Chuyên đề 8 đoạn nlvh về truyện hoàn thiện

Những yêu cầu đối với bài văn NL về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích Những yêu cầu đối với bài văn NL về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích Những nhận xét đánh giá về truyện phải xuất phát

CHUYÊN ĐỀ 8

VIẾT ĐOẠN VĂN

NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

Nghị luận về một tác phẩm

truyện hoặc đoạn trích

( Học kì I)

Những yêu cầu đối với bài văn NL về tác

phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Những yêu cầu đối với bài văn NL về tác

phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

Những nhận xét đánh giá về truyện phải xuất phát từ ý nghĩa của cốt truyện, tính cách, số phận của nhân vật và nghệ thuật trong tác phẩm được người viết phát hiện và khái quát.

Bài NL về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) cần có bố cục mạch lạc, có lời văn chuẩn xác, gợi cảm.

Khái niệm Khái niệm

Nội dung Nội dung Hình thức Hình thức

Các nhận xét, đánh giá về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) phải rõ ràng, đúng đắn, có luận cứ và lập luận thuyết phục.

Phân tích đề đọc hiểu

KIỂM TRA NGỮ VĂN 8 Năm học 2021-2022 Thời gian: 45 phút

Cho đoạn trích sau: “ Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố

giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trả lại cho hắn và bảo hắn: “ Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào…”.

KIỂM TRA NGỮ VĂN 8 Năm học 2021-2022 Thời gian: 45 phút

Cho đoạn trích sau: “ Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo gì cho cái

vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trả lại cho hắn và bảo hắn: “ Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào…”.

3 Dựa vào văn bản mà em vừa nhắc tên, hãy viết đoạn văn 10 câu theo cách

lập luận tổng hợp - phân tích – tổng hợp, trong đoạn có sử dụng một câu bị động và một trợ từ ( gạch chân, chỉ rõ), trình bày suy nghĩ của em về nhận

định sau: “Nhân vật “lão” trong văn bản là người rất giàu lòng tự trọng”.

Đoạn văn NLVH

Thang điểm đoạn NLVH

Hình thức: - đủ số câu; không mắc lỗi diễn đạt: 0,5đ

- đúng kiểu đoạn: 0,5đ

Nội dung: triển khai theo các luận điểm, có nghệ thuật từng phần

và nghệ thuật toàn bài: 2đ

Tiếng Việt: 2 điều kiện (1 kiểu câu và 1 thành phần câu) : 0,5đ

Viết đoạn văn nghị luận văn học

Kĩ năng phân tích đề viết đoạn

1 Đọc kĩ đề, gạch chân các từ ngữ quan trọng

- Xác định ý chủ đề

- Xác định phạm vi dẫn chứng:

+ Phạm vi dẫn chứng trong toàn bài

+ Phạm vi dẫn chứng trong 1 đoạn trích từ văn bản

+ Cảm nhận 1 chi tiết, 1 hình ảnh, 1 sự việc trong truyện …

- Xác định đối tượng: nhân vật, sự việc, chi tiết, hình ảnh ….

2 Yêu cầu hình thức: Xác định kiểu đoạn văn và điều kiện tiếng việt

3 Yêu cầu nội dung:

Phân tích đề đoạn văn nghị luận văn học

Xác định yêu cầu về hình thức và nội dung của các đề yêu cầu viết đoạn văn sau:

VD1 Cho đoạn trích sau:

Xe chạy chầm chậm Mẹ tôi cầm nón vẫy tay tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại Mẹ vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:

- Con nín đi! Mợ đã về với con rồi mà.”

a Đoạn trích trên nằm trong văn bản nào? Thuộc tác phẩm nào, của ai? Cho biết thể loại?

b Bằng 1 đoạn văn quy nạp khoảng 8 đến 10 câu, em hãy nêu cảm nhận về tâm trạng của

nhân vật “tôi” trong đoạn trích trên Trong đoạn có sử dụng 1 câu phủ định và 1 trợ từ.

