ĐATN HỆ THỐNG TỰ ĐỘNG ĐIỀU CHỈNH GƯƠNG KHI VỀ SỐ LÙI KẾT HỢP HỆ THỐNG CẢNH BÁO VA CHẠM

Ngày nay, nhu cầu xe hơi của người dân ngày càng nhiều. Chính vì vậy, các hãng xe liên tục nghiên cứu, phát triển và cải tiến các công nghệ nhằm nâng cao trải nghiệm của người lái và hành khách. Một trong những công nghệ được tất cả mọi người quan tâm là công nghệ hỗ trợ người lái khi lùi xe và cảnh báo sớm va chạm. Mục đích của đồ án này nhằm nâng cao tính tiện nghi, nhanh chóng và tiết kiệm cho người sử dụng ô tô bằng cách thiết kế và lắp đặt hệ thống tự động hạ tròng gương khi về số lùi. Mặc dù hệ thống này đã được nghiên cứu và phát triển từ rất lâu nhưng vẫn chưa được các hãng lắp đặt rộng rãi trên các mẫu xe giá rẻ. Nội dung đồ án bao gồm tìm hiểu cấu tạo, chức năng và nguyên lí hoạt động trong hệ thống tự động điều chỉnh gương khi về số lùi. Hệ thống này nhằm tăng tính tiện nghi của chiếc xe, giúp tài xế giảm thiểu thao tác khi lùi xe nhưng vẫn đảm bảo tính kinh tế. Bên cạnh đó, đồ án còn có nội dung về hệ thống cảnh báo va chạm. Hệ thống này giúp người lái nhận biết được các vật cản xung quanh xe và thông báo đến người lái, giúp hạn chế được các va chạm không đáng có cũng như bảo vệ người tham gia giao thông và tài sản. Mô hình được nhóm xây dựng dựa trên thực tế và tương tự hệ thống được trang bị trên xe. Những linh kiện được sử dung trong mô hình là những linh kiện đơn giản giúp người xem dễ hiểu nhưng vẫn thể hiện được nội dung chính của đồ án.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

THIẾT KẾ MÔ HÌNH ĐIỀU CHỈNH GƯƠNG TỰ ĐỘNG KHI LÙI XE KẾT HỢP HỆ THỐNG ĐIỀU CHỈNH GƯƠNG ĐIỆN TỬ VÀ CẢNH BÁO VA CHẠM

NGÀNH: CÔNG NGHỆ KĨ THUẬT Ô TÔ

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS NGUYỄN VĂN GIAO

PHAN SINH KHANG 1911255705 19DOTD3 DƯƠNG BÁ THỊNH 1911252249 19DOTD3 TRẦN VĂN NHẬT 1911252487 19DOTD3

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP THIẾT KẾ MÔ HÌNH ĐIỀU CHỈNH GƯƠNG TỰ ĐỘNG KHI LÙI XE KẾT HỢP HỆ THỐNG ĐIỀU CHỈNH GƯƠNG

ĐIỆN TỬ VÀ CẢNH BÁO VA CHẠM

NGÀNH: CÔNG NGHỆ KĨ THUẬT Ô TÔ

GỈANG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS NGUYỄN VĂN GIAO

PHAN SINH KHANG 1911255705 19DOTD3 DƯƠNG BÁ THỊNH 1911252249 19DOTD3 TRẦN VĂN NHẬT 1911252487 19DOTD3

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong đồ án là trung thực và chưa từng được ai công

bố trong bất kì công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng 06 năm

2023

LỜI CẢM ƠN

Chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Viện Kĩ thuật Hutech, Trường Đạihọc Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi cho chúng emhọc tập và hoàn thành đồ án này Đặc biệt, chúng em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắcđến thầy TS Nguyễn Văn Giao đã dày công truyền đạt kiến thức và hướng dẫnchúng em trong quá trình làm bài

Em đã cố gắng vận dụng những kiến thức đã học được trong học kỳ qua để hoànthành đồ án Nhưng do kiến thức hạn chế và không có nhiều kinh nghiệm thực tiễnnên khó tránh khỏi những thiếu sót trong quá trình nghiên cứu và trình bày Rấtkính mong sự góp ý của quý thầy cô để đồ án của em được hoàn thiện hơn

Một lần nữa, em xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của các thầy cô đãgiúp đỡ em trong quá trình thực hiện đồ án này

Xin trân trọng cảm ơn!

TÓM TẮT

Ngày nay, nhu cầu xe hơi của người dân ngày càng nhiều Chính vì vậy, các hãng

xe liên tục nghiên cứu, phát triển và cải tiến các công nghệ nhằm nâng cao trảinghiệm của người lái và hành khách Một trong những công nghệ được tất cả mọingười quan tâm là công nghệ hỗ trợ người lái khi lùi xe và cảnh báo sớm va chạm.Mục đích của đồ án này nhằm nâng cao tính tiện nghi, nhanh chóng và tiết kiệmcho người sử dụng ô tô bằng cách thiết kế và lắp đặt hệ thống tự động hạ trònggương khi về số lùi Mặc dù hệ thống này đã được nghiên cứu và phát triển từ rấtlâu nhưng vẫn chưa được các hãng lắp đặt rộng rãi trên các mẫu xe giá rẻ

Nội dung đồ án bao gồm tìm hiểu cấu tạo, chức năng và nguyên lí hoạt độngtrong hệ thống tự động điều chỉnh gương khi về số lùi Hệ thống này nhằm tăng tínhtiện nghi của chiếc xe, giúp tài xế giảm thiểu thao tác khi lùi xe nhưng vẫn đảm bảotính kinh tế

Bên cạnh đó, đồ án còn có nội dung về hệ thống cảnh báo va chạm Hệ thống nàygiúp người lái nhận biết được các vật cản xung quanh xe và thông báo đến ngườilái, giúp hạn chế được các va chạm không đáng có cũng như bảo vệ người tham giagiao thông và tài sản

