TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Thiết kế cảnh quan khu nhà dƣỡng lão trên thế giới
Nhà dưỡng lão có nguồn gốc từ ngành điều dưỡng và văn hóa cổ đại ở Châu Phi, với vai trò chăm sóc trẻ em và người già Tại các quốc gia phương Tây như Mỹ và Anh, do lối sống độc lập, con cái thường tách ra sống riêng, dẫn đến nhu cầu tự chăm sóc của cha mẹ Nhà dưỡng lão đã phát triển như một ngôi nhà thứ hai cho người cao tuổi, không chỉ là nơi chăm sóc tạm thời mà còn là không gian sống thoải mái, đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần, giúp họ cảm thấy an tâm và sống như ở nhà Ngược lại, ở phương Đông, truyền thống yêu cầu con cái có trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ.
Vì vậy nhà dưỡng lão thường chỉ được coi như nơi ở tạm thời của người cao tuổi trong một số hoàn cảnh bắt buộc
Cảnh quan khuôn viên các cơ sở y tế, đặc biệt là viện dưỡng lão, ngày càng phát triển cùng với sự tiến bộ của ngành Kiến trúc cảnh quan Ngành này có nguồn gốc từ thời Trung cổ với các thiết kế vườn và quảng trường, và chính thức được giảng dạy tại Harvard vào cuối thế kỷ XVIII Sự gia tăng nhu cầu về quy hoạch và thiết kế môi trường đô thị ở Mỹ đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ cho ngành Kiến trúc cảnh quan, mở rộng ảnh hưởng đến các không gian công cộng như bệnh viện và khu dân cư Do đó, cảnh quan cho các nhà dưỡng lão cũng nhận được nhiều sự quan tâm hơn.
Trước đây, quy hoạch cảnh quan cho các cơ sở y tế, đặc biệt là viện dưỡng lão, chủ yếu tập trung vào các vấn đề công năng, pháp lý, chính sách y tế và quy mô, trong khi cảnh quan thường bị bỏ quên.
Vào cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, khi xã hội phát triển và nhu cầu sống của con người tăng cao, ngành Kiến trúc cảnh quan đã có ảnh hưởng đáng kể đến nhiều loại hình không gian sống Điều này đặc biệt quan trọng đối với không gian cảnh quan của các cơ sở y tế, bao gồm cả viện dưỡng lão, nơi được chú trọng mở rộng và cải thiện về mặt hình thức Mục tiêu là tạo ra những môi trường sống lý tưởng, hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người.
1.1.2 Một số khu nhà dưỡng lão nổi tiếng trên thế giới
Trung tâm điều dƣỡng Maple Farm, Hoa Kì
Maple Farm mang đến một môi trường chăm sóc điều dưỡng độc đáo, khác biệt hoàn toàn so với bệnh viện Tại đây, khách hàng được tận hưởng phòng ngủ riêng, ánh sáng dịu nhẹ và sàn trải thảm, giúp họ cảm thấy thoải mái và thư giãn Khách hàng có thể nghỉ ngơi, dùng thuốc và thưởng thức bữa ăn theo lịch trình cá nhân Tùy theo nhu cầu và sở thích, các liệu pháp tại Maple Farm bao gồm nấu ăn, làm vườn hoặc ngắm cảnh thiên nhiên Không gian ngoài vườn rộng rãi tạo điều kiện cho khách hàng giao lưu, trò chuyện và tham gia vào các hoạt động cộng đồng thú vị.
Hình 1.1,1.2,1.3: Trung tâm điều dưỡng Maple Farm, Hoa Kì
Nhà dƣỡng lão Rockwell, Mỹ
Nhà dưỡng lão Highcliffe cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế tận tâm cùng với chỗ ở hiện đại, tạo điều kiện cho người cao tuổi theo đuổi sở thích cá nhân Không gian sống tại đây được thiết kế để mang lại bầu không khí thân thiện, gần gũi, giúp cư dân cảm thấy như đang ở nhà.
Highcliffe tọa lạc tại khu nghỉ mát Felixstowe bên bờ biển yên tĩnh, với kết nối đường sắt thuận tiện từ Ipswich Chỉ cách trung tâm thị trấn vài phút đi bộ, Highcliffe nằm gần bờ biển, mang lại sự thuận lợi cho cư dân Khuôn viên Highcliffe được thiết kế với các khu vườn chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, với cây xanh và hoa cỏ, cùng lối đi và chỗ ngồi giúp cư dân gần gũi với thiên nhiên Tất cả các phòng đều được trang bị tiện nghi hiện đại, nhiều phòng có phòng tắm riêng và một số còn có tầm nhìn ra biển.
Hình 1.4,1.5,1.6: Nhà dưỡng lão Rockwell, Mỹ
Nhà dƣỡng lão Glenaulin, Anh
Glenaulin là một nhà điều dưỡng được xây dựng trong một ngôi nhà cổ, từng là nơi cư trú của Thống đốc đầu tiên của Ireland Nơi đây đã được đầu tư và nâng cấp cơ sở vật chất nhằm tạo ra một môi trường nghỉ dưỡng thân thiện và gần gũi, giúp người già cảm thấy như đang ở trong chính ngôi nhà của mình.
Ngôi nhà kết hợp hài hòa giữa không gian sống truyền thống và các tiện nghi chăm sóc sức khỏe hiện đại, nằm trong công viên rộng hai mẫu Anh với dòng sông Liffey chảy qua Năm 2012, các dịch vụ phục vụ khách hàng đã được cải thiện với không gian mở, bao gồm đường dạo, ghế ngồi, đèn vườn ven sông và các khu vực xanh, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống tại đây.
Hình 1.7, 1.8, 1.9, 1.10: Nhà dưỡng lão Glenaulin, Anh
Viện an dƣỡng Abbey House, Australia
Abbey House là một viện an dưỡng hiện đại với 143 giường, tọa lạc tại thị trấn Mittagong, vùng Nam Highlands Nằm trên đỉnh đồi, viện cung cấp dịch vụ chăm sóc chất lượng cao với sự hỗ trợ của đội ngũ y tá 24/7.
Abbey House cung cấp chỗ ở hiện đại và các hoạt động cho phép các khách hàng nghỉ dưỡng được tiếp cận lối sống ở vùng Tây Nguyên
Nội thất sang trọng của phòng nghỉ tại Abbey được trang bị ti vi màn hình phẳng, Foxtel và cửa sổ lớn để đón ánh sáng tự nhiên, tạo nên không gian thoải mái Khu vườn xinh đẹp, sân trong và rạp chiếu phim cũng là những điểm nhấn nổi bật của ngôi nhà Các khu vực sinh sống được thiết kế tinh tế với nghệ thuật địa phương độc đáo từ Megan Barrass và Fleur Ryan, mang đến trải nghiệm nghệ thuật độc đáo Từ các phòng nghỉ, khách có thể ngắm nhìn khung cảnh rộng lớn 6 mẫu Anh và những đồng cỏ tươi tốt phía xa Khách nghỉ dưỡng tại Abbey còn có cơ hội tham gia các hoạt động ngoài trời như đi dạo, trò chuyện và thưởng thức tiệc trà buổi chiều.
Hình 1.11, 1.12, 1.13: Viện an dưỡng Abbey House, Australia
Nhà dƣỡng lão Terrey Hills , Australia
Terrey Hills hiện có 102 địa điểm chăm sóc cao cấp, được hỗ trợ bởi 24 nhân viên điều dưỡng đã đăng ký, bao gồm chuyên gia trong lĩnh vực điều dưỡng và chăm sóc bệnh nhân sa sút tâm thần Tại đây, cư dân sẽ được tận hưởng những chỗ ở sang trọng trong môi trường ấm cúng và chuyên nghiệp.