- Nội dung:

+ Đối tượng: nhân vật “tôi”

+ Ý chủ đề: nêu cảm nhận về tâm trạng của nhân vật “tôi”

+ Phạm vi dẫn chứng: trong 1 đoạn trích của văn bản

- Hình thức: +Kiểu đoạn quy nạp 8-10 câu

+ Điều kiện TV: Câu phủ định và trợ từ

Phân tích đề đoạn văn nghị luận văn học

- Nội dung:

+ Đối tượng: 1 hình ảnh ( chiếc lá )

+ Ý chủ đề:

+ Phạm vi dẫn chứng: trong 1 phần của văn bản

VD2 Cho câu văn: Chiếc lá cuối cùng mà cụ Bơ Men vẽ trong đêm mưa gió, cái đêm mà

chiếc lá cuối cùng rụng, là một kiệt tác.

a.Phân tích kết cấu CN/VN của câu văn trên Nếu xét về mặt ngữ pháp, câu văn trên thuộc kiểu câu gì?

b Dùng câu văn trên làm câu chủ đề, viết tiếp 10 – 12 câu nữa để tạo thành đoạn TPH làm rõ

ý trên.(Chỉ rõ một câu cảm thán em dùng trong đoạn)

Chiếc lá cuối cùng mà cụ Bơ Men vẽ trong đêm mưa gió, cái đêm

mà chiếc lá cuối cùng rụng, là một kiệt tác.

Xác định yêu cầu về hình thức và nội dung của các đề yêu cầu viết đoạn văn sau:

- Hình thức: +Kiểu đoạn Tổng phân hợp 10-12 câu

+ Điều kiện TV: Câu cảm thán

Phân tích đề đoạn văn nghị luận văn học

- Nội dung:

+ Đối tượng: nhân vật chị Dậu

+ Ý chủ đề:

+ Phạm vi dẫn chứng: trong toàn bộ văn bản.

VD3 : Viết đoạn văn diễn dịch từ 10 – 12 câu làm rõ nhận định: Chị Dậu tiêu biểu cho

vẻ đẹp của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức phản kháng tiềm tàng, mạnh mẽ Trong đoạn có sử dụng 1 câu bị động và 1 thán từ (gạch chân và

chú thích rõ)

Chị Dậu tiêu biểu cho vẻ đẹp của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức phản kháng tiềm tàng, mạnh mẽ

Xác định yêu cầu về hình thức và nội dung của các đề yêu cầu viết đoạn văn sau:

- Hình thức: +Kiểu đoạn diễn dịch 10-12 câu

+ Điều kiện TV: Câu bị động và thán từ

Các yêu cầu khi viết đoạn văn Nghị luận văn học

1 VỀ

HÌNH THỨC - Đoạn văn bắt đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống

dòng, thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh, do nhiều câu tạo thành.

- Đoạn văn bắt đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng, kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng, thường biểu đạt một ý tương đối hoàn chỉnh, do nhiều câu tạo thành.

- Đoạn văn thường có ý chủ đề và câu chủ đề.

- Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc các từ ngữ được lặp lại nhiều lần (thường là chỉ từ, đại từ, các từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt.

- Câu chủ đề mang nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính và đứng ở đầu hoặc cuối đoạn văn.

- Phân biệt câu chủ đề( phải viết lại nguyên văn) và ý chủ đề( diễn đạt theo ý cá nhân)

- Đoạn văn thường có ý chủ đề và câu chủ đề.

- Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc các từ ngữ được lặp lại nhiều lần (thường là chỉ từ, đại từ, các từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt.

- Câu chủ đề mang nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chính và đứng ở đầu hoặc cuối đoạn văn.

- Phân biệt câu chủ đề( phải viết lại nguyên văn) và ý chủ đề( diễn đạt theo ý cá nhân)

a Đoạn tổng phân hợp.

Đoạn văn tổng phân hợp là đoạn văn phối hợp diễn dịch với quy nạp Câu mở đoạn nêu ý khái quát bậc một, các câu tiếp theo khai triển ý khái quát, câu kết đoạn là ý khái quát bậc hai mang tính chất nâng cao, mở rộng Những câu khai triển được thực hiện bằng thao tác giải thích, chứng minh, phân tích, bình luận, nhận xét hoặc nêu cảm tưởng, để từ đó đề xuất nhận định đối với chủ đề, tổng hợp lại, khẳng định thêm giá trị của vấn đề.

