Kiến thức Sau bài học này, HS cần:Trình bày được một trong những vấn đề nổi cộm về dân cư, xã hội và di sản lịch sử châu Phi ví dụ: vấn đề nạn đói, vấn đề xung đột quân sự.... Bài học nà
Trang 1BÀI 10: ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ, XÃ HỘI CHÂU PHI
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
Sau bài học này, HS cần:Trình bày được một trong những vấn đề nổi cộm về dân
cư, xã hội và di sản lịch sử châu Phi (ví dụ: vấn đề nạn đói, vấn đề xung đột quân sự )
2 Năng lực
Năng lực riêng
- Năng lực nhận thức khoa học địa lí thông qua việc trình bày một trong những vấn
đề nổi cộm về dân cư, xã hội và di sản lịch sử châu Phi
- Năng lực tìm hiểu địa lí thông qua việc sử dụng các công cụ địa lí học như: tài liệu văn bản, biểu đồ, video clip, ; khai thác internet
Năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác thông qua việc trao đổi, thảo luận nhóm
- Năng lực tự chủ và tự học thông qua việc chủ động tìm hiểu những vấn đề liên quan đến bài học
3 Phẩm chất
- Chăm chỉ và có trách nhiệm trong học tập
- Tôn trọng sự khác biệt giữa các dân tộc, chủng tộc
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Đối với giáo viên
- SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 7
- Biểu đồ dân số và tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên châu Phi
- Một số hình ảnh, video clip về tình trạng di cư, đói nghèo, xung đột, di sản văn hoá ở châu Phi (nếu có)
2 Đối với học sinh
SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 7
Đồ dùng học tập, tư liệu liên quan đến bài học theo yêu cầu của GV (nếu có)
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU
- Mục tiêu: Tạo tình huống học tập, định hướng nội dung bài học mới, tạo
hứng thú cho HS
- Nội dung: GV cho HS xem video và nêu những vấn đề mà châu Phi đang
gặp phải trong video
- Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS
- Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
Trang 2- GV cho HS xem video và nêu những vấn đề mà châu Phi đang gặp phải trong
video:
https://www.youtube.com/watch?v=zA9zYbZOXN4
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- Các nhóm thảo luận, chia sẻ các thông tin trong video
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- Đại diện các nhóm trình bày trước lớp phần thảo luận của nhóm mình
- Các nhóm khác lắng nghe, bổ sung ý kiến (nếu có)
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và dẫn dắt vào nội dung bài mới
Châu Phi hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức về dân cư, xã hội trong quá
trình phát triển Bài học này chúng ta sẽ tìm hiểu về một số vấn đề nổi cộm như:
bùng nổ dân số; nạn đói, xung đột quân sự và di sản lịch sử châu Phi chúng ta
hãy cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay - Bài 10: Đặc điểm dân cư, xã hội châu
Phi.
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về đặc điểm dân cư
- Mục tiêu: Trình bày được một trong những vấn đề nổi cộm về dân cư châu
Phi
- Nội dung: GV tổ chức cho HS làm việc nhóm
- Sản phẩm học tập: những vấn đề nổi cộm về dân cư châu Phi
- Tổ chức hoạt động :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC SINH DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS làm việc nhóm
+ Nhóm số chẵn: Tìm hiểu về số dân Đọc thông tin
và quan sát hình 10.1 trong SGK để nhận xét về số
dân ở châu Phi
+ Nhóm số lẻ: Tìm hiểu về bùng nổ dân số Đọc
thông tin và quan sát hình 10.1 trong SGK để nhận
xét về vấn đề bùng nổ dân số ở châu Phi
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
HS đọc thông tin, phân tích bảng số liệu và nhận
xét
GV gợi ý HS quan sát hình 10.1, nhận xét về số dân
và tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên châu Phi Sau khi
đại diện nhóm trình bày kết quả, nhận xét, GV
chuẩn kiến thức
GV có thể giải thích cho HS hiểu thế nào là bùng
nổ dân số Bùng nổ dân số xảy ra khi sự gia tăng
1 Đặc điểm dân cư
a Số dân
- Năm 2019, châu Phi có 1 308,1 triệu người, chiếm 17 % dân số thế giới
- Hai quốc gia có dân số trên 100 triệu người là Ni-giê-ri-a (201 triệu người) và Ê-ti-ô-pi-a (112,1 triệu người)
b Bùng nổ dân số
- Sự gia tăng dân số nhanh trong thời gian ngắn và tỉ lệ gia tăng dân
số tự nhiên bình quân hằng năm vượt trên 2,1 % ở phần lớn các quốc gia châu Phi được gọi là bùng