Chất lượng cơ sở vật chất tại Terrey Hills mang đến cho khách hàng không gian sống thoải mái và phong cách, với các phòng khách rộng rãi, riêng biệt, đầy đủ tiện nghi như phòng tắm riêng, điều hòa không khí và ti vi màn hình phẳng Nhiều phòng được thiết kế với cửa sổ lớn, cho phép ánh sáng tự nhiên tràn ngập Ngoài ra, ngôi nhà còn có vườn bản địa, không gian nhà nguyện và rạp chiếu phim, cùng với ban công ngoài trời và sân giữa, lý tưởng để cư dân giải trí cùng gia đình và bạn bè.
5 http://www.thompsonhealthcare.com.au
Hình 1.14, 1.15: Nhà dưỡng lão Terrey Hills , Australia.
Thiết kế cảnh khu nhà dƣỡng lão ở Việt Nam
Hiện nay, Việt Nam chưa có định nghĩa cụ thể về "nhà dưỡng lão", mặc dù khái niệm này xuất hiện trong các tài liệu về tiêu chuẩn thiết kế và xây dựng Theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nhà dưỡng lão được xếp vào nhóm công trình công cộng và loại công trình y tế, thường được hiểu là mô hình nhà ở cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe và tinh thần cho người cao tuổi Dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại các viện dưỡng lão ở nước ngoài được chú trọng hơn, trong khi tại Việt Nam, dịch vụ này vẫn còn mới mẻ và chưa phổ biến, chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM Những cơ sở chăm sóc người cao tuổi đầu tiên tại Việt Nam là các trung tâm điều dưỡng cho những người có công với đất nước, chủ yếu thực hiện nhiệm vụ điều dưỡng luân phiên cho người cao tuổi theo chính sách nhà nước mà không nuôi dưỡng suốt đời.
6 https://www.tapchikientruc.com.vn
Trung tâm chăm sóc người cao tuổi Thiên Phúc, thành lập năm 2001, là lão tư nhân đầu tiên tại TP.Hà Nội Sau đó, nhiều cơ sở dưỡng lão khác đã được hình thành nhằm đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe của người dân.
Các cơ sở dưỡng lão ở Việt Nam hiện nay có quy mô và tiêu chí rất đa dạng, không có tiêu chuẩn thống nhất về diện tích/người Một số cơ sở cao cấp như làng an dưỡng Ba Thương tại Củ Chi có diện tích rộng lớn, trong khi nhiều cơ sở từ thiện chỉ là những phòng nhỏ trong khuôn viên chùa hoặc do cá nhân mở với diện tích hạn chế Một số trung tâm được đầu tư tốt như Thiên Phúc và Nhân Ái có khu vực phục hồi chức năng và không gian xanh cho thư giãn, nhưng vẫn chỉ đáp ứng ở mức cơ bản Hầu hết các cơ sở từ thiện chủ yếu cung cấp nhu cầu ăn ở cho người cao tuổi mà thiếu trang thiết bị chăm sóc và không gian xanh phụ trợ.
Các yếu tố thẩm mỹ trong thiết kế kiến trúc cảnh quan thường bị xem nhẹ, đặc biệt tại các cơ sở nội thành như trung tâm dưỡng lão Thiên Đức và Nhân Ái, nơi bị giới hạn bởi chi phí thuê đất cao và thời gian ngắn Do đó, các cơ sở này chủ yếu chỉ cải tạo hạ tầng có sẵn mà không chú trọng đến thiết kế thẩm mỹ Trong khi đó, các cơ sở ngoại thành như trung tâm dưỡng lão Tuyết Thái có diện tích lớn nhưng cũng chỉ mới phát triển sân vườn ở mức sơ khai Việc thiếu đầu tư cho không gian nội thất và cảnh quan sân vườn dẫn đến sự đơn điệu trong kiến trúc, thiếu điểm nhấn thị giác, làm giảm sự hứng khởi cho người sử dụng.
7 https://www.tapchikientruc.com.vn
1.2.2 Một số nhà dưỡng lão ở Việt Nam
Trung tâm chăm sóc sức khỏe Orihom, Hoàng Mai, TP.Hà Nội
Tọa lạc tại trung tâm Thành phố Hà Nội, trung tâm có quy mô 72 giường với trang thiết bị hiện đại và đội ngũ y tế, điều dưỡng, nhân viên chăm sóc tận tâm và giàu kinh nghiệm Mặc dù khu vực nội thành có quỹ đất hạn chế, trung tâm đã tối ưu hóa diện tích sân bên ngoài để tạo không gian mở, giúp các cụ già gần gũi với thiên nhiên và giao lưu, trò chuyện với người thân.
Hình 1.16, 1.17, 1.18: Trung tâm chăm sóc sức khỏe Orihom, Hoàng
Trung tâm dưỡng lão và hướng nghiệp, phát triển tài năng trẻ
Phật Tích Được xây dựng trên diện tích 12ha thuộc xã Phật Tích, huyện Du
Tiên, Tỉnh Bắc Ninh, được xây dựng bởi quỹ đất Thiện Tâm thuộc tập đoàn Vingroup, và được Giáo hội Phật giáo bảo trợ về mặt tinh thần Kể từ tháng 07/2010, Trung tâm Phật Tích đã bắt đầu tiếp nhận các cụ già và trẻ em để nuôi dưỡng Trung tâm này là tổ hợp các công trình nhà ở khang trang, kết hợp với trung tâm văn hóa, thể thao, giải trí, cùng khuôn viên cây xanh và hồ nước thoáng đãng, thanh bình, bao gồm 20 tòa nhà ấm cúng và tiện nghi.
Hình 1.19: Trung tâm dưỡng lão và hướng nghiệp, phát triển tài năng trẻ Phật Tích
Viện dƣỡng lão Tuyết Thái, Đông Anh, TP.Hà
Nội Được thành lập tháng 4 năm 2012, sau hơn 2 năm phát triển, hiện nay trung tâm chăm sóc người cao tuổi
Tuyết Thái đã phát triển một hệ thống với hơn 200 giường dành cho người cao tuổi, nằm trên quy mô 10ha, bao gồm 3-4ha hồ, đảo và vườn trồng rau, cùng với 2ha trồng cây ăn trái Khu nhà ở và sinh hoạt chung được thiết kế để đáp ứng đầy đủ các điều kiện về môi trường tự nhiên và xã hội, tạo ra một không gian an lành, yên tĩnh cho người cao tuổi và bệnh nhân cần điều dưỡng.
Hình 1.20,1.21, 1.22: Viện dưỡng lão Tuyết Thái, Đông Anh, TP.Hà
Trung tâm Dƣỡng lão Bình Mỹ
Trung tâm chăm sóc người cao tuổi tọa lạc tại xã Bình Mỹ, huyện Củ Chi, TP.HCM, mang đến một môi trường xanh mát và không khí trong lành, yên tĩnh Với phương châm "Sống vui - Sống khỏe - Sống thọ", trung tâm đã trở thành lựa chọn tin cậy cho nhiều người cao tuổi trong khu vực Hồ Chí Minh, cung cấp dịch vụ chăm sóc và sinh hoạt thuận tiện.