Đoạn tổng –phân –hợp Câu mở đoạn

Câu kết đoạn

 Dùng các từ ngữ mang ý khái quát:

tóm lại, nói chung, tổng kết lại, qua đó, như vậy,…

 Khái quát đặc sắc

về nghệ thuật, nội dung, chủ đề

VD Đoạn diễn dịch.

Bằng một đoạn văn khoảng 12 câu, theo cách lập luận diễn dịch, em hãy nêu cảm nhận về tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên Đoạn văn có sử dụng một câu bị động, một phép thế (gạch chân, chú thích) (3,5 điểm)

Câu chủ đề ( luận điểm)

Luận cứ 1 Luận cứ 2 Luận cứ n

lí lẽ và dẫn chứng xác đáng.

c Đoạn quy nạp.

- Đoạn văn quy nạp là đoạn văn được trình bày đi từ các ý chi tiết, cụ thể nhằm hướng tới ý khái quát nằm ở cuối đoạn Các câu trên được trình bày bằng thao tác minh hoạ, lập luận, cảm nhận và rút ra nhận xét, đánh giá chung.

VD Đoạn quy nạp.

Viết đoạn văn quy nạp từ 10– 12 câu làm rõ nhận định: Chị Dậu tiêu biểu cho vẻ đẹp của người

phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức phản kháng tiềm tàng, mạnh mẽ Trong đoạn

có sử dụng 1 câu mở rộng thành phần và 1 thán từ (gạch chân và chú thích rõ) (3 điểm)

VD Đoạn quy nạp.

Viết đoạn văn quy nạp từ 10– 12 câu làm rõ nhận định: Chị Dậu tiêu biểu cho vẻ đẹp của người

phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức phản kháng tiềm tàng, mạnh mẽ Trong đoạn

có sử dụng 1 câu mở rộng thành phần và 1 thán từ (gạch chân và chú thích rõ) (3 điểm)

Luận cứ 1 Luận cứ 2 Luận cứ n

Câu chủ đề (Luận điểm)

Đoạn quy nạp

minh, có lí lẽ và dẫn chứng xác đáng.

 Nội dung: khái quát lại chủ đề, nội dung chính của đoạn

Hình thức:

Có các từ tóm lại, như

vậy

Sử dụng câu bị động hoặc câu chủ động

+ Câu mở đoạn nêu luận điểm phụ thứ nhất

+ Sau đó trích dẫn chứng hoặc phân tích chi tiết, hình ảnh , nghệ thuật, nội dung…

- Đối với đoạn diễn dịch:

+ Câu mở đoạn: Nêu luận điểm chính của cả đoạn văn

+ Sau câu nêu luận điểm chính là trích dẫn chứng (lưu ý không trích dẫn quá nhiều, phân tích đến đâu, trích dẫn đến đấy)

+ Sau phân trích dẫn thơ phải viết sát lề, có từ, cụm từ liên kết (Thật vật, đầu tiên….)

- Nắm được: Cốt truyện (tóm tắt truyện), tình huống truyện (nếu có), nhân vật chính, nhân vật phụ

- Ngôi kể và tác dụng Điểm nhìn trần thuật: điểm nhìn bên trong và điểm nhìn bên ngoài (nếu có)

- Nắm được: Cốt truyện (tóm tắt truyện), tình huống truyện (nếu có), nhân vật chính, nhân vật phụ

- Ngôi kể và tác dụng Điểm nhìn trần thuật: điểm nhìn bên trong và điểm nhìn bên ngoài (nếu có)

- Phân tích các nhân vật (diễn biến tâm trạng nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên, vẻ đẹp phẩm chất của các nhân vật Chị Dậu, Lão Hạc )

- Phân tích các nhân vật (diễn biến tâm trạng nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên, vẻ đẹp phẩm chất của các nhân vật Chị Dậu, Lão Hạc )