nổ dân số
- Nguyên nhân: do tỉ suất sinh cao,
Trang 3dân số diễn ra nhanh trong thời gian ngắn và tỉ lệ
gia tăng dân số tự nhiên bình quân hằng năm vượt
trên 2,1 %
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 2-3 HS trình bày kết quả
- Các HS còn lại nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có)
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV đánh giá, nhận xét câu trả lời của HS, chuẩn
kiến thức và chuyển sang nội dung tiếp theo
duy trì trong thời gian dài; trong khi
tỉ suất tử giảm nhờ những thành tựu của y tế, khoa học kĩ thuật và điều kiện sống phần nào được cải thiện,
2 Bùng nổ dân số
- Sự gia tăng dân số nhanh trong thời gian ngắn, tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên bình
quân hằng năm vượt trên 2,1% ở phần lớn các quốc gia ở châu Phi được gọi là
“bùng nổ dân số”
- Nhiều quốc gia ở khu vực Trung Phi, Đông Phi, Tây Phi có tỉ lệ gia tăng dân số
tự nhiên từ 2,7% đến 3,0%
- Nguyên nhân do tỉ suất sinh cao, duy trì trong thời gian dài; tỉ suất tử giảm nhờ
thành tựu y tế, khoa học kĩ thuật,…
II Đặc điểm xã hội
1 Nạn đói
- Là một trong những vấn đề nổi cộm, đặc biệt là ở những quốc gia khu vực phía
nam Xa-ha-ra
- Nguyên nhân tình trạng thiếu lương thực, đói ăn đi kèm với suy dinh dưỡng là do
các cuộc xung đột quân sự, chính trị làm bất ổn định cuộc sống, biến đổi khí hậu,
dịch bệnh HIV/AIDS, sự gia tăng dân số quá nhanh
2 Xung đột quân sự
- Sự bất ổn an ninh, xung đột quân sự đang là một trong những vấn nạn còn tồn tại
ở một số quốc gia: Công- gô, Ni-giê-ni-a, U-gan-đa, Li-bi,…
- Nguyên nhân từ những tranh chấp về sở hữu đất đai và tài nguyên thiên nhiên, sự
bất đồng giữ các sắc tộc
3 Di sản văn hóa
- Là một trong những cái nôi của loài người, nền văn minh sông Nin rực rỡ được
người Ai Cập xây dựng vào khoảng 3000 năm trước Công nguyên, là nền văn
minh lâu đời nhất trên thế giới
- Có nhiều di sản được Ủy ban di sản Thế giới công nhận Đến năm 2019, châu lục
này có 54 di sản lịch sử thế giới phân bố trên 30 quốc gia
- Tuy nhiên, ảnh hưởng của các cuộc xung đột quân sự, xung đột sắc tộc nhiều di
sản đã bị xuống cấp, có nguy cơ bị phá hủy,…
* Hoạt động luyện tập
Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm
Trang 4Câu 1 Tỉ lệ gia tăng tự nhiên so với thế giới trong những năm gần đây như thế
nào?
A Gia tăng tự nhiên âm, thấp hơn so với trung bình thế giới
B Gia tăng tự nhiên đạt mức trung bình so với thế giới
C Gia tăng tự nhiên cao, gấp đôi trung bình của thế giới
D Gia tăng tự nhiên cao hơn mức trung bình của thế giới
Đáp án: C
Giải thích: Gia tăng tự nhiên ở châu Phi cao và gấp đôi so với thế giới (năm 2019: Châu Phi: 2,6%; thế giới: 1,2%) (SGK trang 119)
Câu 2 Những thách thức lớn đối với châu Phi hiện nay là
A cạn kiệt tài nguyên, thiếu lực lượng lao động
B già hóa dân số, tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên thấp
C trình độ dân chí thấp, đói nghèo, bệnh tật, xung đột
D các nước cắt giảm viện trợ, thiếu lực lượng lao động
Đáp án: C
Giải thích: Dân số châu Phi tăng nhanh để lại nhiều thách thức về nạn đói, xung đột quân sự, bệnh… (SGK trang 118)
Câu 3 Nguyên nhân dẫn đến nạn đói ở châu Phi?
A Dân số đông, xung đột chính trị và biến đổi khí hậu
B Thiếu nguồn lao động sản xuất trong nông nghiệp
C Hiện tượng hoang mạc hóa đang mở rộng về diện tích
D Chính sách của các nước thực dân thống trị
Đáp án: A
Giải thích: Nguyên nhân chính của tình trạng thiếu lương thực, đói ăn đi kèm với suy dinh dưỡng là do các cuộc xung đột quân sự, chính trị làm bất ổn định cuộc sống; biến đổi khí hậu làm hạn hán xảy ra càng nghiêm trọng trong khi sản xuất lương thực bị giảm… (SGK trang 118)
Câu 4 Châu Phi chiếm bao nhiêu phần trăm dân số thế giới?
A 10%
B 13%
C 17%
D 15%
Đáp án: C
Giải thích: Năm 2019, châu Phi có 1308,1 triệu người chiếm 17,0% dân số thế giới (SGK trang 117)
Câu 5 Nguyên nhân nào bùng nổ dân số ở châu Phi?
A Tỉ suất tử thô thấp
B Tỉ lệ gia tăng cơ giới cao
C Tỉ suất sinh cao
D Quy mô dân số đông nhất thế giới
Trang 5Đáp án: C
Giải thích: Nguyên nhân chính của bùng nổ dân số ở châu lục này do tỉ suất sinh cao được duy trì trong thời gian dài (SGK trang 118)
Câu 6 Nền văn minh nào nổi tiếng ở châu Phi?