Chí Minh mà còn cả các vùng lân cận Hình 1.23, 1.24: Trung tâm dưỡng lão Bình Mỹ, Củ Chi, TP.HCM
1.2.3 Một số nhà dưỡng lão khu vực thành phố Hà Nội
Trung tâm chăm sóc người cao tuổi TP.Hà
Nằm ở Số 2 ngõ 84 Trần Quang Diệu ( gần
Hoàng Cầu)- Đống Đa - Hà Nội Cơ sở phù hợp với các cụ muốn sống ở trung tâm thành phố, thuận tiện cho việc thăm nom của người thân
Trung tâm chăm sóc người cao tuổi Hà Nội tọa lạc tại vị trí đông đúc trong lòng thành phố, với tòa nhà 6 tầng sát mặt đường Tuy nhiên, trung tâm không có cảnh quan xung quanh, vì hai bên đều là các hàng quán nhộn nhịp.
Hinh 1.25, 1.26: Trung tâm chăm sóc người cao tuổi Hà Nội ngõ 84 Trần Quang Diệu Ba Đình TP.Hà Nội
Cơ sở Số 19 Ngõ 139 Tổ 1 Bằng Liệt, Hoàng
Liệt, Hoàng Mai, TP.Hà Nội là một khu vực yên tĩnh nằm sâu trong ngõ nhỏ, không phải là nơi đông đúc người qua lại Tuy nhiên, nơi đây thiếu không gian sân vườn để các cụ có thể thư giãn.
Nhà dưỡng lão đã tận dụng những gốc cây ven đường để đặt ghế đá, tạo không gian cho các cụ hóng gió Tuy nhiên, môi trường xung quanh không đảm bảo, với đường đi ghồ ghề và ghế đá cũ, không sạch sẽ.
Hình 1.27, 1.28: Nhà dưỡng lão Orihome ngõ 109 phố Bằng Liệt, Hoàng
Nhà dƣỡng lão Diên Hồng
Nhà dưỡng lão Diên Hồng, tọa lạc trên đường Lê Văn Lương kéo dài, có diện tích 1500m2 với 5 tầng và 1 tum Mỗi tầng được bố trí 5 phòng, cung cấp tổng cộng 21 giường, đảm bảo đầy đủ tiện nghi cho các cụ.
1 khu đô thị đang trong quá trình xây dựng tại phường
Yên Nghĩa, quận Hà Đông, nằm giữa khu nhà mới hoàn thành nhưng chưa có dân cư sinh sống Nhân viên đã tận dụng khoảng không hè của nhà hàng xóm để đặt thêm một bộ bàn ghế đá, tạo không gian thư giãn cho các cụ khi cần ra ngoài hít thở không khí trong lành.
Hình 1.29, 1.30: Trung tâm dưỡng lão Diên Hồng Yên Nghĩa, Hà Đông,
Các khu nhà dưỡng lão tại TP.Hà Nội hiện nay chưa được chú trọng về mặt cảnh quan, chủ yếu chỉ tập trung vào cơ sở vật chất và chất lượng điều dưỡng Mặc dù một số nhà dưỡng lão như Orihome có cảnh quan, nhưng vẫn còn đơn giản và thiếu đầu tư Nguyên nhân chính là do diện tích đất tại Hà Nội ngày càng thu hẹp, không đủ không gian cho cảnh quan Thêm vào đó, nhận thức xã hội về các khu nhà dưỡng lão vẫn còn nhiều định kiến tiêu cực, dẫn đến việc đầu tư cho chất lượng và cảnh quan của các khu nhà này chưa được quan tâm đúng mức.
Một số tài liệu, đồ án đã nghiên cứu về nhà dƣỡng lão
Vào năm 2012, sinh viên Nguyễn Văn Thái thuộc lớp 07KT6 của trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng đã thực hiện đồ án mang tên “Viện dưỡng lão TP Đà Nẵng” Đồ án có quy mô 72,856 m² và tọa lạc trên tuyến đường.
Nguyễn Tri Phương nối dài, gần khu đô thị mới Hòa Xuân -
Quận Cẩm Lệ - TP Đà Nẵng Xung quanh khu vực thiết kế giáp sông và nằm gần dự án khu du lịch sinh thái ven sông của quận
Dự án Cẩm Lệ 11 tập trung vào kiến trúc công trình với sự chú ý đến cảnh quan xung quanh Ý tưởng kiến trúc xanh được áp dụng trong thiết kế, bao gồm các mô hình như vườn trên mái và sử dụng pin năng lượng mặt trời, đồng thời định hình sơ bộ về cảnh quan bên ngoài công trình.
Hình1.31: Đồ án tốt nghiệp: “Viện dưỡng lãoTP.Đà Nẵng”
Năm 2014, đồ án tốt nghiệp: “Viện dưỡng lão TP.Đà
Đồ án "Viện dưỡng lão TP Đà Lạt" của sinh viên Lâm Thị Minh Nguyệt, Trường Đại học Yersin Đà Lạt, hướng đến việc xây dựng một trung tâm dưỡng lão với không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống Việt Nam Thiết kế bao gồm 5 khu vực chính: khu ở, khu sinh hoạt cộng đồng, khu đón tiếp và khám chữa bệnh, khu phục vụ, và khu công viên tâm linh.
Hình1.32: Mặt bằng thiết kế “Viện dưỡng lão TP.Đà Lạt”
Năm 2017, đồ án tốt nghiệp: “Khu nghỉ dưỡng người cao tuổi TP.Hải Phòng” của sinh viên Đặng Kim Yến, trường Đại học
Khu nghỉ dưỡng chăm sóc người cao tuổi Hải Phòng, tọa lạc tại phường Tràng Minh, quận Kiến An, được bao quanh bởi đồng ruộng và sông Đa Độ ở phía nam Đồ án quy hoạch công trình không chỉ chú trọng vào thiết kế mà còn đề xuất sử dụng năng lượng xanh như địa nhiệt, năng lượng mặt trời và gió Ngoài ra, cảnh quan tự nhiên với cây xanh và mặt nước được ưu tiên, cùng với việc sử dụng vật liệu sinh thái như gạch không nung và bê tông nhẹ trong xây dựng.
Hình 1.33 : Mặt bằng thiết kế và tiểu cảnh góc
13 http://lib.hpu.edu.vn
MỤC TIÊU – ĐỐI TƯỢNG – NỘI DUNG – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Mục tiêu nghiên cứu
Không gian kiến trúc cảnh quan khu nhà dưỡng lão tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang được hình thành trong bối cảnh trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí Khu vực này không chỉ mang đến môi trường sống lý tưởng cho người cao tuổi mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo ra các hoạt động giải trí phong phú cho cộng đồng.
• Đánh giá được hiện trạng khu đất nghiên cứu
Công ty Kiến Tạo Việt đã đề xuất phương án quy hoạch tổng thể cho trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang.
Thiết kế không gian kiến trúc cảnh quan cho khu nhà dưỡng lão tại trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ giải trí ở thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, nhằm tạo ra một môi trường sống thoải mái và thân thiện cho người cao tuổi Khu vực này sẽ kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và các tiện ích, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe của cộng đồng.
Đề xuất trồng cây xanh phù hợp với cảnh quan khu nhà dưỡng lão tại trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí ở thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang nhằm tạo môi trường sống trong lành, thoải mái cho cư dân và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đối tƣợng nghiên cứu
Khu nhà dưỡng lão tại trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ giải trí ở thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, mang đến một không gian lý tưởng cho người cao tuổi Tại đây, cư dân được tận hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và hoạt động giải trí phong phú, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo điều kiện giao lưu, kết nối cộng đồng.
