Môn công nghệ là môn học mang nhiều tính thực tiễn do vậy phương pháp chủyếu trong giảng dạy là kết hợp lí thuyết với thực hành, thực hành một mặt cũng cố lý thuyết cho học sinh mặt khác
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu.
Đổi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ cấp thiết đang đặt ra cho ngànhgiáo dục hiện nay Nghị quyết Đại hội đại biểu lần IX của Đảng đã chỉ rõ: “Đổimới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo củangười học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránhnhồi nhét, học vẹt, học chay”
Như chúng ta biết môn công nghệ có những đặc thù riêng so với môn học khác,môn công nghệ 9 là môn học mới và khó cho cả giáo viên lẫn học sinh cả vềphương pháp dạy của thầy cũng như phương pháp học của trò Bên cạnh đó độingũ giáo viên dạy bộ môn công nghệ được đào tạo chuyên nghành còn thiếu
Nhiều giáo viên và học sinh còn coi môn này là môn phụ nên chưa đầu tư thíchđáng về thời gian nghiên cứu tài liệu, đầu tư cho các giờ dạy lí thuyết và đặc biệt làcác giờ dạy thực hành
Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo mô đun nghề nên thời lượng thực hành làkhá cao, đây là môn học gắn với thực tiễn, với sản xuất, rất thiết thực cho việcchọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh trung học cơ sở (THCS) Do đó bên cạnhviệc truyền thụ kiến thức cho học sinh, người giáo viên cần phải rèn luyện kỹ năng,
kỹ xảo hoạt động nghề nghiệp cho học sinh
Môn công nghệ là môn học mang nhiều tính thực tiễn do vậy phương pháp chủyếu trong giảng dạy là kết hợp lí thuyết với thực hành, thực hành một mặt cũng cố
lý thuyết cho học sinh mặt khác để hình thành những kỹ năng cần thiết cho họcsinh và tập cho học sinh vận dụng các kiến thức kỹ năng đã được học vào thực tếvào cuộc sống hàng ngày, qua đó gây thêm sự hứng thú và lòng say mê của họcsinh đối môn học góp phần chuẩn bị cho học sinh phân luồng để một bộ phận sẽvào học các lĩnh vực giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, số còn lại sẽ đivào cuộc sống lao động
Để tăng hiệu quả học tập, nhằm rèn luyện kỹ năng, thái độ đúng đắn, khoa họctrong lao động, làm việc theo quy trình rèn luyện tác phong công nghiệp thì việc tổchức và đánh giá kết quả học tập là một công việc hết sức quan trọng của giáo viên
và học sinh
Đây là vấn đề vừa mang tính thực tiễn vừa mang tính nhạy cảm nên việc tổchức cho học sinh thực hành và đánh giá kết quả thực hành môn công nghệ 9, cần
có kế hoạch và phương pháp đúng đắn, hiệu quả
Chính vì những lý do nêu ở trên mà tôi chọn đề tài " Một số giải pháp giúp học sinh học tốt phần thực hành lắp đặt mạng điện môn công nghệ 9" để nghiên cứu
Trang 2nhằm tìm ra phương pháp kết hợp phương tiện dạy học phù hợp nhất khi dạy bàithuộc loại kiến thức này.