Mô hình được nhóm xây dựng dựa trên thực tế và tương tự hệ thống được trang

bị trên xe Những linh kiện được sử dung trong mô hình là những linh kiện đơn giảngiúp người xem dễ hiểu nhưng vẫn thể hiện được nội dung chính của đồ án

Nowadays, people’s demand for cars is increasing day by day Therefore, carmanufacturers continuously research, develop and improve technologies andenhance the experience of driver and passenger One of the technologies thateveryone is interested in the focus is supporting the driver when backing up andpre-collision systems

The goal of this project is to improve convenience, quickly and economicallythrough install a system that automatically lowers the mirror when reverse

Although this system has been researched and developed for a long time, it still hasnot been installed on the low-price car

The content of this project include research the structure, elegance and originality

in the system This system aims to increase the predictability of the car, help thedriver reduce the time when reverse but still ensure the economy

Beside that, project also contains content about pre-collision system This systemcan help driver detect the objects around the car and warning to driver

The model is grouped and built using the same practicality as the one equipped

on the car The components used in the model are simple ones The reason is helpviewer understand but still show the main content of the project

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

TÓM TẮT iii

ABSTRACT iv

MỤC LỤC v

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii

DANH SÁCH HÌNH ẢNH ix

DANH SÁCH CÁC BẢNG xiii

Chương I: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu đề tài 1

1.3 Nội dung 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

1.5 Kết cấu đồ án 2

Chương II CƠ SỞ LÍ THUYẾT 3

2.1 Hệ thống gương chiếu hậu 3

2.1.1 Khái quát hệ thống gương 3

2.1.2 Phân loại gương chiếu hậu 7

2.2 Hệ thống điều chỉnh gương điện tử 10

2.2.1 Cấu tạo 10

2.2.2 Các công nghệ tích hợp trên gương 12

2.2.3 Các hư hỏng thường gặp 20

2.2.4 Sơ đồ mạch điện hệ thống gương chỉnh điện xe Toyota Vios 2017 21

2.3 Các công nghệ hỗ trợ cho người lái lùi xe hiện nay 24

2.4 Hệ thống tự động điều chỉnh gương khi về số lùi 28

2.4.1 Cấu tạo 30

2.4.2 Nguyên lí hoạt động 33

2.4.3 Yêu cầu 37

2.4.4 Ưu và nhược điểm 37

2.5 Hệ thống cảnh báo va chạm 37

2.5.1 Cấu tạo 39

2.5.2 Nguyên lí hoạt động 42

2.5.3 Các hệ thống cảnh báo va chạm tiêu biểu trên các hãng xe 44

2.5.4 Ưu và nhược điểm 47

Chương III GIỚI THIỆU LINH KIỆN 49

3.1 Giới thiệu linh kiện đã chuẩn bị 52

3.1.1 Mạch còi buzzer 52

3.1.2 Cảm biến sóng âm 52

3.1.3 Bộ xử lí Arduino UNO R3 53

3.2 Giới thiệu phần mềm lập trình 54

Chương IV THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG MÔ HÌNH 56

4.1 Thiết kế mô hình hệ thống gương tự động điều chỉnh khi về số lùi 56

4.1.1 Sơ đồ khối 56

4.1.2 Nguyên lí hoạt động 56

4.2 Thiết kế mô hình cảnh báo va chạm 58

4.2.1 Sơ đồ khối 58

4.2.2 Nguyên lí hoạt động 58

4.3 Thiết kế và thi công khung mô hình 60

4.4.1 Thi công mô hình tự động điều chỉnh gương khi về số lùi 63

4.4.2 Thi công mô hình cảnh báo va chạm 64

4.4.3 Hoàn thiện mô hình 66

Chương V KẾT LUẬN 71

5.1 Kết luận 71

5.1.1 Ưu điểm 71

5.1.2 Nhược điểm 72

5.2 Phương hướng phát triển 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

PHỤ LỤC 75

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH SÁCH HÌNH ẢNH

Hình 2.1: Gương chiếu hậu gắn trên kính chắn gió 3

Hình 2.2: Gương chiếu hậu gắn 2 bên thân xe 4

Hình 2.3: Điểm mù của xe container 5

Hình 2.4: Sự hạn chế tầm nhìn của tài xế khi lái xe 6

Hình 2.5: Gương chiếu hậu của xe tải được thiết kế để hạn chế điểm mù 6

Hình 2.6: Gương chiếu hậu lắp trong 7

Hình 2.7: Gương chiếu hậu lắp ngoài “chính”, GVW ≤ 2 tấn 7

Hình 2.8: Gương chiếu hậu lắp ngoài “chính”, GVW > 2 tấn 8

Hình 2.9: Gương chiếu hậu lắp ngoài “góc rộng” 9

Hình 2.10: Gương lắp ngoài “nhìn gần” 10

Hình 2.11: Công tắc chỉnh gương 11

Hình 2.12: Motor chỉnh gương 12

Hình 2.13 (a, b): Sơ đồ mạch điện hệ thống điều chỉnh gương điện tử trên xe Toyota Vios 2017 13

Hình 2.14: Công nghệ gương chống chói 14

Hình 2.15: Công dụng của sấy gương 15

Hình 2.16: Hình ảnh gương 360° được thể hiện trên màn hình trung tâm 17

Hình 2.17: Gương hỗ trợ hạn chế điểm mù 17

Hình 2.18: Hệ thống cảnh báo va chạm 18

Hình 2.19: Đèn chào mừng được gấn trên gương 19

Hình 2.20: Sơ đồ mạch điện hệ thống gương chỉnh điện xe Toyota Vios 2017 21

Hình 2.21: Tính năng hỗ trợ đỗ xe thông minh 25

Hình 2.21: Cảm biến lùi 26

Hình 2.22: Màn hình trung tâm hiển thị hình ảnh được cung cấp từ camera 26

Hình 2.23: Màn hình hiển thị vạch đo khoảng cách và dự đoán đường đi của bánh xe 27