Nội dung nghiên cứu
- Nghiên cứu tổng quan về cảnh quan khu nghỉ dưỡng trên Thế giới và tại Việt Nam
- Nghiên cứu định hướng quy hoạch trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí của công ty Kiến Tạo Việt
- Điều tra hiện trạng khu vực nghiên cứu
- Phân tích liên hệ vùng của khu vực nghiên cứu với các khu vực lân cận
- Phân tích các yếu tố không gian của khu vực nghiên cứu
- Đề xuất giải pháp quy hoạch
- Thiết kế chi tiết không gian cảnh quan khu nhà dưỡng lão
- Lựa chọn các dạng vật liệu dùng trong khu vực thiết kế : đá, cây xanh, nước, ánh sáng…
Phương pháp nghiên cứu
Tổng hợp tài liệu liên quan đến khu vực thiết kế bao gồm thông tin từ sách, báo, internet và các cơ quan quản lý, với các nội dung chính như lịch sử hình thành và phát triển khu vực, điều kiện kinh tế xã hội, tài liệu về cơ sở vật chất và hạ tầng công trình, bản đồ hiện trạng sử dụng đất, cùng mối liên hệ với các vùng lân cận.
Tổng hợp và phân tích các dự án, công trình nghiên cứu về kiến trúc cảnh quan khu dưỡng lão, nhằm đưa ra những kết luận quan trọng Phương pháp khảo sát hiện trạng bao gồm việc điều tra toàn bộ khu vực, thu thập thông tin về các yếu tố cảnh quan như công trình kiến trúc, cây xanh, địa hình, khí hậu và các điều kiện tự nhiên khác Đồng thời, lập biểu khảo sát cây xanh theo Bảng 1 và Bảng 2 để hỗ trợ cho quá trình nghiên cứu.
Mẫu 01: Điều tra hiện trạng hệ thống cây xanh
Sâu bệnh hại Ghi chú x y
Mẫu biểu 02: Điều tra hệ thống các loài hoa thảo
Địa điểm thiết kế được khảo sát và phân tích kỹ lưỡng, bao gồm việc chụp ảnh hiện trạng khu vực Đồng thời, cần xem xét mối liên hệ với cảnh quan xung quanh, kết hợp với việc phân tích các điểm nhìn, tầm nhìn và góc nhìn để đảm bảo tính hài hòa và hiệu quả cho dự án.
2.4.3 Phương pháp tổng hợp, phân tích
+ Tổng hợp, phân tích các số liệu, dữ liệu điều tra hiện trạng
+ Tổng hợp các nguyên tắc, cơ sở lý luận áp dụng trong việc thiết kế không gian kiến trúc cảnh quan khu nhà dưỡng lão
Sử dụng phương pháp vẽ tay và vẽ máy, chúng tôi xây dựng các bản đồ hiện trạng của các yếu tố cảnh quan trong khu vực thông qua các phần mềm đồ họa như AutoCAD, SketchUp và Photoshop, nhằm thể hiện rõ nội dung thiết kế.
ĐIỀU KIỆN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
Điều kiện tự nhiên
3.1.1 Vị trí địa lý, mối liên hệ khu vực
Trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tọa lạc tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam Bắc Giang nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội từ năm 2012 và giáp với nhiều tỉnh thành lân cận, bao gồm Lạng Sơn ở phía bắc, Quảng Ninh ở phía đông, Thái Nguyên và TP Hà Nội ở phía tây, cùng với Bắc Ninh và Hải Dương ở phía nam Tỉnh lỵ là TP Bắc Giang, cách trung tâm Hà Nội 50 km, với tọa độ địa lý 21°31′26′′B, 106°15′60′′Đ.
Trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, cách trung tâm Hà Nội 50 km về phía Đông Bắc Nơi đây tiếp giáp với trung tâm sát hạch lái xe tỉnh Bắc Giang về phía Bắc và được bao quanh bởi rừng cây cùng khu vực dân cư.
Hình 3.1 : Vị trí trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn
Phúc Thượng xã Song Mai TP Bắc Giang
Trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tọa lạc tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, cách trung tâm thành phố khoảng 5km về phía Tây Bắc Khu vực xung quanh trung tâm có dân cư đông đúc và là đất nông nghiệp do người dân địa phương canh tác.
Trung tâm tọa lạc cách đường ĐT 284 khoảng 1km, gần các trường Cao đẳng và Trung cấp tại Bắc Giang, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân các xã lân cận đến sử dụng dịch vụ vui chơi giải trí và nghỉ dưỡng cho người già Hơn nữa, vị trí trung tâm gần các bệnh viện trong thành phố Bắc Giang cũng giúp thuận tiện cho việc liên lạc, giao lưu và di chuyển bệnh nhân.
Hình 3.2: Sơ đồ mối liên hệ khu vực
Thành phố Bắc Giang có khí hậu gió mùa với hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 Nhiệt độ trung bình hàng năm dao động từ 23,2°C đến 23,8°C, với độ ẩm trung bình khoảng 83% đến 84% Tổng lượng mưa trung bình hàng năm vào khoảng 1.400 - 1.730mm Những điều kiện tự nhiên này tạo thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Bắc Giang trong cả ngắn hạn và dài hạn.
Trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa Đông Bắc Việt Nam, với bốn mùa rõ rệt trong năm Mùa Đông mang đến khí hậu khô và lạnh, trong khi mùa Hè có thời tiết nóng ẩm Mùa Xuân có khí hậu mát mẻ và mùa Thu thì ấm áp Độ ẩm trung bình hàng năm đạt 83%, với một số tháng có độ ẩm trên 85%, và các tháng mùa khô dao động từ 74% đến 80%.
3.1.3 Địa hình Địa hình Bắc Giang gồm 2 tiểu vùng miền núi và trung du có đồng bằng xem kẽ Vùng trung du bao gồm 2 huyện Hiệp Hòa, Việt Yên và TP.Bắc Giang Vùng miền núi bao gồm 7 huyện : Sơn Động, Lục Nam, Lục Ngạn, Yên Thế, Tân Yên, Yên Dũng, Lạng Giang Trong đó một phần các huyện Lục Ngạn, Lục Nam, Yên Thế và Sơn Động là vùng núi cao Đặc điểm chủ yếu của địa hình miền núi (chiếm 72% diện tích toàn tỉnh) là chia cắt mạnh, phức tạp chênh lệch về độ cao lớn Nhiều vùng đất đai còn tốt, đặc biệt ở khu vực còn rừng tự nhiên, đồi núi thấp Đặc điểm chủ yếu của địa hình miền trung du (chiếm 28% diện tích toàn tỉnh) là đất gò, đồi xen lẫn đồng bằng rộng, hẹp tùy theo từng khu vực
Trung tâm sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, thành phố Bắc Giang, có địa hình đồi núi và ao hồ nhỏ, với độ cao tăng dần về phía Tây Bắc và Đông Nam Điểm thấp nhất là lòng hồ ở cao độ 10.35, trong khi điểm cao nhất là đỉnh đồi với cao độ 69.66, tạo ra độ chênh lệch lên tới 59.31 Khu vực chủ yếu có địa hình tự nhiên, hiện đang trong quá trình thi công san lấp mặt bằng, dẫn đến sự xuất hiện của các taluy, đường đất và hồ nhỏ.
TP Bắc Giang có ba con sông lớn với tổng chiều dài 347 km, cung cấp nước quanh năm Khu vực này còn sở hữu hệ thống ao, hồ, đầm và mạch nước ngầm phong phú Nguồn nước mặt, nước mưa và nước ngầm dồi dào đáp ứng nhu cầu cho các ngành kinh tế và sinh hoạt của người dân.
Tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, khu vực trung tâm sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí có 4 hồ nhỏ nằm ở phía Tây Nam và Đông Nam, gần ranh giới của trung tâm Khu vực này cũng tiếp giáp với những ruộng canh tác của người dân địa phương, tạo nên một không gian hài hòa giữa thiên nhiên và dịch vụ cộng đồng.
TP Bắc Giang có sự đa dạng về cây xanh, bao gồm cây xanh tự nhiên và cây xanh trồng trọt Khu vực đồi núi thấp thích hợp cho việc trồng nhiều loại cây ăn quả và cây công nghiệp như vải thiều, cam, chanh, na, hồng, đậu tương và chè Trong khi đó, vùng trung du có khả năng trồng nhiều loại cây lương thực, thực phẩm, cây ăn quả và cây công nghiệp, góp phần vào sự phát triển nông nghiệp địa phương.
Tại trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí ở thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, cây xanh chủ yếu là cây mọc tự nhiên trên địa hình đồi núi, bao gồm ba tầng cây chính: thảm cỏ, cây bụi và cây tầng cao Tầng cây bụi có sự đa dạng về thành phần loài như xấu hổ và mò hoa trắng Tầng cây cao chủ yếu là bạch đàn và keo tai tượng, cùng với một số loài khác như nhãn và gáo, trong khi quá trình thi công cũng đã trồng thêm các loài như sấu, sanh, si và cọ.
Điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội
Thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, cách trung tâm thành phố 5km về phía Đông Nam, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ điều kiện kinh tế, văn hóa và xã hội của thành phố Bắc Giang, góp phần hình thành trung tâm sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại địa phương.
Bắc Giang nằm trên tuyến hành lang kinh tế Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng, gần kề với vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và giao lưu văn hóa với các nước trong khu vực.
Bắc Giang đã quy hoạch gần 1.500 ha cho các khu công nghiệp và cụm công nghiệp, trong đó một khu công nghiệp đã gần như lấp đầy Các khu công nghiệp này chủ yếu nằm ở phía nam tỉnh, thuộc huyện Việt Yên và Yên Dũng, được quy hoạch liền kề dọc theo quốc lộ 1A mới Hà Nội - Lạng Sơn Vị trí gần các đô thị lớn mang lại thuận lợi về giao thông đường bộ, đường sông, đường sắt, đường hàng không, cùng với các cảng sông và cảng biển, cách thủ đô Hà Nội khoảng
Vị trí địa lý thuận lợi với khoảng cách 60 km đến trung tâm, 50 km đến Sân bay quốc tế Nội Bài, 110 km đến Cảng Hải Phòng và 120 km đến cửa khẩu Hữu Nghị Quan Khu vực này có hệ thống hạ tầng hoàn chỉnh, đáp ứng tốt nhu cầu cung cấp điện, nước và dịch vụ bưu chính viễn thông.
Tỉnh Bắc Giang đang tích cực cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh, với ưu tiên đầu tư vào hạ tầng các khu, cụm công nghiệp Địa phương cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu lao động của doanh nghiệp Đặc biệt, Bắc Giang đang thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo hướng công khai, minh bạch, với cơ chế "một cửa liên thông", giúp nhà đầu tư dễ dàng nhận giấy chứng nhận đầu tư, mã số thuế và con dấu tại Ban quản lý các Khu công nghiệp hoặc Sở Kế hoạch và Đầu tư.
Bắc Giang nổi bật với nền văn hóa phong phú và đa dạng, thể hiện qua đời sống, phong tục, tập quán của các dân tộc Sự đa dạng này còn được phản ánh qua các hoạt động tín ngưỡng dân gian và lễ hội truyền thống.
Bắc Giang là nơi diễn ra hơn 500 lễ hội truyền thống hàng năm, trong đó có những lễ hội tiêu biểu như lễ hội Yên Thế, lễ hội Xương Giang, lễ hội Suối Mỡ, lễ hội Thổ Hà và lễ hội Chùa La (Vĩnh Nghiêm).
Tính đến tháng 11 năm 2010, tỉnh Bắc Giang có 2.237 di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó 492 di tích đã được xếp hạng (109 di tích cấp quốc gia và 383 di tích cấp tỉnh) Các di tích này phân bổ tại các huyện như Tân Yên (347 di tích), Hiệp Hoà (385 di tích), Việt Yên (331 di tích), Yên Dũng (318 di tích) và thành phố Bắc Giang (50 di tích) Nổi bật trong số đó là thành cổ Xương Giang, khu di tích cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế, khu di tích cách mạng Hoàng Vân, di tích Y Sơn, cây Dã hương nghìn năm tuổi tại Lạng Giang, và Kho Mộc bản hơn 3.000 bản tại chùa Vĩnh Nghiêm (Yên Dũng), đã được công nhận là Di sản tư liệu Khu vực châu Á – TBD vào ngày 16/5/2012 tại Bangkok, Thái Lan.
14 http://www.bacgiang.gov.vn
Bắc Giang nổi bật với kho tàng văn nghệ dân gian phong phú, bao gồm truyện thần thoại, cổ tích, huyền thoại, giai thoại, truyện cười, tục ngữ, ca dao, và nhiều thể loại âm nhạc như hát ví, hát trống quân, hát quan họ, chèo, ca trù Đặc biệt, dân ca Quan họ và Ca trù đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Bắc Giang nổi bật với nhiều cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, bao gồm khu thắng cảnh Suối Mỡ ở huyện Lục Nam, hồ Cấm Sơn và hồ Khuôn Thần tại huyện Lục Ngạn, cùng rừng nguyên sinh Khe Rỗ và Tây Yên Tử ở huyện Sơn Động Những địa điểm này không chỉ sở hữu hệ động thực vật phong phú, đa dạng mà còn bảo tồn nhiều loại sinh vật quý hiếm trong sách đỏ Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển đa dạng các loại hình du lịch tại Bắc Giang.
Theo điều tra dân số ngày 1 tháng 4 năm 2016, Bắc Giang có 1.653.397 người, mật độ dân số đạt 424 người/km², cao hơn 1,5 lần so với bình quân cả nước, với 11% dân số sống ở đô thị và 89% ở nông thôn Tỉnh có 6 dân tộc sinh sống, trong đó người Kinh chiếm đa số với 88,1%, tiếp theo là người Nùng (4,5%) và người Tày (2,6%) Tỷ lệ nam giới khoảng 49,92% và nữ giới 50,08% Người trong độ tuổi lao động chiếm 62,15%, trong đó 26% đã qua đào tạo nghề, và tỷ lệ hộ nghèo là 8,88%.
Bắc Giang tự hào là cái nôi của quan họ cổ với 23 làng ven sông Cầu, song hành cùng quan họ Bắc Ninh Đất quan họ Bắc Giang không chỉ giữ gìn truyền thống văn hóa mà còn duy trì tục kết chạ lâu đời, góp phần làm phong phú đời sống cộng đồng và xã hội.
