tôn trọng
Mọi người đều có lòng tự trọng và nhu cầu được tôn trọng Lòng tự trọng củacon người là những mong muốn được chấp nhận và đánh giá cao từ người khác Họmuốn cung cấp cho người khác cảm giác họ đã đóng góp để chấp nhận giá trị bản thân.Nhu cầu được tôn trọng bao gồm: lòng tự trọng, thành tựu, sự chú ý, sự công nhận, sựnổi tiếng, … Sự mất cân bằng ở bậc nhu cầu này có thể dẫn tới sự thiếu tự trọng hoặcmặc cảm tự ti
1.3.1.5Nhu cầu tự thể hiện
Maslow xem đây là nhu cầu cao nhất trong cách phân cấp của ông Nhu cầu nàythúc đẩy con người phải thực hiện được điều gì họ mong ước, đạt được những mụctiêu mà họ đã đề ra, phát triển tiềm năng cá nhân trong lĩnh vực mà họ đã chọn Conngười tự nhận thấy bản thân cần thực hiện một công việc nào đó theo sở thích và chỉkhi công việc đó được thực hiện thì họ mới cảm thấy hài lòng
Trang 9Ý nghĩa Thuyết thang bậc nhu cầu của Maslow
Con người cá nhân hay con người trong tổ chức chủ yếu hành động theo nhucầu Chính sự thỏa mãn nhu cầu làm họ hài lòng và khuyến khích họ hành động Đồngthời, việc nhu cầu được thỏa mãn và thỏa mãn tối đa là mục đích hành động của congngười Theo cách xem xét đó, nhu cầu trở thành động lực quan trọng và việc tác độngvào nhu cầu cá nhân sẽ thay đổi được hành vi con người Nói cách khác, người quản lý
có thể điều khiển được hành vi của các thành viên trong tổ chức bằng cách dùng cáccông cụ hoặc biện pháp để tác động vào nhu cầu của họ làm cho họ hăng hái và chămchỉ hơn với công việc được giao, phấn chấn hơn khi thực hiện nhiệm vụ và tận tụy hơnvới công việc đảm nhận
1.3.2 Thuyết hai nhóm yếu tố của Herzberg
Frederick Herzberg (1923 – 2000) là nhà tâm lý học người Mỹ, cha đẻ củathuyết hai nhân tố Theo thuyết này, các nhân tố liên quan đến sự thỏa mãn đối vớicông việc được gọi là nhân tố động viên – nhân tố bên trong, và các nhân tố liên quanđến bất mãn được gọi là các nhân tố duy trì – nhân tố bên ngoài
Nhân tố động viên: Là tác nhân của sự thỏa mãn, sự hài lòng trong công việc,
như:
- Đạt kết quả mong muốn
- Sự thừa nhận của tổ chức, lãnh đạo và đồng nghiệp
- Trách nhiệm
- Sự tiến bộ, thăng tiến trong nghề nghiệp
- Sự tăng trưởng như mong muốn
Nhân tố duy trì: Là tác nhân của sự bất mãn của nhân viên trong công việc tại
một tổ chức, có thể là do:
- Chế độ, chính sách của tổ chức
- Sự giảm sát trong công việc không thích hợp
- Các điều kiện làm việc không đáp ứng mong đợi của nhân viên
- Lương bổng và các khoản thù lao không phù hợp hoặc chứa đựng nhiềunhân tố không công bằng
- Quan hệ với đồng nghiệp “có vấn đề”
- Quan hệ với các cấp (cấp trên, cấp dưới) không đạt được sự hài lòng
Trang 10Kết luận: Có nhiều học thuyết đề cặp đến vấn đề nhu cầu của con người nhưng giữa
các học thuyết này chúng ta dễ dàng thấy có nhiều mối liên hệ với nhau Cùng một vấn