Hình 2.24: Camera 360° được gắn ở gương xe và màn hình hiển thị hình ảnh 28

Hình 2.25: Những va chạm khi đi xe có thể gặp phải 29

Hình 2.26: Hướng di chuyển của mặt gương khi về số lùi 29

Hình 2.27: Cần số 30

Hình 2.28: ECU 31

Hình 2.29: Nút chỉnh gương xe Toyota Vios 31

Hình 2.30: Bật/tắt tính năng ở màn hình trung tâm 32

Hình 2.31: Nút chỉnh ghế và nhớ vị trí ghế 32

Hình 2.32: Module tự diều chỉnh gương khi về số lùi 33

Hình 2.33: Nút bật/tắt đèn hazard 33

Hình 3.34: Chỉnh nút chọn gương sang gương phải hoặc trái 34

Hình 2.35: Cần số ở vị trí R 34

Hình 2.36: Cần số ở vị trí P 35

Hình 2.37: Vị trí của mặt gương trước và sau khi về số lùi 36

Hình 2.38: Có thể bật/tắt chức năng này bằng tín hiệu của đèn báo rẽ 36

Hình 2.39: Tổng quan hệ thống cảnh báo va chạm 38

Hình 2.40: Hệ thống có thể phát hiện các nguy hiểm xung quanh xe 39

Hình 2.41: Cấu tạo chung của cảm biến sóng vô tuyến 39

Hình 2.42: ECU của xe Volvo 40

Hình 2.43: Radar 41

Hình 2.44: Camera được gắn sau kính lái 42

Hình 2.45: Hệ thống đang quét và phân tích dữ liệu 42

Hình 2.46: Hệ thống đang mô phỏng lại các vật cản xung quanh xe 44

Hình 2.47: Avoidance Assitant được trang bị trên các dòng xe cao cấp của Audi 44

Hình 2.48: Mô phỏng cách phát hiện và xử lí khi gặp vật cản 45

Hình 2.49: Công nghệ tự động phanh của Volvo 46

Hình 2.50: Active Driving Assistant trên BMW 47

Bảng 3.1: Danh sách các linh kiện 49

Hình 3.1: Mạch còi buzzer 52

Hình 3.2: Cảm biến sóng âm HC-SRF05 53

Hình 3.3: Arduino UNO R3 54

Hình 3.4: Phần mềm Arduino 54

Hình 4.1: Sơ đồ chân hộp điều khiển tự động hạ tròng gương 56

Hình 4.2: Sơ đồ đấu dây hệ thống tự động điều chỉnh gương khi về số lùi 57

Hình 4.3: Mô phỏng mạch cảnh báo va chạm trên phần mềm Protus 59

Hình 4.4: Khung mô hình 60

Hình 4.5: Bu lông và đai ốc dùng để ghép khung 61

Hình 4.6: Ke vuông 61

Hình 4.7: Hàn chì các mối nối 62

Hình 4.8: Vị trí lắp đặt các linh kiện 62

Hình 4.9: Lắp hệ thống gương lên mô hình 63

Hình 4.10: Lắp đặt module và cần số 63

Hình 4.11: Lắp đặt nút điều chỉnh gương, khoá điện, công tắc hazard và role nháy lên mô hình 64

Hình 4.12: Lắp đặt 2 Arduino UNO R3 lên mô hình 64

Hình 4.13: Lắp đặt hệ thống cảnh báo va chạm 65

Hình 4.14: Lắp đặt các 4 cảm biến va chạm xung quanh mô hình 65

Hình 4.15: Tiến hành đấu nối dây điện 66

Hình 4.16: Hoàn thiện mô hình 66

Hình 4.17: Hoàn thiện toàn bộ mô hình 67

Hình 4.18: Mặt gương khi chưa về số lùi 68

Hình 4.19: Mặt gương khi về số lùi 68

Hình 4.20: Đèn trắng sáng khi có vật cản ở khoảng cách 50cm 69

Hình 4.21: Đèn vàng sáng khi có vật cản ở khoảng cách 35cm 69

Hình 4.22: Đèn đỏ sáng khi có vật cản ở khoảng cách 20cm 70

Hình 5.1: Camera sẽ được lắp ở vị trí gương chiếu hậu 73

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Danh sách các linh kiện 49Bảng 4.1: Sơ đồ chân hộp điều khiển tự động hạ tròng gương 57

Chương I: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀII.1 Đặt vấn đề

Trong thời kỳ hội nhập thế giới hiện nay thì ngành công nghiệp đóng vai trò chủđạo trong tiến trình phát triển kinh tế của đất nước Trong đó ngành công nghiệp ô

tô đóng một vai trò rất quan trọng Nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật và xuthế giao lưu, hội nhập quốc tế trong lĩnh vực sản xuất và đời sống, ngành côngnghiệp ô tô đã và đang là kinh tế kỹ thuật cần được ưu tiên ở mỗi quốc gia

Ngày nay ô tô không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại, chuyên chở như trước đây mà nócòn phải đáp ứng tính kinh tế, công suất, tốc độ, nhiên liệu, tính tiện nghi…

Với mong muốn đem đến sự thuận tiện và đảm bảo an toàn cho người dùng thìviệc trang bị những công nghệ tiên tiến, hiện đại trên ô tô ngày nay luôn được cácnhà sản xuất đặt lên hàng đầu Trong đó hệ thống an toàn trên ô tô cũng là một hệthống quan trọng, nó đã được cải tiến rất nhiều nhằm đảm bảo an toàn cho người láitrong những điều kiện đường xá phức tạp, đông đúc

Đối với những dòng xe cao cấp sẽ được trang bị các hệ thống tân tiến giúp ngườilái xe thuận tiện trong việc lùi xe hoặc đi trong không gian chật hẹp Tuy nhiên các

xe hạng phổ thông hoặc các xe đời cũ không được trang bị những hệ thống đó làmcho tài xế rất khó khăn để đảm bảo an toàn cho chiếc xe và người đi đường