Bắc Giang nổi bật với chùa Vĩnh Nghiêm (Yên Dũng), nơi đào tạo phật pháp thiền phái Trúc Lâm, và chùa Bổ Đà (Việt Yên) mang đậm nét cổ kính gần gũi với phật giáo Ấn Độ Đình Lỗ Hạnh (Hiệp Hòa), được xây dựng vào cuối thế kỷ XVI, từng được mệnh danh là "Đệ nhất Kinh Bắc" Ngoài ra, các nhà khảo cổ học đã phát hiện dấu tích của người thời đồ đá sinh sống tại Bắc Giang cách đây khoảng hai vạn năm, với các di chỉ quan trọng như Bố Hạ (Yên Thế), Chũ, Cầu Cát (Lục Ngạn) và Khe Táu.
Các nhà khảo cổ đã phát hiện dấu tích của con người thời đại đồ đá mới tại di chỉ Mai Sưu (Lục Nam) và di chỉ Đông Lâm (Hiệp Hòa) cho thấy sự sinh sống của con người trong thời đại đồ đồng trên vùng đất An Châu (Sơn Động).
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Hiện trạng khu vực nghiên cứu
Khu nhà dưỡng lão tọa lạc tại trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí ở thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, có vị trí và ranh giới rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc và phục vụ người cao tuổi.
Hệ thống giao thông trong khu vực hiện tại chưa được xác định rõ ràng, chủ yếu là các con đường mòn đất được hình thành từ quá trình san lấp mặt bằng.
Hình 4.2: Hiện trạng hệ thống giao thông
Khu nhà dưỡng lão có chế độ nắng cao suốt cả ngày do thiếu cây xanh và công trình kiến trúc Đặc biệt, khu vực này chủ yếu là mặt bằng đất trống, tạo ra môi trường ít bóng mát cho cư dân.
Hình 4.3 : Hiện trạng mật độ che bóng
Do địa hình đồi cao ở phía Đông Bắc nên gió ĐB thổi với cường độ nhẹ vào toàn bộ khu nhà dưỡng lão
Gió ĐN thổi mạnh do phía đông Nam khu nhà dưỡng lão có địa hình cao hơn địa hình khu ruộng canh tác của người dân quanh khu vực
Hình 4.4, 4.5 : Hiện trạng gió Đông Bắc và Đông Nam thổi trong khu nhà dưỡng lão
Khu vực này có địa hình đồi giật cấp dần lên phía Bắc, chủ yếu là địa hình bằng phẳng Đặc biệt, sự giật cấp rõ ràng tại các vị trí taluy và hồ nước đang được san lấp cải tạo.
Hình 4.6: Hiện trạng độc dốc
4.1.6 Phân tích thoát nước bề mặt
Mước mặt chảy từ vùng có độ cao lớn ở phía Bắc xuống khu vực có độ cao thấp hơn ở phía Nam, cuối cùng đổ vào lòng hồ.
Hình 4.7: Hiện trạng thoát nước mặt
Hiện tại, khu nhà dưỡng lão đang trong quá trình san lấp mặt bằng, dẫn đến việc cây xanh tại đây gần như không còn Số lượng cây còn sót lại chủ yếu là một số cây trồng xung quanh Qua khảo sát, tôi đã thống kê được các loài cây xanh trong khu vực, bao gồm: 12 cây cọ trồng hàng, 1 cây tùng tháp, 3 cây bạch đàn trắng và 1 cây sấu.
Hình 4.8: Sô đồ hiện trạng cây xanh
Hình 4.9, 4.10, 4.11, 4.12 : Hiện trạng cây xanh
Bắc Giang có 382.200 ha đất tự nhiên và chia ra làm
4 nhóm đất chính gồm có:
Nhóm đất phù sa, nhóm đất feralit, nhóm đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ, nhóm đất xói mòn trơ sỏi đá
Hình 4.13: Bản đồ nhóm đất chính tỉnh Bắc Giang Hình 4.14: Hiện trạng đất
Trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP.Bắc Giang nằm trong khu vực đất feralit đỏ vàng, thường xuất hiện dưới tán rừng mưa nhiệt đới Đất feralit có màu đỏ hoặc lẫn đỏ, với tầng tích lũy chất hữu cơ mỏng và hàm lượng chất hữu cơ thấp, chủ yếu chứa mùn và axít fulvônic Tầng B thường có sự tích tụ ôxit của sắt và nhôm, tạo nên màu đỏ vàng đặc trưng Đặc điểm của đất feralit bao gồm lượng khoáng nguyên sinh thấp, giàu hyđrôxit sắt, nhôm, mangan và chứa nhiều khoáng sét caolinit, với axit fun-vô-nic chiếm ưu thế trong các axit mùn.
4.1.10 Nhận định chung về hiện trạng cảnh quan khu vực nghiên cứu
Khu vực nghiên cứu hiện đang trong quá trình san lấp mặt bằng, vì vậy cảnh quan chưa được thể hiện rõ nét Tại đây, không có công trình kiến trúc hay cơ sở hạ tầng, và số lượng cây xanh rất hạn chế, dẫn đến việc cảnh quan khu vực chưa được phát triển.
Phân tích phương án quy hoạch tổng thể trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thƣợng, xã Song Mai, TP.Bắc Giang của công ty Kiến Tạo Việt
4.2.1 Phương án quy hoạch tổng thể toàn khu
Phương án quy hoạch trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP.Bắc Giang do công ty Kiến Tạo Việt đề xuất bao gồm nhiều dịch vụ phong phú Trung tâm sẽ cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, cùng với các khu vui chơi giải trí như khu trượt nước theo ống, khu trượt cỏ, khu tắm suối, và khu vui chơi trẻ em kết hợp sân tổ chức lễ hội Đặc biệt, khu bể bơi rộng 950m2 và hồ điều hòa 7700m2 với đường dạo quanh sẽ tạo không gian thư giãn cho du khách Ngoài ra, các dịch vụ ăn uống và nghỉ ngơi sẽ được phục vụ tại khu nhà dịch vụ và các khu nhà sàn, với mặt sàn 60m2 được bố trí xen kẽ với các khu vui chơi, mang đến chỗ nghỉ chân thoải mái cho du khách.
Hình 4.15 : Mặt bằng và phối cảnh quy hoạch tổng thể trung tâm
Công ty Kiến Tạo Việt đã đề xuất quy hoạch tổng thể cho trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, TP Bắc Giang, nhằm tạo ra một không gian cảnh quan phong phú với nhiều loại hình dịch vụ giải trí và các khu chức năng đáp ứng nhu cầu của chủ đầu tư.
Phân khu chức năng sử dụng địa hình và cây xanh nhưng chưa đạt được hiệu quả thẩm mỹ
Hạ tầng hiện tại chưa đáp ứng đầy đủ công năng, với quy hoạch sơ bộ chỉ tập trung vào đường giao thông liên khu và đường dạo, trong khi thiếu các cơ sở hạ tầng thiết yếu khác như gạch lát, kiến trúc vật, và hệ thống chiếu sáng.
Hình dạng lòng hồ không hài hòa với hệ thống giao thông đường dạo, thiếu tính thẩm mỹ Không gian mặt nước bị chia cắt, có những khu vực không cần thiết như suối hoa bên cạnh hồ lớn, khu tắm suối và bể bơi.
Thiếu quy hoạch về cây xanh
Hình 4.16:Hệ thống giao thông Hình 4.17: Không gian mặt nước
4.2.2 Phân tích khu nhà dưỡng lão theo phương án quy hoạch tổng thể
Khu nhà dưỡng lão được quy hoạch với chế độ nắng nhiều trong suốt cả ngày, do việc bố trí cây xanh hạn chế Cây xanh chủ yếu được trồng ở rìa ngoài của khu vực.