2 Tên sáng kiến: “Một số giải pháp giúp học sinh học tốt phần thực hành lắp đặt mạng điện môn công nghệ 9”
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Nguyễn Thị Thắng
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực giáo dục - môn Công nghệ
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu/áp dụng thử: Tháng 02 năm 2019
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Về nội dung của sáng kiến
Như vậy, điểm thực hành của học sinh thấp hơn nhiều so với điểm
lý thuyết của các em Điểm tổng kết cả năm cũng chưa cao, ở các lớp đại tràthì số HS đạt điểm tổng kết giỏi rất ítvà ở lớp chọn thì vẫn còn HS đạt điểmtổng kết dưới trung bình
Qua trao đổi với các bậc phụ huynh thì tôi được nghe phản ánh: các
em có giới thiệu với gia đình về môn học Công nghệ 9 – mô đun Lắp đặt
Trang 3mạng điện trong nhà, nhưng ở nhà các em chưa mạnh dạn tham gia học tập
và giúp đỡ người lớn sửa chữa, lắp đặt mạng điện gia đình Cá biệt có emcòn chưa biết cách thay dây chì khi bị đứt hoặc chưa biết dùng băng cáchđiện để băng mối nối, chưa biết cách sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện:công tắc tự động, thay đèn tròn sợi đốt bằng đèn compart hoặc đèn ốnghuỳnh quang… Như vậy kỹ năng vận dụng vào đời sống chưa được các emphát huy và làm thường xuyên
Về tâm lý chung thì học sinh chưa coi trọng bộ môn Công nghệ,chưa có ý thức thực hành nghiêm túc, sáng tạo trong công việc Qua theodõi thực hành tôi còn nhận thấy các em bỏ qua nhiều thao tác kỹ thuật, bỏbước trong quy trình, … Đôi khi có học sinh làm bài vở của môn khác tronggiờ Công nghệ Qua thăm hỏi học sinh, tôi nhận thấy đa số các em chưathực hành hoặc tham gia thực hành cùng người thân để lắp đặt mạng điện,lắp đặt bảng điện hoặc đấu nối dây điện ở gia đình Đây là việc cần hướngdẫn và khích lệ các em thực hành trên lớp tốt và tự tin thực hành ở thực địagia đình
7.1.2 Một số biện pháp nâng cao chất lượng thực hành
Qua quá trình giảng dạy và tìm hiểu các tài liệu tham khảo, áp dụngcác hướng dẫn của ngành về đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánhgiá, … tôi có áp dụng một số biện pháp cụ thể sau để nâng cao chất lượngthực hành của học sinh :
a Chuẩn bị soạn giáo án
b Chuẩn bị tư liệu mẫu
c Hướng dẫn học sinh làm đồ dùng thực hành
d Áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy
e Tích hợp kiến thức liên môn vào môn Công nghệ
g Kiểm tra, nhận xét – đánh giá, động viên học sinh
h Thu thập kết quả thực hành của học sinh để đối chiếu và điềuchỉnh phương pháp
a Chuẩn bị giáo án
Để thực hiện tốt việc giảng dạy nói chung và áp dụng sáng kiến vàogiảng dạy nói riêng thì tôi xác định mình cần chuẩn bị tâm thế chủ động tíchcực hoạt động giảng dạy ngay từ phần việc soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng
Trang 4thực hành, tổ chức phân công chia nhóm học, phân công chuẩn bị đồ dùng,thực hiện buổi học nghiêm túc – khoa học, tổ chức thực hành đúng quytrình, đảm bảo thời gian, tiến độ cũng như chất lượng của bài thực hành.Đồng thời có kế hoạch đôn đốc, kiểm tra, động viên khích lệ các em trước –trong và sau khi chuẩn bị đồ dùng.