Để giải quyết vấn đề này, hệ thống gương tự điều chỉnh khi về số lùi đã được rađời nhằm hỗ trợ người lái trong quá trình lùi xe mà không tốn quá nhiều thời gian

và thao tác

I.2 Mục tiêu đề tài

- Hiểu được cấu tạo, nguyên lý hoạt động

- Tính toán, thiết kế mô hình

- Thi công mô hình

I.3 Nội dung

- Giới thiệu về công nghệ hỗ trợ người lái khi lùi xe

- Tìm hiểu cấu tạo, nguyên lý hoạt động

- Tìm hiểu về ưu và nhược điểm

I.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tìm kiếm tài liệu trên internet, thực tiễn

- Phương pháp tổng hợp, so sánh, phân tích

- Phương pháp tính toán thiết kế mô phỏng

I.5 Kết cấu đồ án

- Chương I: Giới thiệu đề tài

- Chương II: Cơ sở lí thuyết

- Chương III: Giới thiệu linh kiện

- Chương IV: Thi công mô hình

- Chương V: Kết luận

Chương II CƠ SỞ LÍ THUYẾTII.1 Hệ thống gương chiếu hậu

II.1.1 Khái quát hệ thống gương

Gương chiếu hậu gắn trên kính chắn gió

- Điều chỉnh gương chiếu hậu trong xe ô tô giúp người lái mở rộng tầm nhìn, hạnchế va chạm giao thông, dễ dàng xử lý các tình huống phát sinh trên đường

- Gương chiếu hậu gắn trên kính chắn giógiúp người điều khiển phương tiện dễdàng quan sát phía sau mà không cần quay đầu lại Ngoài ra, khi chuyển lànđường, lùi hay đỗ xe, gương chiếu hậu ô tô cũng là giải pháp hỗ trợ người láicập nhật tình hình xung quanh, đưa ra thao tác chính xác, tránh va chạm khôngđáng có

- Đây là loại gương chiếu hậu kiểu cũ tuy nhiên vẫn được sử dụng và rất cần thiếtđối với lái xe có thể giúp lái xe quan sát trong khoang xe phía sau và giúp quansát điều khiển xe được tốt hơn khi thực hiện lùi xe tránh va vào vật cản phía saukhó quan sát trong điểm mù

Gương chiếu hậu gắn 2 bên thân xe

- Gương chiếu hậu, còn được gọi là gương chắn bùn, gương cửa, gương chiếuhậu bên ngoài hoặc gương nhìn bên, là một gương được tìm thấy ở bên ngoài

xe cơ giới với mục đích giúp người lái nhìn thấy các khu vực phía sau và haibên nằm bên ngoài tầm nhìn ngoại vi của người lái xe (điểm mù)

- Gương bên được trang bị để điều chỉnh dọc và ngang bằng tay hoặc từ xa đểcung cấp phạm vi bảo đảm đầy đủ cho người lái xe có chiều cao và vị trí ngồikhác nhau Điều chỉnh từ xa có thể là ứng dụng cơ học bằng cáp Bowden,hoặc có thể là điện bằng động cơ giảm tốc Kính gương cũng có thể được làmnóng bằng điện và có thể bao gồm làm mờ điện hóa để giảm độ chói chongười lái từ đèn pha của các phương tiện sau Càng ngày, gương chiếu hậucàng tích hợp bộ lặp tín hiệu rẽ của xe Có bằng chứng cho thấy các bộ lặp gắntrên gương có thể hiệu quả hơn các bộ lặp được gắn ở vị trí bên chắn bùnchiếm ưu thế trước đó

Hình 2.2: Gương chiếu hậu gắn 2 bên thân xe

- Trung tâm Consumer Report đã nghiên cứu và đưa ra con số cụ thể về vùng

mù của từng loại xe Từ đó giúp người lái ý thức hơn khi sử dụng bất kỳ loại

xe nào, cũng như giảm thiểu tai nạn, va chạm khi tham giagiao thông Số liệu

mà họ công bố được tính dựa trên chiều cao trung bình của người lái xe là1,73m, cũng như độ cao thấp nhất của người lái xe là 1,54m Cụ thể như sau:

- Đối với những xe sedan từ cỡ nhỏ tới cỡ lớn, điểm mù sẽ giao động từ 3,66mđến 3,96m với người thuộc nhóm chiều cao trung bình (1,73m); và 6,7m đến7,3m đối với người có chiều cao thấp nhất (1,54m)

- Chỉ số tương ứng với dòng xe SUV từ cỡ nhỏ tới cỡ lớn là 3,96m đến 5,79m

và 6,7m đến 9,45mm

- Chỉ số tương ứng với dòng xe bán tải pickup là 7,3 m đối với người lái cóchiều cao trung bình (1,73 m) và 10,67 m đối với người lái có chiều cao thấpnhất (1,54 m)

Hình 2.3: Điểm mù của xe container

- Theo những số liệu được cung cấp ở trên, ta có thể dễ dàng thấy xe bán tải là

xe có vùng mù rộng nhất Như vậy, ta có thể kết luận xe có kích thước lớn thì

tỷ lệ thuận với độ nguy hiểm và theo đó vùng mù cũng lớn Đồng nghĩa vớiviệc xe tảii sẽ có vùng mù rất lớn và đó là lý do ngoài camera lùi, loại xe nàycòn cần thêm gương cầu lồi cho xe tải

- Trong trường hợp, điểm mù cột A, tài xế hoàn toàn có thể khắc phục đượcbằng cách nghiêng mình sang trái hoặc phải để quan sát được rõ hơn, tuy

quan sát được Điểm mù khiến tài xế “bất lực" nằm ở vị trí hai góc phần tư sau

xe, cụ thể là hướng 4 giờ và 8 giờ của chính tài xế

Hình 2.4: Sự hạn chế tầm nhìn của tài xế khi lái xe

- Chính trong những trường hợp như thế, công năng của gương cầu lồi xe tảiđược phát huy hết tác dụng Tác dụng chính của thiết bị này là làm cho gócchiếu rộng hơn, tăng tối đa tầm quan sát Từ đó, người lái có thể dễ dàng thấyđược những vùng không gian bị khuất tầm nhìn, không theo dõi được trêngương chiếu hậu