- Những chi tiết đặc sắc: (hình ảnh ngọn lửa diêm, bức tranh chiếc lá cuối cùng, Lão Hạc xin Binh Tư bả chó, )

- Những chi tiết đặc sắc: (hình ảnh ngọn lửa diêm, bức tranh chiếc lá cuối cùng, Lão Hạc xin Binh Tư bả chó, )

- Nghệ thuật nổi bật: nghệ thuật miêu tả thiên nhiên, cảnh vật (Hai cây Phong, Tôi đi học ), nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật (Lão Hạc, nhân vật Tôi, bé Hồng )…

- Nghệ thuật nổi bật: nghệ thuật miêu tả thiên nhiên, cảnh vật (Hai cây Phong, Tôi đi học ), nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật (Lão Hạc, nhân vật Tôi, bé Hồng )…

2 VỀ NỘI DUNG

a Yêu cầu chung

* Bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) có thể bàn về chủ

đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật của truyện.

* Bài nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích) có thể bàn về chủ

đề, nhân vật, cốt truyện, nghệ thuật của truyện.

* Bài làm cần đảm bảo đầy đủ các phần của một bài văn nghị luận :

- Mở đoạn : Nêu luận điểm

- Thân đoạn : Nêu các luận cứ chính về nội dung và nghệ thuật; có phân tích, chứng minh bằng các lí lẽ và dẫn chứng tiêu biểu và xác thực.

- Kết đoạn : Nêu nhận định, đánh giá chung về nghệ thuật , khẳng định lại ý chủ đề

* Bài làm cần đảm bảo đầy đủ các phần của một bài văn nghị luận :

- Mở đoạn : Nêu luận điểm

- Thân đoạn : Nêu các luận cứ chính về nội dung và nghệ thuật; có phân tích, chứng minh bằng các lí lẽ và dẫn chứng tiêu biểu và xác thực.

- Kết đoạn : Nêu nhận định, đánh giá chung về nghệ thuật , khẳng định lại ý chủ đề

* Trong quá trình triển khai các luận điểm, luận cứ, cần thể hiện những cảm thụ và ý kiến riêng của người viết về tác phẩm

* Trong quá trình triển khai các luận điểm, luận cứ, cần thể hiện những cảm thụ và ý kiến riêng của người viết về tác phẩm

* Giữa các phần, các đoạn của bài văn cần có sự liên kết hợp lí, tự nhiên.

2 VỀ NỘI DUNG

b Dàn ý chung

Trong đoạn văn cần nhận xét khái quát các nghệ

thuật sau của toàn bộ tác phẩm:

+ Xây dựng tình huống truyện

+ Lựa chọn ngôi kể phù hợp

+ Miêu tả nhân vật hoặc diễn biến tâm lí nhân vật qua hành động, lời nói, ngôn ngữ…

Nghệ thuật nổi bật của tác phẩm Tắt đèn :

Tắt đèn, một cuốn tiểu thuyết có quy mô

khiêm tốn, trên dưới 200 trang, nhưng có giá trị nghệ thuật đắc sắc

• Về kết cấu rất chặt chẽ, tập trung Các tình tiết, chi tiết đan cài chặt chỗ, đầy ấn tượng làm nổi bật chủ đề Hầu như nhân vật chị Dậu

đã xuất hiện trong tác phẩm từ đầu chí cuối

• Tính xung đột, tính bi kịch cuốn hút, hấp dẫn

• Khắc họa thành công nhân vật Các hạng người từ người dân cày nghèo khổ đến địa chủ, từ bọn cường hào đến quan lại đều có những nét riêng, rất chân thực, sống động

• Ngôn ngữ trong Tắt đèn từ miêu tả, tự sự đến ngôn ngữ nhân vật đều nhuần nhuyễn, đậm đà Câu văn xuôi thanh thoát

Nghệ thuật nổi bật truyện

Lão Hạc:

• Sử dụng ngôi kể thứ nhất, người

kể là nhân vật hiểu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện và cảm thông với LH.