Hình 4.18: Sơ đồ mật độ che bóng theo phương án quy hoạch
Hệ thống thoát nước mặt được thiết kế để thu gom nước từ hai bên trục đường giao thông lớn, tập trung vào khu vực thảm cỏ và các công trình nước Nước sẽ chảy vào các hố ga thu nước nội bộ và được dẫn xuống ao sen Cuối cùng, nước mặt sẽ được thoát đi qua hệ thống ống thoát nước ngầm dưới lòng đất.
Hình 4.19: Thoát nước mặt theo phương án quy hoạch
Khu vực dưỡng lão bị ảnh hưởng bởi hai loại gió chính là gió Đông Bắc và Đông Nam Các dãy nhà được bố trí hợp lý, với mặt trước hướng về phía gió Đông Nam, giúp đón nhận luồng gió mát mẻ vào mùa hè.
Do sự bố trí cây xanh trong khu vực rất hạn chế, gió thổi vào nhà dưỡng lão không bị ảnh hưởng trực tiếp Tuy nhiên, khi gặp phải hai dãy nhà cao tầng, luồng gió có thể bị chuyển hướng, nhưng mức độ thay đổi là không đáng kể.
Hình 4.20, 4.21: Sơ đồ hướng gió Đông Bắc và Đông Nam thổi trong khu nhà dưỡng lão theo phương án quy hoạch
Khu nhà dưỡng lão được thiết kế với 2 dãy nhà cao tầng, bên cạnh ao sen rộng 1800m2, có 2 chòi nghỉ ven hồ và được bao quanh bởi thảm cỏ cây xanh cùng với các lối dạo bộ.
Hình 4.22: Sơ đồ không gian theo phương án quy hoạch
Hệ thống giao thông trong khu nhà dưỡng lão bao gồm hai loại đường: trục đường chính bao quanh khu vực và hệ thống đường dạo ven hồ, tạo không gian thư giãn cho các cụ Các đường dạo này kết nối trực tiếp với trục đường chính, liên kết với các khu vực khác và khu nhà điều hành, hồ điều hòa gần kề.
Hình 4.23: Sơ đồ hệ thống giao thông khu nhà dưỡng lão theo phương án quy hoạch
Các điểm nhìn được hình thành từ sự bố trí các công trình nhà dưỡng lão và các chòi nghỉ ven hồ
Hình 4.24: Sơ đồ điểm nhìn theo phương án quy hoạch
Hình 4.25, 4.26: Phối cảnh khu nhà dưỡng lão theo phương án quy hoạch
Hình 4.27: Mặt cắt khu nhà dưỡng lão theo phương án quy hoạch
Nguyên lý thiết kế, cơ sở pháp lý áp dụng
Thiết kế cảnh quan cho khu nhà dưỡng lão tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, thành phố Bắc Giang, do công ty Kiến Tạo Việt thực hiện, đã được phê duyệt và phù hợp với quy hoạch tổng thể của trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ giải trí.
Hình thành môi trường cảnh quan an toàn, thuận tiện, gần gũi cho người già
Bố trí tay vịn và thanh vịn ở các vị trí thích hợp cùng với thiết kế cơ sở hạ tầng sử dụng vật liệu an toàn giúp giảm thiểu nguy cơ vấp ngã và trơn trượt Cần kiểm soát nghiêm ngặt để ngăn người cao tuổi tiếp cận các khu vực nguy hiểm như hồ nước và trạm điện Đồng thời, lắp đặt thiết bị giám sát để bảo đảm an toàn cho cư dân, nhân viên và khách thăm.
Thiết kế không gian cho người cao tuổi cần chú trọng vào tính dẫn hướng và khả năng nhận biết vị trí hiện tại cũng như đích đến Các yếu tố dẫn hướng như cây xanh, non bộ và tượng nên được bố trí ở những khu vực thường xuyên sử dụng, đảm bảo dễ nhìn từ xa Biển báo cần sử dụng ngôn ngữ đơn giản và có sự tương phản rõ ràng giữa các biểu trưng để hỗ trợ người cao tuổi trong việc tìm đường.
Môi trường chăm sóc cho người cao tuổi cần tạo cảm giác ấm cúng và như ở gia đình, với màu sắc, kiến trúc và cây xanh được thiết kế để mang lại sự vui vẻ và đa dạng Tránh sử dụng màu sắc quá sặc sỡ, vì có thể gây rối loạn cho thị lực yếu và tạo cảm giác bất an Đặc biệt, cần chú ý đến thiết kế không gian để đảm bảo tính riêng tư và đáp ứng sở thích cá nhân, từ đó tăng cường sự tự chủ và độc lập cho người cao tuổi.
Hình thành môi trường cảnh quan phát triển bền vững
Nhà dưỡng lão là công trình công cộng có ảnh hưởng lớn đến môi trường và kinh tế của cộng đồng xung quanh Do đó, việc thiết kế cần chú trọng đến tiết kiệm năng lượng, thân thiện với môi trường và đảm bảo yếu tố thẩm mỹ.
Yếu tố thẩm mỹ trong thiết kế nhà dưỡng lão không chỉ tạo cảm giác như ở nhà cho người cao tuổi mà còn nâng cao hình ảnh của cơ sở trước mắt người thân và khách tham quan Việc sử dụng ánh sáng tự nhiên, vật liệu sinh thái, và bố trí nghệ thuật cùng không gian xanh là rất quan trọng Thiết kế cần đảm bảo sự hài hòa về tỷ lệ, màu sắc và quy mô, với không gian sinh hoạt chung rộng rãi và sáng sủa, trong khi các khu vực riêng tư nên mang lại cảm giác ấm cúng và thân mật.
Phương án đề xuất
4.4.1 Đề xuất điều chỉnh phương án quy hoạch trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng và dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, thành phố Bắc Giang của công ty Kiến Tạo Việt
Quy hoạch lại hệ thống giao thông đường dạo trong toàn khu cho đẹp mắt và ăn nhập hơn với hệ thống giao thông
Hình 4.28: Đề xuất quy hoạch tổng thể hệ thống đường dạo
Để tối ưu hóa không gian mặt nước trong khu vực, đề xuất lược bỏ ba không gian mặt nước, bao gồm suối hoa theo mùa cạnh hồ điều hòa 7700m2, thay vào đó là trồng hoa nở theo mùa trên thảm cỏ ven hồ Khu tắm suối cũng sẽ được giảm bớt do đã có khu bể bơi 950m2 và hồ cá coi kết hợp đảo, nhằm giảm thiểu sự chia cắt không gian mặt nước Ngoài ra, không gian mặt nước thuộc khu nhà dưỡng lão sẽ được thu nhỏ từ 1800m2 xuống còn 900m2 để tạo thêm diện tích cho các hoạt động khác.
Đề xuất quy hoạch tổng thể không gian mặt nước nhấn mạnh việc ưu tiên sử dụng các loài cây bản địa cho khu vực, đặc biệt là những loài có khả năng sống khỏe và lâu năm, phù hợp với đặc điểm của đất feralit tại Bắc.
Giang là vùng phát triển mạnh mẽ các loại cây ăn quả, do đó có thể trồng xen kẽ giữa các loại cây ăn quả và cây rừng Một số loài cây rừng đề xuất bao gồm keo, tai chua, và trám ghép Các loại cây ăn quả mang lại bóng mát tốt như bưởi, xoài, nhãn, vải, mít, khế, và sấu cũng rất phù hợp Đối với hoa thảo, có thể lựa chọn các loài cây ngắn ngày theo mùa như hoa thạch thảo, ngọc thảo, dạo yên thảo, các loại cúc, dừa cạn, tía tô cảnh, và cúc mặt trời.
