Văn 7 đề cương ôn tập cuối học kì i trang

Tính cách nhân vật Những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… và được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP CUỐI HỌC KÌ I

Bài Chủ đề Tri thức Ngữ văn

Bài 4: Giai điệu đất nước

Bài 5: Màu sắc trăm

miền

I HỆ THỐNG TRI THỨC NGỮ VĂN

Trải nghiệm tuổi thơ

Tình cảm yêu thương của con người đối với thế giới xung quanh.

Tình yêu thương

Giai điệu đất nước

Vẻ đẹp của các vùng miền, màu sắc văn hóa khác biệt

ở những nơi xa lạ.

Phạm  vi  đời  sống  được 

phản  ánh,  thể  hiện  trực 

tiếp  trong  tác  phẩm  văn 

học.

Yếu tố nhỏ nhất tạo nên thế  giới  hình  tượng  (thiên  nhiên,  con  người,  sự  kiện,

…)  nhưng  có  tầm  quan  trọng  đặc  biệt  trong  việc  đem  lại  sự  sinh  động,  lôi  cuốn cho tác phẩm văn học. 

Tính cách nhân vật

Những đặc điểm riêng tương  đối  ổn  định  của  nhân  vật,  được  bộc  lộ  qua  mọi  hành  động, cách ứng xử, cảm xúc,  suy nghĩ,… và được thể hiện  qua các mối quan hệ, qua lời 

kể và suy nghĩ của nhân vật  khác.

Thay đổi kiểu người kể chuyện

Một số yếu tố của thơ bốn chữ và thơ năm chữ

Được  gọi  tên 

Thơ  bốn  chữ  thường ngắt nhịp  2/2 hoặc 3/1; thơ  năm  chữ  thường  ngắt  nhịp  2/3  hoặc 3/2. 

Thơ  bốn  chữ  và  thơ  năm  chữ  gần  gũi  với  đồng  dao, 

vè,  thích  hợp  với 

kể  chuyện,  hình  ảnh  thơ  dung  dị,  gần gũi.

II THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

- Từ láy là từ được cấu tạo từ hai tiếng, có quan hệ với nhau về âm.  Trong đó có thể có 1 tiếng có nghĩa và 1 tiếng không có nghĩa.

- Tác dụng của từ láy là mô tả, nhấn mạnh cảm xúc, tâm trạng của  con người. Còn đối với các sự vật, hiện tượng, từ láy nhằm thể hiện  được vẻ đẹp, các trạng thái hoặc sự thay đổi về vị trí vận động…

Phần phụ trước Phần trung tâm Phần phụ sau

STT Kiến thức cơ

4

Biện pháp tu từ nói giảm nói

- Khi tạo lập văn bản, người viết thường xuyên phải lựa chọn từ  ngữ  hoặc  cấu  trúc  câu  phù  hợp  để  biểu  đạt  chính  xác,  hiệu  quả  nhất điều muốn nói.

Nói  giảm  nói  tránh  là  biện  pháp  tu  từ  dùng  cách  diễn  đạt  tế  nhị,  uyển chuyển để tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề  hoặc tránh thô tục, thiếu lịch sự.

VD:  Tôi đoán được hai loại hoa:

hoa mồng gà và hoa hướng dương.

Số  từ  chỉ  số  lượng  ước  chừng, 

không xác định, phỏng định.

VD:  Chúng tôi gặp nhau và nói

dăm ba câu chuyện.

Phân loại

Phó từ đi kèm  với danh từ

Phó từ đi kèm  với động từ và 

tính từ

Làm  thành  tố  phụ  trước  cho danh từ

Bổ sung ý nghĩa về số lượng từ

Không thể dùng độc lập để tính, đếm

Ví dụ: những, các, mọi, mỗi,…

(Những bức tranh ấy đẹp lắm)

Làm  thành  tố  phụ  trước  hoặc phụ sau cho động từ, tính từ

Trình bày được những ý chính, những điểm quan  trọng của VB gốc.

01 02

Yêu cầu đối với đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ bốn

nghệ thuật, đặc biệt chú  ý  tác  dụng  của thể thơ bốn chữ hoặc năm  chữ  trong  việc tạo  nên  nét  đặc  sắc của bài thơ

Khái  quát  được cảm xúc về bài thơ

Yêu cầu đối với bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong

Nhận  xét  được  nghệ  thuật  xây  dựng  nhân  vật  của nhà văn. 

Nêu  được  ý  nghĩa  của  hình  tượng nhân vật.