- Tuy nhiên, để sử dụng hiệu quả thiết bị này, bạn cần biết cách chọn cũng nhưlắp đặt đúng hướng, đúng góc, đúng tầm nhìn của riêng bạn

Hình 2.5: Gương chiếu hậu của xe tải được thiết kế để hạn chế điểm mù

II.1.2 Phân loại gương chiếu hậu

- Gương chiếu hậu loại I: là gương chiếu hậu lắp trong, được thiết kế sao chongười lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng có chiều rộng

20 m ở giữa đường dọc theo mặt phẳng trung tuyến dọc của xe bắt đầu từkhoảng cách 60 m phía sau điểm quan sát của người lái

Hình 2.6: Gương chiếu hậu lắp trong

- Gương chiếu hậu loại II và III: Gương chiếu hậu lắp ngoài "chính"

 Là gương lắp ngoài bên trái, được thiết kế sao cho người lái có thể quan

ở bên phải bởi mặt phẳng song song với mặt phẳng trung tuyến theo chiềudọc xe đi qua điểm ngoài cùng ở bên trái xe và bắt đầu từ khoảng cách 10

m phía sau điểm quan sát của người lái

Hình 2.7: Gương chiếu hậu lắp ngoài “chính”, GVW ≤ 2 tấn

 Hoặc là gương lắp ngoài bên phải: Trong trường hợp các xe loại M1 vàN1 có trọng lượng tối đa không quá 2 tấn, gương được thiết kế sao chongười lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng rộng 4 mđược giới hạn ở bên trái bởi mặt phẳng song song với mặt phẳng trungtuyến theo chiều dọc xe và đi qua điểm ngoài cùng ở bên phải của xe vàbắt đầu từ khoảng cách 20 m phía sau điểm quan sát của người lái Trongtrường hợp các xe khác với loại nêu trên, là gương được thiết kế sao chongười lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng rộng 3,5 mđược giới hạn ở bên trái bởi mặt phẳng song song với mặt phẳng trungtuyến theo chiều dọc xe và đi qua điểm ngoài cùng ở bên phải của xe vàbắt đầu từ khoảng cách 30 m phía sau điểm quan sát của người lái Ngoài

ra người lái phải nhìn thấy được đường với chiều rộng 0,75 m từ điểm 4 mphía sau mặt phẳng thẳng đứng đi qua điểm quan sát của người lái

Hình 2.8: Gương chiếu hậu lắp ngoài “chính”, GVW > 2 tấn

- Gương chiếu hậu loại IV: là gương chiếu hậu lắp ngoài "góc rộng", được thiết

kế sao cho người lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng rộng12,5 m được giới hạn ở bên trái bởi mặt phẳng song song với mặt phẳng trungtuyến theo chiều dọc xe và đi qua điểm ngoài cùng ở bên phải của xe, bắt đầu

từ khoảng cách ít nhất 15 m đến 25 m sau điểm quan sát của người lái Ngoài

ra người lái phải nhìn thấy được đường với chiều rộng 2,5 m từ điểm 3 m phíasau mặt phẳng thẳng đứng đi qua điểm quan sát của người lái

Hình 2.9: Gương chiếu hậu lắp ngoài “góc rộng”

- Gương chiếu hậu loại V: là gương chiếu hậu lắp ngoài "nhìn gần", được thiết

kế sao cho người lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng dọctheo bên cạnh xe, giới hạn bởi các mặt phẳng thẳng đứng sau:

 Mặt phẳng song song với mặt phẳng trung tuyến theo chiều dọc xe đi quađiểm nhô ra 0,2 m so với điểm ngoài cùng ở bên phải buồng lái của xe,chiều rộng toàn bộ của buồng lái được đo trong mặt phẳng thẳng đứng cắtngang điểm quan sát của người lái; - Một mặt phẳng song song và cáchmặt phẳng nêu trên khoảng cách 1 m theo hướng ngang

 Phía sau, mặt phẳng song song với mặt phẳng thẳng đứng đi qua điểmquan sát của người lái và đặt tại khoảng cách 1,25 m phía sau mặt phẳngnày

 Phía trước, mặt phẳng song song với mặt phẳng thẳng đứng đi qua điểmquan sát của người lái và đặt tại khoảng cách 1 m ở phía trước mặt phẳngnày Nếu mặt phẳng thẳng đứng cắt ngang đi qua mép ngoài cùng củathanh cản va (ba đơ sốc) của xe cách mặt phẳng thẳng đứng đi qua điểm

quan sát của người lái nhỏ hơn 1 m thì tầm nhìn phải được giới hạn ngaybởi mặt phẳng đó

Hình 2.10: Gương lắp ngoài “nhìn gần”

II.2 Hệ thống điều chỉnh gương điện tử

II.2.1 Cấu tạo

- Công tắc chọn gương

 Left (L): chỉnh gương bên trái

 Right (R): chỉnh gương bên phải

 Off: Vị trí chính trung tâm cả hai gương không được điều chỉnh nếu ở vị trínày

- Công tắc điều chỉnh gương

 Lên: đưa tròng gương hướng lên trên

 Xuống: đưa tròng gương hướng xuống dưới

 Phải: đưa tròng gương quay qua phải

 Trái: đưa tròng gương quay qua trái

- Nút gập gương: gập cả 2 gương vào sát thân xe hoặc mở 2 gương ra vị trí cũ

Hình 2.11: Công tắc chỉnh gương

- Motor dẫn động

Hai mô tơ được lắp đặt phía trong gương đảm nhận công việc xoay mặt gươngsang trái, sang phải, lên trên hoặc xuống dưới Thông thường, một mô tơ phụ tráchđiều khiển gương xoay sang trái sang phải, còn mô tơ kia phụ trách việc điều khiểngương xoay lên trên hoặc xuống dưới Thông qua việc thay đổi chiều dòng điện mô

tơ, có thể tiến hành điều chỉnh được gói của gương, với góc điều chỉnh khoảng 200

-300

Hình 2.12: Motor chỉnh gương

II.2.2 Các công nghệ tích hợp trên gương

- Xi nhan:

 Sơ đồ mạch điện đèn xi nhan trên gương chiếu hậu xe Toyota Vios 2017

a)

b) Hình 2.13 (a, b): Sơ đồ mạch điện hệ thống điều chỉnh gương điện tử trên xe Toyota Vios 2017

 Đèn LED xi nhan trên gương chiếu hậu sẽ giúp người tham gia giao thông dễdàng có thể nhìn thấy tín hiệu của bạn, tạo thuận lợi cho bạn khi rẽ sangđường hay quay đầu xe

 Mạch điện kín, đèn xi nhan ở gương chớp sáng liên tục.