Với giáo án tiết thực hành, thì trong phân phối chương trình mô đunLắp đặt mạng điện trong nhà đều dành từ 2 đến 4 tiết thực hành cho mộtphần việc Do vậy, khi soạn giáo án và giảng dạy thực tế tôi đều dành tiếtthứ nhất của thực hành để hướng dẫn lý thuyết, giới thiệu thiết bị, dụng cụ
để thực hành: hình dáng ngoài, cấu tạo trong, nguyên tắc hoạt động, vị trílắp đặt trong mạch điện, vị trí lắp đặt trong bảng điện, nêu yêu cầu thựchành và yêu cầu học sinh vẽ sơ đồ lắp đặt (cần thiết thì yêu cầu vẽ lại sơ đồnguyên lý nữa) Đồng thời lên kế hoạch dự trù vật liệu, dụng cụ, thiết bị chocông việc của tiết thực hành thứ 2 trở đi Sau khi có kế hoạch dự trù vậtliệu, dụng cụ, thiết bị cho công việc thì tôi hướng dẫn học sinh chuẩn bị cácvật liệu đó thông qua hai phương án: chuẩn bị theo cá nhân, chuẩn bị theonhóm Dù phương án nào thì tôi vẫn tôn trọng ý kiến xung phong hoặc tựghép nhóm của các em Điều căn dặn luôn luôn nhớ là: các vật liệu, dụng
cụ, thiết bị điện mà các em chuẩn bị hoặc tự làm không được đấu nối với
Trang 5nguồn điện khi chưa có sự kiểm tra, giám sát của cô giáo Đối với giáo ánthực hành tiết thứ 2 trở đi thì bắt đầu cho học sinh thực hành theo nhómdưới sự hướng dẫn của giáo viên
Việc soạn giáo án được tôi ứng dụng soạn trên văn bảnMicrosoftWord hoặc/và trình chiếu MicrosoftPowerPoint Ngoài ra tôi còntìm hiểu trên mạng các tư liệu bài giảng, các hình ảnh, video, … để đưa vàogiảng dạy Tuy nhiên, việc trình chiếu PowerPoint được xác định là công cụ
hỗ trợ cho mục tiêu: hướng dẫn và phát huy học sinh tích cực học tập; nêncác Slide trình diễn đều đơn giản, không quá màu sắc rườm rà hoặc hiệuứng lạ kì để tránh sự phân tán của học trò
Trong quá trình soạn giáo án, tôi cũng chú ý chỉnh sửa giáo án chophù hợp với trình độ của học sinh, đảm bảo các em không nhàm chán,không thấy giáo án là bản sao y hệt của sách giáo khoa, lời giảng của cô làđọc thuộc lòng từng trang SGK Đối với giáo án PowerPoint thì có trìnhchiếu một số ảnh chụp các kết quả tự làm của học sinh các khóa trước, đểlàm mẫu và để khích lệ các em hiện tại làm đồ dùng; hoặc các video vềbước làm cụ thể để các em có kinh nghiệm, đôi khi tôi sử dụng một đoạnvideo có sai sót kĩ thuật để các em phát hiện sai sót đó Để hướng dẫn họcsinh làm đồ dùng thì trong lúc soạn giáo án tôi cũng cân nhắc chọn các đồdùng cụ thể cần thiết để giao cho các em tự làm, điều này giúp các em vừa
có thời gian học môn học khác, vừa làm tốt yêu cầu của môn Công nghệ;tiếp theo là việc hướng dẫn các em làm ở nhà
Ví dụ: chuẩn bị dây dẫn điện thì xác định qua các câu hỏi: để dẫnđiện từ nguồn vào bảng điện hay từ bảng điện ra thiết bị điện? cần dây điệnlõi một sợi hay lõi nhiều sợi? Kích thước dây như thế nào? Để nối dây thìcần thêm dụng cụ gì? và thực tế, mẹo đặt câu hỏi ở đây xuất phát từ yêucầu của bài thực hành: mục đích làm gì? Làm như thế nào? Có thể cải tiến