YÊU CẦU CỦA KIỂU VĂN BẢN BIỂU CẢM

VỀ CON NGƯỜI VÀ SỰ VIỆC

3 Thể hiện được tình cảm, suy nghĩ đối với người hoặc

sự việc được nói

đến.

4. Sử dụng ngôn  ngữ sinh động,  giàu cảm xúc.

01 Vì sao phải ghi quốc hiệu và tiêu ngữ trong bản tường trình?

02 Vì sao phải thuật lại vụ việc với đầy đủ thông tin về thời gian, địa điểm, những người có liên quan,

nguyên nhân, diễn biến, hậu quả, người chịu trách nhiệm?

YÊU CẦU CỦA KIỂU VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH

III THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Bài 2 Gạch chân phó từ trong các đoạn trích sau:

a Bấy giờ lại vào nửa đêm Trời tối như mực Bên ngoài mưa rét, gió thổi ào ào Mèo con vẫn đang nằm thức Nó đoán hôm nay thằng chuột cống sẽ đến Có lúc mèo con tức giận nóng sôi người, chỉ mong cái thằng khốn kiếp ấy đến ngay để đánh nhau.

 (Cái Tết của mèo con, Nguyễn Đình Thi)

b Nhìn cảnh ấy, bà con xung quanh có người không cầm được nước mắt, còn tôi bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim tôi Tôi bỗng nảy ra ý nghĩ, muốn bảo anh ở lại vài hôm Nhưng thật khó, chúng tôi chưa biết mình sẽ đi tập kết hay ở lại.

(Chiếc lược ngà, Nguyễn Quang Sáng)

c Mặt trời đã nhô lên trên đỉnh núi

phía đông Nắng vàng rải khắp rừng núi Những hạt sương mai long lanh trên lá cây, ngon cỏ cũng mở to mắt

chờ tàu bay.

(Rừng Việt Bắc, Lê Toán)

Bài 3 Quan  sát  bức  tranh,  em  hãy  viết  05  câu  miêu  tả  bức  tranh, 

trong đó có sử dụng số từ và  phó từ (gạch chân)

“Bác ơi tim bác mênh mông thế 

Ôm trọn non sông mọi kiếp người” 

(Tố Hữu).  Trong  muôn  vàn  tình  thương  yêu  của  Bác  Hồ  dành  cho  “mọi kiếp  người”,  có  một  tình  yêu  bao la, đặc biệt dành cho thiếu niên, nhi đồng.  Hình ảnh Bác gần gũi bên mọi người giản dị mà  đầm ấm yêu thương. Đặc biệt là hai bạn nhỏ đi  phía  trước  cùng  Bác,  được  nghe  Người  kể  chuyện,  gương  mặt  chúng  lộ  ra  một  niềm  vui  khôn xiểt. 

Bao giờ cây cải làm đình

Gỗ lim làm ghém thì mình lấy ta.

- Biện pháp tu từ so sánh diễn tả nỗi nhớ nồng nàn (như đứng đống lửa)

và làm tâm trạng không yên, bứt rứt, khó diễn tả hết (như

Nhớ ai bổi hổi bồi hồi Như đứng đống lửa, như ngồi đống rơm.

      (Ca dao) 

- Hình ảnh so sánh thứ nhất "Anh đội viên mơ màng/ Như nằm trong giấc

mộng"  thể hiện việc anh đang đi vào giấc ngủ và gặp Bác trong mơ.

- Hình ảnh so sánh thứ hai là "Bóng Bác cao lồng lộng/ Ấm hơn ngọn lửa

hồng"  thể hiện tình yêu thương ấm áp của Bác dành cho nhân dân VN bao 

la vô bờ. 

“Anh đội viên mơ màng.

Như nằm trong giấc mộng.

Bóng bác cao lồng lộng.

Ấm hơn ngọn lửa hồng.”

         (Đêm nay Bác không ngủ, Minh Huệ)

ĐỀ 1 ĐỌC

Đọc bài thơ “Đưa con đi học” của Tế Hanh và thực hiện yêu cầu: 

Sáng nay mùa thu sang

Cha đưa con đi học

Sương đọng cỏ bên đường

Nắng lên ngời hạt ngọc

Lúa đang thì ngậm sữa

Xanh mướt cao ngập đầu

Trường của con phía trước

Thu 1964

(In trong Khúc ca mới, NXB Văn 

học)

I Chọn đáp án đúng:

Câu 1 Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

A.Thơ tự do B.Thơ Bốn chữ C.Thơ lục bát D.Thơ năm chữ

I Chọn đáp án đúng:

Câu 2 Bài thơ được gieo vần như thế nào?