đề các tác giả khác nhau nghiên cứu và thể hiện ở những khía cạnh khác nhau theocách riêng của mình Nhóm sẽ sử dụng thuyết thang bậc nhu cầu Maslow để phân tích
“Nghệ thuật động viên – thuyết phục của Gia Cát Lượng trong trận chiến Xích Bích”
Trang 11Chương 2:PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ NGHỆ THUẬT ĐỘNG VIÊN VÀ
THUYẾT PHỤC CỦA GIA CÁT LƯỢNG TRONG TRẬN CHIẾN XÍCH BÍCH 2.1Thực trạng động viên - thuyết phục của Gia Cát Lượng trong trận chiến Xích Bích
2.1.1 Bối cảnh lịch sử
Gia Cát Lượng, là người đất Dương Đô, tự là Khổng Minh (181 – 234), hiệu làNgọa Long tiên sinh, là vị quân sư và đại thần của nước Thục thời Hậu Hán Ông làmột chính trị gia, nhà quân sự và cũng là một học giả kiệt xuất
Năm 208, sau ba lần thỉnh cầu của Lưu Bị, ông đã rời túp lều tranh, phù giúpLưu Bị trung hưng nhà Hán, đã nhiều lần thể hiện tài năng siêu phàm, tuyệt luân, cóthể nói ông là người có đóng góp lớn nhất cho việc tạo dựng cơ đồ nhà Thục Hán
Có thể nói tài năng xuất chúng của Gia Cát Lượng thể hiện rõ nhất qua trậnXích Bích lịch sử, có tính chất quyết định đến cục diện chia ba thời Tam Quốc Trậnđánh diễn ra vào mùa đông năm Kiến An thứ 13 (năm 208) giữa liên quân Tôn Quyền– Lưu Bị với đội quân lấy danh nghĩa triều định của Tào Tháo rận Xích Bích kết thúcvới chiến thắng quyết định của phe Tôn-Lưu trước đội quân đông đảo hơn của TàoTháo
Chiến thắng này đã góp phần củng cố vị trí cho hai chư hầu Tôn Quyền, Lưu Bị
ở hai bờ Trường Giang, đồng thời ngăn cản việc Tào Tháo mở rộng phạm vi quyền lựcxuống phía Nam Trung Hoa, tạo cơ sở cho sự hình thành hai nước Thục Hán và ĐôngNgô
Để hình thành lên liên minh Tôn – Lưu liên hiệp kháng Tào, tạo đà cho chiếnthắng Xích Bích, Gia Cát Lượng qua sự ủy thác của Lưu Bị đã đi sứ sang Giang Đôngnhằm thuyết phục Tôn Quyền và Châu Du Qua đó cho chúng ta thấy tài năng trongnghệ thuật động viên – thuyết phục của Gia Cát Lượng
Trang 122.1.2 Gia Cát Lượng thuyết phục Tôn Quyền
Sau khi Tôn Sách mất, Tôn Quyền kế nghiệp, tuổi còn khá trẻ, luôn muốn thểhiện hùng tâm Khi nghe quân của Tào Tháo muốn xâm lấn Giang Đông, Tôn Quyền
đã có ý muốn đánh, song lại lo sợ thất bại, ắt phải thân vong
Lập trường Tôn Quyền vẫn đang lưỡng lự, không biết nên đánh hay nên hàng.Thêm vào đó, trong triều chia thành hai phe:” Phe chủ chiến” và “Phe chủ hòa”
Thuyết phục Tôn Quyền không phải là dễ, mưu sĩ tâm phúc của Tôn Quyền là
Lỗ Túc khuyên Tôn Quyền rằng:
“Mọi người, ai cũng có thể hàng Tào Tháo được, duy có tướng quân thì không
hàng được Như Lỗ Túc này mà hàng, thì Tháo phong cho làm quan, áo gấm về làng,
mà cũng không phải mất đất đai gì cả Tướng quân mà hàng Tào thì về đâu? Chức tước bất quá phong hầu là cùng, xe một cỗ, ngựa một con, đầy tớ vài ba người, muốn ngồi ngoảnh mặt về nam mà xưng cô có còn được nữa không?”