gì không? Chính trong quá trình đàm thoại hoặc vấn đáp thầy – trò thìngười thầy có thêm điều kiện tích hợp một số kiến thức, kĩ năng liên môn;đặc biệt là kiến thức của môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, Giáo dục côngdân, … và các kiến thức về bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng
Một điều không được thể hiện thành văn trong các giáo án nhưng lạiluôn được tôi tâm niệm trong giảng dạy đó là: học sinh là trung tâm, hiểubiết và thực hành của các em là thành quả lao động của người thầy Do vậy,
dù các em làm tốt rồi hay chưa tốt thì tôi luôn động viên, khuyến khích các
Trang 6em Nhờ vậy, trong quá trình chuẩn bị ở nhà và làm ở lớp, các em có tâm lý
tự tin, thoải mái, nhiệt tình xây dựng bài Điều này cùng với việc giáo dụctheo hướng dẫn chuẩn kiến thức, kĩ năng sẽ giúp nhà trường đào tạo đượcnhững học sinh có đủ kiến thức, kĩ năng, có tác phong lao động gương mẫu;đồng thời cũng giúp cho các em có liên hệ với kiến thức, kĩ năng của cácmôn học khác khi học môn Công nghệ
b Chuẩn bị tư liệu mẫu:
Khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, ngoài việc chuẩn bị soạn giáo
án theo đúng quy định chuyên môn của ngành với việc chuẩn bị đồ dùng –thiết bị - vật liệu theo yêu cầu của từng bài thực hành - các đồ dùng này đã
có sẵn như trong danh mục đồ dùng của phân môn; tôi còn chuẩn bị tư liệumẫu Gọi là tư liệu mẫu đó là các tư liệu như: hình ảnh, video, mô hình, …
do giáo viên và học sinh chuẩn bị cho tiết học Các tư liệu này do tôi thuthập qua các năm học, tiết học để học sinh có đồ dùng trực quan trong họctập Có cả các ảnh chụp đồ dùng sai quy cách, kỹ thuật để các em đối chiếu,
so sánh rút kinh nghiệm cho mình
Tư liệu mẫu cần phản ánh được mong muốn: trên cơ sở đồ dùng trựcquan do chính thầy cô và bạn bè khóa trước đã làm thì học sinh cũng sẽ có
kế hoạch làm tốt yêu cầu tự làm đồ dùng và khích lệ bản thân làm tốt hơn
Về tâm lý mà nói, việc được quan sát thành quả của các bạn học sinh khóatrước, cùng với khích lệ của thầy cô thì học sinh rất hào hứng tham giachuẩn bị đồ dùng thực hành ở nhà và tích cực chủ động thực hành tốt, đúngyêu cầu kĩ thuật ở trên lớp Do vậy, qua mỗi năm học tôi đều chọn một sốkết quả thực hành ưng ý nhất để làm tư liệu mẫu cho các năm học tiếp theo
Trong quá trình chuẩn bị tư liệu mẫu, tôi có một số kinh nghiệm: đốivới các đồ dùng có chi tiết giản đơn: dây dẫn, cầu chì, bóng đèn, … thì cóthể phân công chuẩn bị theo cá nhân; các đồ dùng có chi tiết phức tạp hơn:
bộ bóng đèn, ghép mối các mối nối, … thì phân công chuẩn bị theo nhóm.Các đồ dùng sau khi chuẩn bị được đặt vào các túi đựng riêng biệt, tránh đểlẫn, hư hỏng, sai số liệu, … Đối với tư liệu mẫu là hình ảnh, đoạn video, bàigiảng mẫu,… thì tôi lưu trữ trên máy tính cá nhân, hòm thư cá nhân, USB,
… để đảm bảo không bị mất dữ liệu do lỗi máy tính hoặc “virut” Sau một
thời gian áp dụng sáng kiến, mỗi bài học tôi đều có bộ thực hành mẫu do tôi
và các em học sinh cùng làm Đây là một khích lệ nho nhỏ cho cô và tròtrong quá trình tìm hiểu và thực hành các bài tiếp theo
Trang 7c Hướng dẫn học sinh làm đồ dùng thực hành.