C. Gieo vần chân kết hợp vần lưng D. Gieo vần liền

II Trả lời các câu hỏi sau:

Câu 5 Em  hiểu  như  thế  nào  về  nghĩa  từ  “bỡ  ngỡ”  trong  câu  thơ 

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ”? Tìm ít nhất 02 từ đồng nghĩa với từ đó. 

- “Bỡ ngỡ” là có cảm giác ngỡ ngàng, lúng 

túng vì còn mới lạ, chưa quen.

- Hai từ đồng nghĩa với từ “bỡ ngỡ”: ngỡ 

ngàng, lúng túng, chưa quen. 

Câu 6 Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dung trong 

đoạn thơ sau:

Hương lúa tỏa bao la Như hương thơm đất nước Con ơi đi với cha

Trường của con phía trước.

Biện pháp tu từ so sánh: Hương lúa - hương thơm đất nước

Câu 7 Những  hình  ảnh  thiên  nhiên  được  miêu  tả  như  thế  nào  khi 

mùa thu sang? Nêu cảm nhận của em về những hình ảnh đó

- Những hình ảnh thiên nhiên được miêu 

tả  khi  mùa  thu  sang:  sương đọng cỏ bên

đường, nắng lên ngời hạt ngọc, lúa ngậm sữa, xanh mướt, hương lúa toả bao la,…

- Em cảm nhận hình ảnh thiên nhiên tươi 

đẹp,  trong  trẻo,  tinh  khôi,  tràn  đầy  sức 

sống …

Câu 8. Theo em, qua bài thơ trên người cha muốn nói với con điều 

gì? Em hãy viết một đoạn văn khoảng 3-5 câu về điều muốn nói trên

Trong bài thơ “Đưa con đi học” của tác giả

Tế Hanh, người cha muốn nói với con “Con ơi đi với cha/ Trường của con phía trước” Ta hiểu rằng bước chân của con luôn có cha đồng hành, cha sẽ cùng con trên mọi chặng đường, đưa con đến những nơi tốt đẹp Cánh cửa trường học sẽ

mở ra một thế giới kì diệu Cha luôn yêu thương, tin tưởng và hi vọng ở con

- Nêu được ấn tượng, cảm xúc chung về bài thơ: Tình yêu thương, quan tâm, lo lắng  của người cha dành cho con.

.

Mở bài

1 Cảm nhận về nội dung bài thơ

- Bài thơ là bức tranh cha đưa con đi học vào buổi sáng mùa thu trong một khung cảnh làng quê thanh bình.

- Lời động viên, khích lệ của người cha dành cho con của mình trong ngày đầu tiên đến lớp (Con ơi đi với cha/ Trường

của con phía trước)

2 Cảm nhận những nét đặc sắc về nghệ thuật

- Biện pháp nhân hóa, ẩn dụ kết hợp với tính từ chỉ màu sắc “xanh mướt”, “Lúa đang thì ngậm sữa”/ Xanh mướt cao  ngập đầu”

- Câu hỏi tu từ: “Sao chẳng thấy trường đâu?” thể hiện cảm xúc bỡ ngỡ, bâng khuâng, niềm háo hức, mong chờ đến lớp  của con.

- Hình ảnh so sánh “Hương lúa tỏa bao la/ Như hương thơm đất nước” giúp ta thấy hương lúa chính là hương thơm đặc  trưng của quê hương, đất nước. 

- Thể thơ năm chữ ngắn gọn, cô đọng kết hợp với biện pháp nhân hóa, so sánh, ẩn dụ khiến người đọc cảm nhận khung  cảnh thiên nhiên trong trẻo thanh bình và tình yêu thương của cha dành cho con

Thân bài

-  Khẳng  định  ý  nghĩa,  giá  trị  của  bài  thơ  (Ca ngợi tình cảm cha con sâu sắc và thiêng

liêng; nhắc nhở biết yêu thương gia đình của mình; trân trọng những kí ức tuổi thơ và tự hào về vẻ đẹp của quê hương).

Kết bài

Đề 1: “Đưa con đi học” của Tế Hanh là một bài thơ hay và xúc động Em hãy viết đoạn văn khoảng 15 dòng ghi lại cảm xúc của mình về bài thơ đó.