Hình 4.30: Đề xuất quy hoạch tổng thể mảng không gian xanh
4.4.2 Đề xuất ý tưởng thiết kế cảnh quan khu nhà dưỡng lão
Sơ đồ công năng được thiết kế với 4 khu chức năng chính: khu hồ nước, khu trị liệu ngoài trời, khu thể dục thể thao (TDTT) và khu vườn hoa Khu TDTT và sinh hoạt cộng đồng (SHCĐ) được đặt gần nhau để thuận tiện cho việc sử dụng, đồng thời sử dụng cây xanh làm bình phong để cách ly với khu vui chơi trẻ em, giảm thiểu tiếng ồn Các mảng rừng chắn gió Đông Bắc và hút gió mát từ Đông Nam vào khu nhà dưỡng lão Phân tích điểm nhìn giúp xác định các điểm nhấn và cảnh quan, trong khi đường dạo và hàng cây liên kết không gian giữa các khu vực.
Hình 4.31: Sơ đồ công năng 1 Hình 4.32: Sơ đồ công năng 2 Hình 4.33: Sơ đồ công năng 3
So sánh 3 sơ đồ công năng
Sơ đồ công năng 1 Sơ đồ công năng 2 Sơ đồ công năng 3
Sử dụng hai mảng rừng lớn, một ở phía Đông Bắc khu trị liệu và một ở phía Đông Bắc vườn hoa, để chắn gió Đông Bắc vào mùa đông và hút gió mát từ phía Đông Nam đi qua các hồ vào khu công trình và các không gian xung quanh.
- - Mảng rừng như 1 ranh giới giữa khu vườn hoa và khu TDTT kết hợp SHCĐ, giúp hình thành những không gian riêng tư cho các cụ hiệu quả
Hai mảng rừng được sử dụng để tạo chắn gió ở hai phía khu trị liệu, giúp bảo vệ khu nhà dưỡng lão khỏi gió Đông Bắc và thu hút gió Đông Nam mát mẻ Điều này mang lại hiệu quả cao cho khu trị liệu, tuy nhiên, các khu vực khác vẫn chưa được giải quyết triệt để vấn đề chắn gió xấu từ hướng Đông Bắc.
Chia nhỏ không gian hồ thành hai hồ nhỏ giúp tạo thành chuỗi các hồ liên tiếp, đồng thời sử dụng các mảng rừng nhỏ dọc theo khu vực bờ hồ để giảm thiểu tác động của gió.
Tuy nhiên, hiệu quả chắn gió không đạt yêu cầu do các mảng rừng bị phân tán, không tạo ra khả năng chắn gió Đông Bắc và hút gió Đông Nam hiệu quả như trong sơ đồ công năng 1.
- - Theo định hướng quy hoạch các không gian mặt nước đang bị chia nhỏ nên việc chia nhỏ hồ thành 2 hồ nhỏ là không hợp lí
Vì vậy lựa chọn phương án sơ đồ công năng 1 là phương án tối ưu nhất
4.4.2 Thiết kế chi tiết khu nhà dưỡng lão
Bố trí hai sân bóng chuyền hơi cho người cao tuổi tại khu vực sân lớn phía trước công trình, kết hợp với khu sinh hoạt cộng đồng Giàn hoa lượn bất thường tạo điểm nhấn cho không gian Khu vườn hoa là nơi lý tưởng cho các cụ dạo bộ, với cây xanh tạo ra các không gian riêng tư cho những ai có nhu cầu Khu trị liệu được thiết kế với bình phong cây ba lớp, giúp chắn gió lạnh Đông Bắc và giảm tiếng ồn từ khu vui chơi trẻ em phía Bắc Hồ nước được bao quanh bởi các dải kè mềm, tăng tính sinh thái và tạo không gian giống như công viên ven hồ, với cầu bê tông bắc qua hồ làm lối vào chính của khu nhà dưỡng lão.
Hình 4.34: Mặt bằng tổng thể
Sử dụng gạch cỏ để lát đường dạo và lối đi giúp bảo vệ môi trường và giảm thiểu bê tông hóa Đá nhám được chọn cho sân chơi bóng chuyền để tăng cường độ ma sát và giảm nguy cơ trơn trượt Đường liên khu sẽ được lát bằng asphalt theo kế hoạch quy hoạch đã đề ra.
Bố trí ghế dạng dải đổ bê tông và chòi nghỉ kết hợp giàn cảnh tại khu vực vườn hoa tạo nên không gian thư giãn lý tưởng Khu vực trị liệu ngoài trời được trang bị bàn ghế phù hợp, mang lại sự thoải mái cho người sử dụng Vỉa hè sát công trình phía Tây Bắc được thiết kế với ghế ngồi uốn lượn, tạo điểm nhấn thú vị ở gốc cây Giàn hoa được bố trí phía Bắc trước hai công trình, thu hút ánh nhìn và tạo không gian xanh mát.
Hình 4.35: Vật liệu lát Hình 4.36: Kiến trúc vật
Sử dụng các loài hoa thảo có sức sống mạnh mẽ để tạo không gian riêng tư và điểm nhấn cảnh quan ở khu vực phía Tây Nam của công trình, kết hợp với lớp cây bụi dày sẽ mang lại vẻ đẹp tự nhiên và sự thư giãn cho khu vườn.
Bắc khu trị liệu để kết hợp với lớp cây tầng cao ngăn cách khu vui chơi trẻ em
Sử dụng cây gỗ thường xanh và cây gỗ có hoa để tạo sự đa dạng cho cảnh quan theo mùa Đặc biệt, khu vực trị liệu nên được bố trí các loại cây có tinh dầu thơm như Long não và thông, nhằm tạo ra không khí thư giãn, tốt cho sức khỏe của các cụ.
Hình 4.37: Phối trí hoa thảo Hình 4.38: Bố trí cây bóng mát
Hình 4.39: Mặt cắt tổng thể
Hình 4.40: Mặt bằng chi tiết khu 1 – vườn hoa Hình 4.41: Phối cảnh khu 1 – vườn hoa
Hình 4.42: Mặt cẳt khu 1 – vườn hoa
Hình 4.43:Mặt bằng khu 2 – trị liệu ngoài trời Hình 4.44:Phối cảnh khu 2 – trị liệu ngoài trời và vỉa hè
Hình 4.45: Mặt cắt khu 2 – trị liệu ngoài trời
Hình 4.46: Mặt bằng khu 3 – Thể dục thể thao Hình 4.47: Phối cảnh khu 3 – thể dục thể thao
Hình 4.48: Mặt cắt khu 3 – thể dục thể thao
Hình 4.49: Mặt bằng khu 4 – Hồ nước Hình 4.50: Phối cảnh khu 4 – Hồ nước
Hình 4.51: Mặt cắt khu 4 – Hồ nước
Hình 4.52: Phối cảnh tổng thể
KẾT LUẬN- TỒN TẠI- KHUYẾN NGHỊ
Tóm tắt kết quả của khóa luận:
Khóa luận đã tiến hành phân tích hiện trạng và đưa ra đề xuất thiết kế cảnh quan cho khu nhà dưỡng lão tại trung tâm văn hóa sức khỏe cộng đồng, đồng thời kết hợp với dịch vụ vui chơi giải trí tại thôn Phúc Thượng, xã Song Mai, thành phố Bắc Giang.
Nội dung khóa luận đã đưa ra hiện trạng cơ bản của một số khu nhà dưỡng ở Việt Nam và trên khu vực Hà Nội