 Khi bật đèn xi nhan trái, chân E và TL của D4 được nối với nhau Khi đó,dòng điện đi từ IG -> cầu chì GAUGE 10A -> chân IG (FR) Flasher Relay

sẽ cấp dòng điện cho chân LL (FR) -> đèn xi nhan gương trái (G2) -> Mass

 Mạch điện kín, đèn xi nhan ở gương trái chớp sáng liên tục

 Khi nhấn nút bật đèn hazard, dòng điện đi từ BATT qua cầu chì HAZ 10A

-> chân B+ (FR) Flasher Relay sẽ cấp điện cho cả 2 chân LR và LL (FR) >đèn xi nhan gương trái (G2) và đèn xi nhan gương phải (F2) -> Mass

 Mạch điện kín, cả 2 đèn xi nhan ở 2 gương chớp sáng liên tục

 Ánh sáng từ đèn pha của xe phía sau phản xạ qua gương, chiếu thẳng vàomắt tài xế Chói mắt là một trong những nguyên nhân lớn gây mất tập trungvào ban đêm Ánh sáng cường độ mạnh làm mắt mất khả năng quan sát,thậm chí hiện tượng này còn kéo dài tiếp tục trong vài giây sau khi nguồnsáng biến mất Khoảng thời gian tích tắc đó đủ để những điều tồi tệ nhất xảyra

Hình 2.14: Công nghệ gương chống chói

 Các hãng thường sử dụng công nghệ có tên gọi Electrochromic, đây là loạivật liệu đặc biệt có khả năng thay đổi màu dưới tác dụng của điện thế Điệnthế làm thay đổi lớp gen bên trong nằm giữa 2 tấm kính, nó có tác dụngngăn cản ánh sáng truyền tới mặt phản xạ Cường độ ánh sáng được giảmbớt đồng nghĩa với việc tia phản xạ cũng sẽ yếu hơn và tài xế không bị chóimắt Công nghệ Electrochromic từng được ứng dụng trong xây dựng, trênnhững loại cửa sổ thông minh.

Trong thực tế việc làm mờ gương không ảnh hưởng nhiều tới việc quan sát khônggian phía sau vào ban đêm, lái xe vẫn hiểu được những gì đang diễn ra sau lưng họ

- Sấy gương

Sấy gương chiếu hậu là thiết bị giúp loại bỏ hơi nước, những vết mờ trên gươngmột cách nhanh chóng, hỗ trợ người lái quan sát dễ dàng hơn khi vận hành phươngtiện trong các điều kiện thời tiết xấu như mưa, nhiều sương… Ngoài ra, thiết bị nàycòn hỗ trợ và nâng cấp tính năng gương xe, đảm bảo chất lượng phản chiếu tốt nhất.Với một số dòng xe không được trang bị bộ sấy gương, chủ xe có thể lựa chọn lắpđặt thêm để đảm bảo an toàn khi di chuyển

Hình 2.15: Công dụng của sấy gương

Sấy gương chiếu hậu trên xe ô tô là giải pháp độc đáo được nhiều chủ xe lựa chọnlắp đặt Với nhiều công dụng hữu ích, sấy gương ô tô như một “người bạn” đồnghành trên mọi cung đường di chuyển của chủ xe.

Chức năng sấy gương: Đây là chức năng chính và quan trọng để đảm bảo tầmnhìn cho người lái Khi trời mưa, sương mù, người điều khiển gặp bất lợi khi tầmquan sát phía sau bị hạn chế Việc sử dụng sấy gương giúp cho chủ xe vận hành antoàn hơn

- Camera 360°

 Thiết kế ô tô thường chỉ có hai gương chiếu hậu có góc chiếu hẹp nên tầmnhìn của người lái bị hạn chế và có nhiều điểm mù Điều này gây khó khăncho việc kiểm soát đánh lái, dễ dẫn đến va chạm với các vật cản hoặcphương tiện di chuyển xung quanh Vì vậy, các nhà sản xuất xe hơi đã thiết

kế, lắp đặt thêm hệ thống camera 360° cho ô tô để hỗ trợ người lái khắc phụcvấn đề này

 Camera 360° có nhiệm vụ ghi hình toàn cảnh xung quanh xe, giúp người láiquan sát được tất cả hình ảnh ở các điểm mù, góc khuất mà mắt thườngkhông thể nhìn thấy được thông qua gương chiếu hậu

 Camera toàn cảnh 360° cho phép người lái quan sát tất cả các điểm xungquanh khu vực xe di chuyển trong thời gian thực Chức năng này hoàn toànkhác với cảnh báo va chạm chỉ phát ra tín hiệu cảnh báo và hiển thị hình ảnhtại các điểm mù khi phát hiện phương tiện khác di chuyển qua điểm mù

 Camera 360° còn có chức năng giám sát đỗ xe, kết hợp với cảnh báo vachạm để hỗ trợ người lái xử lý những tình huống khó khi lùi xe, đậu xe.Ngoài ra, một số camera có thể ghi lại hình ảnh ngay cả khi tắt máy dừng đỗgiúp truy xuất hình ảnh cần thiết khi có va chạm xảy ra

Hình 2.16: Hình ảnh gương 360° được thể hiện trên màn hình trung tâm

Hình 2.17: Gương hỗ trợ hạn chế điểm mù

 Hệ thống cảnh báo điểm mù chủ động.