ĐỀ 2 ĐỌC

Các bạn lớp tôi thường gọi Lộc là “Lộc còi” vì Lộc bé lắm, mười một tuổi mà bằng đứa chín tuổi Hẳn vì “còi” nên Lộc có vẻ yếu, thường hôm nào học năm tiết, tiết học hát cuối cùng là Lộc hát chẳng ra hơi, có khi cứ dựa vào tập thể mà Lộc chỉ lí nhí hoặc mấp máy mồm hát theo thôi Người ta bảo thể lực yếu thì thường học kém, thế mà Lộc học chẳng kém Còn tôi, trông tôi có vẻ cao lớn hơn Lộc thì học lại chẳng giỏi giang

gì Tôi kém nhất là môn Toán Cô giáo phân công Lộc giúp đỡ tôi về môn này Không hiểu sao, mỗi lần giúp tôi học, Lộc thích đến nhà tôi hơn là tôi đến nhà Lộc Nói cho đúng thì từ đầu năm học, tôi chưa đến nhà Lộc lần nào Tính Lộc rủ rỉ ít nói Mẹ tôi rất mến Lộc Mẹ thường hay nêu Lộc để làm gương cho tôi Mẹ làm tôi lắm khi tự ái Mẹ nói là Lộc bé mà học giỏi, chăm, ngoan, lại nền nếp, cẩn thận… Có thể những điều trên mẹ tôi nói đúng, nhưng riêng cái điểm cẩn thận thì tôi không chịu Tôi nghĩ rằng Lộc “ki bo” thì có Cả lớp tôi chúng nó đều nhận xét thế Lộc có cái cặp sách đã cũ mà

cứ quý như vàng, không bao giờ vứt cặp xuống đất, không bao giờ dám ngồi lên cặp

Có cái bút máy Trường Sơn nét đã to bè, thế mà cứ viết viết, cất cất chi chút, chỉ dám viết cái bút ấy vào những buổi kiểm tra bài, còn ngày thường thì Lộc viết bút chấm mực […]

Cuối học kì hai, Lộc báo cho tôi một tin chả vui gì:

- Bố tớ sắp mù hẳn rồi, Viện mắt người ta bảo phải mổ mới khỏi Mấy hôm nữa bố tớ vào viện Tớ phải làm thay cả phần việc của bố ở nhà để kiếm sống, lại còn phải chăm sóc bố nữa chứ Chắc tớ chả tiếp tục học được nữa – Lộc giúi vào tay tôi cái bút Trường Sơn: - Cậu cầm lấy cái này mà dùng, tớ giữ mà không dùng nó phí đi!

Lúc này giọng Lộc đã run run, không còn bình tĩnh như trước Tôi nắm chặt tay Lộc và nói:

- Cậu cứ giữ lấy cái bút này Cậu cần phải tiếp tục học Tớ sẽ giúp cậu trong thời gian bố cậu vào viện Sau giờ học ở trường, tớ sẽ về nhà cậu, chúng mình cùng học, cùng làm Vả lại cái việc sửa dép cũng dễ thôi, cậu bảo tớ vài lần là tớ làm được Mẹ tớ sẽ rất vui lòng nếu như tớ giúp được cậu Mẹ tớ quý và thương cậu lắm.

(Bạn Lộc, Xuân Quỳnh, Văn học và Tuổi trẻ, số tháng 10 năm 2021, tr.48-51)

Câu 2 Đề tài chính của văn bản là gì?

A. Đề tài trẻ em B. Đề tài tình bạn

C. Đề tài gia đình D. Đề tài người lính

Câu 3 Em hiểu từ “chi chút” trong câu văn sau có nghĩa là gì?

“Có cái bút máy Trường Sơn nét đã to bè, thế mà cứ viết viết, cất cất chi chút, chỉ dám viết cái bút ấy vào những buổi kiểm tra bài, còn ngày thường thì Lộc viết bút chấm mực.”

A. Nhặt nhạnh từng li từng tí C. Tỉ mỉ, cầu kì, tính toán

B. Chăm chút, cẩn thận D. Tính toán, chi li

Câu 4 Vì sao Lộc lại dúi vào tay nhân vật “tôi” cái bút Trường Sơn?

A. Vì Lộc thương gia cảnh của bạn thiếu thốn

B. Vì Lộc nghĩ mình sẽ không còn có cơ hội để được đi học nữa

C. Vì Lộc được bố tặng cho chiếc bút mới

D. Vì Lộc cảm thấy chiếc bút quá cũ, không muốn sử dụng nó nữa

II Trả lời các câu hỏi sau:

Câu 5 Cho câu văn sau sau:

Hẳn vì “còi” nên Lộc có vẻ yếu, thường hôm nào học năm tiết, tiết học hát cuối cùng là Lộc hát chẳng ra hơi, có khi cứ dựa vào tập thể mà Lộc chỉ lí nhí hoặc mấp máy mồm hát theo thôi.

Câu 6 Trong đoạn trích, mẹ của nhân vật tôi nhận xét Lộc là người như thế nào?