A Văn minh Hi Lạp
B Văn minh Ấn Độ
C Văn minh Trung Hoa
D Văn minh sông Nin
Đáp án: D
Giải thích: Nền văn minh sông Nin rực rỡ đã được người Ai Cập xây dựng vào khoảng 3000 năm trước Công nguyên, là một trong những nền văn minh lâu đời đời nhất trên giới (SGK trang 118)
Câu 7 Hai quốc gia nào ở châu Phi có số dân trên 100 triệu người?
A Ai Cập, Li-bi
B CHND Công-gô, Nam Phi
C Ê-ti-ô-pi-a, Ni-giê-ri-a
D Ang-gô-la, Kê-ni-a
Đáp án: C
Giải thích: Hai quốc gia có số dân trên 100 triệu người là Ni-giê-ri-a (201 triệu người) và Ê-ti-ô-pi-a (112,1 triệu người) (SGK trang 117)
Câu 8 Nạn đói thường diễn ra ở đâu châu Phi?
A Các quốc gia ở phía bắc Xa-ha-ra
B Các quốc gia phía nam Xa-ha-ra
C Các quốc gia phía tây Xa-ha-ra
D Các quốc gia phía đông Xa-ha-ra
Đáp án: B
Giải thích: Nạn đói là một trong những vấn đề nổi cộm ở châu Phi, đặc biệt các quốc gia thuộc khu vực phía nam Xa-ha-ra (SGK trang 118)
Câu 9 Những quốc gia nào thường xuyên xảy ra xung đột quân sự kéo dài nhiều
năm ở châu Phi?
A Xu-đăng và Xô-ma-li
B Ai Cập và Li-bi
C CHDC Công-gô và U-gan-da
D Cốt-đi-voa và Công-gô
Đáp án: A
Giải thích: Sự bất ổn về an ninh, xung đột quân sự đang là một trong những vấn nạn tồn tại ở châu Phi Trong đó, nổi bật nhất là hai cuộc xung đội quân sự ở Xu-đăng và Xô-ma-li (SGK trang 118)
Câu 10 Các di sản lịch sử ở châu Phi hiện nay đang gặp những khó khăn gì?
A Nguy cơ bị phá hủy và mất khách du lịch
Trang 6B Nhiều di sản bị xuống cấp và nguy cơ bị phá hủy.
C Tình trạng ô nhiễm môi trường
D Thiếu nguồn lao động làm việc trong các di sản lịch sử
Đáp án: B
Giải thích: Do ảnh hưởng của cuộc xung đột quân sự, xung đột sắc tộc như điều kiện phát triển kinh tế nhiều di sản lịch sử chưa được khai thác và phát huy, việc tôn tạo và bảo tồn còn nhiều hạn chế, có nhiều di sản lịch sử bị xuống cấp và có nguy cơ bị phá hủy (SGK trang 119)
Câu 11 Nhiều gia đình ở các quốc gia châu Phi mất đi lao động trụ cột do đâu?
A Xung đột quân sự
B Nạn đói
C Thiếu nước sạch
D Dịch bệnh HIV/AIDS
Đáp án: D
Giải thích: Dịch bệnh HIV/AIDS đã khiến cho nhiều gia đình mất đi lao động trụ cột (SGK trang 118)
Câu 12 Những tranh chấp về sở hữu đất đai và tài nguyên thiên nhiên do đâu?
A Nhu cầu kinh tế
B Phân biệt chủ tộc
C Bất đồng giữa các sắc tộc
D Bất đồng về ngôn ngữ và văn hóa
Đáp án: C
Giải thích: Nguyên nhân bắt nguồn từ những tranh chấp về sở hữu đất đai và tài ngueyen thiên nhiên từ sự bất đồng giữa các sắc tộc (SGK trang 118)
Câu 13 Xung đột quân sự ở châu Phi chủ yếu tranh chấp vấn đề gì?
A Tài nguyên khoáng sản và tài nguyên đất
B Quyền sử hữu đất đai và tài nguyên
C Tài nguyên nước và tài nguyên khoáng sản
D Tài nguyên du lịch và tài nguyên đất
Đáp án: B
Giải thích: Nguyên nhân bắt nguồn từ những tranh chấp về sở hữu đất đai và tài ngueyen thiên nhiên (SGK trang 119)
Câu 14 Thách thức lớn nhất của châu Phi khi tỉ lệ gia tăng tự nhiên cao là gì?
A Nạn đói
B Thiếu việc làm
C Chênh lệch giàu nghèo
D Ô nhiễm môi trường
Đáp án: A
Giải thích: Nạn đói là một trong những vấn đề nổi cộm nhất ở châu Phi, gia tăng dân số nhanh gây áp lực lên nguồn cung lương thực (SGK trang 118)
Trang 7Câu 15 Tại sao dịch bệnh HIV/AIDS xuất hiện nhiều ở châu Phi?
A Xung đột quân sự
B Trình độ dân trí thấp
C Dân số đông
D Tình trạng đói nghèo
Đáp án: B