Bản thân mỗi tiết học thực hành đều có bộ đồ dùng của nhà trường,nhưng qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy số lượng, chất lượng, … các đồdùng ngày một giảm; cần bổ sung liên tục qua các năm học Chính trong lúcchuẩn bị đồ dùng cho học sinh tôi đã mạnh dạn cùng các em chuẩn bị rồigiao một số công việc chuẩn bị đồ dùng thực hành cho các em, đây được coi
là công việc chuẩn bị đương nhiên của các em trước mỗi bài học Nhưngnếu người thầy quan tâm, hướng dẫn chu đáo các em chuẩn bị thì các em có
cơ hội tìm hiểu kĩ các đồ dùng, bước đầu có những thao tác kĩ thuật với đồdùng đó, … khi tham gia thực hành các em không bỡ ngỡ và bắt kịp hoạtđộng thực hành trên lớp Vì vậy, tôi coi việc hướng dẫn học sinh làm đồdùng là một trong những biện pháp giúp nâng cao chất lượng giờ thực hành
Mặc dù luôn ý thức bản thân mình soạn bài, chuẩn bị tư liệu mẫu, …cho sáng kiến kinh nghiệm của mình nhưng tôi cũng luôn ý thức mỗi tiếtthực giảng trên lớp của tôi không phải là tiết học hướng dẫn làm đồ dùng –chệch hướng nghiêm trọng mục tiêu bài học Tôi chỉ coi đây là một trongcác phương pháp, phương tiện dạy học để khích lệ học sinh chủ động tronghọc tập và có được đồ dùng thực hành đầy đủ, đảm bảo mục tiêu bài học Vìvậy, trong phần này tôi xác định mình lồng ghép việc hướng dẫn làm đồdùng trong nội dung bài giảng cần đảm bảo sự tôn trọng tính giáo khoa củabài học, đảm bảo sự đầy đủ không bớt xén các kiến thức – kĩ năng của bài,đảm bảo sự lồng ghép sáng kiến này là để phục vụ bài giảng được thànhcông
Trong thực tế giảng dạy, ngoài việc đảm bảo trình tự của một tiếthọc tôi còn đưa nội dung sáng kiến của mình vào bài giảng với các yêu cầu
cụ thể và cũng là trình tự sau:
* Đối với tiết lý thuyết hoặc thực hành tiết 1:
- Giới thiệu mục tiêu bài học, phân bố thời gian cho các tiết học
- Giới thiệu tranh ảnh, mô hình hoặc sản phẩm kết quả của bài học;trên cơ sở đó học sinh phát hiện ra tên các loại thiết bị, vật liệu, số lượng,yêu cầu kĩ thuật, … qua đó các em xây dựng được bảng dự trù vật liệu
- Giáo viên tiếp tục hướng dẫn học sinh quan sát sơ đồ nguyên lý, sơ
đồ lắp đặt; với các kiến thức mở rộng và thực tế thì giáo viên giới thiệu quatrình chiếu PowerPoint hoặc qua tranh ảnh, mô hình hoặc sản phẩm cụ thể
Từ đó, hướng dẫn học sinh chuẩn bị từng thiết bị - đồ dùng cụ thể như thế
Trang 8nào Đây là khâu rất quan trọng, bởi học sinh nắm chắc sơ đồ nguyên lý, sơ
đồ lắp đặt, hiểu được cấu tạo, chức năng, cách dùng thì sẽ thao tác thựchành được (phục vụ lợi ích của bài học) và chuẩn bị ở nhà các đồ dùng nàyđược
Để tiết thực hành được thành công, giáo viên cần chia nhóm hợp lý:cân đối nam nữ, trình độ hiểu biết, … hoặc phân công phần việc phù hợp:
vẽ sơ đồ, tách vỏ dây, nối dây, đánh dấu, khoan – vít, đi dây, … Tuy nhiên,cũng cần tôn trọng tính tự quyết của học sinh khi mong muốn ghép nhóm đểphát huy hết sở trường của các em
Đối với thiết bị, dụng cụ thực hành thì giáo viên cần chú ý: thiết bị,dụng cụ của giáo viên cần đạt chuẩn và có tính gương mẫu trong chuẩn bị.Đối với thiết bị, dụng cụ của học sinh thì yêu cầu đơn giản hơn nhưng vẫnphải đảm bảo tính khoa học, an toàn, đúng mục đích sử dụng; trong trườnghợp các thiết bị phức tạp có thể chia nhỏ yêu cầu chuẩn bị cho các em, vídụ: chuẩn bị cho lắp đặt bảng điện thì chia nhỏ công việc: chuẩn bị khoan
và các đinh vít – chuẩn bị công tắc và đi dây công tắc – chuẩn bị cầu chì và
đi dây cầu chì, …
Đối với các thao tác thực hành khó: khoan lỗ, lắp đặt thiết bị điện tửtrong máng điện, … thì giáo viên cần làm mẫu và hướng dẫn tỉ mỉ Có thểyêu cầu 1 – 2 học sinh thực hành thử rồi mới yêu cầu các nhóm làm đại trà
Đặt ra các tình huống có thể xảy ra để học sinh có thêm kĩ năng giảiquyết trong thực tế: đèn không sáng, thiết bị không hoạt động, đèn sángyếu, mối nối bị rò điện, … để học sinh suy tư, tìm hiểu trong thực tế, thamkhảo kiến thức ở người thân Nhờ quá trình học trên lớp, học ngoài nhàtrường như vậy, khả năng thực hành và xử lí tình huống của các em sẽ đượcnâng cao dần
Động viên học sinh mạnh dạn thực hành tại gia đình nhưng phảinhắc nhở các em cần làm dưới sự quản lý giám sát của bố mẹ hoặc người cókiến thức nghề điện
d Áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy.