• Nghệ thuật phân tích tâm lí già dặn, kể chuyện chân thực, màu sắc trữ tình đan xen triết lí sâu sắc.

• Xây dựng được nhân vật có tính

cá thể hóa cao

•Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, đan xen giữa yếu tố thật và huyền ảo với các tình tiết diễn biến hợp lí

•Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm

•Kết cấu truyện theo lối tương phản, đối lậpàm nổi bật hoàn cảnh đáng

thương, tội nghiệp của cô

+ Kết cấu đảo ngược tình huống hai lần.

+ Kết hợp kể với tả và biểu cảm

+ Nhiều tình tiết hấp dẫn, sắp xếp khéo léo.

Chiếc lá cuối cùng

- Phân tích nghệ thuật : Nghệ thuật gì? Nêu nội dung gì? Bộc lộ cảm xúc gì?

- Ý nghĩa của câu nói, suy nghĩ, hành động… của nhân vật

- Đánh giá, liên hệ (Nếu có)

* Ý n…:

- Nêu nội dung chính của ý …

- Dẫn chứng

- Phân tích nghệ thuật : Nghệ thuật gì? Nêu nội dung gì? Bộc lộ cảm xúc gì?

- Ý nghĩa của câu nói, suy nghĩ, hành động …của nhân vật.

- Đánh giá, liên hệ (Nếu có)

3 VỀ ĐIỀU KIỆN TIẾNG VIỆT TRONG ĐOẠN VĂN

Trong đoạn văn thường có các điều kiện TV sau:

3.Các kiểu câu

Câu bị động

Câu ghép Tình thái từ

Bị động - Nhân vật được tác giả

- Câu thơ được tác giả

VD Nhân vật chị Dậu được tác giả đặt vào tình huống kịch tính để làm nổi bật những phẩm chất tốt đẹp

Không nên viết:

Nhân vật chị Dậu được đặt vào tình huống kịch tính để thử thách tình yêu làng, yêu nước

Câu ghép Vì … nên

Tuy … nhưng CN1 + Không chỉ…mà + CN2 còn

Tác giả không chỉ miêu tả nhân vật qua lời nói mà

ông còn miêu tả qua hành động

Vế 2 thiếu CN

VD Tác giả không chỉ miêu tả nhân vật qua lời nói mà còn miêu tả qua hành động

Câu mở rộng

- Ta thấy C1 – V1

VD Ta thấy Lão Hạc rất đáng thương.

- CN + Khiến cho/ làm cho + C1 – V1

Câu phủ định

CN + không

VD: Bé Hồng không bị những lời nói của bà cô làm thay đổi tình yêu thương mẹ

- Nhầm câu đặc biệt thành câu cảm thán: Ôi!

 Chú ý:

 Câu ngắn, đủ CN, VN.

 Tránh câu dài, lan man dễ sai.

 Phải gạch chân cả câu

Các bước viết đoạn văn

Viết

Đọc

và sửa lỗi

Viết đoạn văn nghị luận văn học

3 Dựa vào văn bản mà em vừa nhắc tên, hãy viết đoạn văn 10 câu theo cách lập

luận tổng hợp - phân tích – tổng hợp, trong đoạn có sử dụng một câu bị động và một trợ từ ( gạch chân, chỉ rõ), trình bày suy nghĩ của em về nhận định sau:

“Nhân vật “lão” trong văn bản là người rất giàu lòng tự trọng”.

Đoạn văn NLVH

Hình thức: - số câu: 10 câu ; không mắc lỗi diễn đạt: 0,5đ

- đúng kiểu đoạn tổng phân hợp 0,5đ

Nội dung: triển khai theo các luận điểm, có nghệ thuật từng phần và nghệ thuật toàn bài: 2đ

Tiếng Việt: 2 điều kiện (1 câu bị động và 1 trợ từ ) : 0,5đ

3 Dựa vào văn bản mà em vừa nhắc tên, hãy viết đoạn văn 10 câu theo cách lập

một trợ từ ( gạch chân, chỉ rõ), trình bày suy nghĩ của em về nhận định sau:

“Nhân vật “lão” trong văn bản là người rất giàu lòng tự trọng”.