Lời của Lỗ Túc mặc dù đã động đến chỗ tự ái và khiến Tôn Quyền rất xúcđộng, nhưng vẫn chưa đánh tan được sự lưỡng lự của Tôn Quyền
Nhưng trong cuộc hội kiến, Tôn Quyền lại dẫn một đám mưu thần Đông Ngôtới, vừa cho Gia Cát Lượng thấy Giang Đông cũng có người tài, lại xem Gia CátLượng có thể thuyết phục những người chủ trương đầu hàng hay không Từ đó dẫn tớicuộc khẩu chiến giữa Gia Cát Lượng và đám quần Nho Trong cuộc đấu trí này, GiaCát Lượng mạnh mẽ biện giải khi bị căn vặn, hoặc dẫn ra điển cố, hoặc mượn cổ dụkim, hoặc lấy ví dụ Lưu Bị thắng Tào Tháo, khiến những người căn vặn hoặc cứnghọng, hoặc chỉ biết ngồi im và cảm thấy xấu hổ
Thuyết phục của Gia Cát Lượng với Tôn Quyền là trước thì nói khích, sau mớikhuyên nhủ Tôn Quyền sợ quân Tào nhiều, Khổng Minh càng phóng đại Tào Tháobinh nhiều tướng giỏi, lại khuyên Tôn Quyền đừng đánh mà hãy sớm ngoảnh mặt vềphương Bắc mà hàng Tôn Quyền nói:
Trang 13“Nếu quả như lời ông, thì sao Lưu Dự Châu không hàng Tào đi?”
Khổng Minh đáp: “Ngày xưa Điền Hoành là một tráng sĩ nước Tề còn biết giữ
nghĩa không chịu nhục, huống chi Lưu Dự Châu là tôn thân nhà Hán, anh hùng lừng lẫy trên đời, kẻ sĩ thảy đều trông mong Việc không xong là bởi trời, có đâu lại chịu luồn cúi người ta?”
Tôn Quyền nghe Khổng Minh nói xong, nét mặt hầm hầm, rũ áo đứng dậy, luivào nhà sau Chi tiết này thể hiện Khổng Minh đang khích ý chí đế vương của TônQuyền, nên khi Tôn Quyền nghe Lỗ Túc nói Khổng Minh có diệu kế phá Tào, TônQuyền vội đổi giận làm vui và đi hỏi ngay
Tôn Quyền hỏi: “Tào Tháo vốn chỉ ghét Lã Bố, Lưu Biểu, Viên Thiệu, Viên
Thuật, Lưu Dự Châu với tôi mà thôi Nay đã trừ được cả, duy chỉ còn Dự Châu với tôi Tôi không thể đem cả nước Ngô dâng cho người ta được Kế của tôi đã quyết, nhưng khi Lưu Dự Châu giúp cho thì cũng không ai đương nổi được Tào Tháo bây giờ Mà Dự Châu lại vừa mới thua trận, làm thế nào mà chống được nạn này“
Khổng Minh đáp: “Dự Châu tuy mới thua, nhưng Quan Vân Trường còn thống
lĩnh hàng vạn tinh binh; Lưu Kỳ ở Giang Hạ cũng có chừng vạn quân sĩ Quân Tào Tháo từ xa đến, tất cũng mỏi mệt; mới đây, lại đuổi Dự Châu, quân khinh kỵ đi ba trăm dặm một ngày, khác nào nỏ cứng giương lên đã đuối sức, chưa chắc bắn thủng được mảnh lụa mỏng Vả lại người phương bắc không quen đánh thuỷ; quân dân ở Kinh Châu gặp thế bí phải phục Tào, chớ không phải là tự nguyện Nay tướng quân thật muốn đồng tâm hiệp lực với Dự Châu, thì làm gì không phá được Tào Tháo? Quân Tào mà bị phá, tất phải kéo về bắc, thì thế Kinh, Ngô lại mạnh, mà hình thành thế chân vạc được Cơ hội được thua, chỉ trong lúc này, xin tướng quân hãy nghĩ cho
kỹ mà quyết đi!”
Quyền mừng lắm, nói: “Mấy lời của tiên sinh, thật đã làm sáng mắt tôi Ý tôi
đã quyết, không còn hồ nghi gì nữa“
Ngay hôm ấy, Tôn Quyền bàn bạc cất quân để cùng đi phá Tào Tháo Đâychính là cơ sở ban đầu cho liên minh Tôn-Lưu sau này