Trong các năm học gần đây, ngành Giáo dục đã có nhiều cải cáchquan trọng, từ hệ thống SGK, chuẩn kiến thức – kỹ năng, … đến đổi mớiphương pháp dạy học Đây thực sự là một cơ hội tốt cho các thầy, cô giáođược tìm hiểu, tiếp cận, áp dụng các phương pháp dạy học tiên tiến, hiệuquả vào giảng dạy Tuy nhiên, với đặc trưng riêng của mỗi bộ môn và căn
Trang 9cứ vào tình hình điều kiện cơ sở vật chất của cơ sở giáo dục mà người thầychọn lọc và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, phù hợp với họcsinh của mình và góp phần nâng cao chất lượng môn học Với sự hướngdẫn, chỉ đạo chuyên môn của tổ chuyên môn, nhà trường và các cấp, quathực tế giảng dạy tôi thấy mình tâm đắc và áp dụng một số phương phápdạy học tích cực sau:
Phương pháp vấn đáp: đây là phương pháp được sử dụng khá nhiềutrong các công việc: đặt vấn đề để vào bài, kiểm tra nhận thức – kĩ năng củahọc sinh (HS)/ nhóm HS, ghi nhận các thông tin phản hồi từ phía các emhọc sinh Trong quá trình giảng dạy, tôi thường sử dụng vấn đáp giải thích –minh họa nhằm làm sáng tỏ nội dung của yêu cầu thực hành, cách vấn đápnày sử dụng cùng với đồ dùng trực quan rất có ích cho việc nghe – nhìn –hiểu – làm của các em
Phương pháp dạy học nhóm: Đối với mỗi lớp 9, khi vào năm học tôihướng dẫn chia nhóm các em học sinh, bước đầu là tự các em ghép nhóm,mỗi nhóm từ 4 – 6 HS, qua một số bài thực hành GV sẽ chia lại thành cácnhóm có sự cân đối về số lượng, lực học, giới tính, … Để thúc đẩy việc cácnhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập, GV yêu cầu trong mỗi nhóm
có cử nhóm trưởng, phân công nhiệm vụ từng bạn trong nhóm một phầnviệc cụ thể, có ghi chép công việc của các thành viên trong bảng báo cáothực hành, khi trình bày kết quả thực hành GV có thể chỉ định bất kể thànhviên nào trong nhóm trình bày, không cứ chỉ mỗi trưởng nhóm trình bàybáo cáo Qua các năm học tôi nhận thấy: ban đầu các em kết nhóm theonhững sở thích, hứng thú của các em; điều này có lợi thế là các em gần nhauhơn và dễ phân công trợ giúp nhau thực hành, nhưng hạn chế của cách lậpnhóm này là có thể xảy ra sự phân biệt giới tính, làng xóm, mức độ học tập,
… nên sau một số buổi ghép nhóm ban đầu, GV sẽ hướng dẫn lập nhómtheo hướng: có HS khá để hỗ trợ HS yếu, có HS nam trợ giúp HS nữ, …
e Tích hợp kiến thức liên môn và một số chủ đề khác vào môn Công nghệ.