Đây là hệ thống cảnh báo điểm mù có áp dụng kết hợp các thiết bị cảm ứng,camera và âm thanh cảnh báo Các bộ phận cảm ứng phát sóng điện từ được lắp đặtxung quanh thân xe, trên gương chiếu hậu, phía sau cản xe, camera được bố trí ởgương chiếu hậu

Sau khi nhận được tín hiệu sóng điện từ thông báo có phương tiện nào đó ở xungquanh cần chú ý, hệ thống sẽ cảnh báo cho người lái bằng cách phát ra âm thanh,kết hợp rung vô lăng và hiển thị hình ảnh trên màn hình trung tâm để tài xế kịp xử

lý tình huống

Hình 2.18: Hệ thống cảnh báo va chạm

- Đèn chào mừng: Các xe hiện đại ngày nay còn được trang bị đèn chào mừng dưới 2gương chiếu hậu Khi nhấn mở khoá cửa từ xa hoặc mở cửa, đèn từ gương sẽ chiếulogo của hãng xe xuống đất đồng thời sáng đèn chiếu gần để chào mừng chủ xe

Hình 2.19: Đèn chào mừng được gấn trên gương

Cơ chế hoạt động của hệ thống này không có gì đặc biệt vì vẫn là sự kết hợp giữa

hệ thống GPS và dẫn đường Điều đặc biệt chính là ở chỗ nó được tích hợp vớigương chiếu hậu Một số nhà sản xuất ô tô đã có sáng kiến kết hợp la bàn hoặc chứcnăng báo nhiệt độ vào gương xe, nhưng thông tin dẫn đường hiển thị trên gương làmột khái niệm mới

Hệ thống MirrorPilot sử dụng thẻ nhớ SD, cho phép chủ xe cập nhật thông tin địa

lý cho hệ thống dẫn đường Đặc biệt, hệ thống có khả năng tự động chuyển chế độánh sáng khi tối trời và có một điều khiển từ xa

- Bluetooth

Gương chiếu hậu tích hợp công nghệ di động Bluetooth có đầy đủ những tính năngcủa chiếc điện thoại di động như hiển thị số điện thoại gọi đến, từ chối lịch sự cuộcgọi đến, báo số bằng giọng nói, nhạc chuông khi có điện thoại gọi đến Bộ đàmthoại kết nối Blue Tooth gắn trên gương hỗ trợ tất cả các loại điện thoại di động cóchức năng Bluetooth Một microphone cực nhạy gắn trong xe cùng với chất lượngloa tuyệt hảo đã tạo nên một môi trường đàm thoại âm thanh trung thực.

Ngoài các chức năng chính, gương chiếu hậu tích hợp công nghệ di độngBluetooth còn hỗ trợ người điều khiển khi lùi xe Thiết bị cảm ứng bằng sóng siêu

âm khi lùi sẽ báo khoảng cách từ 0,4 đến 1,6m bằng số điện tử thể hiện ngay trêngương giúp người điều khiển yên tâm khi lùi Tín hiệu đèn LED báo vật thể sau xe,bên trái, hoặc bên phải

II.2.3 Các hư hỏng thường gặp

- Không giống như xe máy, gương chiếu hậu ô tô là chi tiết cực kỳ quan trọng trên xe

ô tô, việc ngồi trong xe bị che kín gần hết tầm nhìn xung quanh Nếu không cógương chiếu hậu không khác nào việc ta không cóđôi mắt để quan sát xung quanh

xe Vì vậy bất cứ hư hỏng nào về gương chiếu hậu của xe ô tô đều gây ra sự phiềntoái và cực kỳ nguy hiểm khi tham gia giao thông

 Vỡ mặt gương: Trường hợp vỡ mặt gương chỉ thay mặt gương là bạn có thể sửdụng gương bình thường mà không cần thay cả bộ gương chiếu hậu

 Gãy vỡ gương do va chạm, tai nạn: Trường hợp gương bị gẫy vỡ hoàn toàn thìbạn buộc phải thay thế cả bộ gương chiếu hậu

 Không điều chỉnh góc quay của gương: Trường hợp không thể điều chỉnh đượcgóc quay của gương nguyên nhân là do bánh răng hoặc mô tơ gương bị hư hỏngtrường hợp bạn chỉ cần thay thế bánh răng hoặc mô tơ gương

 Không điều chỉnh được góc quay mặt gương: Trường hợp không thể điều chỉnhđược góc quay mặt gương nguyên nhân là do bánh răng điều chỉnh mặt gương

bị hư hỏng và bạn phải thay thế

 Không tự động gập gương: Trường hợp không tự động gập gương nguyên nhân

là do nút điều khiển gậpgương bị hư hỏng hoặc mô tơ gập gương bị hư hỏng vàbạn phải thay thế nó

 Không điều chỉnh mặt gương bằng điện: Trường hợp không điều chỉnh đượcmặt gương điện nguyên nhân do nút điều khiển mặt gương bị hư hỏng hoặc mô

tơ điều chỉnh mặt gương bị hư hỏng, bạn phải sửa chữa hoặc thay thế nó

 Mất tín hiệu cảnh báo điểm mù: Trường hợp mất tín hiện cảnh báo điểm mù,cảm biến điểm mù được gắn trên mặt gương, trường hợp này nguyên nhân là dohỏng cảm biến này vì vậy chỉ thay thế bộ gương này mới khắc phục được

II.2.4 Sơ đồ mạch điện hệ thống gương chỉnh điện xe Toyota Vios 2017

Hình 2.20: Sơ đồ mạch điện hệ thống gương chỉnh điện xe Toyota Vios 2017

Nguyên lí hoạt động:

 Mạch điện kín, motor hoạt động làm mở gương

 Khi gương gập đến vị trí giới hạn, Control Circuit sẽ tự động ngắt mạch ->mạch hở -> motor dừng hoạt động

 Gập gương:

 Khi nhấn nút gập gương, 2 tiếp điểm Fold đóng lại Dòng điện đi từ ACCqua cầu chì ECU 5A-> chân B của F42 -> tiếp điểm Fold -> chân MR củaF42 -> chân MR của G4 và H6 -> motor gập gương -> chân MF của G4

và H6 -> chân MF của F42 -> tiếp điểm Fold -> Mass

 Mạch điện kín, motor hoạt động làm gập gương

 Khi gương gập đến vị trí giới hạn, Control Circuit sẽ tự động ngắt mạch ->mạch hở -> motor dừng hoạt động

 Chỉnh gương:

 Khi nhấn nút chọn gương sang bên trái, 2 tiếp điểm Left (SS) đóng lại + Khi nhấn nút điều khiển gương qua trái, tiếp điểm Left và Left/Up(MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân B củaF42 -> tiếp điểm Left (MAS) -> tiếp điểm Left (SS) -> chân HL của F42 -

> chân MH của H6 -> motor -> chân M+ của H6 -> chân M+ của F42 ->tiếp điểm Left/Up (MAS) -> Mass

 Mạch điện kín, motor hoạt động làm mặt gương trái di chuyển sang trái+ Khi nhấn nút điều khiển gương sang bên phải, tiếp điểm Right và Right/Down (MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân

B của F42 -> tiếp điểm Right/Down (MAS) -> chân M+ của F42 -> chânM+ của H6 -> motor -> chân MH của H6 -> chân HL của F42 -> tiếp

 Mạch điện kín, dòng điện được đảo chiều nên motor hoạt động làm mặtgương trái di chuyển sang phải.

+ Khi nhấn nút điều khiển gương hướng xuống, tiếp điểm Down và Right/Down (MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân

B của F42 -> tiếp điểm Right/Down (MAS) -> chân M+ của F42 -> chânM+ của H6 -> motor -> chân VL của F42 -> tiếp điểm Left (SW) -> tiếpđiểm Down (MAS) -> Mass

 Mạch điện kín, motor hoạt động làm mặt gương trái di chuyển hướngxuống

+ Khi nhấn nút điều khiển gương hướng lên, tiếp điểm Up và Up/Left(MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân B củaF42 -> tiếp điểm Up (MAS) -> tiếp điểm Left (SS) -> chân VL của F42 ->chân MV của H6 -> motor -> chân M+ của H6 -> chân M+ của F42 ->tiếp điểm Left/Up (MAS) -> Mass

 Mạch điện kín, dòng điện được đảo chiều nên motor hoạt động ngược lạilàm mặt gương trái di chuyển hướng lên

 Khi nhấn nút chọn gương sang bên phải, 2 tiếp điểm Right (SW) đóng lại.+ Khi nhấn nút điều khiển gương qua trái, tiếp điểm Left và Left/Up(MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân B củaF42 -> tiếp điểm Left (MAS) -> tiếp điểm Right (SS) -> chân HT của F42-> chân MH của G6 -> motor -> chân M+ của G6 -> chân M+ của F42 ->tiếp điểm Left/Up (MAS) -> Mass

 Mạch điện kín, motor hoạt động làm mặt gương phải di chuyển qua trái+ Khi nhấn nút điều khiển gương sang bên phải, tiếp điểm Right và Right/Down (MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân

B của F42 -> tiếp điểm Right/Down (MAS) -> chân M+ của F42 -> chânM+ của G6 -> motor -> chân MH của G6 -> chân HR của F42 -> tiếpđiểm Right (SS) -> tiếp điểm Right (MAS) -> Mass

 Mạch điện kín, dòng điện được đảo chiều nên motor hoạt động làm mặtgương phải di chuyển sang phải.

+ Khi nhấn nút điều khiển gương hướng xuống, tiếp điểm Down và Right/Down (MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân

B của F42 -> tiếp điểm Right/Down (MAS) -> chân M+ của F42 -> chânM+ của G6 -> motor -> chân MV của G6 -> chân VR của F42 -> tiếpđiểm Right (SS) -> tiếp điểm Down (MAS) -> Mass

 Mạch điện kín, motor hoạt động làm mặt gương trái di chuyển hướngxuống

+ Khi nhấn nút điều khiển gương hướng lên, tiếp điểm Up và Up/Left(MAS) đóng lại Dòng điện đi từ ACC qua cầu chì ECU 5A -> chân B củaF42 -> tiếp điểm Up (MAS) -> tiếp điểm Right (SS) -> chân VR của F42 -

> chân MV của G6 -> motor -> chân M+ của G6 -> chân M+ của F42 ->tiếp điểm Left/Up (MAS) -> Mass

 Mạch điện kín, dòng điện được đảo chiều nên motor hoạt động ngược lạilàm mặt gương trái di chuyển hướng lên

II.3 Các công nghệ hỗ trợ cho người lái lùi xe hiện nay

Việc lùi xe luôn gây ra những khó khăn cho tài xế, đặc biệt là các tài xế mới Khilùi xe, các tài xế phải luôn tập trung cao độ, liên tục quan sát xung quanh xe đểđưa xe lùi vào đúng vị trí mong muốn Chính vì sự khó khăn của vấn đề này, cáchãng xe trên toàn thế giới liên tục nghiên cứu và phát triển các công nghệ hỗ trợhoặc thay thế người lái trong việc lùi xe Các công nghệ đó có thể kể đến như:

- Chức năng hỗ trợ lùi xe Reversing Assistant: chức năng này sẽ ghi nhớ hoạtđộng của vô-lăng ở quãng đường 50m gần nhất, nếu tài xế đi dưới 36 km/h Khilùi, chỉ cần bấm kích hoạt Reversing Assistant, xe tự đánh lái đúng đoạn đườngvừa tiến Việc của tài xế là duy trì chân ga, phanh từ 9 km/h trở xuống Nếuchạy nhanh hơn, chức năng này sẽ không hoạt động Công nghệ hỗ trợ lùi sẽgiúp ích cho tài xế mới, những người vốn gặp khó khi lùi ở đường hẹp, zig-zag