- Trong đoạn trích, mẹ của nhân vật tôi nhận xét Lộc 

là  người tuy  bé nhưng học giỏi,  chăm  ngoan, có nền nếp, cẩn thận

Câu 7 Chi tiết Lộc có cái cặp sách đã cũ mà cứ quý như vàng, không bao giờ vứt cặp xuống đất, không bao giờ dám ngồi lên cặp giúp em hiểu gì về Lộc?

  Lộc  là  người  rất  cẩn  thận,  biết  trân  quý, bảo quản đồ dùng học tập của bản thân

Câu 8 Lời nói cuối cùng trong văn bản cho em hiểu nhân vật

“tôi” là người như thế nào?

Lời nói cuối cùng trong văn bản cho em hiểu

nhân vật “tôi” là người biết giúp đỡ người

khác, biết quan tâm, động viên và yêu thương

chia sẻ khi bạn bè gặp khó khăn.

Câu 9 Nhân vật tôi và Lộc đã có một tình bạn đẹp Theo em, cầm làm gì để có thể xây dựng được một tình bạn đẹp? Viết câu trả lời trong một đoạn văn ngắn (khoảng 3-5 câu)

Để có một tình bạn đẹp, trước hết, ta phải luôn biết lắng nghe những chia sẻ, tâm sự của bạn Hãy tôn trọng lẫn nhau, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè mỗi khi họ gặp khó khăn.Đặc biệt, cần thẳng thắn chỉ ra những thiếu sót, khuyết điểm của bạn để cùng nhau tiến bộ trong học tập cũng như trong cuộc sống sau này.

VIẾT

Đề bài:

Viết bài văn phân tích nhân vật Lộc trong văn bản Bạn Lộc  của tác giả Xuân Quỳnh.

+ Biết quan tâm giúp đỡ người khác ( bằng chứng: được phân công giúp đỡ nhân vật “tôi”, Lộc rất nhiệt tình, hăng

hái mà không quản ngại khó khăn đến nhà dạy).

+ Học giỏi, chăm, ngoan, lại nền nếp, cẩn thận ( bằng chứng: cái cặp sách đã cũ mà cứ quý như vàng, không bao giờ

vứt cặp xuống đất, không bao giờ dám ngồi lên cặp; Có cái bút máy chỉ dám viết cái bút ấy vào những buổi kiểm tra bài).

+ Là người có trách nhiệm với gia đình, mọi người ( bằng chứng: khi bố Lộc sắp bị mù, Lộc còn muốn nghỉ học để đi làm phụ giúp gia đình).

2 Phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật:

Đất đồng tươi trẻ lại Mùa gọi mùa sây bông  

Thơ viết tặng dòng sông Vọng mái chèo man mác

(Nguyễn Trọng Hoàn, Nguyễn Trọng Hoàn để

lại , NXB Công an nhân dân, Hà Nội, 2021, tr. 

401)

Câu 2 Hãy chỉ ra cách ngắt nhịp chủ yếu được sử dụng trong bài thơ:

A.Ngắt nhịp 1/4 và 3/2

B. Ngắt nhịp 4/1 và 2/3

C. Ngắt nhịp 2/3 và 3/2

D. Ngắt nhịp 1/4 và 4/1

Câu 3 Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong dòng thơ:

Câu 4 Xác định đề tài của bài thơ.

A. Tình yêu quê hương đất nước

B. Tình yêu làng xóm

C. Tình yêu dòng sông thiên nhiên

D. Tình yêu con người lao động

II Trả lời các câu hỏi sau:

Câu 5 Nhan đề Thơ tặng dòng sông gợi cho em cảm nhận gì về

tình cảm của nhà thơ với dòng sông quê?

6 Xác định những từ láy được sử dụng trong bài thơ

+ Thể hiện cảm xúc “bồi hồi” thương nhớ của nhân  vật trữ tình với quê hương của mình.

Câu 7 Tìm những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp của dòng sông quê. Nêu 

cảm nhận của em về vẻ đẹp đó

- Những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp của dòng sông quê:  thiên nhiên bên 

dòng sông (bãi ngô xanh mướt, lúa gọi mùa sây bông); những gì thuộc 

về dòng sông (phù sa bồi hồi, sóng dập dềnh, dòng sông lấp loáng, );

sự hoà quyện của dòng sông vào không gian và thời gian (nắng chiếu

xuống dòng sông, chiều mỡ màng xanh trong, ).

- Những hình ảnh đó giúp người đọc cảm nhận được không gian sông quê tươi đẹp, trù phú, đậm chất thơ, đem đến cho con người cảm giác bình yên, quên đi hết những muộn phiền của cuộc sống