Không có gì tuyệt vời bằng việc từ bài học lí thuyết đến bài học thựchành trong phòng thí nghiệm lại được minh họa hoặc triển khai ở một sốmôn học khác hoặc trong thực tế Đối với mô đun Lắp đặt mạch điện tronggia đình thì điều này dễ dàng nhận thấy và học sinh khi nhìn nhận được điều
Trang 10này đều thấy sự ích lợi của bộ môn và hào hứng trong việc học và áp dụngvào đời sống.
Trong quá trình giảng dạy Công nghệ 9 tôi nhận thấy có một số kiếnthức liên môn có thể áp dụng vào trong việc khơi gợi kiến thức cho HS,kiểm chứng các kiến thức đó bằng hành động thực hành, thực tế Ví dụ cụthể:
Trong bài 5: Thực hành nối dây dẫn điện, tôi có liên hệ với kiến thứccủa một số môn học khác để bổ sung cho mục tiêu dạy học của bài một sốđiểm sau:
* Kiến thức:
- Biết được các yêu cầu của mối nối dây dẫn điện
- Ôn lại kiến thức về sự ô xi hóa kim loại (Kiến thức bài 25 – Hóa học8)
- Ôn lại kiến thức: tác dụng của dòng điện (Kiến thức bài 22, 23 – Vật
- Nghiêm túc, khoa học, trung thực, cẩn thận, sáng tạo
- Yêu lao động, sáng tạo trong thực hành (Bài 8, 9, 10 – GDCD 9; Bài
11 – GDCD 8)
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong việc đảm bảo mối nối antoàn điện, tránh đứt mạch hoặc phát sinh tia lửa điện làm chập mạch gây hỏahoạn, …
Nhờ có sự liên hệ với nhiều môn học khác mà các em không quên kiếnthức cũ, nhận thức được vai trò bổ trợ cho nhau của các bộ môn trong nhàtrường, HS không có tâm lý coi môn này “chính – phụ” … Đồng thời, với
Trang 11kiến thức bổ sung từ các môn khác vào học tập thì chất lượng học tập của các
em được nâng cao hơn
g Kiểm tra, nhận xét – đánh giá, động viên học sinh.
Việc học tập của các em được kiểm tra đánh giá theo hướng dẫnchung của phân môn (kiểm tra miệng, kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút,
…); nhưng để nâng cao chất lượng thực hành của HS thì việc kiểm tra –đánh giá không thể đơn thuần là cho bao nhiêu điểm, phê bình bao nhiêulỗi, mà cần được nhìn nhận như việc ghi nhận thành quả học tập, thực hànhcủa các em và là cơ sở để động viên các em tiến bộ hơn nữa Thông quakiểm tra – đánh giá thì GV cũng có dịp được đối chiếu, kiểm tra phươngpháp dạy học của mình đã phù hợp với các em hay chưa? Cần điều chỉnh ởhoạt động giáo dục nào? …Vì vậy, để áp dụng thành công sáng kiến vàothực tế giảng dạy, tôi đã xác định ngay từ đầu cần có kế hoạch kiểm tra,đánh giá và động viên các em thực hành Cụ thể:
Chú trọng kiểm tra đánh giá thường xuyên, qua việc kiểm tra miệng,kiểm tra đồ dùng do HS chuẩn bị, kiểm tra viết 15 phút về các kiến thức líthuyết Đối với tiết thực hành thứ 2 trở đi có thế lấy kết quả chuẩn bị củamột số em làm điểm kiểm tra miệng Giáo viên kiểm tra học sinh có chuẩn
bị đồ dùng thực hành như đã phân công hay không Nếu không chuẩn bị thìtìm hiểu nguyên nhân do thiếu thời gian, hỏng đồ dùng, không biết cáchlàm, … hay do các em không làm; với nguyên nhân nào giáo viên cũng phảiđộng viên các em: với tinh thần của anh chị học sinh lớp 9, đàn anh – đànchị của các em khối dưới thì các em cần tích cực hơn trong thực hành Nếunhiều lần vẫn không có đồ dùng thực hành thì giáo viên giao nhiệm vụ kháccho em đó: thu xếp lại phòng thực hành sau giờ học, chuẩn bị tư liệu mẫucho các nhóm quan sát, … vì đây không phải hình thức phạt mà là một hìnhthức học bởi các em được thu xếp hoặc chuẩn bị tư liệu mẫu thì chính lúc
đó các em lại được tiếp xúc với đồ dùng thực hành và quy trình thực hành.Nếu các em có chuẩn bị thì giáo viên khích lệ trước toàn lớp, cùng cả lớpkiểm tra đồ dùng của các em đã đảm bảo yêu cầu hay chưa, nhất là yêu cầu
an toàn điện, nếu đảm bảo yêu cầu thì sử dụng các đồ dùng đó để làm thựchành
Với tinh thần lấy học trò là trung tâm, cố gắng phát huy tính tích cựccủa các em trong học tập, tôi xác định việc kiểm tra đánh giá với các em cầnmang tính tổng thể các mặt: kiến thức, kĩ năng, thái độ Không phải học
Trang 12sinh nào cũng có thế mạnh khi học Công nghệ, nên với học sinh còn yếu về
kĩ năng thì phát huy tính ham học ham hiểu biết, chăm chỉ lắng nghe thầy
cô giảng, chú ý xem thầy và các bạn thao tác Với học sinh yếu về kiến thứcthì giáo viên giúp các em nhận thấy: khi thực hành mà thiếu kiến thức thìđôi khi việc làm vất vả của chúng ta lại không có lợi ích gì Ví dụ: khi các
em đi dây từ dây nguồn đến cầu chì, nếu các em mắc cầu chì vào dây trunghòa thì cầu chì không còn tác dụng ngắt mạch điện khi đoản mạch Hoặckhi các em lắp đặt máng đèn ống huỳnh quang, nếu đi dây sai cũng sẽ xảy
ra hiện tượng sau khi tắt công tắc, bóng đèn vẫn nhấp nháy ở đầu đèn …
Để phát hiện hết các trường hợp có thể xẩy ra thì chỉ có quan sát và đánhgiá qua các đồ dùng mà các em đã chuẩn bị và qua trao đổi đàm thoại giữathầy – trò và trò – trò trong mỗi tiết học Việc này đòi hỏi thầy cần dự đoántrước một số tình huống có thể xảy ra và dự kiến câu trả lời của các em,giúp các em có đủ kiến thức, vững kĩ năng – một công việc vất vả nhưngđáng quý của nghề giáo
Vì vậy, tôi đã sử dụng các cách thức kiểm tra: kiểm tra miệng (5 –
10 phút), kiểm tra 15 phút, kiểm tra 45 phút, kiểm tra thực hành và kiểm trahọc kì Với các kiểm tra miệng và 15 phút thì chú ý đặt các câu hỏi có táihiện kiến thức cũ, gợi ý cho kiến thức mới, câu hỏi có tính kiểm tra kiếnthức mức độ thông hiểu Với các bài kiểm tra thực hành, kiểm tra 45 phút,
… thì tôi áp dụng cả hai phương pháp: quan sát và kiểm tra đánh giá kếtquả thực hành, trong đó chú trọng có tiêu chí: chất lượng sản phẩm, chuẩn
bị thực hành, thực hiện đúng quy trình công nghệ, thời gian hoàn thành,đảm bảo an toàn lao động và giữ vệ sinh môi trường, tính đoàn kết tronghoạt động nhóm; điều này thể hiện trong một phiếu đánh giá thực hành vớibiểu điểm được công khai với lớp Với bài kiểm tra viết thì chú trọng cáctiêu chí: tính tái hiện các kiến thức cũ, sử dụng cách ra câu hỏi trắc nghiệmphong phú (điền từ-cụm từ, đúng – sai, nối, khoanh tròn đáp án, …) Dùcách nào thì người thầy cũng luôn chú ý: kiểm tra thường xuyên, nhận xétchi tiết, tích cực động viên
Ví dụ :
PHIẾU ĐÁNH GIÁ THỰC HÀNH
BÀI 10: LẮP MẠCH ĐIỆN 1 CÔNG TẮC 3 CỰC ĐIỀU KHIỂN 2 ĐÈN